Opinions

Alles wat ik leuk vond aan 'The Sopranos' zit in zekere vorm wel in 'The Many Saints of Newark' (2021). Zoals de sfeervolle milieuschets van Italiaanse Amerikanen met hun specifieke eet- en familiecultuur. Met hun meanderende gesprekken over gabagool, porchetta en ziti als omineuze voorbode voor het zoveelste laatste avondmaal waarmee iemands lot wordt bezegeld. De existentiële overpeinzingen over (hypocriete) religieuze moraal en de verantwoordelijkheden als familieman. Alledaagse huiselijkheid als een flinterdun laagje beschaving om hun machtswellust en hang naar geweld mee te verdoezelen. Zelfs de kwajongensstreken van Tony Soprano en zijn latere therapiesessies met Dr Melfi hebben een plek gevonden in deze prequel. Toch gaan de torenhoge ambities in 'The Many Saints of Newark' (2021) ten koste van een logisch, psychologisch gemotiveerd plot. Het helpt ook niet mee dat 't perspectief wel erg wisselt tussen Dickie Moltisanti (Allessandro Nivalo) en Harold McBrayer (Leslie Odom Jr.). Het is bijna zonde dat de jonge Tony (Michael Gandolfini) een bijrol lijkt te zijn geworden in zijn eigen origin story, omdat Gandolfini Jr. zo perfect de maniertjes en de looks heeft van zijn jonggestorven vader.

Prima formulefilm met een Rotterdams tintje. Vaak vallen regiospecifieke producties tegen omdat zowel filmmakers als acteurs weinig binding hebben met de plek. Alleen al die horroraccenten van acteurs die het gewoon zijn om in algemeen beschaafd Nederlands te spreken. Maar 'De Marathon' (2012) is zo Rotterdams als maar kan in hoe het de havenstad schetst in al haar lelijkheid én glorie. Zo'n volkse sfeerschets van een garage waar een vijftal Rotterdammerts hun tijd verdoen met kaarten, goedkoop bier wegklokken en grappen met elkaar uithalen. Echt verwonderlijk is het niet dat garagehouder Gerard (Stephan de Walle) zijn financiën niet op orde heeft en er zelfs een faillissement dreigt. En dat terwijl zijn gabbers niet weten dat hij ook nog een terminale ziekte onder de leden heeft. Het vormt een absurdistische aanzet voor deze underdoghelden om mee te doen aan de marathon van Rotterdam. Kluchtige sportvoorbereidingen en pogingen om een sponsor te vinden, zelfs een hilarische scène wanneer de personages in Amsterdam terechtkomen. Erg genoten van hoe deze mannetjesputters elkaar proberen af te troeven met hun harde en grove galgengrappen, terwijl ze daarmee toch vooral de grote uitdagingen in het leven weglachen.

Zowel een indringend en ijzingwekkend journalistiek verslag als teder en warm hoe het revalidatieproces in beeld wordt gebracht. Rickie Stern en Anne Sundberg wisten op ongelofelijke momenten dicht op hun hoofdrolspelers te komen, zoals wanneer twee broers - allebei levensbedreigend gewond geraakt tijdens de aanslagen- elkaar voor het eerst weer zien. We hebben als kijker al het schokkende relaas gehoord van hun moeder, die vertelde hoe soms allebei haar zoons tegelijkertijd op de spoedeisende hulp lagen, terwijl hun ziekenhuizen mijlenver van elkaar waren verwijderd. Die ondraaglijke zwaarte wordt tastbaar wanneer de twee revaliderende mannen tegenover elkaar staan en de hele familie om hen heen snikt en snottert. De voornaamste focus ligt duidelijk niet op de daders (Dzhokhar Tsarnaev en Tamerlan Tsarnaev) maar op de mensen die op verschillende manieren moesten dealen met de gevolgschade van deze aanslagen. Of het vanuit gewone burgers is, of vanuit uitdragers van de journalistiek, het strafrecht of de hulpdiensten. 'Marathon: The Patriots Day Bombing' (2016) heeft ietwat de valse Amerikaanse neiging om aan het leed van mensen een politieke betekenis te ontlenen: over de waarde van collectieve gemeenschapszin en de onkreukbaarheid van Amerikaanse instituties tegenover hen die het willen ondermijnen. Begrijpelijk gezien het precaire onderwerp, maar ook wat veilig en voorspelbaar.

Seksuele zelfontplooiing met een handicap als cerebrale parese. In 'Margarita with a Straw' (2014) zoekt de Indiase tiener Laila (Kalki Koechlin) naar manieren om uitdrukking te geven aan haar eigen seksualiteit. Ze zit in een rolstoel en heeft voor intieme dagelijkse handelingen - zoals zichzelf wassen of toiletgebruik - de hulp nodig van anderen. Een afhankelijkheidspositie waardoor haar negatieve zelfbeeld continu bevestigd wordt omdat de nadruk komt te liggen op wat ze niet kan, terwijl haar seksuele verlangens tot grote frustratie niet worden beantwoord. Op de achtergrond speelt ook de repressieve omgang mee met seks - zoals in gebruikelijk in een Indiase gezinssfeer- waardoor niet gesproken wordt over taboe-onderwerpen en Laila's isolement wordt vergroot. Zelfs met haar moeder (Shubhangini Damle), waar ze in de intimiteit van hun dagelijkse wasritueel praktisch alles mee deelt, is het moeilijk converseren over vriendjes en ingewikkelde verliefdheidsgevoelens. Toch weet dezelfde moeder de pater familias ervan te overtuigen dat Laila beter af is aan een New Yorkse universiteit. Het stigma in hun thuisland is te groot om ruimte te bieden voor iemand met een beperking om zichzelf intellectueel te ontplooien.

Waar handicap in cinema toch vaak voor iets anders staat dan de ervaringen van mensen met een handicap zelf, blijft 'Margarita with a Straw' (2014) dicht op de belevingswereld van een rolstoelgebonden jongere. Het is verfrissend hoe niet-stereotiep Laila een persoonlijkheid heeft die losstaat van afkomst of handicap. Dit geldt eigenlijk ook later in het verhaal voor de blinde activiste Khanum (Sayani Gupta), met wie Laila een liefdesrelatie krijgt in de taboesfeer. Tot aan zinnelijke, erotische scènes waarin de jonge vrouwen hun beider lichamen verkennen terwijl hun handicap daar maar ten dele een rol in speelt. Ik vind het een kleine deceptie dat Kali Koechlin helemaal geen cerebrale parese heeft en in elk opzicht prima voldoet aan heersende schoonheidsidealen. Het is niet eens dat ze haar rol slecht speelt - integendeel: ik kwam er pas achteraf achter dat Koechlin 'gewoon' een actrice is - maar hoe gaaf zou het zijn als nu juist voor deze rol iemand met een handicap het hoofdpodium kon pakken!? Maar los daarvan is Margarita with a Straw' (2014) een intieme, volwassen film over menselijke verlangens en hoe lang niet alle beperkingen voortkomen uit de grenzen van een lichaam.

Zinnenprikkelend in beeld gebracht verhaal over een verstikkende liefde en de miscommunicatie die er tussen twee mensen kan ontstaan. Plaats van handeling is een idyllische kapperszaak waarin de klanten, met hun eigen relatieproblemen en overpeinzingen, het symbool worden van de scheuring die er tussen de geliefden zal ontstaan. De fijne zwoele sfeer wordt extra dik benadrukt door het kitscherige kleurgebruik in de shots. Jean Rochefort is een aimabele man die de kijker meeneemt in het verlangen dat hij koestert naar de begeerlijke Anna Galiena. Ik merk dat ik het soms iets te heet begon te krijgen onder zoveel hijgerige shots van haar voluptueuze verschijning. Niet dat het vunzig of ordinair wordt, want het blijft allemaal binnen de grenzen van het betamelijke. De film doet in de verte wat denken aan de jeugdherinnering die Fellini ooit met Amarcord maakte. Het kan haast niet anders of de schitterende opening, waarin de jonge Antoine zich vergaapt aan de boezem van een dikke madam, is een ode aan de beruchte banketbakkers-scene uit die film.

Marie Antoinette staat in de geschiedenisboekjes als een dom wichtje dat heeft moeten boeten voor het falend beleid van haar man. Met deze biografie wil Sofia Coppola een heel andere kant van deze markante dame laten zien. Dat doet ze door doelbewust de film vol te stoppen met anachronismen en zodoende de belevingswereld van haar protagoniste aan te passen aan die van de moderne '' post-sex and the city '' vrouw. De film is een zinnenprikkelend filmisch hoogstandje geworden, vol met schitterende decors en een uitgebreide selectie achtergrondfiguren. Het grootste compliment gaat naar Kirsten Dunst, die op sublieme wijze haar karakter laat veranderen van jong meisje tot een volwassen vrouw gedwongen tot een ondenkbare beslissing. Klein puntje van kritiek; er hadden wel een paar scenes uit gemogen, nu duurde het mij net iets te lang.

Het type film wat ik genadeloos neer zou willen sabelen maar waarbij ik dan mijn gevoel tekort zou doen. Het was traantjes uit de ogen wrijven toen de eindcredits over het scherm rolden. De film weet de rol van een hond in een gezin mooi vorm te geven. Sentimenteel in negatieve zin, maar toch weet het te raken. Ach, de filmliefhebber is uiteindelijk ook maar een mens. Zielige beestjes....weeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeh!

Het piept en kraakt in Spaanse spookhuizen toch net wat anders dan in Amerikaanse genrefilms. Officieel speelt 'Marrowbone' (2017) zich af in de Amerikaanse staat Maine, maar de warme kleuren en het landschap zijn zo onmiskenbaar Spaans. Toch krijgt de film juist door de mediterrane atmosfeer iets broeierigs en ongrijpbaars. Marrowbone Residence voelt als een dromerige, onaardse plek waar drie broers en een zus hun toevlucht zoeken tegen de boze buitenwereld. Langs de ene kant sijpelt de realiteit binnen dat deze jongeren elk moment in handen kunnen vallen van de instituties, terwijl langs de andere kant een onzichtbare kracht zich steeds agressiever manifesteert. Oudste broer Jack (George MacKay) legt contact met de feeërieke Allie (Anya Taylor-Joy) als een soort arbiter om waan en werkelijkheid van elkaar te onderscheiden. Maar met haar komst wordt het risico vergroot dat ook anderen weet krijgen van hun schaduwbestaan. Qua schrikmomenten en gore kun je 'Marrowbone' (2017) laten, want het werkt beter als psychologische traumavertelling dan als volbloed horrorfilm. Al zijn de implicaties van het ontrafelde familiegeheim er niet minder schrijnend of eng om.

Ik twijfel een beetje tussen 2.5* en 3*. Op zich is 'The Marsh King's Daughter' (2023) een oerdegelijke 'swamp noir' met een intrigerend uitgangspunt over een dochter die de zonden van de vader romantiseert. Een broeierige slowburn met prachtige landschapsbeelden van moerassige bossen en verlaten plekken in de wildernis. Daisy Ridley is misschien een tikkeltje te stoïcijns als actrice, maar ze komt er in deze rol wel mee weg. Ze moet namelijk een beetje ongenaakbaar en gesloten zijn. iemand die koste wat het kost niet wil dat anderen weet krijgen van haar verleden. Maar de positieve kanten van 'The Marsh King's Daughter' (2023) worden absoluut tegengehouden door slordige continuïteitsfouten en gigantische gaten in het plot. Om nog maar te zwijgen over het pisgele filter dat eigenlijk de hele film ontsiert.

Het blijft een vermakelijke succesformule om twee grappige tegenpolen een gemeenschappelijk doel na te laten streven. In 'Marshall' (2017) een 'bromance' tussen de Afro-Amerikaanse burgerrechtenadvocaat Thurgood Marshall (Chadwick Boseman) en de verzekeringsadvocaat Sam Friedman (Josh Gad). Marshall een celebrity-figuur die - met zijn werk voor de belangenorganisatie NAACP - een rijzende ster is aan het advocatenfirmament. Daartegenover heeft het leven van de (witte) joodse Sam Friedman een stuk minder flair, hij is een wat behoudende en ambitieloze familieman bij wie het sociale activisme schittert door afwezigheid. De twee raadslieden komen op elkaars pad wanneer privéchauffeur Joseph Spell (Sterling K. Brown) door zijn witte bazin Eleanor Strubing (Kate Hudson) wordt beschuldigd van verkrachting en poging tot moord. Voor Thurgood Marshall biedt deze schier onmogelijke strafzaak een ingang om in het conservatievere Connecticut een juridische zege te behalen. Een staat waar rassenongelijkheid zo vervlochten is met de rechtsgang, dat rechter Foster (James Cromwell) de zwarte raadsheer zelfs verbiedt om te spreken. Als souffleur achter de schermen moet Marshall het proces orkestreren voor Friedman,

Vorig jaar schreef ik een positieve recensie over de biografische film 'Dolemite is my Name' (2019) over de merkwaardige opkomst van de Afro-Amerikaanse Rudy Ray Moore binnen het Amerikaanse studiosysteem. Een glansrol voor Eddy Murphy in een vrolijke film vol zwart zelfbewustzijn, terwijl het alleszins recht doet aan de geïnstitutionaliseerde ongelijkheid waartegen dit rolmodel op moest knokken. Op dezelfde manier weet 'Black Panther' Chadwick Boseman zijn vertolking van Thurgood Marshall (die op sommige punten afwijkt van de historische figuur) de stijl en stoerheid te geven van een eigentijdse superheld. Als een Saul Goodman met het retorisch vernuft en de handigheid van iemand in een underdog-positie; de rauwe straatvechter met oneerlijkheid in het systeem als grootste troef én vijand. Het werkt ook goed om Thurgood Marshall te contrasteren met het perspectief van Sam Friedman, die als Amerikaanse jood zelf zijn angsten over antisemitisme bevestigd ziet met de opkomst van nazi-Duitsland. Als de VS op morele gronden moet besluiten om in te grijpen in Hitler's waanzin: hoe redelijk is het dan als rassenongelijkheid ook in eigen land doorsijpelt in instituties? 'Marshall' (2017) is een hoogst amusante rechtbankfilm die geen grote verrassingen nodig heeft om lucht te brengen in zware thematiek, maar zonder daarbij de eigen urgentie te verliezen.

Het begint er al mee dat ik hem met totaal verkeerde verwachtingen heb opgezet. Zelf kreeg ik het vermoeden dat het meer een sfeervolle arthouse-horror was dan de meer gestroomlijnde exploitation/torture porn die het eigenlijk is. Daardoor zat ik misschien niet helemaal in de juiste vibe om deze film op waarde te kunnen schatten. Misschien nog eens herzien voor een tweede kans, want volgens mij zat het verhaal ook beter in elkaar dan ik achteraf had vermoed.

Ik vond hem iets minder sprankelend dan Harvie Krumpet maar ook deze film mag er zijn. Het is mooi gedaan hoe die twee karakters Mary en Max in hun eigen eenzaamheid getoond worden en hoe ze vanuit hun eigen unieke werelden invloed gaan hebben op het leven van de ander. Daarbij wordt ook gebruik gemaakt van de cinematografie en de unieke mogelijkheden van animatie. Ik ben minder te spreken over het wat abrupte einde, maar dit past stiekem ook wel weer in de toon van de film dat niet altijd alles dat je wenst uitkomt. Des te mooier zijn die dingen die wel op je pad komen en toch van een positieve invloed zijn op je leven.

Het beste van twee werelden. Aan de ene kant de kleurenrijkdom, de muzikale intermezzo's met Hindi Pop en de religieuze ondertonen van Indiase films. Aan de andere kant het ingetogen acteren van meer Westers georiënteerde producties. Vooral Devi (Richa Chadha) is erg sterk als de jonge vrouw die een olifantenhuid moet krijgen tegenover het onrecht wat haar aangedaan blijft worden. Deepak (Vicky Kaushal) vond ik een minder interessant personage, maar hij krijgt dan weer visueel de mooiste fragmenten toebedeeld: lijkenrituelen naast de Ganges.

'Masaan' (2015) laat wat steekjes vallen met een overdreven naar plot vol rampspoed en ellende. Iets meer subtiliteit was welkom geweest. Toch wist het bij mij juist een gevoelige snaar te raken omdat het de levens van twee extreem beschadigde jongelingen - gemangeld tussen moderniteit en traditionele gebruiken- vertelt met een voorzichtig optimisme. In een intens cynische maatschappij vol financiële ongelijkheden en klassenverschillen, is er nog steeds de hoop op een betere wereld.

Gotisch griezelen in stemmig zwart/wit én met een aangename knipoog naar de grote horrorklassiekers van nog langer terug. Vooral óók genieten om die heerlijk gedetailleerde sets van kastelen waar elk hoekje en kiertje weer nieuwe mysterieuze ruimtes opent, terwijl overal mist vandaan komt of zwak kaarslicht donkere ruimtes oplicht. Met uitzondering van de knettergoede opening is het een wat inwisselbaar verhaaltje waar iedereen cartoonesk achter elkaar aan holt.

Het acteervuurwerk dat ik tussen Joaquin Phoenix en Philip Seymour Hoffman had verwacht komt wat minder spectaculair tot een explosie dan ik had gehoopt. Daarvoor blijft het teveel bij een onderkoelde soort onderhuidse spanning die wel de hele film boeiend is. De hele film lang hangt er namelijk een vreemd soort seksuele spanning waarin de meer fysieke acterende Phoenix en de meer ingetogen acterende Hoffman steeds elkaar aantrekken of afstoten. Phoenix heeft er bij mijn weten zelfs nog nooit zo intens lelijk uitgezien met zijn knullige loopje en zijn doorgroefde kop tegenover een Hoffman die er, zoals altijd, oud, seksloos én charismatisch uitziet.

Misschien zit de kracht van deze film hem dan ook wel in hoe het zich genadeloos onttrekt aan alle verwachtingen van de kijker. Was Daniël Plainview uit There Will Be Blood niet de meest sympathieke figuur denkbaar, bij hem zat er nog enigszins een klassieke psychologische ontwikkeling in waarbij hij 'uitgroeit' tot de nare vent die hij uiteindelijk wordt. Freddie Quell wordt al vanaf de eerste minuut geportretteerd als een oversekst alfa-mannetje dat snel een beurt moet krijgen en dat ook niet onder stoelen of banken steekt. Deze onuitstaanbare protagonist komt in een hallucinante trip terecht waarin waan en werkelijkheid door elkaar gaan lopen op een manier waarin ook het narratief bewust fragementarisch en onsamenhangend blijft. Steeds lijkt het of het verhaal geen progressie doormaakt of dat het belangrijke ontwikkelingen in het plot over worden geslagen.

Ergens durf ik zelfs te stellen dat het één van Anderson zijn meest gedurfde projecten tot nog toe is gebleken. Het heeft een duistere ondertoon waarin het dieper ingaat op de meer walgelijke kanten van het menselijke bestaan, waarbij plot en personages afstoten op een manier dat geen weldenkend mens zich wil identificeren met wat er ook getoond wordt. Het dwingt tot een meer intellectuele bespiegeling op wat getoond wordt, terwijl het tegelijk niet schroomt om te verleiden met cinematografisch gestileerde shots. Hier wordt het walgelijke en het afstotende getoond als iets wat door puur vakmanschap van uitstekende cinematografie en door ongelofelijk sterke casting absoluut een esthetische schoonheid krijgt.

Veel recensenten missen naar mijn mening dan ook volledig het punt. Dit wil niet behagen of plezieren, maar het wil verontrusten en afstoten/aantrekken op de manier zoals zijn personages ook continu rond elkaar dansen in hun gefnuikte verlangens en wanstaltelijke driften.

Een zelfverzekerd potje tennis met het toeval en het noodlot. Kan er rechtvaardigheid bestaan in een wereld waar geluk bepaalt wie er wel of niet gepakt wordt? En valt dat geluk niet meer de kant op van de elite die de mogelijkheden heeft om geluk af te dwingen? Woody Allen zou zichzelf hiermee opnieuw uitvinden door een overspeldrama te mengen met een schelmenfilm en een satire op rangen en standen. Het beeld houdt van Jonathan Rhys Meyers en Scarlett Johansson wiens vlezige lippen gepassioneerd samenkomen in hun stomende affaire. Emily Mortimer is leuk als de neurotische rijkeluisdochter die haar echtgenoot kneedt, manipuleert en corrigeert om aan de verwachtingen te voldoen. Een vileine zwarte komedie met een tragisch randje, met een cast die de juiste chemie heeft om de wat afstandelijke stijl van filmen toch warm op het beeld te krijgen.

Lekkere Hollywood-onzin. Niet zoveel meer, maar zeker niks minder.

Niet beter of slechter dan het eerste deel. Het doet goed waarmee de eerste ook wist te scoren: gestileerde, megalomane actie zoals we die toen nog niet op deze schaal kenden. De achtervolging op de snelweg en de klonen van Agent Smith blijven schitterend om te zien.

'' Leuke hersenloze actiefilm, die zichzelf voor doet komen als filosofisch en diepgaand. Dat valt heel erg tegen, want uiteindelijk zijn het de platte gevechten die je bij blijven. Desondanks een leuke genrefilm voor de liefhebber.''

Ik moest toch wel even gniffelen toen ik dit van mezelf voorbij zag komen. Arrogante onzin natuurlijk.

Wel is mijn mening onveranderd gebleven dat het de extreem gestileerde gevechten zijn waar het om gaat en niet zozeer om het ''filosofische'' of ''intelligente'' verhaal. Hersenloos is het niet, maar op sommige vlakken worden die aspecten toch echt enigszins overschat. De twee sequels hebben dat nog eens extra bevestigtd.

Mijn hoge verwachtingen zijn niet helemaal waargemaakt. Daarvoor was de vreemde relatie tussen Ton Kas en Rene van 't Hof mij net een fractie te absurd. Het ging me na verloop van tijd op de zenuwen werken en ik kon toch niet helemaal het gevoel van ontroering en emotie opbrengen dat de fillm bij me probeerde te bewerkstelligen.De wending dat Fred eigenlijk in het reine wil komen met zijn homoseksuele zoon maakt van deze enigszins irritante film iets met een extra laag dat er uiteindelijk toch in heeft gehakt. Wat mij zeker kon bekoren was hoe anachronismen en sfeerschetsen worden gebruikt om de gedachte van kleinburgerlijkheid en lulligheid uit te beelden.

Ik was natuurlijk wel bekend met de immense impact die Multatuli op onze vaderlandse geschiedenis had, maar dat heeft mij nooit gemotiveerd om het desbetreffende boek te gaan lezen. Deze filmbewerking uit '76 voelt als een toegankelijke manier om toch het verhaal mee te krijgen. Peter Faber speelt een sympathieke rol als de Max Havelaar die in de eerste helft over komt als een idealistische, moedige man. Op zijn reis naar Indonesie springt hij al in zee om z'n hondje te redden en eenmaal aan wal ontlokt hij binnen no time een duel om de eer. Maar gaandeweg het verhaal ontdekt hij hoe gevangen de inwoners van zijn regio zitten in een systeem dat hem boven de pet gaat. Hier weet Faber juist mooi de frustraties van onmacht en de woede van zijn karakter neer te zetten, tot aan een magnifieke eindscene die de politieke boodschap mooi invoelbaar maakt. De productie ziet er beeldschoon uit met z'n mooie locaties en de authentieke sfeer van het Indische land. Natuurlijk zie je er duidelijk aan af dat het een Nederlandse productie betreft aan de wat goedkoop aandoende speciale effecten. Ook had ik het gevoel dat ze iets meer uit de andere karakters hadden kunnen halen dan er nu gebeurd is. Als geheel is het echter een meer dan solide bewerking van een stuk vaderlandse geschiedenis, en dat mag ook wel eens benadrukt worden boven alle producties die buitenlandse geschiedenis vertellen.

Vriendelijk neomarxistisch propagandawerkje over twee moderne hippies die een jarenlange strijd aangaan met de grote bedrijfsreus McDonald's. Het legt het absurde bloot van hoe multinationals de rechtsstaat beheersen met hun financiële toegang tot advocaten en onderzoeksmiddelen.Toch kunnen volhardende individuen nog hard terugbijten als zij de macht van de publieke opinie achter zich weten te krijgen. Weinig om op tegen te zijn, maar maar het is ook weer zo'n voorspelbare documentaire die weinig ruimte laat voor meerdere ideeën of interessante opvattingen waar je zelf niet op zou komen. En om nou te zeggen dat de twee verlegen hoofdrolspelers het charisma hebben om bijna anderhalf uur te kunnen dragen?!

Dit is een caleidoscopische kijk op hoe mensen met hun verlangen tot intimiteit en genegenheid omgaan in deze maatschappij. Er worden allerhande visuele stijlmiddelen en dubbele lagen ingezet om de boodschap zo duidelijk mogelijk te maken. En daar gaat de film een tikkeltje mee de mist in, want de karakters blijven allemaal steken in zielloze marionetten van het plot. Nooit heb je het gevoel dat het om echte mensen met echte gevoelens gaat, daarvoor zijn hun keuzes te absurd en te onwaarschijnlijk. De dialogen worden uitgespuwd alsof ze allemaal net een cursus huis-tuin-en-keuken-filosofie achter de rug hebben, zelfs als het uit de mond komt van kleine kinderen of tieners.

Ik had deze film graag fantastisch gevonden, maar helaas is het dat gewoon niet. Wat blijft zijn de sfeervolle beelden en de soms lekker sadistische humor. Ook worden er op speelse wijze controversiele onderwerpen als pedofilie en ontluikende seksualiteit bij kinderen onder de loep genomen. Een tamelijk gedurfde zet.Maar tegenover soortgelijke films als Magnolia, American Beauty of Happiness kan het echter niet op.

Heerlijke Britse misdaadkomedie met de air van Lock Stock en Snatch. Hij laat gaandeweg wat steekjes vallen, maar ik heb me er prima mee vermaakt.

The Mechanic leunt geheel op de acte de présence van de huidige actieheld Jason Statham. Die, in tegenstelling tot veel van zijn genre-broeders, in ieder geval emotie in zijn rollen weet te leggen. Ben Foster is een fijne ''sidekick'' als de wraakzuchtige nihilist die de overzichtelijke werkwijze van zijn tegenstander in de war schopt met zijn chaotische handelen. De film heeft een heerlijk grimmige sfeer en blijft tot het einde toe prettig naargeestig. Wel jammer is dat de psychologie van de karakters uiteindelijk toch ondergeschikt blijkt aan over-the-top actie en voorspelbare wendingen. De zorgvuldige opbouw deed vermoeden dat er meer uitgehaald kon worden.

Interessant onderwerp (robotica als substituut voor genegenheid) maar nogal een povere uitwerking.

Ik heb nooit de grote filmmaker in Van Gogh gezien die anderen van hem maken. Medea bewijst maar weer waarom. Het is een enorm jatwerk van betere producties, samengevoegd tot een ridicule soap. Geen van de plots wordt bevredigend afgerond of wil enigszins de diepte ingaan. Heel erg jammer, want dit had een heel mooi epos kunnen worden over macht en de politiek. Nu blijft het hangen in een soort sarcastische The Bold and the Beautiful. Alleen Thijs Romer's karakter is leuk door zijn overdreven speelstijl. Katja Schuurman heeft weliswaar de schoonheid van een Griekse Godin, maar haar ''acteerwerk'' is geheel verwaarloosbaar. Tegenspeelster Tara Elders doet het helemaal bespottelijk onder de maat als lesbische intrigante.

Dit is iets om snel te vergeten.

In de biografische animatiefilm 'Buñuel en el Laberinto de las Tortugas' (2018) staat de totstandkoming centraal van de enige documentairefilm van de surrealistische filmmaker Luis Buñuel. Samen met zijn vriend Ramón Acín (tevens de producent ervan) zette Buñuel zijn statief neer in de armoedige Spaanse streek 'Las Hurdes'. Een ethisch discutabel project waarin deze cineast zichzelf en het documentairegenre opnieuw probeerde uit te vinden, terwijl hij zijn camera richtte op mensen die werkelijk leden aan de gevolgen van hongersnood en ziekte. Het surrealisme als een politiek en maatschappijkritisch middel om de absurditeit van armoede uit te vergroten, en daarmee kijkers uit geprivilegieerde klassen in aanraking brengen met een oplosbare vorm van menselijk lijden. Maar wilde Buñuel écht recht doen aan de belevingswereld van zijn geportretteerden? Of creëerde hij als surrealistische beroepsfabulant zelf het spektakel en het sentiment om hun menselijk lijden te exploiteren? Tot op het punt dat hij dieren mishandelde en dingen erbij verzon om zijn vertelling prikkelender te maken. De documentairemaker op dat precaire spanningsveld tussen gewetensvolle observant en vampier van misère.

Net als Luis Buñuel's 'Las Hurdes, tierra sin pan' (1933) is 'Honeyland' (2019) een filmische documentaire die grote problematiek vertaalt naar een filmische ervaring. Aan de Turks-Macedonische grens leeft Hatidze Muratova met haar moeder Nazife Muratova een sober natuurbestaan. Ze kunnen zichzelf net bedruipen met datgene wat ze van het land halen, zoals de traditionele bijenhoning die ze bijvoorbeeld verkopen in hoofdstad Skopje. Het sprookjesachtig mooie natuurlandschap vormt een schril contrast met de primitieve hardheid van een leven waarin elke verandering catastrofale gevolgen kan hebben. Of het de ouderdomsziekte is van moeder Nazife waardoor dochter Hatidze er volledig alleen voor komt te staan. Of de onvoorspelbaarheid van het bijenhouden en die genadeloze wetten van vraag en aanbod. Elk seizoen opnieuw door het oog van de naald. Zo heeft het verstrekkende gevolgen wanneer het solitaire bestaan van deze vrouwen wordt doorbroken door de komst van Hussein Sam's nomadenfamilie. Van het ene op het andere moment hebben ze buren.

'Honeyland' (2019) snijdt via de burenstrijd tussen de Muratova's en de Hoessein's bijna terloops de grote thema's aan van deze tijd. Wie heeft er om welke reden recht op het honingland? De Muratova's wiens identiteit vervlochten is met die ene plek, of de Hoessein's die uitwaaieren richting plekken waar simpelweg nieuwe bestaansmogelijkheden zijn. En wiens rechten wegen daarin zwaarder? Zij die de verantwoordelijkheid moeten dragen over een toekomstige generatie, of zij die vanuit hun moeder-dochter relatie te maken krijgen met aftakeling, ziekte en verval. De macht van een meerderheid tegenover een kwetsbare minderheid; verdrukt worden als het darwinistische verloop der dingen. Natuurbehoud tegenover economische belangen. En daaruit voortvloeiend: de onmogelijkheid om te kunnen ontsnappen aan de hebzuchtige uitputting van natuurlijke bronnen. Zo simpel als het narratief lijkt, zo rijk is het aan de verschillende invullingen die je eraan kunt geven.

Maar het meest fascinerende aan 'Honeyland' (2019) is hoofdrolspeelster Hatidze Muratova. Haar verweerde gezicht en slecht onderhouden gebit zijn even confronterend, maar zodra je daar doorheen kijkt ontpopt ze zich als een warme en charismatische heldin. Hoe zij haar ziekelijke moeder gerust probeert te stellen, terwijl ze tegelijkertijd haar wrok verbijt omdat ze als mantelzorger zelf ook niet kan ontsnappen aan haar situatie. De kinderlijke vreugde wanneer ze (na urenlang ervoor te hebben gereisd) op een markt rondbanjert in Skopje en al te graag het gesprek aanknoopt met nieuwe mensen. Of de hartelijkheid waarmee ze zich openstelt voor de Hoessein's als zij zich in haar vertrouwde leefgebied vestigen. Zelfs wanneer de vriendelijke buren een bedreiging worden voor de bestaanszekerheid van zichzelf en haar moeder, probeert ze nog het tij te keren met welgemeend advies en door een beroep te doen op hun medemenselijkheid.

Net als bij Buñuel's 'Las Hurdes, tierra sin pan' (1933) kleeft er een ongemakkelijk kantje aan dat ik als geprivilegieerde filmhuisbezoeker het harde leven aanschouw van Hatidze. Tegelijkertijd is ze in dit tedere, intieme portret zo veel meer dan alleen een gevolg van haar armoede of louter een argument in een bredere aanklacht. Haar levensomstandigheden zo anders dan de mijne, maar toch herken ik een stukje van mezelf terug in Hatidze. De eenzame en plichtsgetrouwe mens, smachtend naar vrijheid, in een mensenleven waar elke verandering nieuwe mogelijkheden én barrières opwerpt. Waar die anderen - zoals Jean-Paul Sartre ooit schreef - een hel zijn die je genadeloos kunnen afstraffen als je blind op hun goedheid vertrouwt, terwijl er tegelijkertijd een schoonheid steekt in de gevende mens. Hoe klein het leven van Hatidze ook is, ik heb haar in 'Honeyland' (2019) leren kennen als een mooie en grootse persoonlijkheid.

Deze fragmentarische schoonheid blijft inhoudelijk te schematisch

Voor mij is 'shaky cam' meestal een goedkoop ogende tactiek om actiescènes in typische genrefilms (horror, actie) opwindend op het beeld te krijgen. Jonas Carpignano toont zijn cinematografische vakmanschap in hoe hij de schokkerige esthetiek hier gebruikt om surreële sfeerschetsen op het beeld te toveren. Aan de ene kant heeft het een documentaire-aanpak die 'fly on the wall' genoemd wordt: het registreren en observeren van gebeurtenissen die zich voor de camera voltrekken. Aan de andere kant is het hypergestileerd door het creatieve gebruik van kleurenfilters en de inzet van licht-effecten. Vooral de woestijntocht en de oversteek over de Middellandse Zee komen als een mokerslag binnen, omdat de fragmentarische snapshots akelig mooi de rauwheid verbeelden van iets wat paniekerig is geschoten om de onmenselijke ontberingen van het chaotische vluchtelingenbestaan op beeld te krijgen.

Even lijkt de film zijn kruid verschoten te hebben als het zich verplaatst naar het Italiaanse vasteland, maar het komt er goed mee weg omdat het alledaagse en het bekende worden getoond als iets waarbij continu een dreiging in de lucht hangt. Zelfs het plukken van sinaasappels wordt in de cinematografie tot een onheilspellende bezigheid van duistere tinten en omineuze schaduwen. Ook doeltreffend zijn de vele passages waarin hoofdrolspeler Koudous Seihon vanuit de provisorische krottenwijk naar de moderne metropool kijkt die buiten zijn bereik ligt. Het is misschien voor de hand liggende symboliek, maar het werkt bijzonder goed door de simpliciteit en de kaalheid van de getoonde beelden.

Het rechtlijnige plot is gespeend van melodrama en vals sentiment. Hoofdrolspeler Koudous Seihon - naar verluidt niet eens opgeleid tot acteur- zet een intense rol neer als een man die zich dociel opstelt om zo ver mogelijk te komen in een wereld waarin hij als stront behandelt wordt. De gelatenheid waarmee hij de onterechte klappen opvangt, maakt dat zijn beperkende leefomstandigheden nog schrijnender worden verbeeld. Het zou me niet verbazen als we de beste man nog wel eens in een grote productie terug gaan zien! Helaas blijft tegenspeler Alassane Sy wat flets, simpelweg omdat hij te weinig op het beeld komt om een band met de hoofdpersoon op te kunnen bouwen. De vriendschap tussen beide heren - een belangrijk onderdeel van de verhaallijn- blijft uiteindelijk hangen bij een onuitgewerkte suggestie. .

Een ernstiger tekort dan dat de vriendschap niet helemaal uit de verf komt, is het gebrek aan subtiliteit in een zwabberend plot dat weinig ruimte laat voor rust en bezinning. Op een gegeven moment ondermijnt 'Mediterranea' (2015) zijn eigen kracht door op de kijker in te blijven beuken met een neerwaartse spiraal van narigheid en ellende. Daarbij worden de blanke volwassenen continu gepresenteerd als corrupte ellendelingen of naïeve idealisten. Door het dwingerige van de verhaallijn verspeelt Carpignano enigszins zijn kaarten door het een pedante, stichtelijke lading mee te geven. De onderwerpkeuze was ernstig genoeg voor een subtiele analyse, maar hiermee lijkt de jonge regisseur nog enigszins schematisch de wereld te verdelen in 'goed' en 'fout'.

Ik vond het eerste deel al niet overtuigend grappig. Dit deel is net iets grappiger, maar ook weer niet zo dat ik over de grond van het lachen rolde. Het had een slag meliger gemogen.