Opinions

Sprankelend wervelstuk waarin Baz Luhrman alles uit de kast haalt om de kijker visueel en auditief te plezieren. De heerlijke chemie tussen Nicole Kidman en Ewan McGregor doet de rest.

Mijn filmsmaak is soms zo wispelturig als het Nederlandse weer. Het ene moment kritisch en het volgende moment ben ik buitengewoon mild naar iets dat ´slecht´ zou moeten zijn. Natuurlijk is het intellectuele niveau van Movie 43 beneden alle peil, maar dat neemt niet weg dat ik 100 minuten heb gelachen om de wansmakelijke grofheden die ze maar op weten te dissen. Juist dat het hier om bekende acteurs gaat en niet om B-acteurs maakt het allemaal nog hilarischer. De makers schijnen grote namen ervoor gestrikt te hebben door ze te lokken met enkele A-sterren die ze al hadden.

Het heeft wel iets van die heerlijk anarchistische sfeer die Jackass vroeger ook had: grof, wansmakelijk en pretentieloos, maar gebracht met een plezier dat aanstekelijk werkt op de kijker. Dit is vooral niet bedoeld om serieus te nemen, Misschien zet het iets teveel erop in om als een cult-hit gezien te worden, maar buiten dat is het een veel grappigere film dan de overdreven lage reacties doen vermoeden.

Ik ben zelf gediagnostiseerd met Asperger en dan ga je zo'n film toch net wat kritischer bekijken. Over mijn wereld gaat het in ieder geval niet, daarvoor is het me teveel in de mal gegoten van de standaard romantische comedy. Zo een met twee te schattige mensen die de eigen blokkades moeten overwinnen om tot een relatie te komen.

Op het hoesje staat dat het over asperger zou gaan; in de film lijkt alleen Josh Hartnet enigszins op een autist.. Radha Mitchell is toch vooral manisch depressief. Dat kan natuurlijk ook zo zijn, maar doe dan aub niet alsof zij een postermodel voor autisme is.

Weet je, ik ben allang blij dat er een film is die asperger laat zien i.p.v. de heftigere varianten, want het wordt ook vermoeiend om mensen uit te leggen dat jouw aandoening niks met Rain Man te maken heeft.

Een Sherlock Holmes op leeftijd verdwaalt in het onoplosbare, het onkenbare, het irrationele en het raadselachtige van de menselijke psyche. Niet zo weergaloos als 'Gods and Monsters' (1998) - de vorige samenwerking tussen acteur Ian McKellen en regisseur Bill Condon - maar hier is het leuk gedaan hoe de ingewikkelde detective-structuur verschillende tijdlijnen in elkaar laat vallen. 'Mr.Holmes' (2015) gebruikt de genre-conventies van een klassiek speurdersverhaal (plot driven, een sfeervolle rurale omgeving en met een pientere titelheld) voor de existentiële zoektocht van een dementerende man naar zichzelf tussen de sporen van zijn eigen mythe. Soms gaat het net iets te snel om als kijker een emotionele binding te krijgen met de vele verschillende bijrollen, maar Ian McKellen is op zichzelf zo'n magnetische attractie dat het niet uitmaakt.

Beetje een aparte film. Duidelijk bedoeld voor kinderen, maar eigenlijk is alleen het eerste halfuurtje volledig geschikt voor het kleine kroost. Daarin zien we de magische wereld van een speelgoedzaak waar alles vliegt, zweeft, beweegt, geluiden maakt of rolt. Het sluit allemaal mooi aan bij de belevingswereld van minderjarigen. Jammer alleen dat veel merknamen van speelgoed (o.a. Mattel, Playmobil) overduidelijk in beeld komen. Vervolgens wordt de film wat serieuzer van toon en raakt het gedoe met het speelgoed wat op de achtergrond. Ik kan me eigenlijk niet voorstellen dat de doelgroep erg content is met het wat zware drama over vergankelijkheid en het terugvinden van de innerlijke jeugd. Het is dat Natalie Portman, Dustin Hoffman, Jason Bateman en Zach Mills leuk op elkaar ingespeeld zijn en zo van deze inwisselbare film toch wat schattigs geven.

Bij vlagen magistraal in hoe het speelt met de menselijke perceptie van tijd en hoe het vraagstukken oproept over determinisme versus eigen wil. Zijn wij de keuzes die wij maken? Of worden wij gemaakt door wat ons in gang zet en vloeien daar weer keuzes uit voort? Hebben we geen enkele keuzevrijheid en worden wij en onze keuzes gevormd door externe factoren? Ik neig er zelf naar dat de film eigenlijk een conventionele boodschap verpakt heeft in een flitsend jasje: dat de beslissende momenten in ons leven weliswaar totaal verschillende routes openen, maar dat elke route die daarbij open gaat zijn eigen donkere kanten heeft. Geluk is het loslaten van het idee dat er keuzes gemaakt moeten worden en daarbij genieten van de zinnenprikkelende ervaringen die bij elke levenservaring opgedaan worden. Wat tegenstaat is dat het met zijn lange speelduur ver voorbij het punt gaat dat de vele indrukken mij nog kunnen raken.

Het is een ijzersterk sprookje over onschuld versus de cynische kant van politieke macht. Maar toch moest ik me af en toe wel inhouden om die tenenkrommend oubollige dingen af en toe. Deze heeft de tand des tijds toch minder doorstaan dan andere tijdgenoten.

Net geen meesterwerk, maar het is moeilijk uit te leggen waar dat precies aan ligt. Aan de briljant ongepolijste performance van Timothy Spall als J.M.W. Turner ligt het in ieder geval niet. Hij weet de kunstschilder te vertolken als een uiterlijk intens lelijke figuur temidden van openlijke vrouwenhaat en wrede sociale conventies, maar die met zijn kunstzinnige blik toch schoonheid weet te vinden in het natuurschoon om hem heen. Het is knap hoe Spall zoveel subtiliteit en gelaagdheid weet te leggen in een groteske figuur die in eerste instantie als een typetje aanvoelt. Aan de soundtrack ligt het óók niet. Het sterkste aan Mr. Turner is namelijk het terugkerende muziekthema op de achtergrond dat tegelijkertijd de bombastische schoonheid en een akelige ongrijpbaarheid van de schilderwerken van Turner weerspiegelt.

Misschien dat het grootste euvel hem dan toch zit in de warrige regie van Mike Leigh. Het lijkt alsof hij bewust elke vorm van conflict en spanning uit de weg gaat, dus meer focust op het alledaagse en het saaie dan op de grote levensvormende momenten in het leven van de schilder. Dat uitgangspunt levert een bij vlagen hypnotisch ander soort biografie op van een groot kunstenaar belichten als product van zijn eigen tijd in plaats van de held in zijn eigen grootse epos. Tegelijkertijd mist Mr. Turner een logisch aanvoelende opbouw middels conflicten met andere personages of een duidelijke samenhang tussen gebeurtenissen. De strijd van de kunstschilder tegen zijn eigen vergankelijkheid verwordt tot een statisch geheel dat teveel verschillende losstaande aspecten (liefdesperikelen, conflict met eigen familie, bordeelbezoek) te zijdelings aanstipt.

'Falling Down' (1993) meets 'Halloween' (1978), met een verkrachtingsslachtoffer dat opeens haarscherp de hypocrisie en de vrouwenhaat ziet van de rape culture in haar omgeving. Ze slaat terug op alle opdringerige mannen die ze ontmoet. ‘Miss .45' (1981) weet hét puberjongensgenre bij uitstek – een rape revenge flick- om te buigen tot iets anders: een zelfreflectieve knipoog naar simplistische vrouwbeelden. Thana is een klassieke filmschoonheid, met haar voluptueuze lippen en haar bevallige oogopslag. Maar toch is ze anders. Zoë Lund zet de pistooldragende engel des doods neer in haar transformatie van frêle muurbloem naar hyperseksuele vamp. Het gebeurt (nog steeds) niet vaak dat vrouwelijke hoofdpersonages tegenstrijdige emoties oproepen, dat ze empathie oproepen naar hun daden terwijl ze toch onpeilbare, duistere diepten hebben. Zou het trouwens toeval zijn dat de eerste verkrachter van Thana regisseur Abel Ferrara blijkt te zijn? En dat juist hij de dans ontspringt en nooit afgestraft wordt voor zijn gruwelijke wandaad.

Een mooie sfeerschets van het Turkse platteland in de jaren zestig. Voor een tijdelijke aanstelling laat Mahir Ögretmen (Talat Bulut) zijn gezin met kinderen achter in het mondaine, hippe Istanbul. Het contrast kon niet groter zijn met de afgesloten dorpsgemeenschap waar hij terechtkomt. Waar nog nooit een school is gebouwd en plaatselijke struikrovers de dienst uitmaken. Muallim Mahir wordt vooral geraakt door het wrede lot van Aziz (Mert Turak) als de 'dorpsgek' die stelselmatig wordt gepest en nog steeds behandeld wordt als een kind. Zo is het voor deze dertiger (met een verstandelijke handicap) pijnlijk dat leeftijdsgenoten uit het dorp beginnen te trouwen en hij alleen achterblijft. Mahir stelt voor dat Aziz aansluit bij z'n lessen om in ieder geval te leren lezen en schrijven. De overweldigend mooie plaatjes van het ongerepte berglandschap geven Mahir's pogingen om Aziz te onderwijzen een zekere grandeur. Nieuwe kansen in een harde omgeving waar bijgeloof, angst voor het onbekende en tradities de dienst uitmaken. Het is alleen zo jammer dat 'Mucize' (2015) die boodschap iets te vaak erin hamert met sentimentele shots in slowmotion of bombastisch aanzwellende muziek. Een beetje kitscherig is het ook wel.

Fijn hoe 'Mud' (2012) een Bijbelse parabel en een klassiek coming of age-verhaal combineert met een felrealistisch sfeerportret van 'white trash' aan de Mississippi rivier. Een beetje de bitterzoete, mistroostige, rebelse poëtica van Johnny Cash, Sam Peckinah, Charles Portis, Cormac McCarthy en misschien zelfs van oervader Mark Twain. Het is een film die ik heel graag heel goed wil vinden, maar die net niet weet te imponeren. Aan de twee kindacteurs (Tye Sheridan en Jacob Lofland) ligt het in elk geval niet, want die zijn heel sterk als de beschadigde dolers op het precaire breukvlak tussen hun kinderlijke onschuld en hun schuldbewuste volwassenheid. Aan Matthew McConaughey ligt het natuurlijk ook niet, want die is perfect als de mythische vader-figuur die ontzag en dreiging oproept. En onder de regie van Jeff Nichols oogt en hoort het zich aan als één brok onvervalste cajun-sfeer. Dat is het allemaal niet: 'Mud' (2012) wil rauw en hard zijn, maar de emotie die het overbrengt wordt nooit ondragelijk schrijnend. Het overweldigende watergeweld van de Mississippi blijkt uiteindelijk het rustige vaarwater van een lazy river, waarin de karakters (en de kijker met hen) loom meedeinen met de golven.

Meer een televisiefilm dan een cinematografisch meesterwerk. Maar ik moet zeggen dat de martial arts-gevechten in 'Officer Black Belt' (2024) nog best redelijk uit de verf komen. Zeker als je bij het einde komt en de schaal van de gevechten een stuk groter wordt. Een beetje voorspelbaar is 't allemaal wel. Maar het blijft bevredigend om een fotogenieke jongeman veroordeelde pedoseksuelen in elkaar te zien beuken. Ik zou een sequel niet overslaan.

Ik heb een zwak voor de kunstenaar die vlak voor zijn of haar verscheiden (of door ziekte) nog een laatste boodschap meegeeft aan de wereld. Of het romancier Gabriel García Márquez is met de roman 'Herinnering aan Mijn Droeve Hoeren' (2004) of countryzanger Johnny Cash met zijn fenomenale countrycover van 'Hurt (2002). Of, recent nog, met laatste albums van Leonard Cohen en David Bowie. 'The Mule' (2018) is niet eens een bijzonder originele of goede film, maar werkt omdat Clint Eastwood er zijn eigen ouderdom mee toont én regisseert. Hoe zijn iconische, doorgroefde filmgezicht een rimpellandschap is geworden en zijn raspende bromstem nauwelijks meer autoriteit afdwingt. Bij zo'n afgezwakte hoofdpersoon hoort geen 'man zonder naam' die situaties beslecht met revolvergevechten. Zoals een drugskoerier een pion is van machten die eigenlijk aan de knoppen zitten, is goede oude Clint hier een man aan wie het leven te snel voorbij is gegaan en niet meer weet hoe het tij te keren. Het enige wat hem nog rest is acceptatie van het onvermijdelijke. Met 'The Mule' (2018) maakte Clint Eastwood eindelijk weer een film waarin hij zijn conservatieve kant ter discussie stelt met een gezonde dosis zelfrelativering en een kritische beschouwing over zijn eigen plek in de wereld. Als de imperfecte mens die we in de nabije toekomst zullen memoreren in eulogieën.

Over de Egyptische identiteit in een tijdperk waarin het kolonialisme in haar nadagen is en de faraonische nalatenschap wordt weggedrukt door de moderniteit en islamfundamentalisme. Wannis (Ahmed Marei) krijgt de zware taak op zijn schouders om het gezag van zijn clan over te nemen, maar ontdekt dat zijn familiegeschiedenis een duistere kant heeft: hun clan rooft al generaties lang Egyptische kunstschatten voor eigen geldelijk gewin. De nieuwe clanleider wil het faraonische testament eerbiedigen, want hij voelt de toorn van het verleden over hoe zijn geslacht de cultuurgeschiedenis heeft verkwanseld. Aan de ene kant staat een traditionele, patriarchale oom die de misdaadcyclus koste wat het kost in stand wil houden, maar aan de andere kant staan overheidsfunctionarissen uit Cairo die de kunstschatten bij zijn clan weg zullen nemen. Kiest Wannis voor het behoud van de corruptie en het egoïsme van de traditie, of laat hij zijn clan met een ongewisse toekomst achter omdat hun enige inkomstenbron wordt weggenomen?

Chadi Abdel Salam was een ongekend talent in de Egyptische filmindustrie. In 'The Night of Counting the Years' (1969) streeft hij een perfectie na in hoe hij symboliek tot een beklemmende filmervaring maakt. De vervreemdende, surreële beelden van personages die als spookverschijningen rondwaren langs de werkelijke monumenten in Luxor, terwijl Wannis door de omkadering en perspectiefkeuze opgesloten lijkt in het beeld. De unheimische soundtrack van Mario Nascimbene die klinkt alsof een harde woestijnwind de sporen van een vroegere beschaving erodeert tot zand en gruis. De archaïsche dialogen in klassiek-Arabisch waardoor de interactie tussen de personages iets onnatuurlijks krijgt, maar op een manier dat ook deze keuze bijdraagt aan het surreële effect dat de film oproept. En dan de close-ups van die schitterende kop van hoofdrolspeler Ahmed Marei, die uit steen gehouwen lijkt met zijn scherpe trekken en zijn stoïcijnse, emotieloze blik - wat hij denkt of voelt komt meestentijds alleen tot uiting in de beeldtaal van de prent, niet per se door zijn acteren

Zag hem vandaag weer eens langs komen en moet zeggen dat hij wel erg gedateerd is. Nog steeds wel een leuke film, maar het zou beter bij cheesy actie gebleven zijn en niet vol zitten met de lelijke effecten die ze er nu ingestopt hebben.

Uitgemolken rotzooitje. De komische knipogen in de vorige delen zijn ordinaire slapstick geworden, met rare geluidjes en bizarre montage-overgangen. Brendan Fraser mocht voorheen al niet een enorm charismatische actieheld zijn, maar in dit deel lijkt hij het laatste beetje sjeu te zijn verloren en draagt het kinderachtige vehikel als een houten klaas. Jet Li, Michelle Yeoh en Maria Bello voegen verder niet veel toe. Een klein lichtpuntje: de speciale effecten van het terracotta-leger en de yeti's zien er schappelijk uit.

Met The Muppers komt er eindelijk een einde aan de erbarmelijke serie nostalgische concepten van vroeger die bruut verkracht worden om ze maar hip en modern te krijgen. The Muppets hoeven helemaal niet opgepimpt te worden, want ze zijn al goed genoeg! In deze film zien we The Muppets zoals ze altijd zijn geweest, maar door ze in onze moderne tijd te plaatsen krijgt het toch weer iets fris en eigentijds mee. De menselijke figuren- in de films vaak een zwakke plek- worden hier zelf bijna een soort muppets in hoe karikaturaal en eendimensionaal ze worden geportretteerd. Het werkt buitengewoon geestig. The Muppets zijn terug van booit weggeweest!

Sandra Bullock speelt op de automatische piloot als FBI-agente die door de moord op een jonge vrouw geconfronteerd wordt met een jeugdtrauma. Het voelt allemaal wat gekunsteld aan. Dat is jammer, want in de kern is het best een interessante film over schuld en onschuld. Ik heb me er wel mee vermaakt. Vooral het gedeelte rond de twee college kids en '' de perfecte moord '' heeft wel iets.

Niet verwacht dat ik na de netflix-sof 'The Ridiculous 6' (2015) nog eens een vehikel met Adam Sandler kon waarderen. 'Murder Mystery' (2019) is simpelweg wat het is: een moordmysterie met een knipoog naar Agatha Christie. Er zijn heus scherpere en originelere films gemaakt in dit parodiesegment, maar Jennifer Aniston en Adam Sandler zijn leuk op elkaar ingespeeld als het Amerikaanse koppel dat meer spanning haalt uit hun gezamenlijke interesse in detectives dan hun ingeslapen huwelijk. Gelukkig biedt zo'n traditionele moordzaak - met verschillende rijkeluismensen die worden buitengesloten van een testament - de mogelijkheid om wat sjeu te geven aan hun gedoemde huwelijksreis. In het vaarwater van puissant rijke mensen op plekken als een eersteklas bar in een vliegtuig of een jachtreis naar Monaco, of sterrenhotels en racetracks. Het moordmysterie zelf is wat slap en voorspelbaar, maar de komedie eromheen maakt veel goed. Mocht Sandler's deal met Netflix nog staan, dan hoop ik dat hier eens een vervolg op komt.

Weinig moordmysterie en een heleboel seksgrappen, slapstick en onhandig georkestreerde actiescènes. Het rare is dat Sandler/Aniston met 'Murder Mystery' (2019) bewezen dat ze heus nog de chemie hebben om een film te dragen, maar vervolgens zelf een luie invuloefening produceren die kant noch wal raakt.

Ondanks de briljante Hercule Poirot die Albert Finney neerzet, met zijn vele ijdeltuiterij en heerlijk dik aangezette arrogantie, is het een wat saaiige film. De stijve manier van verhalen vertellen van schrijfster Agatha Christie wordt hier wel erg direct nagebootst. Er is een moord, er zijn verdachten, er is een speurder die ze ondervraagt en er is de befaamde endgame waarin de dader of daders worden geconfronteerd met hun snode bezigheden. Daartussen is er maar weinig ruimte voor emotionele spanning of ontwikkeling van de karakters. Het is niet zozeer slecht als wel buitengewoon degelijk in de negatieve zin.

Lief klein portret van een jonge illegaal die meedoet met de lessen aan een gerenommeerde Israëlische middelbare school. Verschillende werelden komen bij elkaar. Het menselijke leed achter een streng uitzetbeleid. Opgroeien in een aftandse leefomgeving met weinig uitzicht op verbetering. Schrijnend, maar óók wel een tikkeltje voorspelbaar en politiek gekleurd. Toch is de niet sprekende Mussa een interessante jongeman in hoe hij, zonder gesproken taal, toch contact weet te leggen met zijn studiegenootjes.

'Mustang' (2015) spettert in de scènes waarin de vijf zussen allemaal tegelijk op het beeld zijn. Deniz Gamze Ergüven toont deze zussen als een feminiene kracht waar je niet omheen kunt. Hun ontluikende seksualiteit en de hang naar vrijheid en zelfstandigheid. De steun die ze aan elkaar hebben in tijden van nood, terwijl ze met hun kattenkwaad de kleinburgerlijke dorpsgemeenschap en hun grootmoeder dwarszitten. De schunnige schuttingtaal waarmee ze ongegeneerd over vrouwenlichamen en hun eigen seksualiteit praten, of wanneer ze wulps over het beeld krioelen in hun korte broekjes en bikini's. Het is bijna jammer dat deze luchtige zomersfeer, die op zichzelf eigenlijk al een krachtig statement is, de aanzet blijkt tot een zwaarmoedig emancipatiedrama: over een tirannieke pater familias, gedwongen huwelijken en de vrijheidsbeperking van vrouwelijke expressie. De film wordt vanaf dat punt een tikkeltje schematisch en voorspelbaar, en heeft naar mijn smaak net iets te weinig ruimte voor ambiguïteit.

Mooie sobere film, die een beeld schetst van hoe een jongetje in het leven staat tegenover de armoede in zijn gezin. De maakster is in het verleden vooral bezig geweest met documentaires, en dat zie je terug in hoe de film een soort nonchalante manier van vertellen aanhoudt. Ik bedoel hiermee dat er geen gladgestreken dialogen zijn en geen karakters die zich duidelijk bevinden in scenes, maar de film vangt momenten op die realistisch lijken. We zien de mensen in de film bezig met alledaagse dingen. Ze spelen. Ze maken hun eten klaar. Ze lachen en ze huilen. Het maakt de immense tragiek die schuilgaat achter hun levens des te schrijnender. Ook zijn het duidelijk geen acteurs die veel ervaring hebben in het vak. Maar bij dit soort sociaal-geengageerde films werkt dat meestal in het voordeel van de film omdat het het realisme van de materie benadrukt.

Het wordt bijna in zijn geheel vanuit het perspectief van Thiago verteld, en de andere karakters zijn dus eigenlijk niet van belang. Een beetje zoals het ook echt in een kinderleven gaat: volwassen mensen maken keuzes en er gebeuren onomkeerbare dingen, maar het kind snapt er nog te weinig van om al die informatie te kunnen verwerken. Ik vind de film daarom allesbehalve afstandelijk, maar juist subtiel betrokken in het jongetje in de hoofdrol. Net als hij wordt de kijker ook in het ongewisse gelaten van wat er in zijn leven gebeurt en zo nog meer betrokken bij de pijn die er door hem heengaat. Het is zo schrijnend om dit jongetje te zien, nog onmachtig om ook maar iets te veranderen, in de agressieve en onveilige wereld waarin hij leeft.

Wel is het jammer dat de andere karakters- zoals de dokter die hem uiteindelijk redt- teveel op de oppervlakte blijven. Maar dat past dan weer merkwaardig genoeg in wat ik eerder constateerde over dat de film aansluit bij hoe Thiago de dingen ervaart.

Zoals bij zoveel amateurcineasten die hopen op een regisseurscarrière in Hollywood: gemaakt uit liefde voor film, maar zonder geld of ervaring om iets bijzonders met het materiaal te kunnen doen. Het enige verschil is dat dit provisorische passiewerkje gemaakt is door Quentin Tarantino. En dan is het toch erg leuk om te zien hoe sommige overbekende elementen - zoals zijn lang uitgespannen dialogen en de verwijzingen naar film- en muziekgeschiedenis - al terugkomen in een rudimentaire vorm. Ik moest ook gniffelen om het idee dat 'My Best Friend's Birthday' (1987) lijkt op tig Tarantino-hommages, waarmee jonge mensen overal ter wereld iets probeerden mee te pikken van de hipheid en de glans van de meester zelf. Ook diens talent kwam niet uit de lucht vallen en hij moest ergens beginnen om te komen waar hij nu is. Een fijne gedachte in aanloop naar 'Once Upon a Time in Hollywood' (2019) als zijn nieuwste hypergestileerde film met sterrencast.

Mijn eerste film van Kar Wai Wong levert me dubbele gevoelens op. In de kern is het een hele lieve film die ik heel erg mooi zou willen vinden, maar de echte click blijft helaas te lang uit. Waar dat dan precies aan ligt? Het komt misschien omdat ik de overdreven gestileerde opzet teveel associeer met de pure Aziatische cinema, en dat er naar mijn gevoel ets verloren gaat als de cast gedragen wordt door louter westerse acteurs. Ik mis de ingetogen manier van acteren die Aziaten inzetten tegenover de juist visueel bombastische schoonheid. Toch heeft de film ook wel iets door de inbreng van de schitterende Norah Jones; haar gebrek aan acteertalent maakt ze goed door heel dicht bij zichzelf te blijven en zo naturel te ogen als haar karakter. En als dat gouden keeltje opengetrokken wordt voor de soundtrack, dan is het toch wel even kippenvel op de armen.

Ik beloof hierbij plechtig om eerdere films van Wong ook te gaan zien, al is het maar om te vergelijken hoe deze zich daartoe verhoudt.

Indiase cineasten moeten enigszins geagiteerd zijn geweest toen Danny Boyle de westerse markt veroverde met zijn pastiche op de Indiaanse cinema. Slumdog Millionaire ademde in elke vezel de sfeer en couleur locale van Bollywood uit, maar het was toch echt een volledig Westerse productie. Het zou me niet verbazen als je My Name is Khan in dat licht moet zien als een probeersel om diezelfde markt te bestrijken met een product van eigen boden. De stijl van Bollywood is omgezet in iets dat meer conform onze cinema is, dus geen bombastisch dansspektakel maar een redelijk ingetogen verhaal in een westerse stijl verteld.

Centraal staat Khan (Shahruhk Khan), een man met het syndroom van sperger, die naar Amerika trekt voor een beter leven maar daar geconfronteerd wordt met haat en discriminatie. Maar hij vindt natuurlijk ook de liefde, in de vorm van de beeldschone alleenstaande moeder Mandira (Kajol) Maar dan komen de twin towers naar beneden en raakt Khan persoonlijk betrokken bij een hate crime in de slipstream van die tragedie. Het verhaal wordt een soort Forrest Gump in hoe het karakter van Khan steevast betrokken raakt bij recente historische gebeurtenissen van de afgelopen tien jaar. En altijd zal hij de boel weten te relativeren met zijn autistische logica die wars is van de context maar altijd diep tot de essentie van de dingen komt.

Als asperger ben ik buitengewoon kritisch op hoe autisme wordt weergegeven in de film, en ook My name is Khan ontkomt dan niet aan kritiekpunten die ik eerder bij Mozart and the Whale en Ben X had. Het probleem is dat acteurs vaak een freak show maken van eigenzinnige tics maar het niet in de subtiliteiten zoeken. Dat neemt niet weg dat My Name is Khan een ding wel bijzonder goed weergeeft: het maakt van Khan beslist geen slachtoffer maar, op zijn eigen unieke manier, juist een held. Misschien positieve discriminatie, maar in ieder geval ook vrolijk makend optimistisch.

De maatschappelijke kritiek, want uiteindelijk is het hele autisme van Khan maar een excuus om ´´aan te tonen´´ hoe krom discriminatie tegen moslims was onder Bush, is simplistisch en leunt op goedkoop effectbejag, Zo is het adagium van Khan´s mamma (er zijn twee soorten mensen: goede mensen en slechte mensen) nogal onzinnig. Maar het stond me niet in de weg om te genieten van het standaard/verhaaltje van de underdog die de strijd aangaat met de maatschappij. En het verhaal wordt beeldig ingekleurd met een goed gevoel voor humor. Ik heb meerdere malen hard moeten lachen om de miscommunicatie tussen Khan en de mensen om hem heen. Ook Kajol (zwijmel) zet een aandoenlijke pittige tante neer.

Geen wereldschokkende cinema, wel optimistische feel good. My name is Kaj, and I am not a terrorist!

De plaag van deze tijd is dat alles kapot gepsychologiseerd moet worden. Allemaal op de divan omdat het eigen leven zo verschrikkelijk interessant is voor anderen; elk trauma tot in de donkerste hoekjes uitgeplozen en elke emotie uitgespeld met grote letters. Zo krijg je een natuurdocumentaire als 'My Octopus Teacher' (2020) met overweldigend mooie sfeerbeelden en een geportretteerde die er onophoudelijk doorheen leutert. Craig Foster zegt op de voice-over precies wat zelf ook wel kunnen zien, of hij valt ons lastig met oninteressante zielenroerselen over hoe de ontmoetingen met deze octopus zijn leven verrijken. Bijna spiritueel hoe hij alles doet voorkomen als overweldigend en betekenisvol. Nog net een snik inhoudend om maximaal effect te hebben met deze vulkaan van emoties. In dat opzicht ook gezocht sentimenteel om de levenscyclus van de octopus te projecteren op Foster's relatie met z'n zoon, terwijl de jongen doorheen de documentaire niet eens zelf z'n mond opentrekt. Als je voorbij de pedanterie en de psychologie van de koude grond kunt kijken, dan is 'My Octopus Teacher' (2020) een heerlijke onderwaterschets. Maar je doet er goed aan 'm op mute te zetten.

Vooral genoten van de rol van Elliott (Maisy Stella) als tienermeisje op een kantelpunt richting het volwassen leven. Ze is te jong om te beseffen wat verantwoordelijkheid werkelijk inhoudt, maar ze te oud om zich nog te plooien naar de strakke regels van haar ouders. In dat niemandsland tussen kind en volwassene duikt Elliots' oudere zelf (Aubrey Plaza) op om de tiener te confronteren met de consequenties van haar keuzes. In die zin doet 'My Old Ass' (2024) denken aan de eerste Life is Strange-game rond Max Caulfield en Chloe Price. Ook hier zo'n hyperrealistisch beeld van een bepaald soort melancholisch afscheid van de kindertijd en tegelijkertijd magische elementen. Het maakt 'My Old Ass' (2024) een fijne intieme film die dichtbij herkenbare emoties komt. Voor mij werkt 't goed dat je verder geen sluitende antwoorden krijgt over hoe het tijdreizen precies werkt.

Over het onderwerp scientology was ik al verzadigd door 'The Master' (2012) en de South Park-episode 'Trapped in the Closet' (2005). Voor de overige feitelijkheden voldoen de twee Panorama-episodes (2007 en 2010) van de BBC-journalist John Sweeney. Als kers op de taart was er óók nog hetzelfde jaar 'Going Clear and the Prison of Belief' (2015). Eerlijk gezegd heeft Louis Theroux weinig meer aan het onderwerp toe te voegen dan zichzelf, en dat is weinig voor wat verkocht wordt als zijn eerste grote bioscoopproductie.

De documentaire voelt geforceerd en van de hak op de tak springend. Flauw gedoe rond de casting van acteurs om de herinneringen van Marthy Rathbun tot leven te brengen.Interviews met (ex-) leden en hun band met de organisatie. Feitjes en weetjes ertussendoor die je ook van wikipedia kunt plukken. Een tegenreactie waarbij de Brit zelf het onderwerp wordt van een documentaire. Het is te veel opgeblazen gedoe rond te weinig interessant materiaal; hier laat je mensen geen bioscoopkaartje voor kopen.

Geestig niemendalletje die de plank vaak misslaat, maar over het algemeen gewoon vermakelijk blijft. Ik kon er in ieder geval om lachen.

Misschien is de western hét genre voor filmmakers om zich te positioneren tegenover de Amerikaanse cultuurdominantie. 'My Sweet Pepper Land' (2013) is een toe-eigening van genre-elementen als close-ups á la Sergio Leone en sfeerbeelden van het bloedmooie grensgebied Irak/Iran/Turkije. Of het sheriff Baran (Korkmaz Arslan) is die met zijn ongeschoren en hoekige gezicht het beeld inneemt, of de beeldschone basisschoollerares Govend (Golshifteh Farahani) die met haar grote ogen en verschrikte blik een instrument beroert dat haar smartelijke roep om onafhankelijkheid vorm geeft. Daar in het wilde Koerdische westen, een bitter niemandsland vol criminaliteit, corruptie en een beklemmende patriarchale machtsstructuur. Bij regisseur Hiner Saleem valt de uitgesproken beeldtaal en de harde galgenhumor prima op z'n plek om de harde confrontaties in dit gebied te thematiseren. Al moest ik zeker ook glimlachen om de bijna ironische verwijzingen naar rockabilly muziek, ten teken dat ook deze personages smachten naar dat andere wilde westen. Boven alles is het een film over de emancipatie van een jonge vrouw als Govend, die tussen razendsnelle machtswisselingen zowel nieuwe bedreigingen tegenkomt als nieuwe kansen krijgt. Al heeft ze als westernheldin part noch deel aan het wapengekletter dat onvermijdelijk zal klinken.