Opinions

Vooruit met de geit!

Moordmysterie op het Franse platteland. Regisseur Dumont speelt een vermakelijk spelletje met geijkte genreconventies rond detectives van buiten die familiegeheimen oprakelen in een gesloten dorpsgemeenschap. Commandant Van der Weyden (Bernard Pruvost) is een aartsdommerik die met zijn mannelijke ego verder bij de werkelijkheid vandaan gaat dan dat hij de zaken helder te zien krijgt. Zijn openlijke vozen met motoren en paarden als ware zij gelijk vrouwenlichamen. Zijn 'Vooruit met de geit!' terwijl hij nooit oplossingen weet te vinden voor problemen. Af en toe met zij n dienstrevolver rondzwaaien om autoriteit af te dwingen. Luitenant Carpentier (Philippe Jore) is een fractie scherper van geest, maar vanuit zijn positie als ondergeschikte kijkt hij vooral op tegen het overwicht van zijn leidinggevende. Al gauw blijkt dat de twee onderzoekende typetjes slechts bijzaak zijn in een heel ander verhaal: de sfeerschets van een kleinburgerlijke dorpsgemeenschap.

De kleine Quinquin (Alane Delhaye) is het warme hart van de serie als een aandoenlijk boefje met fotogeniek lelijke tronie, dat zich openlijk afzet tegen elke vorm van autoriteit of gezag. Rotjes gooien naar alles en iedereen. Stoere praat en ronduit pesterig wangedrag. Zijn vader en opa zijn vrouwen hatende bullebakken, maar moeder en oma kunnen vrijelijk uitgekafferd worden. Quinquin heeft met zijn vriendjes een snoeiharde erecode van wat het betekent om een man te moeten zijn. Nooit je gezicht verliezen tegenover anderen. Mocht het toch gebeuren dat iemand je ego krenkt; zorg dat er in groepsverband nog harder teruggeslagen wordt. Meer nog dan dat de plaatselijke moordpartijen van invloed zijn op de coming of age van Quinquin, is de kern juist de complete afwezigheid van enige impact van de heftige gebeurtenissen op zijn eigen persoonlijke leven.

Het bevreemdende van deze serie is dat het draait om een moordonderzoek rond een heuse seriemoordenaar, maar dat de heftige gebeurtenissen weinig invloed lijken te hebben op de dagelijkse gang van zaken van de voornaamste dorpsbewoners. Zij gaan naar de kerk. Zij doen hun plaatselijke songfestival. Zij hangen rond op de plaatselijke kermis. Zij toeteren mee of gooien hun baton op bij de kneuterige fanfare. Schitterend in beeld gebracht in de traditie van lome sfeerschetsen van rustiek plattelandsleven, waarbij je haast zou vergeten dat er een moorddadig sujet op de achtergrond een spoor van lijken achterlaat. Eigenlijk is niemand in deze dorpsgemeenschap erg onder de indruk van het menselijke lijden wat enkele medebewoners treft.

Verwacht dan geen zinderende suspense waar de actie van het scherm spat, integendeel: de langzame verteltrant straalt eerder de verveling van loom dorpsleven uit. Dumont bouwt meer spanning rond het dorpsgebeuren dan dat het moordmysterie tot beklijvende twists en turns leidt. Een bewuste stijlkeuze, maar wel één die niet bij iedereen in de smaak zal vallen. Zelfs het moordonderzoek is namelijk gespeend van spanning en sensatie, want de twee detectives zijn meestal te dom om bij de kern van motieven en onthullingen te komen. Zij filosoferen meer over de aard van menselijk kwaad, dan dat zij manmoedig de dorpelingen beschermen tegen kwaadaardige invloeden.

Wat de miniserie sterk maakt is hoe het met een absurde, luchtige toon een fictief universum schetst waar moord en doodslag bijzaak zijn. Het moordonderzoek is teruggebracht tot een zinloze exercitie van dweilen met de kraan open in een oneerlijke, ongelijkwaardige maatschappij. Onderhuidse spanning wordt niet opgebouwd door de zoektocht naar de moordenaar, maar Dumont laat juist zien hoe 'het normale' doodeng in elkaar steekt. Hoe gaan de dorpelingen met elkaar om in het licht van gewelddadige moorden? Processen van xenofobie, rassenhaat, uitsluiting, vrouwenhaat en machtsmisbruik worden gereflecteerd in hoe de kinderen elkaar en autoriteiten bejegenen. Pesten en uitdagen. Openlijk, ongeneerd genieten van het leed van anderen. Zichzelf verontwaardigd indekken als het handelen van anderen deukjes in het eigen ego achterlaat.

In zekere zin valt het in de Franse naturalistische traditie van sfeerschetsen van hoe maatschappelijke onderklassen (laag opgeleid, volks) hun raddraaiers en deugnieten produceren. Toch schetst Dumont nooit direct oorzaak en gevolg tussen moord en maatschappij. Wat hier werkelijk bekritiseerd wordt is de maatschappelijke onverschilligheid waarmee kleinburgerlijk individualisme van massamoord een amusante noviteit maakt. Quinquin's generatie groeit op met een breedgedragen gevoel van verveling en innerlijke leegte. Geloof in gezag en autoriteit zijn weggevallen, terwijl het kwaad gezien wordt als iets wat buiten henzelf plaatsvindt. God noch gebod, slechts de wereld als een te beschouwen speeltuin om de eigen geneugtes te bevredigen. Daarnaast zijn zowel de twee detectives als Quinquin met zijn bende, getekend door onlogische gedragscodes, aangeleerd vanuit misplaatst mannelijk ego. Zaken eerder vertroebelend dan oplossend.

De combinatie van onverschilligheid met mannelijk ego creëert een onaangename maatschappij, waarbinnen hardheid tegenover elkaar de norm is geworden. Misschien is de moordenaar wel een uitkomst van die harde maatschappij, maar evenzogoed is de manier waarop goed en kwaad bezien worden door een filter van geamuseerd toekijken, iets waar de westerse wereld (Frankrijk in het bijzonder) vraagtekens bij kan zetten of het tot fijnere omgangsvormen leidt. Hoogst verontrustend poëtisch beeld van een Frankrijk dat bij het uitbrengen nog niet getroffen was door zijn verschrikkelijke aanslagen, maar waar rechts populisme en uitsluitingspolitiek al wel zijn weg vonden naar de nieuwsbulletins.

Zelfs de meest cynische filmliefhebber zal moeten zwichten voor dit warme sprookje, dat juist heel realistisch de magie van het Sinterklaasfeest in beeld brengt. Wij, als volwassenen, zien natuurlijk dat de Sint uit het verhaal niet echt is, maar juist daarom herkennen we onszelf in de vol verwachting verkerende Winkie en haar obsessie met het paard. Haar smachtende blikken naar het fijnste cadeau van de klas kennen wij vermoedelijk net zo goed uit de eigen jeugd. Tussen de regels door wordt er ook nog eens verwezen naar integratie en de kloof tussen de culturen, met het Sinterklaasfeest als datgene wat ons allemaal bindt. Een kinderfilm volgens de conventies van het genre, maar daaromheen is het zeker ook de moeite waard voor de oudere kijker. Ga dit zien met uw broertjes, zusjes, neefjes, nichtjes, zoontjes, dochters, etc. Hij komt vast nog wel een keer langs op televisie.

Het is frustrerend dat del Toro veel meer in zijn mars heeft dan deze veredelde fan fiction vol verwijzingen naar anime en de overbekende monsterfilms. Qua speciale effecten en gestoorde settings stelt het natuurlijk geenszins teleur, maar van begin tot eind is het plot helemaal binnen de lijn der verwachtingen. Daarvoor lijkt het teveel op elke andere blockbuster die ooit in de bioscopen gedraaid heeft. Helaas missen de acteurs óók de bezieling en de eigenheid om dit inhoudelijk middelmatige geheel omhoog te trekken naar iets beters. Wat overblijft is spetterende eye candy zonder verdere bijzondere kwaliteiten.

Owen Wilson heeft een sympathiek hoofd. Hij is geen grote acteur en toch komt hij ermee weg omdat hij met zijn sympathieke hoofd sowieso een gunfactor heeft. Plaats hem in een eigenzinnige komedie met vrolijke kleurtjes en zijn charismatische bakkes doet de rest. In 'Paint' (2023) heeft Owen Wilson nog steeds een sympathiek hoofd, maar met een grote afro en een lispelende stem probeert hij een typetje neer te zetten in de geest van Bob Ross. En dat is nu net wat Owen Wilson niet moet doen: typetjes spelen. Het gevolg is dat 'Paint' (2023) één vermoeiende SNL-sketch (Bob Ross als ruggengraatloze womanizer die in de seventies is blijven hangen) uitsmeert over 96 minuten. En dat is véééééél te lang voor een typetje dat eigenlijk niet zo grappig is. Owen Wilson moet Owen Wilson zijn, met dat sympathieke hoofd van hem.

Door de televisieseries 'Psychoville' en 'Inside No. 9' (Reece Shearsmith en Steve Pemberton) heb ik de charme ontdekt van oude Britse horrorcinema. Hoe grove grappen en inktzwarte galgenhumor de draak steken met dat typisch Britse chauvinisme vol rangen, standen en rijkeluisfratsen. In de Spaans-Britse productie 'Pánico en el Transiberiano' (1972) dan ook een blik aan archetypische treingasten - de één nog onsympathieker dan de ander - die ruziën over de stapelbedden in hun slaapcoupés, of champagneglazen tinkelen in de gemeenschappelijke dinerruimte. De Transsiberië Express als een baken van luxe en weelde in het onherbergzame Russische sneeuwlandschap, waar overal gewelddadige kozakken en corrupte overheidsambtenaren op de loer liggen. Maar het echte gevaar komt vanuit het prehistorische fossiel dat Prof. Sir Alexander Saxton (Christopher Lee) mee smokkelde. De godsdienstwaanzinnige Father Pudjarov (Alberto de Mendoza) had de passagiers al reeds gewaarschuwd, met zijn onheilstijdingen en beschuldigende vinger. Het artefact blijkt namelijk een buitenaardse levensvorm die mensenhersenen leegzuigt om er zijn eigen evolutie mee te versnellen.

Dit pulppareltje heeft de tand des tijds niet helemaal doorstaan. Of het de duidelijke anti-Russische sentimenten en het onverholen oriëntalisme is, of de ongeloofwaardige speciale effecten die iets te vaak de illusie breken. Zo heb ik als kijker nooit het gevoel gehad dat de personages zich werkelijk in een rijdende trein bevonden, terwijl de archiefbeelden van een een echte trein er slordig doorheen zijn gemonteerd om die suggestie te wekken. Voor de hedendaagse kijker oog het allemaal wat koddig. En toch is het genieten geblazen hoe de acteurs het aan de ene kant bloedserieus leken te menen, maar aan de andere kant zit er toch een knipoog in met terloopse oneliners en hilarische dialogen. Een filmmonster krijgt pas haar reliëf door hoe leuk de potentiële slachtoffers zijn, dus het werkt dat ik hier eigenlijk meer plezier had aan het slachtvee dan aan de slechterik zelf. Zonder meer mijn favoriete personage is kozakkenleider Capt. Kazan (Telly Savalas), een kale rouwdouwer die al vanaf zijn eerste scène klaar zit om de treinreizigers af te slachten, terwijl hij niet gerekend had op een buitenaardse uitdager. De climax tussen de mensen en het monster is krankzinnig vergezocht, maar hoogst bevredigend.

Beeldschone anime over een terrorist die door weet te dringen in de wereld van de menselijke dromen en zo droom en werkelijkheid door de war schopt. Verwacht een surrealistische orgie aan esthetische beelden rond een verhaal dat uit zijn voegen barst van de eigen pretenties. Heerlijk Japans dus! Het enige minpunt is dat een spanningsboog of emotionele binding met de karakters ontbreken. Maar met zoveel moois ertegenover neem ik dat zeker voor lief. Een aanrader voor iedereen met een hart voor de Aziatische cinema.

Met 'Los Parecidos' (2015) maakte Isaac Ezban een eerbetoon aan de paranoïde monsterfilms uit de late jaren vijftig en vroege jaren zestig. Het verwassen kleurenfilter (nog net geen zwart/wit) brengt de sfeerlocatie tot leven van een busstation waar onafgebroken regen tegen de ramen klettert. Af en toe flikkert de schittering van onweer door de ruiten en bij de voordeur een angstig blaffende hond. In een hoekje van de ruimte zit een medicijnvrouwtje dat onverstaanbare klanken maakt, terwijl ze rituelen uitvoert of alarm lijkt te slaan voor het naderende onheil. Het oogt een beetje cheesy en goedkoop, maar met de bewuste groezeligheid van pulpcinema die is weggestopt in een lokale videotheek. Al is Ezban er ook niet de regisseur naar om de kijker louter onder te dompelen in nostalgische herkenning, want zijn vertelling wordt allengs meer surreëel en ongemakkelijk bizar. De paranormale aanwezigheid slaat namelijk niet zozeer aan het moorden, maar roept existentiële twijfels en angsten op bij zijn slachtoffers. Wel bekroop me het gevoel dat het beperkte gegeven beter tot z'n recht zou komen in een korte film of een losstaande serieaflevering. Het is iets te vaak een herhaling van zetten, zeker omdat niet elk personage bevredigend wordt uitgewerkt en de aparte stijl daardoor een wat lege gimmick blijft.

Soort American History X, maar dan het achterlijke broertje. Slecht acteerwerk, lelijke shots, weinig logica in het script en dan ook nog eens bloedirritante karakters. De intentie van de film is goed bedoeld, de uitwerking is tergend.

Het is inderdaad moeilijk om een selectie aan filmpjes af te doen met een eenduidige score, aangezien ze duidelijk in niveau verschillen. Mijn persoonlijke favoriete zijn de cowboy, het meisje met hoofddoekje, de vluchtelingen, de mime spelers en Steve Buscemi. Minder interessant zijn de verhaallijnen rond Oscar Wilde en de vampiers.

Overigens was ik na een tijdje het hele concept Parijs en liefde wel spuugzat. Zoveel fragmenten over hetzelfde thema maakt een overkill. Eigenlijk zou je ze dus op verschillende momenten moeten zien, en niet achter elkaar.

Autoriteit was, vrijheid is (of toch niet?)

Een Iraanse emigrant keert terug om de scheidingspapieren van zijn voormalige huwelijk met een Française te tekenen. Eenmaal terug in zijn vroegere huis beziet hij de puinhoop die zijn ex en haar verloofde van hun gezinsleven hebben gemaakt. Dan blijkt het aanstaande huwelijksgeluk van de twee getekend te zijn door een web van leugens en veronderstellingen, die voornamelijk invloed hebben op hoe de drie betrokken kinderen zich verhouden tot de aanstaande inhuldiging. Het verleden als een duistere fantoom dat voortleeft in hoe het nageslacht zich ontwikkelt in de tegenwoordige tijd. Voor mij is het dan óók eerst en vooral een film over volwassen keuzes en de invloed op kinderlevens.

Farhadi is een meester in een zichzelf haast wegcijferende filmtaal; zonder overbodige opsmuk als visuele tierelantijntjes in gekozen locaties, editing, cameratechnieken en speciale effecten. Voor het grootste gedeelte registreert de camera slechts de alledaagse handelingen tussen acteurs en de dialogen die zij met elkaar hebben. Slechts sporadisch stuurt de camera bij met goed getimede visuele touches om de innerlijke belevingswereld van de personages te visualiseren. Idem voor de ijzingwekkend mooie soundtrack, waarmee net zo spaarzaam wordt omgesprongen om de kracht ervan te bewaren voor emotioneel meer heftige momenten.

Het registrerende in stijl fungeert wonderwel als een soort 'objectieve' morele meetlat waartegen de verschillende personages worden gelegd. Elk personage, ongeacht leeftijd, wordt even gelaagd geportretteerd als kwetsbaar subject dat moet leren leven met het onbespreekbare leed dat Ahmad stukje bij beetje blootlegt. Net als bij 'A Separation' (2011) voelde ik dat mijn eigen oordeel over de karakters tot aan de aftiteling bleef verschuiven. In de klassieke theatrale zin weet Farhadi steeds een discussie te ontlokken over behoorlijk heftige thema's (euthanasie, scheiding, fouten in opvoeding). Zijn personages worden nooit gepresenteerd als afgerond of makkelijk vast te pinnen, maar zij worden allen even liefdevol als onverbiddelijk getoond in hun onhebbelijkheden, ondeugden en menselijke zwakheden.

Het is een subtiele film geworden over onthechting en (onuitgesproken) verschillen tussen mensen in cultuur, gender, maatschappelijke positie, juridische status. Verschillende levens raken aan elkaar, worden ontegenzeggelijk door elkaar beïnvloed, maar tegelijkertijd is er altijd een ruimte waarbinnen het onmogelijk is om een ander werkelijk te kunnen doorgronden. Elk mens wordt gevormd door én staat in afstand tot anderen.

Terug naar het pedagogische aspect wat ik eerder benoemde. Voor mij is de film een bespiegeling op relatief recente maatschappelijke tendensen om relatievorming niet meer te koppelen aan ouderwetse gezinsstructuren, die gevolgen hebben voor de manieren waarop familiebanden lopen. Relaties worden diffuus. Twijfel over wie waarvoor verantwoordelijk is. Meer zeggenschap voor de kinderen, terwijl zij nog niet in staat kunnen en mogen zijn om bepaalde beslissingen te nemen. Het creëert een soort postmoderne onduidelijkheid over wie of wat er uiteindelijk de autoriteit over het gezinsleven draagt. Kinderen worden gedwongen om volwassen inzichten te krijgen tegenover volwassenen die kinderlijke keuzes maken in hun zoektocht naar liefde en genegenheid.

Wat dat betreft is de Iraanse Ahmad best een complex personage. Enerzijds biedt hij als vertrouwde buitenstaander enige structuur en regelmaat te midden van de woelingen die dit gezin plagen; anderzijds zijn z'n autoriteit en legitimiteit verkeken in zijn eigen keuze om weg te vluchten voor zijn eigen moeilijkheid om in het Westen te aarden. De niet-westerling wordt de brug tussen een meer patriarchale gezinsstructuur en meer vrije westerse invulling, maar tegelijkertijd is die positie paradoxaal: hij is namelijk wél en niet onderdeel van het betreffende gezin. Overigens is óók Ahmad wederom niet één ding. In tegenstelling tot de 'echte' ouders kan hij wel invoelend zijn naar de eisen en wensen van de kinderen, terwijl de werkelijke opvoeders bijna agressief proberen om hun eigen opvattingen erdoor te drukken.

Volgens mij is het Farhadi allerminst erom te doen dat één levensstijl prevaleert boven andere levensstijlen, maar hij signaleert maatschappelijke ontwikkelingen waarbinnen Oost en West, elk afhankelijk van culturele context, worstelen met het wegvallen van vroegere zekerheden in dit veranderde tijdsgewricht. Klassieke gezinsstructuren passen niet meer in de manier waarop relaties aangegaan worden. Zij zijn echter (nog) de enige stabiele factor die vorm geven aan een veilige thuishaven voor opgroeiende kinderen. De nieuwe tijd geeft angsten om het wegvallen van zekerheden die in veel van ons resoneren, maar die aan de andere kant niet meer passen in verworven vrijheden van verschillende emancipatiegolven. Onorthodoxe familiebanden, zoals hier geportretteerd, jagen angst aan én bieden hoop voor nieuwe invullingen van toekomstige gezinsstructuren.

Men neme het minst interessante aspect van deze iconische literaire held, de kruisiging is maar een onderdeel van zijn hele tocht, en maakt daar een erbarmelijk leeg verhaal omheen, waarin het personage mishandeld wordt tot de laatste snik. Voila, daar is The Passion of the Christ van Mel Gibson. Was de Aussi maar gewoon bij de heldenrollen van weleer gebleven, want als predikant is het een naar sujet.

Jim Jarmusch geeft een klassiek sociaal realistisch uitgangspunt (over aanmodderende middenstanders in het contemporaine Amerika) een surreële, dromerige dimensie door te spelen met lyrische ondertonen. Een spookachtig mooie soundtrack die de kleinste handelingen omlijst, een plot dat tot in de kleinste details gestructureerd is en nog steeds het gevoel suggereert van terloopsheid en het toeval. De verschillende elementen zijn nooit helemaal sluitend te krijgen, en juist in dat ongrijpbare zit voor mij de kracht van deze eigenzinnige prent: het echte leven en de kunst vormen een breuk en zijn ook weer één.

Dat het hoofdpersonage een ingetogen dichter is, terwijl zijn begeerlijke liefdespartner steeds naar manieren zoekt om haar eigen vormen van zelfexpressie commercieel uit te baten, is niet een leuk detail om de psyche van de twee hoofdkarakters extra kleur te geven. Het liefdespaar roept vragen op over het leven van de kunstenaar tegenover de kunst die uit hun innige samenzijn voortkomt. Is de poëzie van Paterson een afspiegeling van zijn alledaagse leven, of is het de schone taal die de monotonie van zijn dagelijkse routines uiteindelijk een betekenis geeft?

Het resultaat is een tedere liefdesgeschiedenis over een schepper (Paterson) die in zijn voornaamste muze (Laura) zowel de inspiratie vindt als dat zij hem in de weg zit. De alledaagse banaliteiten worden tot kunst. In elkaars armen wakker worden. Haar naakte lichaam bedekken met een deken omdat zij kippenvel begint te krijgen. Liefdevol een hap nemen van haar oneetbare cupcakes, wetende dat zij niks liever heeft dan dat ze waardering krijgt voor haar vruchteloze zwoegen. Hij weet dat zij niet zijn talent heeft, maar toch bedekt hij dat met de mantel der liefde omdat het geluk van de ander een drijvende kracht is die zijn eigen bestaan vormgeeft. En toch knaagt het, ergens, op een plek die hij liefst niet aan de oppervlakte laat komen: is er niet ergens anders iets of iemand waar het beter mee is!?

Omwille van zijn Laura, die zichzelf wél wil blijven ontplooien, moet Paterson elke dag opnieuw de lokale bus besturen. Adam Driver is fenomenaal als de nerderige grijze muis: een intens sympathieke persoonlijkheid, die zelden een rol speelt in de levens van de passagiers. Met kleine schakeringen in zijn mimiek zet hij een grootse rol neer. Een geamuseerd trekje rond de lippen als zijn passagiers sterke verhalen aan elkaar opdissen. Een geïnteresseerde blik als zij verhalen vertellen over de recente of verre geschiedenis van het stadje Paterson. Verwantschap met de mensen die - net als hij - ook broeden op hun gedachten en die tot lyrische taaluitingen (poëzie, muziek) willen maken.

'Paterson' (2016) moet het niet hebben van groots of meeslepend drama: het is een tedere tragikomedie zonder conflict of grootse emoties. Het is grappiger dan ik op voorhand had verwacht, maar wel op een subtiele droogkomische manier. Verwacht dan ook vooral geen spervuur aan flauwigheden om het lollige tempo erin te houden. (Al schiet het hondje hem wél keer op keer recht in het doel, goedkoop scoren!) Jim Jarmusch, de oude rot, weet mooi in te haken op de hedendaagse hang naar nostalgische mijmeringen en vruchteloze vormen van zelfexpressie, met onderhuids het onbestemde gevoel dat er ergens een verborgen glamourbestaan wacht. Zijn Paterson, een toeschouwer in zijn eigen leven, is een held van deze tijd: hij die afwezig blijft broeden op zijn eigen gedachten, die grootsheid vindt in het kleine en mild geamuseerd meegaat met een vluchtige wereld waar ook niet aan te ontsnappen valt.

Met een vooraankondiging als 'min of meer gebaseerd op waargebeurde shit' geeft 'Patser' (2018) al aan dat men geen sociaalrealistisch werk over drugstrafiek in de Antwerpse haven hoeft te verwachten. Het regisseursduo El Arbi en Fallah maakte een speelse, energieke misdaadfilm waarin de jaren tachtig en negentig nooit ver weg zijn. Of het directe verwijzingen zijn naar films en videogames uit dat tijdvak, of die hypergewelddadige bendeafrekeningen met een hoge body count. Nog het fijnst zijn visuele vondsten als havencontainers die in een spelletje Tetris veranderen of een komische bijrol die in de duisternis danst met z'n lichtgevende schoenen.'Patser' (2018) is een spektakel van neonlichten, kleurenfilters en gratuit geweld; als een nostalgische mijmering op zowel het groezelige als het gestileerde van genrewerk uit die tijd. Zelfs de opzet van het narratief (de zeven katholieke hoofdzonden als een levelsysteem) is een soort hommage op het geweld waar we als twintigers en dertigers mee opgroeiden. Het is jammer dat het rommelige script niet mee kan komen met de visuele vondsten, met geforceerde wendingen (vooral rond het personage van Ali B.) die te absurd worden uitgewerkt. Het helpt ook niet dat de man 360-graden draait om zijn knuffelbare imago met zoveel stelligheid van zich af te werpen, dat het bijna aandoenlijk wordt. Van knuffelen met de koningin naar scheldtirades over geiten, genitaliën en enge ziektes.

Mist de scherpte van Shaun of the Dead en Hot Fuzz. Het ligt hem er toch vooral aan dat ze zich verlagen tot een puberaal niveau van Christendom bashen, het bespreken van geslachtsdelen en flauwe homograpjes. Ook weer typisch zo'n geval van een film die alle goede grappen al verspeeld heeft in de trailer.

De extreme zoetigheid wordt gelukkig nog enigszins gered door de twee volwassen acteurs Helen Hunt en Kevin Spacey. Het blijft natuurlijk onvervalst sentiment.

Hoe ik gemist kan hebben dat mijn favoriete stripfiguur een moderne make-over kreeg!? Deze nieuwe versie blijft verrassend trouw aan de oorspronkelijke stijl/sfeer van het origineel. Vanaf de allereerste scéne een big smile omdat ik alle figuurtjes (en hun eigenaardigheden) meteen herkende. Een fijne geste naar oudere fans om het geheel in retro onder te dompelen. Zo goed als de klassieke tekenfilms wordt het net niet, omdat deze remake net een tikje te vaak inzet op groots escalerende slapstick. Al zit die blockbuster-achtbaan fijn ingebed in de kleine, menselijke conflictjes als Charlie Brown te maken krijgt met zijn minderwaardigheidscomplex.

Seksuele moraal en ziekte. Nog verder terug in de tijd. Nog meer seksuele repressie. 'Pearl' (2022) werkt buitengewoon goed als een 'villain origin story' rond een innemende psychopaat die terugslaat wanneer de maatschappij haar grenzen oplegt. Je hebt het vooral heel erg te doen met die perverse dromer en haar erotische hallucinaties om te ontsnappen aan de beperkingen die haar worden opgelegd. Ook zo clever gekoppeld aan de Eerste Wereldoorlog en angsten voor de Spaanse griep, als een soort extra omstandigheid waardoor vrouwen gedwongen worden tot strikte genderrollen. Ik meen dat ik niet eerder een horrorsequel zag waarin zo expliciet gespeeld werd met het dubbeleffect van een 'monster' en een 'final girl' die zoveel met elkaar gemeen hebben. Hun gezamenlijke strijd om gehoord te worden met hun eigen seksuele verlangens.

Verontrustende thriller over voyeurisme en passiemoord . Er wordt een mooi humaan beeld geschetst van een karakter dat de meest walgelijke daden op zijn geweten heeft, maar toch een menselijk kantje heeft waarmee de kijker zich kan identificeren. Karlheinz Böhm is dan ook fantastisch gecast in hoe hij tegelijkertijd creepy en aandoenlijk over kan komen.

Net als John Carpenter met 'Cigarette Burns' komt Dario Argento verrassend goed tot zijn recht in de fan service die 'Masters of Horror' biedt. Het heeft de opvallende kleurtinten in de decors en het synthesizer gejengel op de soundtrack, zoals in zijn vroegere giallo klassiekers. Eigenlijk hadden ze een Italiaanse cast moeten nasynchroniseren om een nog sterker retro-effect te krijgen. Hier zit de foutheid 'm in een groezelig B-plot vol gore over een gesjeesde man van middelbare leeftijd (Meat Loaf) die een stripster probeert om te kopen met een bontjas. Het is de aanzet tot zwoele verleiding en weerzinwekkend sadomasochisme. Argento is een een meester in het maken van 'seedy pulp' zonder een logisch plot of zonder beklijvende acteerprestaties, maar door zijn opvallende signatuur als cineast krijgt de slechtheid ervan een nachtmerrieachtige kwaliteit. De touch voor dit type cinema is hij in deze laatste fase van zijn leven/carrière kwijtgeraakt. Hier zien we echter nog even een glimp van wat de man ooit iconisch maakte.

Mocht 'Leák'/'Mystics in Bali' (1981) te weinig vrouwelijke rondingen hebben voor een echte cult-klassieker, dan voorziet 'Lady Terminator' (1988) van H. Tjut Djalil in ieder geval een stuk meer in functieloos naakt. Het is een beetje een trashy rip-off van Amerikaanse genreklassiekers als 'Robo Cop' (1987) of 'The Terminator' (1984), maar dan met Indonesische folklore en een hilarisch slechte dubbing. Maar ergens doet deze titel het niet helemaal voor mij. De actiescènes zijn stiekem best in orde, met grootschalige shoot-outs, redelijke car chases en een flinke dot eighties cheesiness. Het had bijna een Amerikaanse productie uit die tijdsperiode kunnen zijn, terwijl 'Leák' nu juist zo amusant is omdat het nergens mee valt te vergelijken. Al moet ik zeggen dat er ook hier scènes tussen zitten die zo vreemd en psychedelisch zijn, dat ze op de lachspieren werken.

Ik ben blij dat ik niet vroegtijdig ben afgehaakt tijdens 'Photocopier' (2021). De eerste minuten vielen nogal rauw op mijn dak. Vaal kleurgebruik en slechte verlichting. Goedkope sets en geen wereldacteurs. Zelfs voor een 'naturel' sociaal realistisch drama voelt het alsof ze geen budget hadden voor een gelikte productie. Toch wist het innemende personage Sur (Shenina Cinnamon) mijn aandacht vast te houden als jonge vrouw wiens reputatie aan gruzelementen gaat door slut shaming. Wanneer haar beurs wordt ingetrokken door een onnozele serie foto's op sociale media, gaat ze zelf op een privacy overschrijdende zoektocht naar antwoorden. De achterliggende motieven van mensen op machtsposities zijn kwaadaardiger dan ze ooit had kunnen vermoeden. Het levert zelfs een paar emotionele hoogtepuntjes op wanneer Sur vrienden ontmaskert of onverwachte medestanders vindt in haar strijd tegen onrecht. Daarmee werkt 'Photocopier' (2021) toe naar een emotionele mokerslag aan het einde.

In 2017 was er opeens het kleine horrorpareltje 'Get Out' (2017) dat op een humoristische manier geijkte genreclichés afstofte. Het scoorde met een kruising van gotische horror en eigentijdse maatschappijkritiek. Het was daarmee dé film over institutioneel racisme en wit privilege, maar op een manier dat een zwarte acteur als Daniel Kaluuya het hoofdpodium kon pakken met een nieuw soort hipheid. Hoogst identificeerbaar, een beetje timide en verlegen, niet als een gespierde kleerkast met kortgeschoren kapsel en designerzonnebril. De thema's wonderwel ingebed in een pulperige opzet waarin een jonge zwarte man terechtkomt in een situatie waarin zijn uiterlijk en afkomst nare dingen oproepen bij zijn witte schoonouders. Maar je kunt pas echt de invloed van een prent zien als andere cineasten proberen om nieuwe thema's te vervatten in de geest van dat succesvolle werk. Alles wat ik nu over 'The Perfection' (2018) ga vertellen is helaas teveel informatie, dus stop vooral met lezen en ga 'm eerst zelf kijken. Dat verdient de film.

Net als 'Get Out' (2017) is 'The Perfection' (2018) een prent die een maatschappelijk thema (seksueel misbruik) vervat in een hip, onvoorspelbaar genrespel. Het lijkt een ogenschijnlijk rechtlijnige lesbische liefdesgeschiedenis te worden, waarin de zorgzame Charlotte (Allison Williams) en de meer uitgesproken Elisabeth (Logan Browning) een intieme relatie aangaan in Shanghai. Charlotte hing haar veelbelovende muziekcarrière aan de wilgen om voor haar zieke moeder te zorgen, terwijl Elisabeth hierdoor de kans kreeg om haar plek in te nemen en zo een beroemdheid kon worden. Alles schreeuwt dat de twee geliefden verwikkeld zullen raken in een wraakscenario om dat vroegere leed recht te zetten. De afschuwelijke horror-situatie waar het naartoe werkt draait niet om vergelding, maar om onmacht, ziekte en vernedering. Om hoe Charlotte als een beschermende, moederlijke vrouw de enige rots in de branding kan worden voor een steeds zieker wordende Elisabeth.

Het aardige aan 'The Perfection' (2018) is dat de film niet alleen op vermakelijke wijze genres door elkaar husselt, maar hiermee ook de verschillende machtssituaties waarin de protagonistes terechtkomen. Niet door vrouwenwraak te romantiseren of te seksualiseren (zoals in soortgelijke rape revenge flicks) maar door een subtielere vorm van misbruik vorm te geven. Die sleutelscéne is een indringend stukje cinema waar in eerste instantie niet echt vat op is te krijgen. Het is doodeng en macaber hoe een realistische sociale situatie opeens ontaardt in een hel waarin Elisabeth haar fysieke ongemak niet meer de baas is en Charlotte haar nieuwe geliefde ziet lijden. Het is op een perverse manier ontroerend hoe de twee geliefden - door kots, bloed en ontlasting heen - nóg dichter tot elkaar komen. Het bouwt op naar een walgelijk stukje body horror waarin deze hel tot een genadeloos einde komt. En dan moet de echte mokerslag nog komen.

'The Perfection' (2018) doet haar naam niet helemaal eer aan. Zo liggen de kaarten na die eerste schokkende plotwending open op tafel en is het schokeffect er vanaf dat punt af. Wel krijgt het voorgaande een nieuwe glans, omdat de puzzelstukjes op hun plek vallen en wederom een nieuwe genrewisseling in gang zetten. Het levert een hippe, stoere film op die evenzeer speelt met verwachtingen uit niche-genres als hoe de vrouwelijke protagonisten ingevuld worden.

Een kijkje in de psyche van een jongedame, die heen en weer wordt geslingerd tussen dogmatisch Islamisme in Iran en de ''decadente'' vrijheid van het westen. Haar verhaal wordt verteld met simpele doch beeldschone animatie, waarin veel plaats is voor vinnige taboe-doorbrekende humor. Heerlijke film, onsentimenteel maar desalniettemin hartverscheurend.

Moeilijk te beoordelen. Ik kan begrijpen waarom iemand hier een meesterwerk in zou zien, maar het werkte voor mij net een graadje te verwarrend om ook maar enigszins meegenomen te worden door het plot. Zeker een film die ik nog eens ga kijken en dan hoop ik dat mijn score omhoog gekrikt kan worden.

Het fijne aan Slavo Zizek is dat hij complexe materie als marxisme en psychoanalyse toegankelijk weet te krijgen. Zijn analyses zijn humoristisch maar vereisen wel een actieve inzet van de kijker om bij te blijven. Misschien niet iets wat je zomaar op een luie avond opzet om ontspannend bij weg te dromen. Wat ik wel jammer vind is dat het een beetje van de hak op de tak gaat en een overkoepelende argumentatie uitblijft. Het zijn fragmenten van totaal verschillende films die hij psychoanalytisch uitlegt, maar verder heeft het weinig met elkaar te maken.

Prima debuutfilm over hoe een schuchtere boerenjongen (Swann Arlaud) worstelt met de teloorgang van zijn ambacht. Ergens hangt nog een zweem van Franse plattelandsnostalgie over een dorpsgemeenschap, waar mamman haar zoon probeert uit te huwelijken aan de bakkersdochter en zusterlief als veearts langskomt om de koeien te controleren. Maar naast globalisering en de robotisering van de melkvee-industrie dient er zich een nieuwe noodlotstijding aan: de gekkekoeienziekte. In een industrie waar alles gereguleerd, gecontroleerd en gekeurd moet worden geldt de hardvochtige logica dat één zieke koe de dood inluidt van een gehele veestapel. Terwijl de compensatie hiervoor op zich laat wachten en er aasgieren op de loer liggen om winst te halen uit dit boerenleed. En, het ergste van alles, Pierre Chavanges is een veehouder van de oude stempel die zelf zijn kalfjes ter wereld brengt en hart heeft voor de dieren onder zijn hoede. Het onbeschrijflijke dierenleed in het vooruitzicht raakt hem persoonlijk.

Wat regisseur Hubert Charuel goed doet is dat hij van de zachte Pierre Chavanges een soort Walter White maakt van de melkvee-industrie. Een tragische anti-held - bijna klassiek Grieks - die bij de eerste bloedende koe terechtkomt in een neerwaartse spiraal, waarin zijn moraal steeds iets verschuift omdat hij steeds drastischer maatregelen neemt om zijn veestapel te redden. Het geeft een sociaal realistisch boerendrama als 'Petit Paysan' (2017) een thrillerachtige spanning, versterkt door snerpende synthesizermuziek op de soundtrack en scénes waarin Pierre op het beeld gekaderd wordt als een duivelse figuur. In bepaalde opzichten kan het einde een anticlimax zijn, in andere opzichten is het klein en intiem in al haar simpelheid en hoe Charuel subtiel het verdwijnen van de boerenklasse hartverscheurend mooi in beeld brengt. Waar de jonge regisseur (saillant detail: hij is tot op de dag precies even oud als ik) wat laat liggen is dat hij koos voor een script waar veel personages worden opgeworpen, maar die uiteindelijk niet allemaal even sterk worden uitgewerkt. Er had nog wat meer gehaald kunnen worden uit de spanning tussen de noodlijdende boer en de opdringerige kleine gemeenschap waartegen hij zich moet verhouden.

Een beetje nietszeggende film over de cultuurverschillen tussen Joodse en Islamitische mensen. Het onderwerp spreekt meer aan dan dat het weet te boeien.

Opnieuw zo'n typisch Amerikaans underdog-verhaal van een criminele ondernemer die zijn Amerikaanse droom nastreeft door de spelregels van 'het systeem' te breken. Of zoals Steve Glew als de zelfverklaarde 'The Pez Outlaw' op het idee kwam om illegale snoepdoosjes te verspreiden in het verzamelcircuit. Tot groot chagrijn van de directeur van de Amerikaanse branch, want die zag opeens zijn eigen mislukte ontwerp opduiken in het illegale circuit. Volgens de overleveringen zou er een soort David & Goliath hebben plaatsgevonden tussen het officiële merk en de kruimelboef. 'The Pez Outlaw' (2022) brengt het allemaal heerlijk smeuïg op beeld met filmische tussenstukjes vol kleurrijke decors en een film noir-tintje. Je proeft aan alles dat de werkelijkheid wel enigszins in een Wes Anderson-jasje gegoten wordt. Al past het misschien ook wel bij de grootspraak van die immens sympathieke Steve Glew, met zijn woeste baard en slordige zwerverskleding.

De opbouw lijkt inderdaad best eng te gaan worden, tot de afzichtelijk geanimeerde gedrochten in beeld komen. Dan is het ook meteen uit met de pret.

'Philomena' (2013) drijft vooral op de chemie tussen Judi Dench (zij die blijft geloven in de kerk) en Steve Coogan (hij die de misstanden wil aankaarten). Het verloopt zoals je verwacht van een road trip: de reis als een manier waarop de twee personages iets wezenlijks over zichzelf ontdekken. Het heeft een paar pakkende dramatische momenten, maar het leukst is het eigenlijk als Dench/Coogan losjes met elkaar keuvelen over ditjes en datjes. Het is een tikkeltje voorspelbaar ingevuld, met de katholieke kerk als een eendimensionale boeman.