Opinions

In principe een rechtlijnige 'rise and fall' met veel archiefmateriaal en anekdotes van bekenden rond O.J. Simpson. Maar door de grootse opzet is het zoveel meer dan alleen het beeld van één sporter. Over de raciale verhoudingen en rechtsongelijkheid tussen blank/zwart. Over een sporter die zich -volledig op zijn Amerikaans - wist te onttrekken aan racisme en discriminatie omdat hij de beste was in zijn vakgebied. Over een beruchte rechtszaak waarin zijn Afro-Amerikaanse achtergrond opeens wel het onderwerp wordt wat de verdediging opwerpt. Over een celebrity die een tweede kans krijgt en het gigantisch verpest omdat de roem hem naar zijn hoofd is gestegen. Ezra Edelman weet heel knap thema's als klassenjustitie, de burgerrechtenbeweging en geïnstitutionaliseerd racisme te vermengen met het levensverhaal van O.J. Het kijkt als een echt epos, waarbij de voormalige sporter iets ongrijpbaars heeft. Hij is ongelofelijk sympathiek en charismatisch, zelfs in de wetenschap dat hij Nicole Brown en Ron Goldman waarschijnlijk bruut vermoord heeft. Tegelijk is er ook de wanhoop en het onbegrip bij de nabestaanden om een celebrity die voor even boven de wet komt te staan.

Het verhaal van een kolderiek mannetje dat erop gebrand is om miljonair te worden staat als een symbool voor de recente geschiedenis van Tsjechië. De film is opgebouwd uit verschillende periodes in de Tsjechische geschiedenis die dan weer terug te vinden zijn in het leven van de hoofdpersoon. Zo loopt zijn zoektocht naar geluk gelijk met de vrouwen die hij vindt en dat is dan weer terug te voeren op de tijd en plaats in de geschiedenis.

Hoewel het opzettelijk luchtig is van toon komen er nogal eens behoorlijk zware onderwerpen langs. In eerste instantie zien we de invloed van het opkomende nazisme terug in de discriminatie van Duitse inwoners in Tsjechië. Maar gaandeweg wordt het verhaal zwarter als ook de Jodenvervolging terloops aan de orde worden gebracht. De boventoon blijft echter de humor die zelfs de grimmigste situaties weet te verbloemen. De stijl heeft iets weg van een kruisbestuiving tussen de dik aangezette typetjes als Buster Keaton en Charlie Chaplin maar dan in het weelderige universum van Federico Fellini. Nog indrukwekkender dan de acteurs zijn dan ook de grootse locaties die in vol ornaat in beeld worden gebracht.

De twee acteurs die de jonge en de oude Jan Dite neerzetten doen dat op een buitengewoon innemende wijze. De jonge acteur maakt van hem een grappig mannetje, de oude acteur geeft hem dan weer een dramatische lading mee. De tegenspelers zijn wat karikaturaal maar dat past dan weer in de satirische kant van de film. Toch blijft er een hol gevoel achter als blijkt dat de belangrijkste periode in de vorming van de moderne Tsjechische staat hopeloos onderbelicht achterblijft. Er wordt namelijk bijna niet meer ingegaan op het communisme. Wat mij betreft een gemiste kans. Daarbij is de film net iets te vlak om echt scherp te worden, de karakters bestaan puur omwille van hun metaforische waarde en er is weinig sprake van interactie onderling. Sommige karakters lijken zelfs met reden erin geschreven te zijn om dan wat prompt opeens te verdwijnen.

Nogal een tegenvaller. Ik had een serieuze misdaadkomedie verwacht maar kreeg een nogal flauwe dertien-in-een-dozijn heistfilm. De enorme sterrencast lijkt lol te hebben in wat ze doen, dat is dan ook het enige dat het een beetje redt.

WEEEEEEEEGHHH. WEEEEEEEGHHH. Kindergehuil snijdt door de ziel van een man zonder kinderwens. WEEEEEGHHH. WEEEEEEGHHH. 'Oei, ik groei' (2023) snijdt nog dieper door mijn ziel als zoveelste Nederlandse film in de Nijenhuis-traditie. Een blik BN'ers in een mozaïekvertelling waarin welhaast psychopatische personages zich in onmogelijke gezinsconstructies wurmen. Poep- en piesgrappen. Pyschologie van de koude grond. Volstrekt ongeloofwaardige conflicten en krankzinnige oplossingen. WEEEEEGHHH. WEEEEEGHHH. En vooral heel veel geloei van jankende kinderen. Ik wil ze écht niet. Eerlijk waar. WEEE...

Of ik na de recente zaak rond Anne Faber nog zit te wachten op een soort overgeseksualiseerde Loenatik in een TBS-afdeling...? 'Of Ik Gek Ben' (2016) is een wat rare film waarin de kijker hoegenaamd het perspectief ziet van een vrouwenmishandelaar/verkrachter, die in het reine probeert te komen met de mogelijke gevolgen van zijn eigen lustgevoelens. Die innerlijke strijd wordt dik aangezet met een overdadige en cartooneske stijl. Heftige pompmuziek van The Kyteman Orchestra. Veel korte flitsen en schokkerige montage-overgangen, met verschillende types cameravoeringen. En dan de kunst die terugkomt in de decorstukken: de punkachtige uitbeeldingen, vol met seksuele ondertonen. Bij het verwrongen perspectief hoort een misogyn gekleurde blik, want elk vrouwelijk personage (van de gevangenisdirectrice tot een aantrekkelijke begeleidster) zendt dubbele signalen uit over haar intenties. Subtiel is het niet, en of dit de representatie is die we van de positie van TBS-klinieken in onze maatschappij behoeven!? 'Of Ik Gek Ben' lijkt trouwens ook iets te willen zeggen over de kunstenaar als grenzeloze rock-'n-roll-ster, maar het begin- en eindshot hebben zo weinig met de rest van de film te maken, dat het verder een verwaarloosbaar element is.

Best sterk eigenlijk. Het lijkt een soort backpackersromantiek te worden over jonge Europeanen die vrijheid vinden in een Zuid-Amerikaans land, maar de ontmoeting met een prostituee dwingt hen om hun eigen bevoorrechte positie onder ogen te moeten zien. Het narratief loopt wat stroef omdat het overkoepelende conflict - wat te doen met de schone jongedame die gevangen zit- wat ongeloofwaardig en thrillerachtig in elkaar steekt. Ook ligt de focus iets teveel op de dromerige idealist Luuk, waardoor de andere personages als Daniel, Gregor en Soledad er voor het grootste deel maar wat bijgeplakt zijn. Een echte chemie tussen de drie vrienden en het meisje ontbreekt. En toch weet 'Off Track' (2017) terloops moeilijke vragen op te roepen als: hoe verantwoordelijk is een westerse toerist over de scheve machtsverhoudingen in een ontwikkelingsland waar hij/zij onbezorgd vertoeft? Wat zegt 'onze' rite of passage van backpackende jonge mensen over de manier waarop de niet-westerse wereld wordt gezien? Net als bij 'Ik Ben Alice' (2015), de vorige film van regisseur Sander Burger, worden dit soort ongemakkelijke, pijnlijke dilemma's niet bevredigend opgelost: het blijft schuren.

Toch knap dat een film met twee middelmatige delen alsnog kan eindigen met een anticlimax. Het is een beetje als het grapje uit de televisieserie 'Promenade', waarin presentator Diederik Ebbinge per ongeluk de laatste en een-na-laatste aflevering met elkaar heeft verwisseld. De kijker krijgt dus eerst een grandioze seizoensfinale en daarna een aflevering waarin iedereen er klaar mee is. Het beste is al geweest, dus waarom nog erin investeren!? Zo voelt 'Ofrenda a la Tormenta' (2020) als mosterd na de maaltijd na een tussendeel waarin Amaia Salazar (Marta Etura) haar moeder's rol blootlegde in een diabolisch complot rond babymoordenaars. Ze keek haar bloedeigen mamma in de ogen toen deze op het punt stond haar pasgeboren zoontje te offeren. Hoe zou de confrontatie lopen? Zal ze haar eigen moeder moeten vermoorden om zichzelf en de gemeenschap te beschermen? Maar niks van dit alles. De nadruk komt om onbegrijpelijke redenen te liggen op een soaperige liaison en een speurtocht die blootlegt wat we al wisten.

Fijne liefdesverklaring aan de stad Berlijn, die, ondanks zijn beladen geschiedenis, overeind krabbelt en tegenwoordig nieuwe geschiedenissen schrijft. Het weet in stemmig zwart-wit zowel het verhaal te vertellen van een opgroeiende adolescent als een ode te brengen aan de stad Berlijn als een nieuwe culturele plaats na de wederopbouw. Misschien bij vlagen geforceerd pretentieus, maar het weet zeker ook een gevoelige snaar te raken.

Het hele gedoe roept bij mij een eerste seksistische impuls op van het niveau: ‘knappe vrouw, leuke baan, mens wat zeur je toch!?’ Bij nader inzien denk ik dat mijn weerzin dieper zit, niet eens naar Halina Reijn als persoon of naar het onderwerp van haar ego-document. Gun haar die man/kinderen evengoed als ieder ander (of niet, als zij daar zelf gelukkiger van wordt) De irritatie zit hem meer in hoe DWDD gemakzuchtig de suggestie wekt dat zij maatschappelijke relevante issues ter discussie stellen, terwijl zij uiteindelijk niet meer of minder doen dan de BN’ers in kwestie een uitgebreid podium geven. Wat op zich niet erg is, maar de verheven pretenties liggen er zo dik bovenop. Fidan Ekiz bespreekt ‘islamofobie’ en Halina Reijn bespreekt ‘het taboe op ongewenste kinderloosheid’. In allebei de gevallen zet de BN’er vooral eigen opvattingen, eigen wereldbeeld, eigen ervaringen en eigen levensloop er mee op de kaart. Het concept suggereert objectiviteit en beschouwing, maar het brengt stemmingmakerij en navelstaren.

Sterke antikapitalistische parabel. Of hoe het schattige monster Okja (een hybride tussen een nijlpaard en een varken) een metaforische aanklacht vormt tegen de vleesindustrie. Over de ontzieling van levende wezens voor massaconsumptie en het flinterdunne laagje sociale bewustzijn waarmee het wordt verkocht als iets goeds. Marketing en imago belangrijker dan duurzame oplossingen tegen dierenleed. Alleen het tienermeisje Mija (Seo-Hyeon Ahn) ziet recht door die hypocrisie heen wanneer haar Okja specifiek blijkt te zijn gecreëerd voor een Amerikaanse reclamecampagne. Tijdens Mija's zoektocht naar haar vriendin ontmoet ze allerhande bonte personages als geweldloze dierenrechtenactivisten, gespleten zakenlui en een Steve Irwin met een midlifecrisis. De Zuid-Koreaanse Joon-ho Bong speelt op een slinkse manier met de verwachtingen en clichés van een familiefilm, maar bij zowel Mija als de kijker dringt het besef door van een bittere, wrede realiteit. Als een mokerslag waarmee 'Okja' (2017) confronteert wat er eigenlijk wordt afgepakt van levende wezens met een eigen bewustzijn.

Stille cowboys hebben diepe gronden. 'Old Henry' (2021) is een heerlijk lome western met een glansrol voor Tim Blake Nelson als boerenkinkel. Prachtige soundtrack en verstilde beelden van rietvelden en ruwe berglandschappen. Ook een mooie vader- en zoonrelatie tussen de schuchtere Henry en zijn opgroeiende tienerzoon, die niet snapt waarom zijn vader hem obstinaat weghield bij vuurwapens en verhalen over diens verleden. Je weet wel zo ongeveer hoe de onthulling van Henry's verleden gaat lopen, maar de twist dat de rechtschapen goeierik vroeger niemand minder was dan Billy the Kid, komt toch als een complete verrassing. De betere westerns breken met de eigen mythologie en laten zien dat er kwetsbare mensen schuilen achter de helden en schurken.

Over de koude oorlog van het gezinsleven met al haar sluimerende verlangens en jarenlang opgebouwde onderlinge frustraties. In vier afzonderlijke episodes worden verschillende levensfasen verteld uit het leven van de stoicijnse Olive Kitteridge (Francis McDormand), die zich met chagrijn en botheid staande probeert te houden tegenover de schaduwkanten van het leven. Juist dat onaangepaste maakt haar tot een sympathiek personage dat zich openlijk verzet tegen de onzinnige kleinburgerlijkheid die anderen op haar projecteren. Haar liefhebbende echtgenoot (Richard Jenkins) klampt zich dan juist weer vast aan een irritant positivisme en mensenliefde waar hij juist weer zijn levensenergie uithaalt. Die twee radicaal afwijkende levensvisies botsen natuurlijk met elkaar, maar tegelijkertijd zit daar ook de kracht van de serie. Het laat vlijmscherp zien hoe menselijke relaties diffuus kunnen zijn in afkeer hebben voor elkaar en tegelijkertijd óók liefde en loyaliteit kunnen voelen.

Uiterst sfeervolle bewerking van het klassieke kinderverhaal annex maatschappijkritiek. De duistere ondertoon uit het origineel wordt niet verpest met politiek-correct geneuzel van deze tijd. Er hangt namelijk een uiterst naargeestige air in de lucht en de schurken zijn doodeng in hun realisme. Oliver Twist wordt aardig neergezet, maar het zijn de andere karakters die de show stelen. Vooral Ben Kingsley is weer heerlijk als de vuile dief met het goede in zich. Een heerlijke kerstfilm zonder aan te voelen als een kerstfilm.

Wat een verademing om na de verschrikkelijk gespeelde documentaire rond de Haagse Crips (Crips: Strapped 'n strong) iets te zien wat ook daadwerkelijk om de emotie gaat. Of het nou om een verkoper van kikkers gaat, jonge straat-artiesten of een sentimentele kleermaker, Hedy Honingmann weet heel secuur bij de emoties te komen van de mensen die zij interviewt. Haar filmstijl is poëtisch en een tikkeltje surrealistisch, maar zonder dat ze de urgentie van haar politieke boodschap uit het oog verliest. Voor mij worden de geïnterviewden zeker uit de vergetelheid ( het el Olvido uit de titel) getrokken.

Over de onzichtbare muur die de Israëlische apartheidspolitiek opwerpt tussen verschillende facties in het Palestijnse verzet. Door Israëlische kant worden vernederende fysieke barrières opgeworpen waarbinnen jonge mannen steeds op botsen tegen ongelijkheid en uitzichtloosheid. De Palestijnse kant is versplinterd geraakt door nationalisme, fundamentalisme en gewelddadig verzet. Door de politieke keuzes van beide kanten raken jonge mensen verdwaald in een labyrint van leugens over en weer.

Regisseur Hany Abu-Assad dwingt de kijker tot empathie met een titelheld die verstrikt raakt in een wespennest vol groepen met verschillende belangen. In de eerste plaats is het vooral een goed geschreven thriller met een aansprekende hoofdrolspeler en een solide plot met twists en turns. Hoogst vermakelijk voor binnen- en buitenlands publiek. Toch weet het door de link met het Palestijns-Israëlische conflict een urgent tegengeluid te zijn vanuit een groep die normaal moeilijk zijn weg vindt naar de westerse massamedia.

Mijn twaalfhonderdste mening:

Ongeletterde Marokkaan (Sami Bouajila) ziet hoe zijn rechtsgang belemmerd wordt door raciale vooroordelen en ondeugdelijke bewijsvoering. Deze Omar Raddad wordt krachtig neergezet als een steeds meer gefrustreerd rakend slachtoffer van een rechtsstaat waarin taligheid het verschil kan betekenen tussen schuldig of onschuldig verklaard worden. Helaas dat die krachtige acteerperformance enigszins verloren gaat in een opzet waarbij twee losstaande genres - onderzoeksjournalistiek, gevangenisdrama- geforceerd ineen gesmolten worden tot één coherent geheel. Het gevolg is een spanningsloos voortkabbelend plot dat de urgentie mist om de zoektocht naar feiten invoelbaar te krijgen. Slechts bij vlagen deelt het een punch uit in hoe het de misnoegde gevoelens van onrecht bij de verdachte op het beeld brengt, maar de statische passages eromheen maken het tot een droge reconstructie.

Ik was destijds niet enorm onder de indruk van de roman, maar deze verfilming pakt het bronmateriaal een stuk beter aan. Vooral door de charismatische karakteracteur Adel Imam in één van de hoofdrollen krijgt het een zwoele sfeer van vergane glorie en nostalgisch terugkijken naar het verleden. Ook noemenswaardig is hoe Khaled El Sawy een niet stereotype homoseksueel neerzet binnen een maatschappij waarin dat nog een enorm taboe is.

Ondanks zijn lange speelduur is het toch een fijne film vol intriges, zwarte humor, controversiële onderwerpen en met een inktzwarte kijk op de Egyptische maatschappij (of misschien wel op de mensheid in het algemeen). Punt van kritiek is dat de ingewikkelde mozaïekstructuur ook tot gevolg heeft dat niet alle verhaallijnen even bevredigend uitgewerkt kunnen worden. Less is more. Toch is dit een hele behoorlijke film om eens je eigen vooroordelen over een islamitische samenleving tegen het licht te houden en daarmee te zien dat ook daar kunst vandaan komt die dingen ter discussie stelt.

Dit pretproject is voor een appel en een ei gemaakt, en dat zie je er ook wel aan af. Maar Martin van Waardenberg heeft genoeg BN'ers verzameld voor een verzameling sketches rond zijn eigen typetje Ome Cor. Een platzakke uitkeringsfraudeur, sjacheraar, slechte vader en Feyenoord-supporter Goede bedoelingen en een hart van goud, maar uiteindelijk wordt zelfs Ome Cor ingehaald door zijn vrije levensloop. Het maakt 'Ome Cor' (2022) tot een luchtige feelgood dramady over tweede kansen tegen de achtergrond van een bruisende metropool.

Indiase herbewerking van The Man Who Sued God. Kan niet oordelen over hoe het zich verhoudt tot het originele bronmateriaal, maar het levert hier op ludieke wijze kritiek op inhalige sekteleiders en hun religieuze exploitatie. Naast een paar erg geestige schurkenrollen is het hilarisch dat Krishna opduikt als een soort übermensch met op de achtergrond steeds serene muziek. Zeer geslaagd als komedie.

Indoctrinatie begint bij de taal. Een jonge Turkse onderwijzer strijkt neer in een Koerdische plattelandsgemeenschap, maar ondervindt aan den lijve dat zijn nieuwe pupillen vrijwel geen Turks beheersen, terwijl het onderwijsprogramma rigide is: ze moeten én Turks spreken én begrijpen dat ook zij onderdeel zijn van de rest van Turkije. Wat volgt is een tragikomische, ontroerende film die de gevolgen van het Turks-Koerdische conflict impliciet inzichtelijk maakt. De momenten dat meester Emre zijn mamma opbelt om te foeteren op de schijnbaar onmogelijke herculestaak waartegenover hij terecht is gekomen. De oprechte frustratie op zijn gezicht als één van zijn überschattige kindjes weer in het Koerdisch begint te praten. En de ouders die verdomd graag willen dat hun kroost het goed doet op school, maar die zelf óók worstelen met analfabetisme en taalbarrières. Een fijne humane film over hoe het Turkse onderwijssysteem - in haar nationalistische opzet- de levens van deze leraar en zijn leerlingen bemoeilijkt. En de mensonterende armoede waardoor er niet eens de middelen zijn voor gedegen onderwijs.

In het kader van klassiekers die ik voor mijn dertigste gezien wil hebben.

Wat zou Sergio Leone blij geweest zijn met de tegenwoordige ontwikkeling dat televisieseries van een soortgelijke status zijn geworden als toentertijd bioscoopfilms waren. Zijn spel met de herinneringen aan verschillende tijdvakken uit de Amerikaanse geschiedenis zou veel beter tot zijn recht komen in afgesloten stukken narratief met een eigen kop en een staart. Nu is het een warrig kluwen van lijntjes die overal heengaan, maar die onbevredigend bij elkaar komen en daarmee te weinig ruimte laten voor diepgaande psychologische groei van zijn voornaamste karakters. Zo worden verraad en vriendschap tussen James Woods en Robert De Niro zo gefragmenteerd gepresenteerd dat het meer in dienst lijkt te staan van het plot dan dat het emotioneel zijn doel raakt.

Wat ook niet bijdraagt aan enige diepgang is dat de criminele kant van de protagonisten eenzijdig wordt gepresenteerd als loutere vrolijke kwajongensstreken tegen het heersende gezag. Het is alweer een tijdje terug dat ik een film tegen ben gekomen waarin seksisme en geweld tegen vrouwen zo openlijk wordt vergoelijkt. Redelijk onschuldige dingen als mee gluren met een geile puber naar het naakte lichaam van een tienermeisje of een verpleegster die zich laat verleiden door een als dokter vermomde gangster. Het wordt pijnlijker in een volstrekt overbodige scène waarin een vrouw seksueel opgewonden raakt door haar overvaller en openlijk geniet van haar verkrachting. Gelukkig hebben we óók nog een daadwerkelijke verkrachting die minutenlang in al zijn gruwelijkheid wordt getoond om te laten zien dat vrouwen verkrachten heus niet chique is. Misschien is het mij ontgaan dat de regisseur iets maatschappijkritisch heeft willen zeggen met deze openlijke vrouwenhaat.

Ergens snap ik wel waarom Sergio Leone dit als zijn eigen zwanenzang heeft willen zien. Meer dan in vorige films heeft hij het budget en het regietalent om een epos neer te zetten waarin het verstrijken van de tijd visueel invoelbaar wordt gemaakt. In dat opzicht kan ik dit werk nog wel waarderen om hoe het nostalgie en verdrongen herinneringen visueel maakt met zijn iconische shots. Dat ene beeld van die jongetjes bij de brug zal mij nog wel even bij blijven, evenals de zwoele opening waarmee de definitieve breuk in de vriendschap wordt verbeeld met een ijzersterke montage van verschillende tijden die door elkaar heen lopen. Helaas heeft het werk in zijn totaliteit net te weinig inhoudelijke gelaagdheid of subtiliteit om tot de categorie van mijn persoonlijke meesterwerken gerekend te mogen worden.

In de schaduw van mythes. Of zoals Hollywoodacteur Rick Dalton (Leonardo DiCaprio) worstelt met zijn eigen sterfelijkheid als vroegere faam lijkt te verdampen. In Hollywood besta je immers alleen maar bij de gratie van andermans bewondering. Zijn trouwe stuntman Cliff Booth (Brad Pitt) accepteert het lot gelaten en vertrouwt op zichzelf om elke nieuwe situatie aan te pakken. Het maakt 'Once upon a Time in... Hollywood' (2019) een verrassend warme film in het oeuvre van Tarantino. Met hypergeweld dat veelal beperkt wordt tot intertekstuele verwijzingen naar Hollywoodfilms en een diepere focus op karakters dan op wraakfantasieën. Over gevallen helden in een wereld waar echt en nep door elkaar heen lopen. En waar een cultfiguur als Charles Manson deze droomfabriek kan misbruiken voor zijn eigen perverse doeleinden. Maar de vriendschap tussen de twijfelende acteur en de trefzekere stuntman is authentieker dan de illusies die ze op het scherm brengen.

Kleine intieme dramady die de juiste snaar weet te raken. Zeer vermakelijk.

Een koppel (Mark Duplass en Elisabeth Moss) zoekt de passie uit hun uitgebluste huwelijksrelatie terug in een luxe vakantiewoning met gastenverblijf, maar de man en vrouw komen erachter dat er zich op die locatie hun doppelgängers bevinden. En laat die kopieën nu net een fractie beter, leuker, frisser, begripvoller en toeschietelijker zijn dan de oorspronkelijke echtelieden. 'The One I Love' (2014) heeft daarmee een leuk unheimisch uitgangspunt, maar het had meer bij een aflevering van 'The Twillight Zone' of 'Black Mirror' gepast dan in een prent van anderhalf uur, want nu voelt het alsof het minimale concept iets te lang wordt gerekt. Hoewel Duplass en Moss leuk zijn in hun dubbelrol, blijft het allemaal net iets te braafjes en wordt het doppelgängerprincipe niet vreemd of bizar - het voelt vooral als een functionele metafoor voor huwelijkse spanning en niet als de aanzet tot een beklemmende uitwerking ervan. Voor een sciencefiction wordt de aanwezigheid van de dubbelgangers niet bevredigend in het narratief verwerkt, maar voor een quirky relatiedrama blijft het magisch-realistische element te bedacht en te geforceerd.

Tussen een overwinningsroes en een bekering. Of zoals 'One Night in Miami' (2020) een gefictionaliseerde nacht schetst waarin verschillende helden uit de Afro-Amerikaanse burgerrechtenbeweging elkaar ontmoeten. De bokser Cassius Clay (Eli Goree) is nog geen Muhammad Ali, maar begint interesse te krijgen in de islamitische overtuigingen van vriend Malcom X. (Kingsley Ben-Adir). De illustere burgerrechtenactivist heeft tegelijkertijd óók muzikant Sam Cooke (Leslie Odom Jr.) en footballspeler/acteur Jim Brown (Aldis Hodge) uitgenodigd. Het wordt een intense avond waarop de verschillende beroemdheden met elkaar redetwisten over wie het meeste invloed heeft in het Afro-Amerikaanse verzet. En dat terwijl zwarte wolken zich samentrekken rond Malcom X, want hij ziet aankomen dat er een moordaanslag zal worden gepleegd op zijn leven. Een moderne kijker weet al welke plek in de geschiedenis deze Afro-Amerikaanse helden hebben gekregen, dus ook welk lot Malcom uiteindelijk ten deel zal vallen.

Eerlijk gezegd heb ik weinig met de voorspelbare braafheid van de meeste biografieën, maar 'One Night in Miami' (2020) weet met de speelse opzet van een verzonnen ontmoeting bekende valkuilen te omzeilen. Geen heen en weer gespring door de geschiedenis om sleutelmomenten recht te doen. Geen algemene verwordingsgeschiedenis met een sentimenteel sausje en een platte boodschap. Genoeg ruimte voor nuances, tegenstrijdigheden en de feilbare menselijke kantjes van geportretteerden. Gewoon vier Afro-Amerikaanse iconen die met elkaar in de clinch liggen over wat hun nalatenschap zal betekenen voor toekomstige generaties. Het fictieve conflict kan werkelijk spannend worden omdat veel van de issues die deze mannen aansnijden - zoals politiegeweld, representatie en de miskende invloed van zwarte cultuur - nog altijd doorwerken in de tegenwoordige tijd. Door de contemporaine urgentie krijg je als kijker het gevoel dat er werkelijk wat valt te winnen of te verliezen in die verhitte discussies.

Wat is er nou cooler dan Jet Li die tegen Jet Li vecht? Helemaal niks natuurlijk, en daarmee hebben we dan ook het meest positieve aan deze film wel te pakken. De actie zit strak in elkaar en de gevechten tussen de kwaadaardige dimensiereiziger versus zijn goedhartige zelf zijn leuk uitgewerkt. Maar voor de rest is het eigenlijk een film om te huilen zo slecht, met zijn verschrikkelijke slachtwerk in de editing, zijn acteerwerk dat beneden alle peil is en zijn verhaaltje dat echt helemaal nergens over gaat.

Voor mij kan Refn niet meer stuk sinds Bronson (2008). Zijn hypergestileerde geweldsorgies zijn al eerder een splijtzwam gebleken tussen de connaisseurs van smaakvolle cinema en zij die meer hebben met dat wat de onderbuik raakt. Zoals Drive (2011) de B-cinema van Death Wish en andere jaren tachtig nostalgie stijlvol tot leven bracht; zo duikt Only God Forgives (2013) in de extreem gestileerde edelkitsch van contemporaine Aziaten als Chan-wook Park en Kar-wai Wong. Refn laat de zwijgzame mooiboy Ryan Gosling los in een vervreemdende nachtmerrie in het moderne Thailand. Het werk zit vol met bijzondere kaders, vreemde set pieces, ongebruikelijke montage-overgangen en knipogen naar andere experimentele cinema. Intellectueel stelt het geforceerde oedipus-complex een tikkeltje teleur, maar het is de soort film waarbij je vooral niet teveel moet willen nadenken. Het is de ongenaakbare schoonheid van de afstandelijke, kille nachtmerrie wereld die jou als kijker betovert óf afstoot.

'Ons Moederland' (2019) doet me terugdenken aan mijn eigen gevoelens bij een Amerikaanse Godzilla-film. In 'Godzilla' (1998) merkte ik dat mijn sympathie langzaam verschoof naar het hagedismonster omdat die klotemensen haar bleven bestoken met kogelregels en bommen. Laat het beest gewoon haar goddelijke gang gaan; wat kan het eraan doen dat het groot van formaat is en toevallig rondloopt in New York!? Op een zelfde manier voelde ik tijdens 'Ons Moederland' (2019) genegenheid voor Constant Kusters en zijn windmolenstrijd tegen immigratie en globalisering. Het is duidelijk dat documentairemaakster Shamira Raphaela haar geportretteerde probeert door te trekken naar een aanklacht tegen het verrechtste politieke klimaat, maar in dit narratief blijft Custers een underdogfiguur. Als een gezellige en een volkse familieman, die zelfs vriendelijk groet als er een Syrische familie voorbij komt lopen, terwijl hij affiches opplakt voor z'n nationalistische volkspartij. Is het nu werkelijk nodig om één neonazi te vermenselijken? En dat terwijl er na de moord op Fortuyn verschillende soortgelijke populistische figuren zijn geweest die - met meer of minder succes - geprobeerd hebben een stuk van de taart te krijgen? Het blijft een oppervlakkig portret van een onbeduidende man en er viel een stuk meer te halen uit de mondiale opkomst van volksbewegingen.

Over een vrouw met meerdere persoonlijkheden die zich via haar verschillende karakters wapent tegen de traumatische gevolgen van vermeend seksueel misbruik door o.a. haar vader. Het heeft iets van exploitatie om zo dicht te zitten op iemand die met ernstige psychiatrische stoornis kampt. Bij mij blijft er een nare smaak over of dit nou echt op een mooie manier een bepaald ziektebeeld en helingsproces verbeeldt, of dat de maker ernstig nalatig geweest is in het vooronderzoek naar zijn onderwerp. Zeker als je dan leest dat nabije familieleden hier radicaal anders tegenover staan (wat overigens in de documentaire ook al voorspeld wordt door deze mevrouw.)

Maar het is niet ondenkbaar dat het ziektebeeld maakt dat zij dingen ervaart die in juridische zin niet waar te maken zijn. Dan hoeft zij uiteraard niet te liegen of bewust de feiten te verdraaien, maar het kan goed zijn dat het juist haar ziektebeeld is dat zij de dingen anders ervaart dan ze daadwerkelijk gebeurd zijn. Het lastige is dat je uiteraard niet wil beweren dat zij over haar mogelijke misbruik liegt. Aan de andere kant kun je ook niet zomaar haar verhaal slikken en op voorhand de beschuldigde partijen gaan veroordelen. Dan vraag ik mij oprecht af of je een documentaire als dit moet willen maken.

Oerdegelijk Hollands drama. Heb het wel een beetje gehad met die theatrale en voorspelbare series die ´de menselijke kant´ van echte personen tonen. Ze hadden het gemakkelijk kunnen comprimeren tot een film van twee uur en dan zouden bepaalde aspecten misschien nog beter tot z´n recht zijn gekomen ook. Ian Bok en Jeroen Willems doen het leuk, maar het gortdroge en voorspelbare script levert uiteindelijk veel te weinig vuurwerk om echt los te kunnen gaan.