Opinions

Voor het eerst in tijden weer eens een Egyptische film opgezet. Vooral komedies zijn een risico, want mijn Arabisch is niet goed genoeg om de diverse woordgrapjes en taalvondsten te snappen. Laat staan dat ik de humor begrijp van geschmier, geschreeuw en gekke blikken trekken. Maar ik heb om het uitgangspunt van 'Yabani Asly' (2017) kunnen lachen: een Egyptische man moet zijn twee Japanse zoons ervan overtuigen dat het beter leven is in Egypte dan in Japan. Vanuit de toeristenindustrie trouwde Muharam (Ahmed Eid) ooit met een Japanse vrouw, maar ze trok de perikelen in zijn typisch Egyptische volkswijk niet meer. Het lawaai. De rommel. De agressie op straat. De volkse mentaliteit. Na de scheiding nam ze haar twee zoons mee en bleef hij zonder kinderen achter. Het is aimabel om die culturele clichés uitvergroot te zien - zowel van Egypte als Japan - in een film waarin een Egyptenaar vooral ook van zijn eigen land moet leren houden. (Al hadden de Japanse kinderen echt wat sterker geschreven mogen worden, niet als een soort alles kunnende robots.) De toon van 'Yabani Asly' (2017) past goed bij hoe ik mezelf tot het land verhoud: die imperfecte plek waar Egyptenaren vol zelfspot hun 'Oum Dunya' (de moeder van de wereld) afkraken en bespotten. Tussen het gemopper klinkt vooral veel liefde voor dit bijzondere land, soms ook vanuit mij.

Het voelde me allemaal net iets te standaard aan. Die frictie tussen culturele achtergronden hebben we vaker en beter gezien. Sommige stukken zijn ook een tikkeltje ongeloofwaardig.

Begin steeds meer respect te krijgen voor de Egyptische cinema en het werk van Youssef Chahine in het bijzonder. Net als in zijn fantastische Bab el hadid ontstaat er een onwaarschijnlijke liefdesgeschiedenis tussen twee contrastrerende persoonlijkheden. Zij is een oudere vrouw die geplaagd wordt door het noodlot en hij is een vrolijke straatartiest met hoop op de toekomst. Tussen de twee ontstaat een soort proces van aantrekken en afstoten.

Het aanstekelijke zit hem hier in de opvallende vrolijke verteltoon waarmee een ontzettend tragisch verhaal verzacht wordt. Ik heb me zowel kapot gelachen om de clowneske fratsen van Okka met zijn aapje als dat ik diep geraakt werd door het melodrama. Wel een zwaktebod is het musical-gedeelte. In eerste instantie vond ik het juist een krachtige manier om de speelse positiviteit van Okka mee vorm te geven, maar in het wat zwaardere gedeelte wordt het juist wat geforceerd.

Mooie sets en een paar zeer geslaagde dialogen, maar als geheel wil het net iets te vaak lollig zijn wanneer het dat echt niet is. En hoeveel poep-, pies- en homo-grappen kan een mens uiteindelijk aan? Vermakelijk zolang het duurt, vergeten zodra het afgelopen is.

Een beetje van 'Black Mirror' en een heleboel van Britse generatiedrama's waarin verschillende personages politieke en maatschappelijke posities belichamen. Vanuit het prikkelende uitgangspunt dat de serie zich afspeelt in een zéér nabije toekomst, waarin het populisme hoogtij viert terwijl de Verenigde Staten en Europa geen rol meer hebben in post-Brexit Engeland. Zo heerlijk excessief gepersonifieerd door Vivienne Rook (Emma Thompson) als de Trumpiaanse politica die gretig haar eigen onkunde etaleert en toch de gevestigde instituties verslaat omdat ze meelift op een groeiend gevoel van cynisme en ressentiment. Toch ligt de focus in 'Years and Years' (2019) op hoe de leden van de familie Lyons omgaan met hun economische malaise en hoe nieuwe technologische ontwikkelingen hun levens beïnvloeden. Vooral de verhaallijn over de vluchtelingenproblematiek komt snoeihard binnen omdat de homoseksuele liefdesrelatie tussen Daniel/Victor het persoonlijke drama schetst van inhumaan beleid. Ergens wringt het dat de serie enerzijds een hyperrealistisch beeld schetst van de tijd waarin we leven, terwijl het anderzijds op de zaken vooruitloopt met een vergezocht subplot over transhumanisme.

Op mijn vlucht van Alexandrië naar Istanbul deze 'Miracle in Cell No. 7' (2019) voor een beetje couleur locale. Turkije mag voor mij dan slechts een tussenstop richting Nederland zijn, maar als reizend mens wil je toch even snuiven aan zoete geneugten als baklava en sentimentele tearjearkers. 'Miracle in Cell No. 7' (2019) is best treffend als een filmisch pamflet tegen militarisme en de barbaarsheid van de doodstraf. Over een man met een verstandelijke beperking die gevangen raakt in de klauwen van een rechtssysteem dat geen plaats kent voor nuance, proportionaliteit en inzicht in psychische problematiek. Naar het einde toe vliegt 'Miracle in Cell No. 7' (2019) compleet uit de bocht en de boodschap had er wel iets minder duidelijk ingehamerd mogen worden. Overigens raakte mijn moeder ook geïnspireerd door mijn filmkeuze en heeft ze hem opgezet op haar eigen vliegtuigschermpje. Zonder geluid, want haar oortjes werkten niet. Haar eindoordeel: 'Wel een tikkeltje zwaar hoor, Kaj. Wat een immense bak ellende.' En dan moest ze het nog doen zonder die bombastische soundtrack...

Integer beeld van de rouwverwerking die een klein meisje doormaakt als zij opgenomen wordt in een weeshuis. De film zoomt genadeloos op haar in en toont elke fase die ze door maakt: onbegrip, eenzaamheid, rouwverwerking, doodswens en uiteindelijk hoop en berusting. Het meisje in de hoofdrol is fenomenaal in hoe zij een meisje neerzet wat helemaal niet de makkelijkste is en soms zelfs onsympathiek wordt.

Typisch zo´n film van Jim Carrey. Ik herken er zo ´´Liar Liar´´ en ´´Me, Myself and Irene´´ in. Maar er zitten een paar gouden momenten in die deze toch wel weer hilarisch maken.

Een wat geforceerde opvolger van de vorige twee Yes Men-films. De plotselinge 'persoonlijke touch' lijkt meer bedoeld om hun komisch duo terug op de kaart te kunnen zetten dan met een nieuwe stunt uithalen die hun bhopal-actie evenaart. Wat dat betreft voelt de documentaire meer als een flauw achterafje om aandacht te krijgen voor hun verdere projecten.

Leuke frisse satirische documentaire waarbij twee gekke mannetjes het opnemen tegen de klootzakken van de wereld. Ze doen dit door vergaderingen en conferenties te verstieren met politieke statements en die te presenteren alsof ze afgevaardigden zijn van grote maatschappijen. Het heeft wel iets weg van de manier waarop Michael Moore zijn documentaires maakt: meer humor dan dat er een volwaardig journalistiek produkt gepresenteerd wordt. Aan het einde gaan ze wel een slag teveel aan de haal met dat hele occupy-positivisme dat mij persoonlijk te ver gaat.

Wat zou de wereld toch een mooie plaats zijn geweest als we het naïeve wereldbeeld van Amerikaanse comedy-schrijvers moeten geloven. De strijd tussen de Israëli en de Palestijnen wordt hier mooi even opgelost voor de kijker; ze moeten gewoon niet zo zeuren en blij zijn om Amerikaan te mogen zijn. Ofzo. Oftewel; we hebben hier wederom te maken met een ranzige en foute comedy vol stereotiepe karakters, grenzend aan het racistische toe, die zijn foutheid ophangt aan een misplaatst moralisme. Het lijkt wel alsof dit soort films geschreven zijn om maar te beledigen en te sarren, om voor de producent even een moraal erin te stoppen zodat niemand gaat zeuren. Lijkt het net of de makers maatschappelijk betrokken zijn. Zohan is een tweederangs Borat die eigenlijk nergens op slaat. Ik heb een zwak voor Adam Sandler gekregen na Punch Drunk Love, maar in deze rol is hij vooral zeer irritant als ''superspion'' met ambities in het knippen van haar.

Psychotic prom queen bitch! Charlize Theron is op dreef als de ongenaakbaar mooie vrouw van bijna middelbare leeftijd die voelt dat ze ergens in haar leven de boot gemist heeft en dat een nostalgische trip down memory lane haar enige redding is. De geërgerde frons op haar voorhoofd als de plannetjes niet werken om Buddy Slade terug te halen van zijn frustrerende volwassenheid naar de tijd dat voortplanting en verantwoordelijkheid nog niet bij de kalverliefde hoorden. Haar een-tweetjes met Matt Freehauf als het lekkere ding van weleer en de gepeste nerd meer mer elkaar gemeen hebben dan ze aanvankelijk van elkaar dachten. Oh ja, en zelfs die afzichtelijk lelijke UGG's zijn cool als Charlize Theron ze draagt! Ergens heeft een regisseur als Jason Reitman de vervelende neiging om zijn satirisch getinte films nooit echt voorbij een bepaald punt te laten gaan; het blijft een tikkeltje te vrijblijvend en vrolijk om echt te steken of onder de huid te gaan zitten. Young Adult (2011) lijkt niet ergens heen te gaan en het eindigt uiteindelijk met een anticlimactische sisser.

Mooi Iers is niet lelijk. 'The Young Offenders' (2016) heeft niet veel om 't lijf, maar Jock Murphy (Chris Walley) en Conor MacSweeney (Alex Murphy) zijn aanstekelijke typetjes met hun kaalgeschoren koppies, trainingsbroeken en gouden kettingen. Of zoals moeder MacSweeney hen typeert: 'Siamese twins joined by the same brain'. Veel van de humor komt ook van de Dumb & Dumber-dynamiek tussen Jock die het voortouw neemt en Conor die opkijkt tegen zijn stoere vriend. Eclectische stampmuziek op de soundtrack als ze op de pedalen stappen om weg te komen met gestolen fietsen, maar hun white trash ambities worden pas echt aangesproken wanneer er eenenzestig pakjes cocaïne aanspoelen langs de kust van Cork. 'The Young Offenders' (2016) ontvouwt zich als een luchtige roadmovie, waarbij de twee kruimeldieven achterna worden gezeten door een overijverige politieagent die hen op heterdaad probeert te betrappen. Een prima tussendoortje met sympathieke antihelden en bizarre randfiguren die ze onderweg ontmoeten.

Een gezapig kostuumdrama dat alle conventies uit het boekje volgt en daar nog enigszins mee weg komt.

Ondermaats. Had wel enigszins onderbroekenlol verwacht maar dit sloeg werkelijk alles. Hoeveel grapjes kun je maken die te maken hebben met piemels? Your Highness laat het zien... Heb drie keer besmuikt gegniffeld in een film van 102 minuten.

De naakte derrière van een keizerin

Met 'Youth' (2015) kwam het besef van mijn sterfelijkheid bij me binnen op een manier die ik van tevoren niet had verwacht. In mijn eigen zoektocht naar perfecte schoonheid in een vergankelijke wereld moest ik al watertanden bij het idee: een topcineast als Paolo Sorrentino die Michael Caine en Harvey Keitel onder zijn regie neemt. Uiteindelijk kan ik hier niet zoveel mee. De film gaat namelijk gebukt onder een massieve overdaad aan de eigen intellectualistische pretenties. Stof tot nadenken bieden is één ding, maar het gevaar van pretentieuze pedanterie ligt op de loer als het niet het hart én het hoofd raakt. Hier biedt de Italiaanse regisseur te weinig ademruimte om van zijn vergankelijkheidsepos meer te maken dan een statische en afstandelijke prent.

Sorrentino heeft elk shot doordacht en visueel dichtgetimmerd, op een manier dat het nauwelijks lucht biedt voor contemplatie, verstilling en het kunnen genieten van het getoonde natuurschoon. Personages praten tegen elkaar als levenloze machines, waarbij de extreem lang uitgesponnen dialogen gevuld zijn met tegeltjeswijsheden en onzinnig geleuter. Symboliek over kunst, leven, betekenisgeving, sterfelijkheid en filosofie wordt er onsubtiel ingeramd met gemakzuchtige en voorspelbare metaforen. De vreemde grapjes pakken de ene keer leuker uit dan de andere keer, maar hier geldt hetzelfde dat het nergens spontaan of luchtig voelt. Het is als de kleren van de keizer uit het sprookje, maar dan met een naakte madam met een perfect achterwerk: het oogt diepgaand, terwijl het tegelijkertijd een tikkeltje banaal en geforceerd is. En seksistisch, want die kaart speel ik vandaag óók.

Het is namelijk tekenend voor deze productie dat de marketingmachine een poster/cover de wereld in helpt van een voluptueuze billenpartij die twee oude mannetjes bijna het beeld uit drukt. Over de bewuste badscéne lees ik pompeuze kritieken als: het representeert de zoektocht naar de perfecte schoonheid van de scheppers van de kunsten; de fragiele oude mannen zien hun seksuele waarde vervlieten met het genadeloos voortschrijden der jaren. Maar eerlijk: het is in de kunsten cliché numero uno dat het vrouwelijke lichaam gerepresenteerd wordt als iets wat staat voor de muzen die de kunstenaar inspiratie influisteren. En laat de cinema nou gevuld zijn met soortgelijke verhalen van oude mannen en de dingen die voorbij gaan, met scheppende mannen in het centrum die hun inspiratie halen uit de feminiene krachten aan de zijlijn.

Bij Sorrentino weet ik zelf nooit helemaal zeker of het een haarscherpe maatschappijcriticus is die de heersende schoonheidsidealen ridiculiseert (dat doet hij óók), of dat hij er zelf nogal beknellende ideeën op nahoudt over mannen en vrouwen. Met het personage van Rachel Weisz biedt hij zelfs iets van een gelaagd tegengeluid op het openlijke reduceren van een Miss Universe tot haar perfecte rondingen. Sorrenrino betichten van seksisme gaat dus te ver, maar hij is wel één van de vele auteurscineasten die, onder het vernislaagje van intellectuele bespiegelingen, er nogal ouderwetse ideeën op nahoudt. Mijmerende oude mannetjes hebben zorgen over het verliezen van hun artistieke talenten, terwijl de mooie jonge vrouwen de eeuwige muzen zijn die aan de zijlijn bestaan als hun perfecte lichamen.

Erg puberaal en gemeen. Zoals de ongrappige running gag dat Alison (Maaike Neuville) haar grote tetten wil verkleinen. Of de clichématige manier waarop zowel plastische chirurgie als het Oostblok in de zeik worden genomen. Ergens jammer, want deze debuutfilm van Lars Damoiseaux oogt prima voor 't genre. Een fijn spel met belichting en claustrofobische ruimtes, en - niet onbelangrijk - de make-up van de zombies ziet er alleszins behoorljk uit. Maar het is allemaal zo ontstellend flauw. Het sterkt me ook in de gedachte dat zwarte humor uiteindelijk best lastig is om goed te doen. Een maker moet precies dat juiste evenwicht weten te vinden tussen leedvermaak en toch sympathie kunnen opbrengen voor die vermaledijde ellendelingen. Als 't alleen om het uitlachen gaat kun je net zo goed een filmpje opzetten van een kleuter die van een wip valt of iets dergelijks. Zo maken de onsympathieke personages in 'Yummy' (2019) de meest ridicule beslissingen om hun eigen hachje te redden of hun slaatje te slaan uit de misère. Het slaat werkelijk nergens op, maar levert een gemakzuchtige film op die grofheid verwart met humor.