Opinions

Hier kon ik weinig mee. Het verhaal springt heen en weer in de tijd zodat je al meteen weet hoe het afloopt hetgeen alle spanning wegneemt. Sowieso wordt hetgene wat spannend zou kunnen zijn, zoals een vechtpartij, überhaupt niet spannend gebracht zodat de film waarschijnlijk helemaal niet spannend wil zijn. Maar intellectuele gesprekken of zo worden ook niet gevoerd zodat het intellect ook niet aangesproken wordt. De film verwijst vooral heel veel naar grote science fiction-films zoals 2001: A Space Odyssey en Stalker (en Solyaris, zo begrijp ik, maar die film heb ik zelf niet gezien) en lijkt aldus simpelweg groot te willen zijn door op grote films te lijken maar zo werkt dat natuurlijk niet. De film oogt aldoor wel interessant maar het lijkt telkens slechts interessant-doenerij zonder inhoud.

Al met al lijkt de film de thema’s van de grote films, zoals voortplanting en evolutie, over te nemen en ze pessimistisch te interpreteren: de mens kan wel high tech ontwikkelen en naar zwarte gaten reizen maar hij blijft ‘low life’ dat uiteindelijk alleen maar wil neuken. Wat ook niet helpt is dat ik veel details in het verhaal erg ongeloofwaardig acht. De film bedient zich ook van clichés als dat degene die zich seksueel onthoudt ook fysiek de sterkste is (in dit geval: bestand is tegen straling) en de enige is die het overleeft (zoals in horrorfilms de maagd als onbedorvene de enige is die overleeft).

Verhaal en thematiek zijn zo weinig verheffend of interessant. De beelden zijn wel interessant en door zijn door grote films geïnspireerde stijl en ambities pretendeert de film veel maar weet dat mijns inziens niet waar te maken.

De film heeft de vorm van een typische en wellicht klassieke western: een veroordeelde moordenaar komt vrij en zoekt wraak tegen de sheriff die hem ingerekend heeft zodat een duel tussen in wezen de wet (het goede) en de wetteloosheid (het kwaad) onontkoombaar is. Daarbij heeft de film een spannend format doordat de veroordeelde moordenaar zal aankomen met de trein van 12.00 ’s middags (en z’n drie handlangers al op het station op hem wachten) zodat de sheriff een korte tijd heeft om a) te beslissen of hij vlucht of in het stadje blijft om de wet te handhaven en b) om handlangers te vinden die het met hem willen opnemen tegen de vier bandieten in aantocht en alles toewerkt naar de climax van het duel.

Het sterke van de film is niet de (spaarzame) actie maar de dilemma’s die iedereen moet oplossen – voor de sheriff met name of hij moet gaan of blijven en voor de anderen met name of ze meevechten of zich afzijdig houden bij dit conflict dat op het eerste gezicht niet de hunne is – omdat die dilemma’s universeel zijn en bij elk conflict of oorlog aan de orde zijn (ik herkende bv. veel van de door de personen in de film gegeven argumenten en perspectieven in de verschillende posities in het Westen met betrekking tot de oorlog in Oekraïne; zelfs de pacifisten zijn in de film in de vorm van sheriffs Quaker-bruid aanwezig). De boodschap is somber: als het erop aankomt geeft de massa niet om rechtvaardigheid (het handhaven van ‘law and order’) maar kiest men laf voor zelfbehoud, terwijl de film tegelijk de moraal hoog houdt dat het wel goed is om te blijven staan voor zoiets abstracts als het recht (om niet te vervallen in wetteloosheid), ook als dat een bijna gewisse dood betekent.

Kortom, de film is een spannende western maar gaat ook ver boven het genre uit door zijn universele thematiek waarbij alle perspectieven zijn opgenomen en de film je aan het denken zet.

Ik heb niets met sport dus sportfilms sla ik meestal over; inhoudelijk lijken ze ook slechts het leven (van de sporter) zelf als sportwedstrijd op te vatten dus met de moraal dat je tegenslagen moet overwinnen en dat de doorzetter zal winnen. Maar omdat Peele ‘m produceerde en het een horrorfilm is gaf ik de film een kans, hopende dat de sport slechts het decor vormt.

Allereerst is het echter wel een sportfilm: het gaat over een talentvolle maar geblesseerde jongen die een kans krijgt om een week te training te volgen bij de G.O.A.T. die echter al ouder is en het stokje lijkt te willen doorgeven aan het jonge talent. Maar de buitensporig harde training lijkt het jonge talent alleen maar te willen breken (z’n blessure is een hersenschudding en bij een volgende klap op het hoofd zal z’n carrière ten einde zijn zodat deze training sowieso geen goed idee lijkt) zodat de oudere sportman nog even de beste kan blijven. De oude man predikt de harde sportsmentaliteit dat je alles moet opgeven om te winnen – de film belicht de religieuze dimensie van sport waarbij de kampioen de Verlosser is die wordt aanbeden door de massa – terwijl het jonge talent een zachter karakter heeft en familie op de eerste plaats stelt: dat de oudere sporter alles doet om nummer één te zijn lijkt eveneens een spoiler over zijn bedoelingen. De sportarts heeft het de hele tijd over gladiatoren en dat verwijst naar de ware bedoeling van de training: een man-tegen-man-gevecht op leven en dood met als inzet glorie (een contract bij de Saviors) of de dood. Ondertussen hallucineert het jonge talent de hele tijd, vermoedelijk door de drugs die de sportarts hem geeft.

De film levert zo wel het nodige (visueel) spektakel en houdt uiteindelijk de ware sportmoraal hoog: je moet je talent ontplooiien en het uiterste van jezelf vragen maar dat betekent niet dat je als een Faust alles moet opofferen – je ziel moet verkopen – voor je ambitie (hetgeen een tegenstelling vormt als tussen christelijk vs. duivels). Het resultaat is een vermakelijke film.

De film geldt als een klassieker – in hoge mate zelfs het startschot – van de Nouvelle Vague en vaag is de film zeker: er wordt doorlopend gesproken in zinnen als “de herinnering aan onze relatie zal de gruwel van het vergeten zijn” en haar Japanse minnaar in Hiroshima wordt later vereenzelvigd met haar Duitse minnaar in bezet Frankrijk. Het thema van de film is dan ook de herinnering, die in hoge mate de identiteit van een persoon vormt, waardoor verleden en heden door elkaar lopen. De film begint ermee dat zij de nucleaire catastrofe van Hiroshima ‘herinnert’ door middel van wat ze erover gehoord en gezien heeft (al wat blijft is de herinnering en daarmee onze reconstructie ervan) en omdat hij haar wil leren kennen vertelt ze hem haar verhaal als een Frans sletje in Nevers dat met de vijand sliep en na de bevrijding werd opgesloten in de kelder (juist omdat hij een vluchtige passant is durft zij hem haar verhaal te vertellen zodat hij haar als enige ‘kent’). Zoals uit de verwoeste grond bloemen opbloeiden, zo maakte de vernietiging van Hiroshima de vrede en hun liefde mogelijk waarbij men tegelijk de gruwel van het verleden moet vergeten om door te kunnen leven maar dat ook niet vergeten moet worden om herhaling te voorkomen (wat dat betreft is het tijdstip van de Dodenherdenking een goed moment om deze film opnieuw uit te brengen). Als ze wakker is is ze Nevers – en haar figuurlijke dood daar – vergeten, maar ze blijft erover dromen en onbewust verlangt ze dan ook naar de ware passie die ze daar ervoer voor de Duitse soldaat waardoor ze tegenover de Japanse minnaar, in wie zij haar Duitse minnaar projecteert, in tweestrijd staat: hij is de terugkeer van de onmogelijke, verboden liefde die ze daarom als belichaming van de dood rationeel gezien moet verlaten en vergeten maar hij belichaamt ook haar diepe, onbewuste verlangen naar die intense eerste liefde die ze nooit zal vergeten (ook als zij die niet meer bewust is, zal de aantrekkingskracht onbewust blijven waardoor ze vreemd zal blijven gaan). Uiteindelijk identificeren ze elkaar met het trauma van ieder: zij is ‘Nevers’en hij is ‘Hiroshima’.

De film speelt zo met de paradoxen van herinnering en identiteit (waarmee de film lijkt op een verhaal van Nabokov). Doordat het aldoor over herinneren en vergeten gaat alsmede doordat hij haar de hele film stalkt terwijl zij hem blijft afwijzen (op rationeel niveau terwijl haar lichaam smacht om door hem ‘kapot’ gemaakt te worden om te kunnen bloeien) is de film wel wat eentonig en mede vanwege de vaagheid daardoor wat vermoeiend, maar interessant en diep is de film zeker; als ik me een flauw grapje mag veroorloven kan de film wel een filmische atoombom worden genoemd.

De film neemt je meteen mee in het gejaagde leven van de asielzoeker Souleymane die illegaal als pakketjesbezorger werkt, racend door de drukke straten van Parijs en op zoek naar geld en een slaapplek terwijl hij overmorgen een gesprek voor z’n asielaanvraag heeft en hij zijn asielverhaal nog moet leren, zodat je goed in de flow van zijn stressvol bestaan komt en de film nergens saai wordt. Dat zijn asielverhaal een leugen is, doet er niet aan af dat hij een zwaar leven heeft – in herkomstland Guinea, tijdens de gevaarlijke reis naar Europa en nu in Europa – en een goede reden had om naar Europa te komen: de film bekritiseert het strenge asielbeleid dat miskent dat ook economische vluchtelingen vluchtelingen zijn die onze sympathie verdienen. Daarvoor weet de film ook ons onze empathie op te wekken met de reden van zijn vlucht en zijn moeilijke situatie hier en daar. De boodschap is dus politiek typisch links – en passend bij die boodschap is de asielzoeker in kwestie een modelburger die zelfs Marine Le Pen graag zou willen uitruilen met de gemiddelde blanke Fransman: hij spreekt vloeiend Frans, werkt hard en heeft een zuiver goed hart – maar je moet er zelf erg politiek inzitten om je daar aan te storen: de film werkt doordat het je effectief even meeneemt in de hopeloosheid van het leven van een asielzoeker (en zelfs radicaal rechts gunt zo’n man het beste, alleen niet als ze in massa’s komen, zodat de film ook niemand tot een ander politiek standpunt zal overtuigen).

Kortom, noch de stijl (de gejaagdheid) noch de thematiek (de uitbuiting en stress van pakjesbezorgers en illegale vreemdelingen) noch de politieke boodschap (pleidooi voor een ruimer asielbeleid) of methode (empathie opwekken waartoe het medium film erg geschikt is) is origineel (of politiek effectief), maar het is goed gedaan waardoor het voor iedereen een fijne film is geworden.

Het verhaal is weinig bijzonder en in z’n gewelddadige momenten zelfs weinig geloofwaardig maar het verhaal is zo goed geschreven en er wordt zo goed geacteerd dat de film van begin tot eind boeit. De thematiek van ideniteit (wie ben je echt, wat is je masker en kun je veranderen?) is wat cliché maar geeft toch ook de nodige diepgang. Al met al een hele fijne film. Ruim vier sterren.

De film heeft een typisch postmodern thema – identiteit als ‘sociale constructie’ (hetgeen wat plat wordt uitgelegd als dat je kunt worden wie je wilt zijn) – en heeft een typisch postmoderne vorm doordat het verhaal aldoor ‘meta’ is: de film gaat over een saaie docent psychologie en filosofie die een gevaarlijk leven bepleit en via zijn bijbaantje als techneut voor de politie door onvoorzienbare omstandigheden (toeval of chaos is ook een postmodern thema) in de problemen komt en dus een gevaarlijk leven moet gaan leiden doordat hij rollen moet spelen die opeens serieus worden. De rollenspellen worden tamelijk complex doordat bv. de huurmoordenaar die hij speelt zelf weer moet spelen dat hij een saaie, onopvallende kerel is waarbij ook nog de postmoderne stelling wordt geponeerd dat huurmoordenaars helemaal niet bestaan maar dat doordat fictieschrijvers ze hebben verzonnen men erin is gaan geloven zodat de mythe echt is geworden (en het is zeker zo dat echte gangsters vaak de fictieve gangsters uit films zoals Scarface als voorbeeld naspelen) zodat werkelijkheid en fictie volledig door elkaar lopen. En zoals dat vaak gaat in het postmodernisme zou de film zelf zijn gebaseerd op een waargebeurd verhaal. Overigens, ik had het gevoel dat er nog meer metalagen mogelijk waren als bv. z’n vriendin en collega onder een hoedje zouden spelen tegen hem maar zo complex wordt de film niet.

De film knipoogt misschien naar Superman in de dubbelrol van saaie docent en stoere undercover agent, maar knipoogt zeker en vet naar de film noir (waarschijnlijk met name Double Indemnity): het is een verleidelijke femme fatale – de liefde – die het vlekkeloze werk en daarna het ordelijke leven van de hoofdpersoon in de war gooit en hem ten val lijkt te brengen: zij brengt in hem het gevaarlijke, passievolle element naar boven – de held Ron als het onbewuste Id – dat botst met zijn rationele, bewuste conformering aan de normen van de maatschappij – de saaie Gary als superego – waarbij hij conform Freuds leer een ego moet ontwikkelen die tussen deze twee machten bemiddelt. Het middendeel met betrekking tot de romance voelt wat langdradig maar de ontwikkeling naar het einde waar de thriller naar een climax voert door middel van – zoals het hoort – veel onverwachte wendingen is heel fijn.

De film is aldus een postmoderne pastiche op met name de film noir met een knap verhaal, interessante thematiek en is zelfs af en toe grappig. De film is niet vlekkeloos (niet alles is ook geloofwaardig) maar wel erg leuk.

Wat rommelige documentaire in de zin dat het duo Berry Gordy en Smokey Robinson als grondleggers van het legendarische Motown-label nogal spontaan allerlei anekdotes opdissen en er een enorme stroom van namen voorbij komen en je niet altijd weet wie wat zegt, maar de grote lijn is duidelijk: liedjesschrijver Berry Gordy werkte in de autofabriek in de befaamde motor town (Detroit), waar de naam Motown op is gebaseerd, en kwam op het lumineuze idee om een platenmaatschappij op te richten die is gebaseerd op de assembly line van de autofabriek. Van liedjesschrijver tot choreograaf: allerlei verschillende mensen voegen iets toe aan een lied, het geluid en de presentatie en uiteindelijk wordt – opnieuw net als in de autofabriek – in de quality control-vergadering bepaald of het lied wordt uitgebracht. En net als de autofabriek was het doel puur commercieel: het ging erom hits te scoren en geld te verdienen. En dat lukte al snel met Smokey Robinson als eerste mede-liedschrijver en ster: Motown werd een heuse hitfabriek. Daarbij zou Berry als coach vele getalenteerde artiesten opleiden en grote hits bezorgen: zelfs in de twee uur die de documentaire duurt wordt bij geen enkele artiest – zelfs niet een talent en ster als Stevie Wonder of Michael Jackson – lang stil gestaan omdat de lijst van Motown-sterren schier eindeloos lijkt. Als anekdote is het natuurlijk leuk te vertellen hoe juist de groepen en liedjes die men de minste kans gaf, Motowns grootste succesen werden zoals The Supremes met Diana Ross en het nummer I Heard It Though The Grapevine, zoals gezongen door Marvin Gaye, Motowns grootste hit werd.

De liedschrijvers en artiesten leverden competitie met elkaar om de grootste hit te maken en Motown wilde zelfs The Beatles van de troon stoten (dus nummer 1 op de hitlijsten staan boven The Beatles), hetgeen lukte met My Girl van The Temptations. Zo werd Motown het Amerikaanse geluid van de jeugd in de jaren ’60. Daarbij wordt ook stilgestaan bij de veranderingen in de VS wat betreft de rassenkwestie: zoals de documentaire Summer of Soul laat zien ontstond eind jaren ’60 een zwart bewustzijn dat Motown wel verguisde omdat Motown ook blanke medewerkers had en hun artiesten ‘wit’ zouden laten klinken om bij het blanke publiek hits te scoren. Motown streefde inderdaad naar hits bij het blanke publiek omdat zo veel mogelijk geld verdienen c.q. de grootste hits scoren nu eenmaal het doel was maar het opereerde bewust kleurenblind zonder onderscheid te maken tussen blank en gekleurd (vóór de ‘black is beautiful’-beweging werden gekleurde mensen nog coloured genoemd in plaats van black hetgeen ik vriendelijker vind klinken): het wilde simpelweg de grootste hits scoren en voor alles de beste mensen ongeacht hun huidskleur. Daarmee leverde juist Motown een belangrijke bijdrage aan de rassenemancipatie, zoals ook Martin Luther King erkende, want door zwarte artiesten (apolitieke!) hits te laten zingen die ook blanken mooi vonden en door die artiesten er mooi en chic uit te laten zien (dus niet als crimineel tuig zoals bv. de latere rappers) werden zwarte mensen acceptabel en integreerde Motown zo de gekleurde mens in de blanke maatschappij.

Maar een mens is geen auto: het succesvolle schrijversteam Holland-Dozier-Holland verliet Motown en artiesten als Stevie Wonder en Marvin Gaye wilden hun eigen gang gaan en bv. wel over politieke kwesties zingen. Het zou wellicht tot de grootste artistieke successen van het label leiden (Smokey Robinson noemt daarbij Marvin Gaye’s What’s Going On z’n favoriet album aller tijden) maar het zou ook het einde van Motown als hitfabriek inluiden. Maar de verdiensten van Motown staan buiten kijf: ze maakten hun slogan “The Sound of Young America” waar en hebben daarmee zeer bijgedragen aan de integratie van gekleurde mensen.

De film is niet saai maar wordt ook nimmer boeiend: wat je doet blijven kijken is vooral de belofte dat er iets gaat gebeuren – meteen in het begin is er de suggestie dat de Franse toerist haar vader is en aan het eind is er de suggestie dat ze hem gaat vergiftigen – maar uiteindelijk gebeurt er niets. De film zit ook vol verwijzingen – zoals de analogie van de pijn van de scheiding van Koreaanse families door de scheiding in Noord- en Zuid-Korea met de pijn van het verdwijnen van de vader naar Frankrijk – maar uiteindelijk leiden ze nergens naar toe, anders dan dat de jonge vrouw iets leert over haar verleden en mogelijk verdrongen emoties heeft kunnen verwerken. Het maakt de film weinig meer dan een heel lange anticlimax en dat is niet waar ik van hou.

Aangrijpende, mooie film. De film toont op een overtuigende manier het contrast tussen enerzijds het harde, wrede leven op het platteland en de tederheid en breekbaarheid van pubers in hun ontluikende seksualiteit. Het leven is er hard, zowel qua omgang met de natuur (het doden van dieren) als qua sociale controle waarbij iedereen zich aan de opgelegde normen moet houden om niet het mikpunt van spot, geweld en uitstoting te worden. De film schildert bovenal prachtig de tederheid en onzekerheid van vriendschappen tussen pubers die voor het eerst op liefdespad gaan als contrast met dat harde leven, zodat degene die afwijkt van de norm figuurlijk en letterlijk wordt vermorzeld zoals een vis die aan wal is gehaald wordt doodgetrapt en die net als de gevangen vogels zijn eigen poten zal moeten doorbijten om te kunnen ontsnappen.

De film bouwt het drama langzaam maar meeslepend op: halverwege zat mijn waardering nog op 3 ½ ster (‘aardig filmpje’) maar aan het eind vocht ik tegen mijn tranen en hoopte ik vurig dat het nog goed zou komen zodat het 4 ½ ster is geworden.

Dat een bepaalde streek van Denemarken is verbonden met een bepaalde streek in Thailand door middel van duizenden huwelijken is een interessant onderwerp, maar ik vond de documentaire jammer genoeg wel een beetje te weinig gestructureerd: men springt telkens van de hak op de tak, waarschijnlijk om verveling bij de kijker te voorkomen maar het effect is alleen maar dat het moeilijk te volgen is… Wel is het beetje structuur dat de documentaire heeft, namelijk dat de documentaire halverwege zeven jaar verder in de tijd springt zodat we kunnen zien hoe het alle deelnemers in de tussentijd is vergaan, geslaagd want interessant.

Al met al geeft de documentaire de indruk dat de huwelijken weinig meer met (omgekeerd) sekstoerisme te maken hebben – nota bene de Thaise vrouwen in Denemarken klagen dat het al weer acht maanden geleden is dat ze voor het laatst seks hebben gehad met hun Deense echtgenoot – maar meer zijn gebaseerd op wederzijdse zorg, nu de Thaise vrouwen geld nodig hebben voor hun kinderen in Thailand en de Denen hun eenzaamheid beu zijn. De match is zo succesvol omdat ze zo elkaar perfect aanvullen: de Thai komen geld tekort en Westerlingen komen gezelschap tekort. Er is weliswaar wenig echte liefde en mogelijk nog minder seks maar de wederzijdse zorg lijkt oprecht en intens: in onze geëmancipeerde Westerse samenleving zijn de mannen geconditioneerd om vrouwen te respecteren (“Wees niet bang voor ze. Ze behandelen ons beter dan de Thaise mannen”) en ze begrijpen en respecteren maar al te goed dat deze Thaise vrouwen hongerige kindermondjes moeten voeden terwijl de Thaise vrouwen uit een soort dankbaarheid voor hun Deense redders in nood dit respect en deze zorg aan hen teruggeven. Zo zijn zowel de Deense mannen als de Thaise vrouwen vooral in de weer om het leven van de ander zo prettig mogelijk te maken ondanks het ontbreken van ware passie voor elkaar. Verstandshuwelijken zijn wel eens minder ideaal geweest.

De film voelt autobiografisch, vooral omdat we alsmaar willekeurige gebeurtenissen uit het leven van een meisje zien die maar niet interessant willen worden. Niet dat er geen idee achter de film zit: die is dat de band tussen moeder en dochter onverbrekelijk is. In de film krijgt dat de vorm van de dochter van een vrouw die afval verzamelt die in een pleeggezin wordt geplaatst: daarmee lijkt een nieuw hoofdstuk begonnen maar later begint ze herinneringen terug te krijgen en uit nostalgie (naar de ‘catalogue of love’ zoals haar moeder de verzameling noemde) begint ze zelf afval te verzamelen. Eigenlijk is er ook geen echte breuk in haar leven met haar ‘vieze’ kindertijd want ook in het pleeggezin krijgt ze te horen dat ze stinkt en gaat het vooral over zaken als boeren tijden het eten, remsporen in je onderbroek, in je broek plassen en poep eten. En dat twee uur lang: ik lees dat de filmmaker de kijker wil ‘unsettlen’ maar het is vooral heel erg oninteressant (er wordt ook geen poep gegeten, kindertjes, maar de filmmaker wil met elke scene benadrukken dat de hoofdpersoon bewust of onderbewust gefascineerd is door elke vorm van vuiligheid omdat dat haar terugbrengt naar de tijd met haar liefdevolle moeder).

Het in wezen niet ter zake doende relatiedrama dat er doorheen is geweven – ze pakt nota bene een vuilnisman af van een andere vrouw – maakt het ook niet interessant. Het is de bedoeling dat we het allemaal heel gek vinden wat het meisje doet maar het enige dat gek is is het einde van de film waarin ze opeens ‘normaal’ is en alles in één klap zonder reden goed is afgelopen (zelfs haar beste vriendin die uit eerwraak zou worden vermoord is opeens terug en dikke vrienden met haar familie). Het meisje heeft nu alles verwerkt en is gelukkig omdat ze zelf zwanger is, zo leren we, zodat een nieuwe heilige band tussen moeder en dochter is ontstaan. Maar wat een oninteressante, saaie weg volgt de film naar die uitkomst!

Ik vond dit derde deel een stuk minder dan het tweede deel. De inspiratie lijkt op. Misschien ook omdat er veel in wordt gevochten terwijl ik dat juist het saaiste deel van deze films vind. Het helpt daarbij ook niet hoe ongeloofwaardig de Orks in beeld worden gebracht: gigantische spierbundels die zijn gefokt om te vechten en ook niets anders doen dan vechten en zich oefenen voor de strijd maar die vervolgens elk gevecht verliezen. Zelfs een ongeoefend kind met een speelgoedzwaardje lijkt een gevecht met 100 Orks moeiteloos te kunnen winnen. Mogelijk is een rationele verklaring dat Orks als het kwaad tamelijk hersenloos zijn (volgens Socrates en Plato is kwaad de afwezigheid van licht, van substantie, van intelligentie dus in wezen 'niets' en in ieder geval iets heel doms): valt jullie ook op hoe zeer Orks lijken te zijn gemodelleerd naar zombies (waardoor al deze LOTR- en Hobbitfilms een soort zombiefilms zijn)? Maar dan zouden de Orks - gelijk zombies - ook niet moeten kunnen spreken of anderszins enige intelligentie moeten manifesteren. In ieder geval lijken Orks vooral gefokt om zich weerloos te laten afslachten door onze helden die zelfs als ze voor het eerst een zwaard in handen krijgen - geheel anders dan de Orks die niets lijken te kunnen leren - meteen formidabel kunnen vechten. Het maakt de films er niet boeiender op.

De film begint veelbelovend met een interessante sfeer en leuke humor maar al snel is al duidelijk waar de film heen gaat waardoor het zijn charme langzaam verliest: de film is een soort Green Book of een andere vergelijkbare film waar geheel verschillende personen – in dit geval een nukkige, eenzame docent, een verwaarloosde probleemjongere uit de hogere klasse en een rouwende zwarte kokkin – met elkaar opgescheept zitten rond Kerstmis (het zijn alle drie goede maar elk op hun eigen manier eenzame mensen) en elkaar steeds beter leren kennen en waarderen waardoor ze uiteindelijk voor het vuur gaan voor elkaar. Opvallend genoeg blijven grote wendingen in het verhaal (de docent lag al slecht bij de directeur; de jongen kan nog steeds een fout maken en van school gestuurd worden) of grote levenslessen (of het moet zijn dat liegen een deugd is als je integer bent) uit. De film is daarmee een smakelijke kerstbonbon maar wel een uit een 13-in-een-dozijn-doos.

De film is even maf als fascinerend maar incoherent of vaag is de film zeker niet: de film gaat mijns inziens over het feit dat er tegenwoordig overal camera’s zijn, we aldoor bekeken willen worden, we alles willen ervaren etc waardoor we allen acteurs zijn geworden hetgeen de film omkeert door een ambachtelijke acteur te volgen die de hele dag scenes speelt op straat, ook als er geen toeschouwers zijn. Het effect is dat jezelf zijn vs. een rol spelen alsmede het echte leven vs. fictie onontwarbaar worden. De film doet wat aan de films/scenario’s van Kaufman – maar ook aan het eveneens briljante La Belle Époque (2019) - MovieMeter.nl – denken omdat die dezelfde thematiek hebben (en omdat de scenes verschillende verhalen – de ene spannender of opzienbarender dan de andere – zijn ook wat aan bv. Relatos Salvajes (2014) - MovieMeter.nl), maar deze film is visueel ook prachtig. Het is een briljante film en een boeiende kijkervaring; hooguit omdat de film een echte climax als finale mist geef ik ‘m geen vijf sterren.

De film toont enerzijds het religieus-politieke dilemma of hypocrisie (dubbele moraal) van de reactie op de man die uit religieus motief (‘jihad tegen het kwaad’) de straten van de heilige stad c.q. bedevaartplaats Masshad schoonveegt van prostituees: formeel is ook het leven van een prostituee op grond van de religie en de wet waardevol dus beschermd en moet de moordenaar boeten maar de publieke opinie ziet de man als een held die geen straf verdient (ik denk dat dit vergelijkbaar is met hoe in Nederland zou worden gereageerd op een man die pedofielen vermoordt). Daarbij komt ook de corruptie van het systeem in Iran uitdrukkelijk aan de orde: aan de ene kant treedt de politie nauwelijks op tegen de prostitutie, die uiteraard strafbaar is, ik neem aan door omkoping, en aan de andere kant staat het ook niet te trappelen om de seriemoordenaar op te pakken of te veroordelen waarbij machtige mensen invloed kunnen uitoefenen op de uitkomst (en uiteindelijk spoort de journaliste die het onderzoek verslaat de moordenaar dan maar zelf op…).

Maar anderzijds trekt de film het breder door het omvattende thema van vrouwenhaat, die zeker in Iran sterk aanwezig is in de zin dat de vrouw er niet handelsbekwaam wordt geacht, dus overgeleverd is aan de wil van de mannen en aan een vrouwonvriendelijke religieuze wetgeving (hetgeen inmiddels tot een heuse volksopstand heeft geleid in Iran), waardoor niet alleen de prostituees als ‘waardeloos’ worden gezien maar in wezen elke vrouw als (lust)object wordt gezien en ook een vrijgevochten vrouwelijke journalist last heeft van mannen die haar geen zelfstandigheid en dus echte waardigheid gunnen.

Origineel is het niet en ook het verhaal, gebaseerd op waargebeurde feiten, is weinig bijzonder: het verhaal is simpel – heeft weinig complicaties of twists – en wordt recht-toe-recht-aan verteld zodat de regisseur wel erg ruimschoots de tijd neemt met de twee uur die de film duurt om het verhaaltje te vertellen. Wel weet de film de morele ambiguïteit goed over te brengen, ook door begrip voor de moordenaar die een liefdevolle opa is die wordt gedreven door religieus fanatisme en een in de oorlog opgelopen PTSS. En net als Gräns – die op een vergelijkbare wijze het thema racisme behandelt zoals Holy Spider het thema vrouwenhaat behandelt – of de meeste postmoderne film is er een opvallende gerichtheid op het lichaam die de film een passende rauwe rand geeft.

De film gaat over de bekende ontworteling van de vluchteling die zich niet meer thuis voelt waar hij vandaag komt maar zich ook niet thuis voelt in het nieuwe land. Naast de vraag waar men begraven wil worden of voor welk land men is op het WK geeft de documentairemaakster Lidiya in dat verband een invoelbare verklaring waarom ze Bosnisch spreekt tegen haar in Nederland geboren zoon: het Bosnische ‘volim te’ drukt haar liefde waarachtiger uit dan het door haar pas later geleerde Nederlandse ‘ik hou van je’ en omgekeerd klinkt ‘ik hou van Nederland’ voor haar alleen waarachtig in het Nederlands. Maar de boodschap van de film is vooral een politieke: door het trauma van de oorlog in Bosnië die is ontstaan doordat politici verdeeldheid tussen de bevolkingsgroepen aanwakkerden, is ze geobsedeerd door de politiek en hypergevoelig voor politici die verdeeldheid aanwakkeren zoals Wilders. Tot haar ontzetting wordt de PVV de grootste bij de verkiezingen in 2023 en tot overmaat van ramp krijgt haar zoon een dienstplichtbrief van Defensie en lijkt oorlog (vanwege Rusland) opeens dichtbij: het Bosnië-scenario dat ondenkbaar leek voor het keurige, saaie Nederland is opeens denkbaar geworden.

De film is aldus een politieke waarschuwing – met name tegen de PVV en ik denk dat het geen toeval is dat de film een week voor de nieuwe verkiezingen op TV werd uitgezonden – en dat lijkt wat goedkoop maar de film is intelligent en goed gemaakt.

Verrassend sterke coming-of-age-film. Het verhaal over een moeilijke vader-zoon-relatie is niet cliché (niet: dronken vader slaat kind) maar subtiel en indringend: de film is bovenal gevoelig, zowel in z’n pijnlijke als in z’n tedere momenten. De film is niet alleen daarom intelligent maar ook door onder meer interessante metaforen (‘uit een zaadje kan pas een bloem ontstaan als het zaadje kapot wordt gemaakt’). Bovendien is de film nergens saai doordat er voortdurend wat gebeurt. Al met al weet de film overtuigend de boodschap te brengen dat ook goede mensen soms hun kinderen verneuken omdat ze zelf zijn verneukt.

Net als bij Intouchables begrijp ik de hype niet helemaal: het verhaaltje stelt weinig voor, er is geen diepgang, de humor is wat flauw en er wordt op een makkelijke manier op het sentiment gescoord. Het lijkt dan ook vooral om de boodschap te gaan, in dit geval dat de bureacratische officiële gezondheidszorg geen plek biedt voor zware autisten en dat probleemgevallen sowieso beter af zijn met liefde dan met protocollen. De film kent eigenlijk helemaal geen verhaal – opmerkelijk zien we niet eens de uitkomst van het geflirt op de werkvloer – en de film is meer een soort gedramatiseerde documentaire over een quasi-illegaal en opvallend multicultureel opvangtehuis voor autisten (gespeeld door echte autisten) die nergens anders terecht kunnen onder begeleiding van jeugddelinquenten die hier een kans krijgen werkervaring op te doen en zo verantwoordelijkheden en sociale vaardigheden te leren.

Maar deze vorm werkt wonderlijk goed: het is een tamelijk boeiende film die door zijn dramatisering met een lach en een traan het hart weet te raken. Het is fijn te weten dat er goede mensen zijn die verschoppelingen onder hun hoede nemen en de timing om de film net voor Kerstmis uit te brengen is dan ook erg goed.

De film Jeannette l'Enfance de Jeanne d'Arc (2017) - MovieMeter.nl vond ik wel intrigerend, zodat ik besloot meer films van Dumont te bekijken. De eerste is Hors Satan, maar hij viel me tegen. De film lijkt wel op Jeannette: opnieuw bevinden we ons bijna alleen maar in de Franse buitenlucht dus op de heide, in bosjes of struikgewas, bij beekjes, etc, opnieuw is het verhaal dun en wat absurdistisch en opnieuw valt op hoe amateuristisch er wordt geacteerd. De hoofdpersoon is een echt natuurmens: hij leeft en slaapt in de natuur en lijkt bewust de beschaving, waaronder zelfs conversatie, op afstand te houden en in zijn eenheid met de natuur beschikt hij over magische krachten. Hij wordt vergezeld door een soort groupie die hij helpt door haar misbruikende stiefvader dood te schieten. Maar zonder de rijke tekst en de leuke muziek van Igorrr, die Jeannette zo leuk maakte, is zo’n film als Hors Satan vooral slaapverwekkend langzaam en weinig meer dan een wandeling in de natuur.

Een séance die wegens de coronaquarantaine via Zoom wordt gehouden. Het genre is horror dus je weet al vantevoren dat het niet goed zal gaan, maar ik vond ‘m heel effectief: het is een van de spannendste en engste horrorfilms sinds jaren. Een soort Paranormal Activity in coronatijd.

De film oogt als een doorsnee-western, maar zelfs de enthousiaste reacties hier hadden me niet voorbereid op de emotionele impact die deze film op me zou hebben: ik kan me niet herinneren dat ik eerder zo vaak natte ogen had tijden het kijken van een film. Nu zegt dat nog niet heel veel want ik huil sowieso makkelijk als het verdriet niet mezelf betreft – ik huil al bij een begrafenis van een wildvreemde en deze film toont nogal wat begrafenissen – maar de film is ontegenzeggelijk emotioneel en intens en weet de emoties ook echt weet over te brengen. De film is ook spannend waarin de spanning eruit bestaat wie de tocht gaat overleven en wie wie zal verraden of vermoorden.

Het is ook een film met diepgang: de film is niet alleen een confrontatie met de dood, met trauma en verdriet (“je weet niet wat oorlog met een man doet”) en het harde bestaan in het Wilde Westen die doet denken aan Hobbes’ natuurtoestand van een ‘oorlog van allen tegen allen’ waar het leven “solitary, poor, nasty, brutish, and short” is (en dat min of meer wordt herhaald in het aan D.H. Lawrence ontleende motto van de film: “The essential American soul is hard, isolate, stoic, and a killer. It has never yet melted.”), maar de film gaat ook over wraak en vergiffenis, meedogenloosheid en mededogen, over plicht en passie, over loyaliteit en rechtvaardigheid, over vrienden die vijanden worden en vijanden die vrienden worden. Zoals het hoort bij een western gaat de film m.i. niet over goed en kwaad in de beschaafde, rationele en abstracte betekenis (zoals bij Kants categorisch imperatief) maar over een persoonlijke ethiek voorbij goed en kwaad en een moraal die past bij een strijd op leven en dood. Reeds een begrip als ‘menselijkheid’ is abstract en leeg in zo’n harde, vijandige omgeving (in de film wordt die term ook gebruikt door precies die mensen die zelf niets hebben meegemaakt).

De film zegt ook iets over het Amerika van nu zonder die boodschap op te dringen: dat zit enerzijds al Lawrence’s motto (de Amerikaan is nog steeds eenzaam en hard) maar de keerzijde (in een strijd op leven en dood doet de huidskleur van de ander of überhaupt de geschiedenis er niet toe) is ook nog altijd relevant en geeft ons hoop voor de toekomst (waarin men zelfs iets kan lezen als dat juist de VS de natie van de hoop en toekomst zijn omdat ze in de hardste grond is geworteld). Ik zag een recensie die de film verweet halfslachtig te zijn: wil het tonen dat de Amerikaan een meedogenloze moordenaar is, zoals het motto suggereert, of dat hij toch ook zacht en rechtvaardig kan zijn? Maar volgens mij leert de film dat er geen tegenstelling (en dus geen halfslachtigheid) is: juist als de mens zijn beschaving wordt ontnomen, kan hij oprecht goed zijn – die blijkt uit zijn handelen in plaats van uit theoretisch oordelen – omdat zijn menselijkheid en innerlijke goedheid dan ook bloot komt te liggen.

De film is vrijwel perfect en mijn voorlopige favoriet voor 2018. Hooguit is hij heel af en toe iets te traag en iets te makkelijk scorend in emotie: een kniesoor die daar op let maar daarom net geen vijf sterren.

PS. Opmerkelijk trouwens dat de film in Nederland enthousiast maar in de VS zelf lauw wordt ontvangen: wellicht past deze film beter bij ons beeld van Amerika dan bij het zelfbeeld van de Amerikanen zelf?

Ik ben bang dat ik niet zo van de Japanse animatiefilms ben: zelfs het veelgeprezen Spirited Away deed me niet heel veel en dat geldt helaas ook voor Grave of the Fireflies. Ik vond het een saaie film met weinig verhaal: een jongen en z’n klein zusje blijven achter als wezen tijdens de oorlog, worden opgevangen door een gemene tante waarna ze in een grot gaan wonen en hij moet gaan stelen om aan voedsel te komen. Pas tegen het einde als het zusje ziek wordt en uiteindelijk sterft van de honger wordt de film ontroerend, zelfs als de animatie afstand schept en begrijp ik niet goed waarom de jongen niet eerder het geld van hun moeder van de bank heeft gehaald om haar te voeden. Ik kan er niet meer voor geven dan een zesje: natuurlijk is de dood van een kind aangrijpend en de liefde tussen broer en zus ontroerend maar ik zie niet wat het briljante van de film is. Ik was nog even bang dat de film opnieuw is uitgebracht vanwege de parallel met de toestand in Gaza waarbij we nu ook al de Japanners moeten zien als de slachtoffers in de Tweede Wereldoorlog maar de film is zelf (gelukkig) niet politiek. De symboliek van de vuurvliegjes – die denk ik primair staan voor de zielen van de (te jong) gestorvenen (maar ook voor de dood die bommenwerpers en het vuur brengen) – is overigens wel mooi.

Ik vind het een clichématige doorsneefilm die ook niets toevoegt aan de historische feiten zelf. Alle personen in de film zijn wat karikaturaal en daardoor wat ongeloofwaardig: de terroristen die net iets te veel lijken te denken op een schoolreisje te zijn en weinig serieus met hun missie bezig lijken, het kwade genius achter de aanslagen die net iets te opzichtig de islam slechts misbruikt voor zijn kwaadaardige doelen, de V.I.P.-hotelgasten en het personeel die net iets te veel de held spelen en moedig de strijd aangaan met de terroristen en hun leven in de waagschaal stellen voor anderen, etc. Het verhaal is in wezen slechts een kat-en-muisspel tussen de terroristen en een paar V.I.P.’s (de terroristen lijken niet zo veel mogelijk slachtoffers te maken maar specifiek op zoek naar Westerse en/of rijke hotelgasten dus de V.I.P.’s) dat met ruim twee uur speelduur echt veel te lang is, temeer nu dat kat-en-muisspel simpelweg alle bekende clichés afwerkt om het wat spannend te maken of houden (bv. vrouw verbergt zich met een huilende baby in de kledingkast terwijl de terroristen haar kamer doorzoeken en net op tijd worden de terroristen door de grote baas weggeroepen).

Al met al lijkt de opzet van de film vooral te zijn geweest om het hotel Taj Mahal en diens personeel te eren (en daarom wordt ook praktisch geen aandacht besteed aan de andere aanslagen op die dag). Dat is mooi maar ik had liever gezien dat de opzet was geweest om een goede film te maken. Wat de film overigens wel goed doet is gebruik maken van het cliché dat als je inzoomt op een paar heldhaftige hoofdrolspelers die investering zich uitbetaalt doordat je als kijker met hen gaat meeleven en je gaat hopen dat zij het overleven (terwijl je onverschillig blijft ten opzichte van de afslachting van de vele figuranten om de hoofdrolspelers heen). Maar daarmee geeft de film wrang genoeg ook de terroristen gelijk omdat hun motief volgens de film is: het leven van arme moslims doen er niet toe want alleen het leven van Westerse en rijke mensen tellen in deze onrechtvaardige wereld.

Een nucleaire raket vliegt naar de VS en zal miljoenen mensen doden. Talloze mensen in het Pentagon en White House zijn in de weer om voorzorgsmaatregelen te nemen en alle feiten te verzamelen voor de president die voor het helse dilemma staat om niet te reageren, hopende dat het een fout was en het hier bij zal blijven, of wel te reageren waarmee bijna iedereen op Aarde zal worden vernietigd. Alleen dat dilemma is interessant maar de film laat niet eens zien wat de president beslist: de hele film toont slechts de procedures die in zo’n geval worden gevolgd hetgeen gewoon niet interessant is voor leken zoals wij en tot overmaat krijg je drie keer hetzelfde te zien maar dan vanuit de verschillende afdelingen die dan in actie komen. Uiteraard wordt ook het persoonlijke getoond doordat men naar huis belt om te zeggen dat ze van de ander houden maar dat cliché is ook niet interessant. Dit is mogelijk de saaiste en slechtste film die ik ooit heb gezien: ik kan slechts één ster geven voor de moeite.

De film is natuurlijk gemaakt omdat het onderwerp van een dreigende kernoorlog weer actueel is. Maar waar Kubrick daar in 1964 met z’n film Dr. Strangelove iets interessants mee deed, doet deze film er niets interessants mee. Het interessante van de film is misschien dat er in zo’n situatie heel veel procedures worden gevolgd maar dat de president uiteindelijk geen procedure kan volgen om te beslissen, maar dat is niet interessant: de omgekeerde situatie dat ook de beslissing volgens procedures dus automatisch is is wel interessant en het thema van Kubricks film. Zelfs mijn recensie is interessanter dan deze film. Zei ik al dat de film volstrekt oninteressant is?

Net als Free Solo (2018) - MovieMeter.nl gaat de film over een wat autistische of asociale man (Alex in Free Solo: "gezelligheid heeft nog nooit tot iets goeds geleid") met dwangneurose die op zoek is naar grootsheid er niet voor terugdeinst een steile wand zonder touw te beklimmen maar het is toch een heel ander soort film…

Ik begrijp waarom sommige critici en andere mensen de film walgelijk vinden. Het eerste wat opvalt is dat de film nogal geladen is met zwarte humor en lachen om de dood en andere narigheid kun je als onsmakelijk ervaren. Ook komen er nogal wat clichés over seriemoordenaars voorbij en lijkt moord, inclusief zelfs de nazigenocide, te worden verheerlijkt als kunst. Althans, de hoofdpersoon Jack vindt dat kunst maar voor degenen die bang zijn dat de film immoreel is: het loopt slecht met Jack af.

De film lijkt naar mijn idee twee dingen te willen zeggen. De eerste is een kritiek op onze individualistische maatschappij waarin niemand nog elkaar helpt waardoor seriemoordenaars kunnen toeslaan: het liberalisme heeft z’n eigen monster van Frankenstein geschapen. De tweede is een discussie over kunst als iets heiligs, iets dat groter is dan het leven, dat bovenmenselijk wil zijn maar dat daardoor ook het risico loopt onmenselijk (ondermenselijk) te zijn, een beetje zoals Aristoteles zegt “wie buiten een gemeenschap kan leven moet een god of een beest zijn”. Meer specifiek bediscussieert Jack met Verge (dat is duidelijk Vergilius die de antieke tekst Aeneis schreef en net als Jack laat Dante in De Goddelijke Komedie zich door Vergilius door de hel vergezellen) of kunst moet worden gezocht in het leven, de liefde en het goede of in de dood, de ontbinding en het verval. Een beetje Nietzscheaans wordt de vraag opgeworpen of de kunstenaar niet voorbij goed en kwaad moet scheppen en of de bloeddorstige tijger niet net zo volmaakt is als het onschuldige lam.

Hoe dan ook, de film kan walgelijk zijn voor overgevoelige naturen maar hij weet de volle 155 minuten te boeien doordat de actie in de film aldoor vermakelijk en spannend is en het verhaal origineel en kunstzinnig wordt verteld en gebracht met een (licht) experimentele, radicale, bizarre en intellectuele toon die typisch Von Trier is en die de film optilt tot kunst. Net als Jack heeft Von Trier ongetwijfeld een iconisch meesterwerk willen maken en ik vind dat hij daarin een heel eind is geslaagd.

De film is wat je ervan kunt verwachten: drie 16-jarige meiden gaan op vakantie dus net als hun vakantie gaat een groot deel van de film op aan zuipen, dansen, gek doen en veel praten en verlangen naar seks zonder dat er veel gebeurt. De maagd van de groep en een buurjongen vallen op elkaar, maar zij laat zich pakken door de vriend van die jongen waarna zij aldus met de verkeerde jongen een koppel vormt en haar vakantie in duigen valt maar haar levenslust keert even plots terug op grond van de vriendschap met de andere meiden die haar zullen opvangen). Dat haar humeur is verpest geeft een dissonante noot in de vrolijkheid en daarmee iets van spanning maar verder kan de film weinig boeien: de film is gebaseerd op de eigen ervaringen van de regisseuse en veel vrouwen zullen zich erin herkennen maar meer heeft de film eigenlijk niet te bieden.

De documentaire bevat minder politiek dan je zou verwachten en toont vrijwel alleen en dus uitvoerig de liefdesrelatie tussen Marusya en Kimi die in elkaar een geestesverwant vonden vanwege hun zelfdestructieve neigingen (zij doet aan zelfmutilatie en hij aan heroïne): toen de filmstudente Marusya 16 was besloot ze zelfmoord te plegen maar ze werd gered door haar liefde voor Kimi die op zijn beurt niet fysiek gered kon worden maar steeds verslaafder raakte aan drugs en medicijnen. De titel van de documentaire verwijst ernaar dat Marusya op haar beurt Kimi toch redt door hem op digitale wijze door middel van deze filmbeelden te vereeuwigen. Veel inhoud heeft de documentaire daarmee niet: het toont twee ongelukkige mensen die echter samen heel gelukkig waren waardoor ze dankzij elkaar toch troost vonden in hun misère. De documentaire probeert het gebrek aan (interessante) inhoud echter te compenseren met een wat artistieke montage.

De maatschappelijke achtergrond is interessanter maar daar zegt de documentaire weinig over, anders dan dat Rusland niet voor Russen (zoals nationalisten zeggen) maar voor depressieve mensen is: Marusya somt een bizar lange lijst van vrienden op die zelfmoord hebben gepleegd zodat het lijkt alsof de gemiddelde Rus zelfmoord pleegt zoals de 16-jarige Marusya meende dat het normaal is voor een tiener om depressief te zijn en zelfmoord te plegen. Zijdelings – zoals met die opmerking gericht tegen de nationalisten – is er politieke onvrede: het gaat de verkeerde kant op met Rusland over welke weg het individu echter geen zeggenschap heeft zodat die wel depressief moet worden. Maar dat lijkt me niet iets van Poetins Rusland maar kenmerkend voor elk Rijk (en dat in Rusland wel het sociaal contract wordt genoemd: de politiek bemoeit zich niet met jou zolang jij je niet met de politiek bemoeit) en volgens mij heeft Rusland nooit de reputatie gehad van een vrolijke boel en zijn de drank-, drugs- en zelfmoordcijfers er sinds mensenheugenis bizar hoog. Wat dat betreft zijn de nieuwjaarsboodschappen van Medvedev en Poetin die de documentaire bevat interessant omdat die de grootsheid van Rusland benadrukken en zo in schril contrast staat met de geestelijke toestand van zijn bewoners maar die elkaar ook versterken: de grootheid van Rusland maakt haar individuele inwoners klein en vanuit de depressie en zinloosheid van het bestaan is er een behoefte aan een grootse, goedmakende daad zoals de verovering van de wereld (waarmee ook Poetin beter kan worden begrepen).

Een aardige IJslandse western met een absurdistische inslag: we volgen een paar mensen in een dorpje wier leven geheel draait om paarden en drank en waarbij het voortdurend afrasteren en letterlijk beteugelen van de paarden natuurlijk symbool staat voor de nog onbeteugelde mensen zelf die immers hun driften niet onder controle blijken te kunnen houden, resulterend in absurde situaties, en die aldus worstelen met hun eigen beschaving

Een bijzonder mooie en intrigerende film! De film deed me in veel opzichten denken aan Di Qiu Zui Hou De Ye Wan (2018) (en ook wel aan Faa Yeung Nin Wa (2000); er lijkt wel een Chinees genre te zijn met allemaal van dit soort films) maar ik vond deze film interessanter (en gelukkig wat korter): ook op deze film is nauwelijks vat te krijgen maar zeker is dat de beelden prachtig en de geluiden intens zijn en het verhaal mysterieus, spannend, hallucinerend, symbolisch, realistisch en verontrustend is.

De film lijkt erover te gaan dat in deze geglobaliseerde wereld alle grenzen zijn verdwenen maar de arbeiders juist gevangen worden gehouden in hun uitbuiting (waarbij letterlijk hun paspoorten zijn ingenomen). Alleen verbeelding en droom geeft dan nog vrijheid en daarin schuilt een diepere thematiek van de film: zoals Singapore zelf maar ook bv. computerspellen zijn geschapen vanuit de menselijke verbeelding, zo raakt ook de kijker de weg kwijt in een doolhof van wat verbeelding en wat echt is (met mensen die lijken te verdwijnen zoals bij Game Over in een computerspel het personage verdwijnt) waarbij het punt lijkt te zijn dat die geen tegenstelling vormen omdat we de werkelijkheid vormen door onze verbeelding.

De film bevat mogelijk nog veel meer thema’s en interpretaties, maar dit is wat ik na een eerste kijkbeurt – vanuit mijn eigen verbeelding – heb gezien. In ieder geval lijkt de film te berusten op een meesterlijke combinatie van de schrijnende mensenhandel in een globaliserende wereld en een filosofische beschouwing over de menselijke aard (de verbeelding), resulterend in een diepgelaagd kunstwerk.