Opinions

Eindelijk weer eens een komedie om te lachen en waarbij je niet je hersencellen voelt smelten door de stompzinnigheid ervan. Het begint simpel doch treffend, met een aantal familieleden die bij elkaar komen om de begrafenis van vader te vieren. Langzaamaan leren wij ze kennen in al hun neuroses, angsten, weltschmerz en ruzies. Maar dan dient er zich een ongenode gast aan met een nare boodschap en vanaf dat punt gaat hun vernedering van kwaad tot erger. Hoewel de situatie behoorlijk gestoord is, tot op het absurde af, blijven de karakters toch vooral herkenbaar realistisch. Het doet daarin dan ook veel denken aan klassieke kluchten als ''Arsenic and old lace'', en dat is een heel groot compliment.

Bij vlagen hilarische cartoon in live-action. Een beetje vreemd, maar zeker smakelijk.

Niet de gelaagde moraliteitsfabel die de oorspronkelijke serie ooit was. Al zijn er legio anime-verfilmingen die minder gemeen hebben met het origineel. Eerlijk: ik vond 'Death Note' (2017) best te genieten. Qua snelle montages, flitsende kleurenfilters en rockmedley's zet het ergens nog hetzelfde sfeertje neer. Met Ryuk (Willem Dafoe) als doodssoufleur in de schaduw - een beetje clownesk en toch dreigend - die geniet van de machtsspelletjes met stervelingen. Het helpt dat je hem slechts in korte flitsen ziet terwijl de lispelende spottende stem van Dafoe z'n spottende commentaar geeft op de gebeurtenissen. Light Turner (Nat Wolff) heeft helaas niet een fractie hetzelfde charisma als zijn getekende versie, maar op zich heeft zijn relatie met politievader James (Shea Whigham) een meerwaarde. Wel erg Amerikaans om de familiewaarden zo op de voorgrond te plaatsen, zelfs bij L. (LaKeith Stanfield) met zijn Japanse pleegvader Watari (Paul Nakauchi). Overigens vond ik L. best aimabel als de excentrieke (doch hoogst aaibare) superspeurder die altijd coltruien draagt en onvoorspelbare dingen doet. Helaas weet 'Death Note' (2017) nergens het gevoel te geven dat er iets onmenselijk groots op het spel staat met het conflict tussen Kira en L. Dat er een scherpzinnig duel wordt uitgevochten tussen recht, rechtvaardigheid en de waarde van menselijk leven. Het voelt nu meer als een fittie tussen verwende tienerjongetjes met een bakvissen romance ernaast.

Lekker foute actie, met zijn stereotype karakters en een vol testosteron gevuld plot. Is het goed? Nee, sterker nog, de film is zo inwisselbaar als maar kan, maar toch wist het mij de volle speelduur te vermaken.

Zelfs een fantastische acteur als Kevin Bacon kan van dit matige wraak-epos niet zo heel veel meer maken dan het is. De grimmige toon doet lijken of het om een realistische film gaat, maar de ongeloofwaardige plotwendingen stapelen zich op. Bij een goede wraak-film moet er een zekere genoegdoening ontstaan in de wraak. Deze ontbreekt hier omdat het, zoals zovelen hiervoor OOK al gedaan hebben, om een moralistisch verhaal gaat over de zinloosheid van de wraak. En als de bendeleden waarop de wraak zich richt dan ook nog eens van een abominabel sneu type zijn, dan blijft er een wat lege film over die alleen overeind blijft door de aanwezigheid van Kevin Bacon.

Wel een erg tamme verzameling Trump- en coronagrapjes. Ik begon het ten tijde van verschijnen zelf een tikkeltje beu te raken dat de sleetse grap rond 'rampjaar 2020' al zo vaak was gemaakt in de populaire cultuur. 'Death to 2020' (2020) voelt ook als een makkelijke appetizer voor de Black Mirror-franchise, en dat terwijl je zou denken dat zo'n pandemie genoeg aanknopingspunten biedt voor ethische vraagstukken over moderne technologie. De grootste troef is natuurlijk dat grote sterren als Hugh Grant, Samuel L. Jackson en Lisa Kudrow de boel aan elkaar praten. Vooral Kudrow's typetje is erg geestig als een soort Kellyanne Conway die verwarring op verwarring stapelt, zodat uiteindelijk niemand meer weet waar ze het over heeft. Maar over de gehele linie duurt 'Death to 2020' (2020) te lang en biedt het te weinig écht scherpe satire. Het zegt genoeg dat deze mockumentary in de tweede maand van 2021 weinig relevant is.

Schaamteloze kopie van de horror-klassieker Halloween, maar lang niet zo goed. Een jong ventje ziet een seriemoordenaar te werk gaan en moet vervolgens uit zijn handen blijven. Met de meest verschrikkelijke plottwist ooit bedacht!

Vrolijke ode aan de mythologie van metal en de subcultuur van metalheads. Lekker hyperactief in beeld gebracht met drukke animatiesequenties en idiote keuzes in montage. Allemaal iets te overduidelijk schatplichtig aan de Cornetto-trilogie van Edgar Wright, maar de overduidelijke knipoog naar de metal scene maakt het zeer te genieten. Misschien nog wel het fijnst is het ouderwetse gebruik van creature design voor bloed en ingewanden kotsende vervloekten. Natuurlijk worden hun misvormde lichamen bruut uiteengereten met kettingzagen, dildo's, rozenkransen en andere vreemde objecten.

Nogal een klassieke thriller, maar in de positieve zin, met een goede opbouw van suspense, sterk acteerwerk en een geslaagde unheimische sfeer. Het is een film waar je makkelijk aan voorbij gaat, maar die toch de moeite meer dan waard is (yay Pathe Unlimited!).

Sympathieke poging om de Filipijnse gemeenschap in Amerika in beeld te brengen, maar het levert een wat matige film op. De veelal onbekende acteurs doen veel maar acteren kun je het niet noemen, De gekozen shots zien er verschrikkelijk goedkoop uit. En het verhaal stelt niet zo veel voor.

Style over substance, maar wat een ongelofelijk creatieve en prettige stijl. Dit is een hallucinante achtbaanrit waarbij de meest idiote beelden op het scherm voorbij komen.

Het begint redelijk onderhoudend met een in doodsangst verkerende crew in een neerstortende space shuttle. Claustrofobische spanning a la Apollo 13. Overigens loopt de verhouding met die klassieker volledig mank, want deze titel heeft geen greintje van kwaliteit in huis. In de tweede helft komt de focus te liggen op een matige driehoeksverhouding en een nogal gekunstelde sabotage plotlijn. De bordkartonnen B-acteurs kunnen hier geen soep meer van koken, en de special effects zijn ook nog eens uiterst lelijk.Wanneer de spanning eindelijk doodvalt dan slaat de verveling genadeloos toe.

Eén fragment spreekt boekdelen: een Amerikaanse vlag blijft fier wapperen terwijl het BP-olieplatform aan alle kanten explodeert op een manier waar Michael Bay vast een orgasme van krijgt. 'Deepwater Horizon' (2016) verpakt 'een belangrijke boodschap over een milieuramp' in lomp popcornspektakel over Amerikaanse helden in een noodsituatie. Dat we het hier hebben over één van de ergste recente milieurampen, waaruit vast een sterke case valt te maken tegen het gebruik van fossiele brandstoffen, is minder belangrijk dan patriottistisch gedweep met stoere, slecht geschoren mannen uit 'the deep south' - helden als de situatie erom vraagt, maar nederig knielend voor de almachtige God die hun geloof op de proef stelde met deze Bijbelse apocalyps. Maar in plaats van dat u en ik worden aangesproken om eens wat vaker de fiets te pakken in plaats van de auto, speelt John Malkovich natuurlijk de archetypische boze kapitalist die net een tandje meer van de natuur vraagt dan hij kan krijgen. Hoogmoed komt voor de val, beste mensen! En toch knalt het olieplatform lekker voor de kijker weg met de explosies die men nu eenmaal kan betalen met de megabudgetten voor dit soort niemendalletjes.

In het kader van klassiekers die ik voor mijn dertigste gezien wil hebben.

Zoals bij de meeste krachtige oorlogsfilms is het echte drama niet te vinden in de gevechtssituaties zelf. De kracht van The Deer Hunter zit hem in een vlijmscherpe, subtiele opbouw waar tijd vrij wordt gemaakt om de onderlinge relaties tussen een vriendengroep van mannen neer te zetten. In het eerste uur gebeurt er vrijwel niets anders dan het neerzetten van de sfeer van een orthodoxe dorpsgemeenschap waar iedereen elkaar kent. Niet dat het daarom saai wordt. Elke blik of woordenwisseling krijgt zoveel meer lading omdat de nadruk meer komt te liggen op het zorgvuldig opbouwen van de rol die deze verschillende jongemannen vervullen binnen hun kleinburgerlijke dorpsgemeenschap.

In dat opzicht is de oorlog een letterlijke breuk. Net als de protagonisten word je als kijker ook in medias res in de verwarrende chaos van explosieve oorlogssituaties gegooid, uitmondend in de beruchte uitgebreide scéne rond het Russische roulette. Wat die scéne zo verschrikkelijk indringend maakt is dat het volledig inzet op de suspense van drie bange mannen die machteloos staan tegenover een situatie waarin hun levens waardeloos worden. Ook hier is het de nadruk op het kleine en het onuitgesprokene wat veel meer tot de verbeelding spreekt dan grootse plotwendingen of sprekende dialogen.

Voor mij verliest de film iets aan kracht als het na dat punt verder gaat met een erg vergezochte verdere invulling van het thema rond de Russische roulette. Al zal dat thema uiteindelijk wederom tot een verschrikkelijk indringende scéne leiden tussen acteerkanonnen Robert de Niro en Christopher Walken. Toch worden er in de derde akte iets teveel gekozen voor overbodig sentiment die de rauwheid van het verhaal doorbreken. De liefdesdriehoek met Meryl Streep had niet gehoeven en in de terugkeer naar de Verenigde Staten wordt iets te nadrukkelijk ingezet op plat sentiment.

Brian Benben is leuk als de uitgerangeerde cop van middelbare leeftijd en Cinthia Moura is amusant als het zwijgzame hertenmonster. Op zich had hier dus best een sterke 'creature feature' ingezeten, maar er wordt te veel tijd verspild aan niet grappige gesprekken op het politiekantoor en bij de lijkschouwer. Het gevolg is een sfeerloos gebeuren dat spannend noch eng wil worden, omdat het veel tijd kwijt is aan randzaken terwijl het monster in kwestie nergens dreiging oproept. Het uitgangspunt van een indianenmythe die tot leven komt in hedendaags Amerika- waar zelfs de indianen niet meer geloven in die onzin- had een veel grappigere film op kunnen leveren dan er is uitgehaald.

Tsja, ik ben geen grote fan van Edward Zwick en daar brengt dit weinig verandering in. Groots opgeblazen epos vol valse emotie, kitscherige sets en wel erg stereotiepe karakters. Het is soms net alsof het zich allemaal in het sprookjesbos in de Efteling afspeelt.

De religieuze symboliek rond Hanoeman en Ravana, die terug te vinden is in de mystieke zwarte aap die overal opduikt, is mooi verweven in een verhaal over een in Amerika opgegroeide indier die teruggaat naar zijn roots. Vanuit zijn westerse perspectief snapt hij maar niks van het (bij)geloof dat de overhand heeft over de volkse inwoners van de wijk waar hij zich bevindt. Maar als de stemming omslaat tussen de hindoes en de moslims bevindt hij zich in een gevaarlijk middenveld. Bij welke kant sluit hij zich aan, immers: zijn moeder was een moslima en zijn vader was een hindoe?

De film klinkt zo zwaarder dan hij is. Hoewel er precaire onderwerpen aan worden gesneden, zoals de spanningen tussen de bevolkingsgroepen en de wens tot meer vrijheid onder Indiase vrouwen, blijft het in een dermate luchtige vorm dat het nooit te zwaar op de hand raakt. Misschien blijft het te luchtig, want sommige van de als maatschappijkritiek bedoelde elementen zijn nogal karikaturaal. Zo maakt een politiefunctionaris die klapjes uitdeelt (symbool voor machtsmisbruik onder autoriteiten) weinig indruk als hij gepresenteerd wordt als een boef uit Bassie en Adriaan. Ook de liefdesgeschiedenis die ontstaat tussen Roshan en Bittu blijft aan de oppervlakte bungelen, van twee tegenpolen worden ze opeens verliefd en moeten we als kijker geloven dat ze voor elkaar bestemd zijn.Net als bij My name is Khan lijkt deze film ook meer zijn pijlen te richten op de westerse markt, met iets minder zang en dans (hoewel in uitgeklede vorm nog steeds aanwezig) en meer ruimte voor een voor ons herkenbare manier van vertellen. Het werkt toch wel aanstekelijk hoe deze Westerse elementen vermengt worden met de Oosterse stijl en tot een film leidt die zijn eigen charme heeft.

Nogal een ongemakkelijke film, omdat het steeds de nadruk legt op de tegenstelling tussen de beeldschone Audrey Tautou en de oerlelijke François Damiens. Wij moeten als kijker er maar in meegaan dat deze twee tegengestelde figuren plotseling in een liefdesrelatie belanden, maar er wordt nauwelijks aandacht besteed aan een logische opbouw. Hierdoor komt er nooit iets van passie of seksuele spanning tussen de twee geliefden te ontstaan. Ze draaien maar een beetje langs elkaar heen en gaan totaal geforceerd over op een heuse liefdesrelatie. Elk shot dat zij kussend in elkaars armen vallen voelt pijnlijk en ongemakkelijk. Het helpt ook niet mee dat hun omgeving bestaat uit ploerterige horken met een obsessie voor de liefdes van anderen. De boodschap van 'echte schoonheid zit van binnen' wordt je wel heel erg door de strot geduwd. Eerlijk gezegd snap ik die bemoeizuchtige omgeving ergens wel, want een nieuwe relatie kan beter niet zo passieloos en stijf zijn zoals het hier verbeeld wordt.

De franse slag zet zich om in een visueel meesterwerk met een sprankelend gevoel voor humor. Misschien wel een van de beste titels van Jeunet.

In het kader van klassiekers die ik voor mijn dertigste gezien wil hebben: John Milton

Met twee fantastische karakteracteurs als Burt Reynolds en John Voight heb je al meer dan genoeg screen presence om de volledige speelduur mee te boeien. Ned Beatty en Ronny Cox vallen daar een beetje bij in het niets. Voeg daar nog de schitterende shots van de Appalachen aan toe en het geheel kan eigenlijk niet meer stuk. Meer drama dan de horror die ik had verwacht, maar ergens werkt het juist dat er steeds een onderhuidse unheimische spanning wordt opgeroepen in plaats van steeds geweldsexplosies. De spaarzame momenten waarin er wel iets gebeurt zijn trouwens een fantastisch contrast met de lome traagheid van de rest van de film. Ook grappig hoe het proces wordt getoond van hoe de stadse jongemannen langzaam transformeren tot mensen die de eigen idealen geweld aan doen. Volgens mij zit er dan ook impliciet een flinke dosis kritiek op de Vietnamoorlog in verwerkt.

Niks laat zo de tristesse van oorlogsvoering zien als de explosieven die overblijven en de gevolgen voor onschuldige burgerslachtoffers. Documentairemakers Hogir Hirori en Shinwar Kamal kregen toegang tot uniek beeldmateriaal waarop de Koerdisch-Iraakse Fakhir Berwari met een knijptangetje en een zakmes explosief materiaal te lijf gaat. Eerst voor het Iraakse leger, maar daarna (nadat hij z'n been verloor bij het oorlogsgeweld) voor de Koerdisch-Iraakse legertak Peshmerga. Fakhir is de soort held uit een Hollywood-productie: een norse, rechtlijnige man die lijf en leden in de waagschaal stelt om het goede te doen, terwijl er geen financiële vergoeding tegenover staat. Integendeel, het eindigt met de intens trieste slotscène waarin Fakhir schuldeisers afpoeiert op het moment dat hij de huizen van IS-slachtoffers opruimt. De jihadisten lieten bij hun terugtocht explosieve boobytraps achter voor de oorspronkelijke huiseigenaren. Fakhir, die urenlang explosieven heeft geruimd, stapte in z'n auto om z'n rust te pakken, maar kon de wanhopige smeekbedes van die huiseigenaren niet weerstaan. Hij gaat met tegenzin weer aan het werk en komt om het leven. Ik weet niet goed wat ik ervan vind dat 'The Deminer' (2017) tegen een ethische grens aanschurkt door de spanning van het mijnenruimen te tonen, zelfs de gruwelijke dood van Fakhir komt expliciet in beeld. Al leek de man zelf ook van zins om zoveel mogelijk beeldmateriaal te verzamelen van zijn altruïstische zelfopoffering.

Voor wie de moeilijkheid wil begrijpen voor idealisten en dromers om een solide, functionerende democratie in Zimbabwe te bewerkstelligen. Met 'Democrats' (2014) wist documentairemaakster Camilla Nielsson dicht op het moment te komen toen twee Zimbabwaanse politici geschiedenis mochten schrijven met het ontwikkelen van de eerste grondwet in hun land. Een hachelijk proces waarin ze zich in de onmogelijke spagaat bevonden tussen enerzijds dictator Robert Mugabe en anderzijds een volk dat haar moment voelde om verandering op te kunnen eisen. Aan de ene kant bevond zich Douglas Mwonzora van een centrumlinkse partij (MDC–T) voor wie de systemische corruptie een doorn in het oog was en die een rigoreus einde wilde aan de invloedssfeer van de vroegere heerser. Aan de andere kant Paul Mangwana van een patriottische partij (ZANU–PF) die vooral koos voor pragmatisme om veel bij hetzelfde te houden. Idealisme tegenover een frustrerende realiteit. Zowel Mwonzora als Mangwana begaven zich op glad ijs toen die op handen zijnde grondwetsherziening verschillende partijen in het harnas joeg. Met het gevaar van gevangenschap (of erger) moesten beide heren op zoek naar een consensus voor hun tegengestelde ideeën.

Wat 'Democrats' (2014) zo goed maakt, is dat documentairemaakster Camilla Nielsson carte blanche kreeg om deze machtswisseling op de voet te volgen. Het is een absurdistische vertelling waarin opposities als Paul Mangwana (een corrupte naprater van het regime) voor het oog van de camera de grootste lulkoek verkondigt, terwijl Douglas Mwonzora (een rechtsschapen politicus) zijn poot stijf houdt om het Zimbabwaanse volk een stem te geven. Voor mij zijn de tragikomische hoogtepunten die momenten waarin Paul Mangwana ongegeneerd groepen mensen optrommelt om inspraakrondes te traineren, of hoe hij het aanwezige journaille afblaft als ze te dicht komen bij de werking van het systeem. Het toont de volledige schaamteloosheid waarmee deze charismatische antiheld democratische beginselen weglacht en zelf vooral plezier veel plezier heeft in zijn nieuwe machtspositie. Collega Douglas Mwonzora blijft inhoudelijk standvastig en rechtlijnig, maar kan niet anders dan voor de bühne minzaam meelachen met de schavuit. Maar Mugabe's absolute invloed is tanende en de geest van het volk gaat niet meer terug in de fles. Ook Paul Magwana kan zijn vege lijf niet meer redden door te wedden op de dictator.

'Democrats' (2014) is een bitterzoet historisch document over twee uitgesproken persoonlijkheden die tot elkaar veroordeeld zijn om verandering te brengen in een land zonder democratie. Waar cynisme heerst over vooruitgangsdenken en de corruptie in het systeem barrières opwerpt. Het is ontroerend hoe deze twee heren op een menselijk niveau respect kunnen opbrengen voor elkaars positie, maar toch volharden in datgene wat zij nodig achten om deze turbulente periode te overleven. Hun bitterzoete gevecht tegen een alleenheerser als Mugabe die desnoods met geweld zal terugslaan als iemand hem raakt in zijn machtspositie. Maar dit is boven alles het verhaal van hoe Douglas Mwonzora dingen gedaan kreeg door zijn rotsvaste geloof in democratische beginselen, zelfs onder zulke ongunstige omstandigheden. Een les waar we ook in het westen lering uit kunnen trekken: democratie is geen cadeau, voor het behoud ervan moet actief gevochten (blijven) worden.

Het zou me niet verbazen als 'Demolition' (2015) zo'n film is die concessies heeft moeten doen omdat de producenten het liever een wat veiligere kant op zagen gaan. Het begint lekker venijnig en spottend als Jake Gyllenhaal de leegte van zijn eigen yuppenbestaan inziet als zijn vrouw, waar hij eigenlijk niet van hield, om het leven komt bij een auto-ongeluk. Opeens moet hij de rol aannemen van weduwnaar, terwijl hij niet eens weet wat zijn gevoelens precies waren naar de persoon die plotseling wegvalt. Hield hij van haar, of was zijn huwelijkse verbintenis een gemakkelijke keuze omdat ze hem wist te introduceren bij haar vermogende schoonvader? Wat volgt is een soort eenzijdige briefwisseling als in 'About Schmidt' (2002) waarin deze Davis contact opneemt met de klantenservice van een snoepautomaat, met als voornaamste doel om zijn rouwverwerking te delen met een onzichtbare ander. Maar - hoe absurd ook- dan neemt er ene Karen contact met hem op en heeft hij een luisterend oor voor zijn bekentenissen.

'Demolition' (2015) is een leuke offbeat komedie, met een paar smaakvolle scenes in slow motion en een sloopscène die uitnodigt om ook eens met een moker door het eigen leven te gaan. Jake Gyllenhaal is ook gewoon een fijne acteur voor een rol waarbij hij meestentijds met een ongeschoren baard rondloopt en tergend voor zich uitkijkt, terwijl hij toch ook weer luchtigheid uitstraalt omdat hij uiteindelijk een charismatische blockbusteracteur is. Toch leidt de inventieve premisse, waarin een briefwisseling tussen twee onbekenden meer veelzeggend is dan de menselijke contacten in hun beider levens, niet echt ergens toe. Ze komen te snel en te makkelijk op elkaars pad en dan maakt de sarcastische bite ook nog plaats voor voorspelbaar formulewerk. Een onorthodoxe mentor-figuur die zijn protegé volwassen leert worden. Een ongebruikelijke liefdesaffaire tussen twee mensen uit verschillende sociale klassen, waarbij het de rijkeluisman is die meer lijdt aan het leven dan zijn zwoegende vlam. Misschien is nog wel het kwalijkst dat de film een hoogst onbevredigende climax heeft: als het keurig alle losse eindjes weer bij elkaar brengt.

De combinatie Nadja Hüpscher en Edo Brunner werkt goed omdat er een onmiskenbare chemie tussen de twee is. Het is alleen zo jammer dat het eigenlijk diep trieste verhaal een beetje weggewoven wordt onder een sausje van vrolijke feelgood. De film wil maar niet echt de karakters geloofwaardig in beeld brengen maar blijft hangen in enkele grappige fragmenten. Er had hier een veel krachtiger iets in gezeten over twee mensen die zich verliezen in elkaars desillusie en elkaar daarom meeslepen in een bodemloze put.

Op een ludieke manier wordt zijn theorie van deconstructivisme verbeeld met een niet-standaard narratief. Iets minder lollig en iets meer Derrida aan het woord had wel gemogen.

Ontzettend knap hoe het een waargebeurde tragedie respectvol weet te vertellen, maar het verhaal ook weet te plaatsen in een breder debat over interreligieuze relaties. Alle cliches en stereotypen van beide kanten worden dan ook krachtig omzeild. De monniken zijn twijfelende mensen die beslist niet willen sterven als martelaren en hun beulen zijn de rotte appels binnen de Algerijnse gemeenschap van dat moment. Daarnaast is het ook een verhaal over het materiele tegenover het immateriele. Geven de monniken toe aan de werkelijkheid van alledag die een inbreuk op hun religieuze roeping gaat vormen? Of besluiten zij om voor die ''hogere waarheid'' te gaan? De kijker wordt net als de monniken uit het verhaal gedwongen tot een zinnelijke contemplatie over deze complexe vraagstukken.

Hoewel het principe van een meesterschurk in een heldenrol nog best origineel genoemd kan worden breekt de film nergens potten of pannen. Daar is de schurk toch te aardig voor, want uiteindelijk zijn het de voorspelbare zaken als familieliefde en loyaliteit die weer het hoofdthema vormen. Maar daarnaast zitten er enkele zeer leuke grappen in en is het allemaal mooi in beeld gebracht. Nergens grensverleggend, overal even vermakelijk.

Het fijne aan regisseuse Kathryn Bigelow is hoe zij met haar observerende stijl (bijna documentair) een rauwe poëtiek aanbrengt in discussies over Amerika's geweldsmonopolie. In 'The Hurt Locker' (2008) de consequentie van oorlogsinmenging in hoe een lid van een bommenopruimingsdienst verscheurd raakt tussen een posttraumatische stressstoornis en de adrenalinekick van het moment. Zo sterk omdat het niet uitgesproken een anti-oorlogsstatement wil maken, maar de dualiteit verbeeldt waardoor klassiekers als 'Apocalypse Now' (1979) en 'Full Metal Jacket' (1987) snoeihard binnenkomen. Met 'Detroit' (2017) haalt Bigelow het thema staatsgeweld dichter naar huis in haar verbeelding van de rassenrellen in het Detroit van 1967. Een maatschappelijke snelkookpan waarin nieuwe ontwikkelingen elkaar razendsnel opvolgden en de gewelddominantie van vadertje staat ontoereikend bleek om het hoofd te bieden aan die sluimerende onvrede. Het ongemeen hard kunnen en mogen ingrijpen bij relatief kleine vergrijpen leidde tot de ergste uitwassen van politiegeweld en etnische profilering.

'Detroit' (2017) had veilig binnen de lijntjes kunnen kleuren als een behapbare genrefilm, met één dominant perspectief om het verhaal te vertellen. Over beveiliger Melvin Dismukes (John Boyega) die net genoeg invloed heeft om zowel serieus genoten te worden door de witte autoriteiten als dat hij aanspreekbaar is voor zwarte jongeren. Of over een witte politieman als Philipp Krauss (Will Poulter) die morele grenzen overgaat wanneer hij in de chaos van het moment legitimatie vindt voor zijn autoritaire handelen. Of hoe soulzanger Larry Reed (Algee Smith) per ongeluk met zijn beveiliger terechtkomt in een belegerde motelkamer. De aanwezigheid van twee witte vrouwen in een zwart gezelschap koren op de molen voor de aanwezige politie-agenten, die alle grenzen te buiten gaan met hun snoeiharde optreden. Maar 'Detroit' (2017) is een gelaagdere vertelling waarin de historische significatie zwaarder weegt dan het individuele; de personages als ooggetuigen van maatschappelijke bewegingen waarvan ook zij de uitkomst niet kennen.

Zo schetst de magnifieke opening (pak 'm beet de eerste twintig minuten) hoe de onlusten zich ontvouwen tussen politiediensten en relschoppers/demonstranten. Slechts zijdelings worden de perspectieven aangesneden die later in het verhaal bij elkaar komen in de verwikkelingen rond het Algiers Motel. Met als effect dat Bigelow (ogenschijnlijk) een moreel diffuse situatie schetst waarin enerzijds het machtsmisbruik van de handhavers staat tegenover anderzijds de onderdrukten die in verzet komen. Als een angstwekkende en zinderende oorlogssituatie waar men nog enig begrip kan opbrengen voor de ongemeend harde politieaanpak. Maar zodra de onlusten uit de klauwen groeien en moeilijker beheersbaar worden, zo blijkt ook hoe rücksichtslos burgerrechten van Afro-Amerikanen vertrappeld kunnen worden. De verhoudingen worden op een meer psychologisch niveau uitgewerkt wanneer een afgevuurd startpistool de legitimatie vormt voor politieagenten om het Algiers-motel binnen te vallen en de aanwezigen in gijzeling te houden. Van een afstandelijke registratie van hoe de gebeurtenissen zich ontvouwen opeens ijzersterk en indringend acteerwerk in een claustrofobische motelgang. Het laat weinig meer aan de verbeelding over wie de macht heeft en wie de machtelozen zijn.

En dan is de apotheose van 'Detroit' (2017) ook weer zo anders van toon. Geen grootse climax, maar juist de schrijnende catharsis van zij die hebben ervaren hoe makkelijk mensenrechten worden afgepakt op basis van huidskleur. De bitterzoete gelatenheid over hoe weinig én hoe veel er veranderd is tijdens dat sleutelmoment voor de Amerikaanse burgerrechtenbeweging. Een open eind voor een land waar 'Black Lives Matter' nog immer relevant is en die wij zich nog steeds tegen die zij kan keren.

Mooi tijdsdocument, maar qua uitvoering zodanig versnipperd dat het alle kanten op gaat.

Zoals 'I, Daniel Blake' (2016) een sociaalrealistisch huzarenstuk is in het oeuvre van Ken Loach, zo is 'Deux Jours, Une Nuit' (2014) dat ook voor het werk van de gebroeders Dardenne. Zo'n sleutelfilm waar decennialang opgebouwde maatschappelijke thema's vlijmscherp inhaken op de actualiteit. Wat dat aangaat vind ik deze prent van de Dardennes een tandje sterker door de manier waarop systeemkritiek wordt verpakt in een scherp moreel dilemma. Zou jij bereid zijn om je vakantiegeld op te offeren zodat een collega met psychiatrische problematiek haar baan kan behouden? Simpel maar doeltreffend, als een thrillerachtige snelkookpan waarin Sandra Bya (Marion Cotillard) in een korte tijdsspanne haar collega's ervan moet overtuigen om haar niet weg te stemmen. Het arbeidsconflict geeft extra spanning omdat Cotillard's personage zichtbaar gebroken is door een burn-out en deze vernederende queeste eigenlijk niet aankan. Meer nog dan door de maatschappijkritiek zelf komt 'Deux Jours, Une Nuit' (2014) als een mokerslag binnen door die doorleefde, gelaagde vrouwenrol.