Opinions

Van de regisseur kende ik de film La Mort de Louis XIV (Film, 2016) die ik tegelijk heel goed en heel saai vond, zodat de lengte van deze film me angst inboezemde maar ik ook heel nieuwsgierig was, temeer nu het gerenommeerde Cahiers du Cinéma – een radicaal filmmagazine dat in de jaren ’50 onder meer Godard en Rohmer als medewerkers had – de film heeft gekozen tot de beste film van 2022.

De film is inderdaad een lange zit, maar de scenes en de gesprekjes – de hoofdpersoon is een politicus dus praat aldoor met iedereen – zijn aldoor fascinerend. Deze hoge overheidsfunctionaris lijkt heel betrokken: hij zegt tegen iedereen dat hij ze graag helpt als er een probleem is en dat hij een man van actie is, maar er lijkt niets te gebeuren en zijn socialiseren met iedereen lijkt vooral tot doel te hebben om alles te weten te komen en zo alles onder controle te hebben maar ook dat lukt niet. In het bijzonder wil hij erachter komen wat waar is van het gerucht dat Frankrijk er opnieuw kernproeven wil houden, maar ondanks aanwijzingen krijgt hij geen concrete informatie in handen. Langzaam kantelt zo het beeld van een man die een maffiakoning lijkt die alles weet en alles beheerst in een man die overal buiten wordt gehouden en geheel machteloos is. Een ander contrast is dat er van alles, van een kernexplosie tot opstand, lijkt te gaan gebeuren – met een dans en hanengevecht als metafoor voor de politiek waarin om de macht wordt gestreden – maar uiteindelijk gebeurt er niets op het toeristische eiland dat zoals elke toeristische plek erg decadent oogt (met een opvallende rol voor transgenders en verbloemde homoseksualiteit). De lokale club waar iedereen elkaar treft heet Paradise, maar onder die schone, tropische schijn is er spanning en broeit het.

Al met al lijkt de hoofdpersoon – de blanke die het over ‘zijn’ eiland heeft – voor het kolonialisme te staan dat echter wordt vervangen door een geopolitieke strijd op het wereldtoneel met het eiland en z’n inwoners als speelbal en zelfs als offer. Die uitkomst waarmee het mysterie wordt opgelost, had wat mij betreft achterwege kunnen blijven omdat een drukte om ‘niets’ – met de titel van de film letterlijker verwijzend naar de paranoia van de hoofdpersoon die door fake news in een waan wordt getrokken – de film wellicht sterker had gemaakt, al heeft de film ervoor gekozen de volhoudende kijker de boodschap mee te geven dat de werkelijkheid nog erger kan zijn dan wat je je kunt voorstellen.

De animatiefilm heeft een simpel verhaal: popidool Mima maakt een onzekere carrièrestap door te gaan acteren en verliest zichzelf – althans haar jongere, onschuldige zelf – na het spelen van een verkrachtingsscene. Het verhaal is opgebouwd rondom het interessante thema van identiteit – ben je dezelfde persoon als die je gisteren was (is de actrice Mima nog dezelfde als de popidool Mima)? en wie ben je echt (maakt ambitie dat je jezelf verkoopt en verliest)? – en Mima’s psychose laat het onderscheid tussen wat echt en wat gespeeld is op de filmset verdwijnen alsmede het onderscheid tussen droom en werkelijkheid en tussen herinnering en werkelijkheid (waar in het geval van de popidool de fans niet meer weten wat hun idool echt is, raakt dat idool als actrice zelf het contact met de werkelijkheid kwijt waarbij ze wordt meegesleept door de fantasie van een fan). De film begint tam en overzichtelijk maar ontwikkelt zich in een crescendo – analoog aan de psychose van Mima – tot een steeds heftigere trip waarbij de dissociatieve identiteitsstoornis ook uitbreidt naar meerdere personen en ook de kijker niet meer weet wie wie is en wat echt gebeurt en in bijkans psychotische verwarring de bioscoop verlaat.

De film is aldus een heerlijke heftige mindfuck waarbij ik wel denk dat het verhaal nog wat intenser en spannender zou zijn geweest – en daarmee een echt meesterwerk – als het een gewone speelfilm zou zijn geweest in plaats van een animatiefilm.

Zoals hierboven al gezegd komt de film langzaam op gang: het eerste uur is vooral een beetje vreemd omdat we de ietwat bizarre cultuur van de Wayuu’s vol bijgeloof (‘tradities’) leren kennen maar die weinig spannend is. Ook is het acteerwerk van de echte Wayuu-mensen in de film niet altijd overtuigend. Het tweede uur wordt gelukkig wel spannend omdat dan duidelijk is dat de vicieuze cirkel van geweld en wraak niet meer te stoppen is.

De film wordt verteld als een sprookje c.q. moraalles dat als de tradities worden verbroken totale vernietiging volgt maar de film is in feite een soort Godfather of Scarface maar dan gesitueerd in de onherbergzame woestijnen en bergen van Colombia (welke situering de film ook wel de feel van een western geeft): we zien hoe de kiem van oorlog en vernietiging wordt gelegd doordat Rapayet besluit de wiethandel in te gaan om een bruidsschat te kunnen betalen en naarmate de verhandelde kilo’s groter worden worden navenant de wapens groter en de moorden talrijker. De kiem van het geweld en de vernietiging is eigenlijk het contact met de buitenwereld (aliyuna’s en gringo’s) die de tradities en erecodes van de Wayuu’s niet respecteert en die ook bij de Wayuu’s zelf het zaad van hebzucht plant die de traditie vernietigt. In die zin lijkt de moraal te zijn dat het kapitalisme – waarvan drugshandel en -misdaad in wezen slechts de uiterste want grenzeloze dus wetteloze vorm is – elke cultuur en bestaanszekerheid vernietigt.

Al met al een bijzondere film die in de tweede helft tegen de verwachting in ook nog aangenaam spannend wordt.

PS. De film doet en zegt eigenlijk hetzelfde als de vorige film van Guerra (mijn recensie: El Abrazo de la Serpiente (2015). Net als die film neemt ook deze film een clichéverhaal maar plaatst dat in een inheemse cultuur in Zuid-Amerika waardoor het bekende verhaal opeens een ietwat vreemd verhaal wordt en het zegt opnieuw dat wij modernen (of kapitalisten) onze ziel zijn kwijtgeraakt.

De documentaire volgt Tesson die op pad gaat met de natuurfotograaf Munier om te zien hoe hij dieren op het spoor komt waarbij het spotten van de sneeuwluipaard de nagestreefde hoofdprijs vormt. De beelden van de natuur in het hoge, koude Tibet zijn prachtig: in feite zijn reeds de foto’s van Munier magnifiek waarbij ik me afvraag of de documentaire niet vooral een afleiding vormt van die foto’s c.q. beelden. Immers, reeds de foto’s tonen ons de natuur in z’n magische verschijning – een deur naar een andere, oudere wereld waarvan wij ons hebben vervreemd – en het aldoor vertellen van Tesson over die ervaring van schoonheid, zoals gegrond in de hoopvolle stilte van het afwachten of ons ‘gebed’ wordt verhoord en het in respect aanvaarden van wat de natuur ons geeft, met een kritiek op de menselijke beschaving waarin we aldoor gehaast zijn en de behoeftes direct worden bevredigd waardoor we onze omgeving niet eens meer bewust zijn en we niet meer in contact met de natuur staan, staat die ervaring – hoe bewust poëtisch ook verwoord – misschien alleen maar in de weg. In ieder geval voegt het niet veel toe aan de beelden, hetgeen ook voor de muziek geldt.

De documentaire is aldus half een beeldschone natuurdocumentaire met vooral fascinerende verstilde beelden en half een documentaire over hoe de makers van de beelden bezig zijn met overvloedig en wat overbodig commentaar op de beelden.

Deze film kon me niet boeien en dat komt mede doordat het meisje waar de film over gaat zo dom is: hoeveel aanwijzingen en waarschuwingen kun je negeren? Dat het zal misgaan zie je dan ook van mijlenver aankomen. En zelfs aan het eind gekomen ben ik er niet zeker van of het meisje iets heeft geleerd. Wees niet als dit meisje, maar kijk af en toe het nieuws zodat je weet wat er in je land gebeurt en blijf niet denken dat er niets aan de hand is terwijl iedereen om je heen wordt afgeknald.

Ik hou van de Italiaanse maffiafilms vanwege hun rauw sociaal realisme: ze laten mooi zien hoe jongens in de arme achterbuurten verleid worden door het grote geld dat met misdaad is te verdienen als hun ontsnapping uit de armoede maar ook dat ze met die stap van de regen in de drup komen omdat ze er vooral hun leven mee verkorten. Deze film is niet anders en heeft dezelfde charme waarbij de hoofdfiguur Nicola ook wordt gedreven door het onrecht dat de huidige maffiabaas in zijn wijk zijn moeder afperst (zoals hij alle winkeliers afperst) waardoor Nicola ook moreel onze sympathie heeft. Zijn vriendschappelijk contact met een voormalige maffiaclan en de arrestatie van de topfiguren van de heersende maffiaclan geven hem zijn kans de macht te grijpen, maar de machtsovername lijkt onbezonnen en je voelt het onheil hangen boven de jonge, onervaren groep jongens onder aanvoering van Nicola die de strijd aangaat met de heersende maffiaclans. Naarmate de film vordert wordt het aantal vijanden steeds groter zodat een gruwelijk einde steeds onvermijdelijker lijkt. Vanaf dat moment gaat de film echter ook slepen want de te verwachten confrontatie c.q. afrekening blijft uit en als dan uiteindelijk het moment van de waarheid lijkt aan te breken stopt de film welk open einde onbevredigend is. Dat kost de film toch zeker een punt op een schaal van 1 tot 10.

Prima drama over een Iraans echtpaar dat denkt in Griekenland op bezoek te gaan bij hun studerende zoon maar welke zoon nooit blijkt te hebben gestudeerd en in de illegaliteit is verdwenen. Met name de moeder, Pari, is vastbesloten niet terug te keren naar Iran voordat ze haar (dichtende) zoon heeft gevonden en gaat daarvoor op een heuse Odysee door de moderne onderwereld van anarchisten en prostituees waarbij ze haar eigen moed vindt die ook haar zoon op avontuur bracht.

De film heeft een sterke western-feel met de lone ranger in de woestijn die een zelfveroorzaakt onrecht herstelt maar in plaats van een harde fim vol geweld is het een gevoelige film over schaamte, verdriet en een gebroken gezin. Alhoewel de film de Hollywood-conventies een beetje op z’n kop zet, is het hoofdpersonage evengoed een ‘byronic hero’ dus geesteszieke macho, die jaloezie aanziet voor echte liefde, terwijl de vrouw zwak is, niet voor zichzelf kan zorgen en met al haar hebben en houden van hem houdt terwijl hij haar mishandelt en vastbindt. De film is traag maar net als de begeleidende muziek van Ry Cooder kabbelt het lekker door – er is geen noemenswaardige actie of onverwachte wending – terwijl de hoofdpersoon steeds meer controle over de situatie krijgt en het verhaal opbouwt naar een confronterende emotionele climax in de peepshowcabine waarin tevens het mysterie voor de kijker wordt opgelost.

Ai, sla ik bewust een film als Mektoub, My Love: Canto Uno (2017) - MovieMeter.nl over, omdat je weet dat in zo’n film totaal niks interessants gebeurt en je je drie uur zit te vervelen, beland ik in een film die zo mogelijk nog minder verhaal heeft! In deze film gebeurt echt niks: soms heeft een scene wel de potentie tot een dramatische gebeurtenis te leiden maar dan stopt het voordat er iets gebeurt en krijgen we de volgende (slaapverwekkende) scene. Maar dat zal ook wel het idee zijn: het tonen van het leven van jongeren in Griekenland die zich alleen maar vervelen. We zien dus een paar jongeren die elke dag louter rondhangen, op dingen slaan en met elkaar stoeien om te kijken wie het sterkste is. Het leven is daarmee wel wat ruig en iedereen zit vol schrammen en bulten, waardoor het nihilisme en geweld uit verveling me wat doet denken aan de punk van 1977 in het eveneens door een economische recessie getroffen Engeland. Maar in het hedendaagse Griekenland is het niet helemaal ‘geen werk, geen geld, geen meisje’: men heeft wel meisjes en het is ook zomer en ze leven aan het strand dus elke dag is ook een beetje een feestje.

Er is wel nog iets van een plot omtrent Dimitri die een vriendinnetje heeft, zijn baantje verliest en om een of andere reden graag volwassen mannen aanvalt. Tegen het eind lijkt er eindelijk iets van drama te ontstaan doordat Dimitri erin slaagt met een dronken toerist naar diens hotelkamer te gaan waar hij misbruik lijkt te gaan maken van de situatie maar in plaats van de toerist te beroven of te verkrachten (Dimitri is misschien homo: je weet het niet) zit hij alleen maar de dronken toerist uit te dagen. Het maakt het beeld dat deze jongeren echt geen idee hebben wat ze met hun leven aan moeten compleet.

Als sfeerbeeld van nihilisme is de film geslaagd, maar als film waarin zo goed als niks gebeurt is het wel een lange zit.

De documentaire volgt een Bulgaarse vrachtwagenchauffeur die als kind droomde van een leven als kosmonaut maar die sinds de val van het communisme als een pseudokosmonaut heel Europa doorkruist waarmee mensen zoals hij Europa tot Europa maken: de snelwegen verbinden alle delen van Europa waarop de transportsector de vrijhandel realiseert. Dit kapitalisme laat die vrachtwagenchauffeurs in zekere zin als kosmonauten door de ruimte zweven want terwijl ze heel Europa leren kennen vervreemden ze van hun gezin en van de wereld. De documentaire weet goed het leven van de vrachtwagenchauffeur vol eenzaamheid en vervreemding en de grauwe werkelijkheid van de onderkant en basis van ons kapitalisme over te brengen maar focust voor mijn smaak ook te veel op de door middel van de telefoon mee te beleven persoonlijke huwelijksproblemen van deze chauffeur, welke door de fysieke vervreemding van elkaar ontstane problemen al even eentonig zijn als het leven op de weg en die voor mij de documentaire niet zo hadden hoeven overheersen.

Het onderwerp is interessant maar de documentaire voegt eigenlijk niets toe aan wat je er in de beschrijving van de film al over leest. Hooguit valt op dat de zonen van maffiabazen hele gewone jongens zijn aan wie je helemaal niet merkt dat ze uit maffiafamilies komen (misschien vallen ze als zodanig op omdat ze dure kleren en brillen dragen maar daar heb ik geen verstand van). Dus zit je vooral naar een paar gewone jongens in een tehuis te kijken, hetgeen niet razend boeiend is.

Anders dan de beschrijving doet vermoeden gaat de film gelukkig nauwelijks over politiek maar is het meer een soort Britse Woody Allen-film vol amoreuze complicaties en intellectuele snedigheden waardoor het een vermakelijke tragikomedie is.

Saai saai saai. De film volgt een liefdevol gezin waar de gescheiden moeder en de puberende zoon wat rondneuken waarbij de film op geen enkel moment interessant wordt. Ik begrijp dat de regisseur het alledaagse leven zonder drama wil tonen en helaas is hij daarin geslaagd: ik heb me alleen maar verveeld. De titel verwijst naar het radioprogramma in de nacht waarin de moeder een baan krijgt en wordt als metafoor voor het leven gebruikt: we zijn slechts passanten in de nacht, slechts figuranten in een flutfilm. Gelukkig is ook deze film als een passant, die geen indruk wist te maken, voorbij gegaan.

De film gaat over de eenheid van liefde en werk alsmede het contrast tussen schoonheid en leven, resulterend in een film over het maken (de arbeid) van een film (en omgekeerd over liefde voor arbeiders) dat geen plot heeft omdat het leven ook geen plot heeft. De film die wordt gemaakt bestaat uit tableaux vivants die als zodanig geen leven hebben en niets zeggen maar tegelijk als kunst een coherent verhaal vertellen terwijl de ‘echte’ mensen aldoor praten maar in wezen niet communiceren.

Het is aldus een werk dat doet denken aan Godards Mépris maar ook aan Fellini’s 8 ½ en ofschoon Godard garant staat voor een intelligente film met interessante thematiek, voelde deze film toch als een schaduw van die twee genoemde klassiekers: het is immers al eens eerder en sprankelender gezegd waardoor deze film met moeite de plotloze warboel ontstijgt.

Het verhaal is heel simpel: een Koreaans meisje verlaat op 12-jarige leeftijd haar jeugdliefde als ze met haar familie emigreert – ze vindt dat zelf ook niet zo erg want ze is erg ambiteus en meent in Korea geen kans te hebben om de Nobelprijs te winnen – en blijft die jeugdliefde op afstand houden terwijl alles erop wijst dat zij voor elkaar zijn ‘voorbestemd’ zoals wij dat zouden zeggen en welke voorzienigheid in het Koreaans en in de film ‘in-yun’ wordt genoemd. Ondanks die eenvoud van het verhaal dat ook autobiografisch voelt waarbij de personen en het verhaal nergens ‘bijzonder’ zijn zodat het allemaal heel alledaags maar daardoor ook herkenbaar is, boeit de film doordat hij fijnbesnaard is waardoor ook de details spreken – met af en toe diepzinnige opmerkingen zoals dat het stel ruziede zoals de wortels van twee bomen in een pot hun weg moeten vinden naast elkaar – en bv. de vervreemding die haar Amerikaanse echtgenoot ervaart treffend wordt uitgedrukt doordat zij Koreaans praat in haar dromen (je zou kunnen zeggen dat de droom hier juist haar ware ‘ik’ toont waartoe hij geen toegang heeft). Enigszins zoals in de film An Cailín Ciúin (Film, 2022) is er een verstilling en rustige opbouw die de diepe emotie lange tijd onderhuids houdt voordat ze gevoeld en geuit wordt, waardoor de film uiteindelijk even simpel als krachtig en even fijnbesnaard als hartverscheurend is.

De film gaat over de al genoemde in-yun en de hoofdpersoon meent dat het uit het boeddhisme komt en verband houdt met het geloof in reïncarnatie: als twee vreemden elkaar passeren en hun jassen raken elkaar dan is dat ‘in-yun’ en betekent dat ze elkaar in een vorig leven al hebben ontmoet. Het staat zo voor voorzieningheid en verklaart ook waarom vreemden zich onmiddellijk tot elkaar aangetrokken kunnen voelen: het is volgens de hoofdpersoon dan ook een populaire versiertechniek in Korea door een ontmoeting als in-yun te betitelen waarmee je zegt dat de ontmoeting niet op toeval berust maar dat je voor elkaar bent voorbestemd zodat je zowel in vorige als toekomstige levens elkaar zult blijven ontmoeten. De crux van de film is het onderscheid tussen deze voorzienigheid in de liefde (in-yun) en het Lot dat we van de tragedies van de oude Grieken kennen: Na Young en Hae Sung zijn voorbestemd dus de ware liefde voor elkaar (in-yun), maar hun liefde wordt gedwarsboomd door de omstandigheden (het Lot) die hen evengoed van elkaar heeft verwijderd. In-yun geeft hen echter de troost dat ze elkaar in een volgend leven weer zullen ontmoeten. Dit geeft ook een fijnzinnige dubbelzinnigheid: het Lot heeft Na Young verbonden met haar echtgenoot Arthur met Hae Sung slechts een passant maar in-yun heeft Na Young en Hae Sung verbonden en maakt juist Arthur slechts tot een passant (zoals treffend uitgebeeld in de barscene).

Ik merk op dat de populaire Japanse auteur Haruki Murakami in 1981 een ultrakort verhaal heeft geschreven – ‘Hoe ik op een zonnige ochtend in april mijn 100 procent perfecte meisje tegenkwam’ – dat geïnspireerd lijkt op in-yun (ik vermoed daarom dat in-yun ook in Japan bekend of zelfs populair is). Het fenomeen leent zich ook voor een platoonse uitleg (Plato baseerde zijn Ideeënleer ook op zijn geloof in reïncarnatie) – zoals hierboven al blijkt is er een dubbelzinnigheid tussen het fysieke of buitenkant en metafysische of binnenkant (of wereldse en hiernamaals bij sommige religies) die het platonisme kenmerkt – waarover ik nog een nader stukje zal schrijven.

Ik vond de film niet saai of vervelend, maar tegelijkertijd zie ik er ook geen meesterwerk in. De film laat het leven van een man zien dat opmerkelijk gewoon, fijn en zorgeloos en daarmee bijzonder gelukkig is. Dat dat inderdaad nogal bijzonder is zien we in de mensen om hem heen die wel problemen hebben. Zelfs zijn vriendin – en ook hun relatie is perfect met alleen maar liefde en geluk – heeft niet die opperste tevredenheid met het leven want zij droomt er tenminste nog van om rijk en beroemd te worden. De man heeft dergelijke ambities geheel niet: hij is volmaakt gelukkig met zijn simpel en volledig zorgeloos leven. Zelfs als hij dan eens een tegenslagje krijgt, dan gebeurt er eigenlijk nog niets: zijn fijne leven gaat immers gewoon door en dat beseft hij zelf ook. In mijn kijkervaring trad er wel gaandeweg een omslag plaats die de film voor mij z’n interessantste aspect geeft: waar zijn volmaakte geluk aanvankelijk jaloeziemakend is, is dat gelukkige leven tegelijk zo zonder elke intensiteit of ‘leven’ dat de man eigenlijk net zo goed dood had kunnen zijn. Zijn toestand van gelukzalige sereniteit is tegelijkertijd er een die gelijkt op een diepe depressie waarin niets gebeurt en niets enige impact heeft. Zo neem je bv. aan dat hij seks heeft met zijn vriendin, maar tegelijkertijd zou zoiets basaals als seksuele drift en emotionele ontlading de serene vredigheid en saaiheid van zijn leven zo verstoren dat het ondenkbaar wordt. Zo beschouwd lijkt zijn leven bijna een boeddhistische meditatie.

O ja, hij schrijft ook matige gedichtjes die volmaakt zijn gewoon leventje weerspiegelen: zijn gedichtjes beschrijven simpelweg het gewone leven waarin niets gebeurt als bv. dat er een luciferdoosje op tafel ligt en dat de ontbranding van zo’n lucifer past bij de liefde die hij en zijn vriendin voor elkaar voelen. Mogelijk wil ook de film de poëzie van het gewone leven uitdrukken, maar net als zijn gedichtjes is de kwaliteit van de film net zo matig als het gewone leven zelf. De film is misschien een interessant tegenwicht voor de cinematografische tendens van block busters om de overtreffende trap van spektakel te brengen (en in zo’n lovende Volkskrant-recensie proef je ook iets van een door de persoon van de recensent gewenste politiek tegenwicht voor het lawaai en de polarisatie van Trump’s wereld), maar de film als zodanig kan me niet enthousiasmeren: de film biedt een soort vredig amusement (ik verheugde me telkens op het bezoek van het café vanwege de gezelligheid) maar ik geloof niet dat deze film lang bij me zal blijven hangen.

In dat opzicht is het misschien wel opmerkelijk dat waar vroeger mensen naar de film gingen voor het spektakel op het doek omdat hun eigen leven zo grauw en saai is (en in de film is het naar de film gaan van het stelletje - bij wijze van eindelijk eens de bloemetjes buiten zetten en gek doen - de aanleiding voor de grootste tegenslag voor de man), tegenwoordig mensen ook naar een film als Paterson gaan om even vrede te vinden in een wereld (c.q. nieuwszenders) vol spektakel en strijd.

Kubrick was gefascineerd door de duistere kant van de mens (de ‘schaduw’ van Jung) en door de chaos die altijd sterker blijkt dan elke ordening: dan kom je al snel uit bij de onmenselijkheid en chaotische massaslachting van de oorlog en Paths of Glory is Kubricks eerste oorlogsfilm. Of eigenlijk anti-oorlogsfilm natuurlijk want in deze – op ware gebeurtenissen gebaseerde – film faalt het offensief jammerlijk, resulterend in vele doden, waarna de generaals de schuld afschuiven op de soldaten. De held is hier geen moedige aanvoerder die een belangrijke veldslag wint maar een kolonel die moedig voor zijn mannen opkomt en tegen het hogere echelon opstaat. De film die de oorlog presenteert als een door de generaals aangestuurde moordmachine die de soldaten vermorzelt voelt akelig realistisch waarbij de hogergeplaatsten vooral bezig zijn met hun eigen hachie en ambitie ten koste van het gewone soldatenvolk: de hiërarchie lokt morele corruptie uit waardoor oorlog niet alleen maar onmenselijk maar ook radicaal onrechtvaardig is, ongeacht wie er wint. Net als in het latere Full Metal Jacket pikt Kubrick er een paar individuele soldaten uit – die in dit geval door hun superieuren worden uitgekozen om voor het vuurpeloton te worden gebracht wegens ‘lafheid’ – als schaamlap voor de morele corruptie van de legerleiding (ik vraag me overigens af of de keuze van Kubrick voor dit specifieke incident in de Eerste Wereldoorlog waarmee Frankrijk er slecht op staat ook is ingegeven door de Dreyfus-affaire van rond 1900).

Het cynisme van de legerleiding (‘voor een idealist voel ik hetzelfde medelijden als voor de dorpsgek’) krijgt zo een contrapunt in Kubricks empathie voor de soldaten die moediger zijn dan hun superieuren maar evengoed geen kans maken en opgeofferd zullen worden, culminerend in het gezongen lied dat Duitsers en Fransen verbroedert. Misschien maakt Kubrick van het contrast iets te veel een karikatuur maar de uitvoering is om door een ringetje te halen en de film mist zijn uitwerking niet.

Heerlijke en mooie film over rouwverwerking rondom een wat merkwaardige man die in de woorden van een ander ‘niet probeert iemand te zijn maar gewoon zichzelf is’. De film laat in het midden of en zo ja wat deze Patrick mankeert – is hij zwakbegaafd of autistisch? – maar zijn personage blijkt perfect om scherpzinnig de intermenselijke relaties op de naturistencamping te kunnen schilderen welke camping in de handen van Patrick komt na het overlijden van zijn vader. De film valt meteen op door het nudistische decor – waarbij het nudistencamp ook functioneel is doordat het een kleine, geïsoleerde samenleving vormt en zo ideaal is voor de antropologische studie van deze film – en verveelt geen seconde door alle boeiende interacties en ontwikkelingen. Ik zou nog een halve ster erbij hebben gedaan als niet het plot hier en daar wat onbevredigende eindjes zou hebben: het plot is zeg maar niet overal voldoende stevig dichtgetimmerd, ook al besef ik terdege dat de hamer weg is en Patrick niets te verwijten valt. ?

In de kunst is er een genre dat “naïeve kunst” wordt genoemd omdat het niet aan de professionele standaarden voldoet maar welk wat onbeholpen, slordig amateurisme ook wordt gewaardeerd om z’n kinderlijke ‘authenticiteit’. Wellicht is alle rock in wezen naïef maar maakt de muziekindustrie er een professioneel dus commercieel product van zodat het als ‘pop’ kan worden verkocht. Zo beschouwd is Pavement zeker een ‘naïeve rock’-groep en uiteraard is er ook een niche-markt voor dergelijke ‘alternative rock’.

De filmdocumentaire speelt op een postmodernistische manier met de ambivalentie van het ’succes’ van The Pavement die in de jaren ’90 in de schaduw van Nirvana en Sonic Youth opereerde. Het begint ermee dat de band nauwelijks kan spelen maar zoals gezegd is dat geen probleem voor het genre (het maakt juist dat je ‘fuck you’ zegt tegen je publiek hetgeen bij uitstek rock ‘n’ roll is), maar als zodanig imiteert de band ‘echte’ bands die wel goed kunnen spelen zodat er van hun authenticiteit ook weinig overblijft (de zanger wijst erop dat ze uit een voorstad komen en dat alles wat uit voorsteden komt nep is). Het gaat zo ver dat ze het succes van een rockband ook imiteren: de documentaire presenteert de band als “the world’s most important and influential band” om welke reden de reünie in 2022 gepaard gaat met een museumtentoonstelling over de band (waar je bv. naar een stukje afgeknipte teennagel van de zanger kunt kijken), een musical à la Mamma Mia! (want in het theater zou de kunst het zuiverst tot z’n recht te komen) en een biopic à la Bohemian Rhapsody (waarin de jongen die de zanger speelt onder meer een foto van de tong van de zanger neemt om nog beter de uitspraak van de zanger te kunnen imiteren). Op allerlei niveaus en manieren wordt zo het spel van het authentieke vs. de imitatie gespeeld waardoor er in feite vijf Pavements ontstaan: het archiefmateriaal dat het verhaal van de geschiedenis van de dan nog jonge band vertelt (dat is de eigenlijke muziekdocumentaire), beelden van de reünie met een stuk ouder geworden Pavement, de jongens die de bandleden spelen in de documentaire over de band, de jongens en meisjes die Pavement naspelen in musical-vorm en de artistieke presentatie van de band als iconische muziekgroep in het museum die zelf weer wordt geïmiteerd door nieuwe groepen.

De boodschap is natuurlijk vooral ironisch: The Pavement neemt zichzelf niet al te serieus want beseft heel goed dat ze nooit een grote band zijn geweest maar speelt met het imago van succesvolle band (die het in de marges van de ‘alternative rock’ ook beslist was: zo wordt niet onterecht opgemerkt dat als in de jaren ’90 je cool en intellectueel wilde overkomen je moest zeggen dat je van The Pavement houdt en zelfs ‘late night’-presentatoren als David Letterman nodigden de band uit). En tegelijk neemt The Pavement zichzelf wel serieus, namelijk als de band die ze waren (en die het blijkbaar de moeite waard maakt om nogmaals bij elkaar te komen). De documentaire weet beide aspecten van de band – het ironische en het serieuze – goed te vangen. Alleen is de inhoud behalve erg warrig – ook hierin imiteert de documentaire de rommelige ‘slackness’ van de band – ook te weinig interessant om ruim twee uur te blijven boeien: wat dat betreft neemt de documentaire (“world’s most important documentary”) zichzelf toch iets te serieus.

Het onderwerp van de documentaire is interessant, temeer nu ook Nederland met de recente avondklokrellen heel even Franse toestanden heeft gekend: in Frankrijk is er echter een soort traditie van rellen en geweld hetgeen mythologisch is geworteld in de Franse Revolutie waarmee de Franse Republiek op gewelddadige wijze werd gevestigd. De documentaire is echter wat irritant in z’n extreme eenzijdigheid, want er komen vrijwel alleen radicaal-linkse mensen voor de camera die vertellen dat het geweld van de relschoppers legitiem is en het geweld van de politie niet. Dat komt denk ik niet alleen omdat namens de Staat niemand wilde spreken maar ik vermoed dat de filmmaker zelf ook radicaal-links is. Rutte had geen behoefte aan sociologische duiding maar in deze documentaire krijgen de sociologen niet alleen ruim baan maar zij verklaren niet alleen de rellen maar rechtvaardigen ze ook terwijl de politie niets goed kan doen.

De documentaire begint met Webers bekende uitspraak dat de moderne Staat het monopolie op geweld heeft. We leren dat hij werd geïnspireerd door Trotski’s uitspraak dat de Staat berust op geweld en dat Arendt vond dat legitiem geweld op legitieme macht berust. En volgens de mensen in deze documentaire heeft de Franse regering wel formele maar geen inhoudelijke democratische legitimiteit omdat bv. de huren worden verhoogd hetgeen Staatsgeweld is tegen het volk. Dan is er het mooie verhaal van Genet die als voorwoord voor een boekje over de Rote Armee Fraktion beschreef dat geweld bij het leven hoort, zoals een bloem met geweld uit de knop breekt, maar dat de Staat niet gewoon gewelddadig maar wreed is. De wrede Staat doet de arme burger constant veel pijn en dat kan niet anders dan in geweld resulteren: de burger kan dat geweld op zichzelf toepassen (depressief worden en zelfmoord plegen), zijn familie iets aandoen of – en dat is beter – tegen de politie richten. In dat verband zegt een intellectuele relschopper het ook mooi: Foucault leerde ons de microfysica van de macht waarbij we voortdurend onderworpen zijn aan onzichtbare krachten die ons onderdrukken en disciplineren, maar het mooie van het rellen is dat dan opeens die onderdrukkende macht zichtbaar en tastbaar voor je staat in de vorm van de politie! Een socioloog vult hem aan dat Foucault leerde dat de moderne burger ook wordt gedisciplineerd doordat hij als in een panopticon aldoor mogelijk wordt bespied, maar dat de smartphones die relatie tussen Staat en burger symmetrisch maakt omdat nu ook de politie wordt gefilmd. De documentaire toont aldoor filmpjes van politiegeweld die burgers hebben gemaakt.

Kortom, volgens de documentaire komt het illegitieme geweld niet van de relschoppers maar van de politie die niet het volk maar de machthebbers zou beschermen. Het geweld van het rellen is immers puur symbolisch: het belaagt de politie als symbool van de Staat en de winkels als symbool van het kapitalisme. Het volk koelt terecht zijn woede op die symbolen en heeft geen kwaadaardige intentie om een politieagent werkelijk te doden en de winkeleigenaar krijgt toch wel z’n geld van de verzekeraar.

Tot slot wordt nog een interessante parallel getrokken met Poetins Rusland: Poetin schampert vrolijk dat als democratie geen politiegeweld kent Frankrijk veel minder democratisch is dan Rusland. Dat komt natuurlijk omdat Poetin alle mogelijke relschoppers al laat arresteren voordat ze kunnen rellen: er is een reëel risico dat ook Westerse landen – uit naam van veiligheid en vrijheid – deze preventiestrategie gaan overnemen om het geweld op straat c.q. de verstoring van de openbare orde te stoppen zodat er helemaal geen demonstratierecht meer zal zijn. Sowieso is alles wat de politie doet al een schending van de mensenrechten volgens deze documentaire, waaronder het preventief vastzetten van mensen die met wapens naar demonstraties willen komen.

Ik denk overigens dat het buitenproportionele politiegeweld voortkomt uit onmacht, frustratie en doodsangst bij politieagenten als ze tegenover een rellende menigte staan of in de banlieus moeten werken waar ze constant worden belaagd. Dat ze dan soms die extra tik geven is om aan te geven dat de politie de baas is en het geweld tegen de politie moet stoppen. Het resultaat is echter averechts want elke extra tik wordt – zoals ook in deze documentaire – opgevat als bruut politiegeweld dat nog meer geweld tegen de politie rechtvaardigt. Zo ontstaat een escalatie richting een burgeroorlog, maar ik denk dat de politie weinig keus heeft: niets doen of ‘proportioneel’ optreden is geen optie als een woedende menigte een complete wijk vernielt omdat een Staat niet kan tolereren dat het rellen niet stopt.

Feelgoodfilm met het verhaal van The Adventures of Huckleberry Fin en de thematiek van One Flew over the Cuckoo’s Nest (hier: gehandicapte mensen horen niet te worden opgesloten) maar de film wijkt nergens van de gebaande paden en hij neigt aldoor naar het flauwe. De uitwerking van het op zich aardige plot is herhaaldelijk zo over the top en ongeloofwaardig dat het het moeilijk maakt de film serieus te nemen. Ik had er wat meer van verwacht.

De film is bijzonder in zijn vermogen tegenstellingen op te lossen. Aan de ene kant is of voelt de film als een (horror)parodie op The Wizard of Oz zodat de vrolijke kleurigheid alsmede de oubollige setting van de musical vervloeien in het bloed van de slasher film alsmede de postmoderne omkering van de genderrollen. Aan de andere kant is het meisje Pearl weliswaar kwaadaardig maar het is een duivel met een ziel: de film is parodie en slasher maar ook ernstig à la Psycho in de psychologische diepte die aan Pearl wordt gegeven door middel van haar mensonterend bestaan in het ouderlijk huis met een verlamde vader en een tirannieke, overbezorgde moeder, haar eenzaamheid en behoefte om geliefd en geaccepteerd te worden, haar frustratie als tiener die weg wil van haar ouders om een leven te vinden dat ze wenst (beroemd worden) in plaats van het beste maken van het weinige dat ze heeft en haar zelfbewuste onmacht om goed te zijn. Het maakt het meisje zowel vertrouwd menselijk als eng gestoord zoals ook de film zowel vertrouwd als gestoord voelt en daarmee een fijne kijkervaring is. Het geweldige acteerwerk van Goth en de bij zowel oude films als horror passende muziek maken het helemaal af.

De term ‘peeping Tom’ staat voor voyeur en het thema lijkt me typisch voor die tijd of voor de 20ste eeuw überhaupt. Het existentialisme was een zeer populaire filosofie en een belangrijk aspect ervan ontleende onder meer Sartre aan Hegel: onze blik ‘objectiveert’ de ander tot een object (lichaam) omdat we het subject niet kunnen waarnemen (hetgeen ook onszelf tot een object maakt door de blik van de ander: “de hel, dat zijn de anderen”). Degene die kijkt heeft in die zin de macht over degene die wordt bekeken, hetgeen ook de man-vrouw-verhouding in hoge mate bepaalt. Maar ook de wetenschap berust erop dat het de dingen bekijkt en tot zijn ‘object’ maakt hetgeen ook de mens zelf tot object maakt. Tegelijk komt het medium film op die registratie aan de waarneming toevoegt en waarmee het leven zelf als het ware wordt geobjectiveerd en vastgelegd en er een postmoderne stapeling mogelijk wordt: we kunnen degene filmen die ons filmen etc bij wijze van een strijd om de macht.

In deze film komen al deze aspecten van het thema aan bod: een wetenschapper filmde zijn zoon als zijn studieobject en die zoon filmt nu zelf mensen als cameraman die ook vrouwen fotografeert voor blootmagazines. Hij is een teruggetrokken man die macht en bevrediging verkrijgt door zijn positie achter de camera dus als voyeur. De film is een Hitchcock-achtige thriller doordat de wetenschapper angst bestudeerde en z’n zoon zo ver gaat dat hij vrouwen al filmend met z’n camera vermoordt, waarmee allereerst het invasieve van het kijken en registreren wordt uitgedrukt (celebrities die slachtoffer zijn van de roddelpers kunnen ervan meepraten) en waardoor hij doodangst kan vastleggen (in zekere zin is het een poging om het subject zichtbaar te maken door het ‘objectieve’ heen om welke reden De Sade ook zijn slachtoffers zou martelen). Hij laat z’n slachtoffers zelfs meekijken zodat die hun eigen angst en dood zien waardoor de horror de angst versterkt zoals het camerabeeld de werkelijkheid versterkt (om welke reden we graag naar de film gaan). Tegelijk wordt hij verliefd op het buurmeisje dat hem op het pad naar genezing van zijn pathologie zet, geholpen door haar moeder die blind is maar daardoor op haar instinct afgaat dat we beter kunnen vertrouwen dan wat we kunnen zien.

Net als de films van Hitchcock voelt de film gedateerd en is niet direct pakkend maar hij zit goed in elkaar en z’n thematiek is wezenlijk voor de film die dan ook vaak is herhaald; het interessante is dat het de film als medium dus zichzelf als een ziekte neerzet waarvan het publiek zelf ook voyeurs zijn. En in plaats van dat de mens zich ervan genezen heeft, is het als een kanker gaan woekeren tot onze huidige beeldcultuur waarin iedereen met een camera rondloopt en we bijna alleen nog beelden tot ons nemen: we zijn allen voyeurs geworden en een genezing is meer dan ooit uit zicht geraakt.

De film volgt de vaste dagelijkse routine van een oudere man in Tokyo die toiletten schoonmaakt, van ’s ochtends vroeg het bed opvouwen en tanden poetsen tot ’s avonds in bed nog even lezen en daartussen onder meer hard aan het werk toiletten schoonmaken, het bladerdak van een boom in het park fotografen terwijl hij luncht en na het werk naar een badhuis en een pub. Het lijkt zo wel een documentaire, maar dan een hele saaie; deze dagelijkse routine wordt bovendien zo’n tien keer herhaald met slechts weinig dramatische variatie. De man is duidelijk heel tevreden met zijn leven en ofschoon iedereen dol op hem is, lijkt hij te genieten van zijn bubbel want hij praat niet eens met andere mensen.

De film lijkt zo erover te gaan dat ook een simpel, nederig leven als toiletschoonmaker heel mooi kan zijn, dat geluk uit jezelf komt of dat het geluk in kleine dingen zit (de titel verwijst naar het nummer Perfect Day van Lou Reed die klinkt nadat een meisje hem kust). Maar als zijn nichtje na logeren bij hem weg gaat is hij verdrietig en als zijn collega stopt raakt hij in de stress: hij blijkt toch een gewone, moderne man die zich eenzaam voelt (dus zo volmaakt is zijn leven niet). De film gaat er eigenlijk over dat we allemaal in een eigen wereld – de beroemde ‘bubbel’ – leven, maar met de hoopvolle boodschap dat we desondanks met sommigen toch betekenisvol contact kunnen maken, zelfs als je niet eens praat zoals de hoofdpersoon: hij is vervreemd van zijn rijke zus die op hem neerkijkt en ook met zijn collega klikt het niet, maar de vriendin van die collega valt voor zijn ouderwetse cassettebandjes met muziek uit de jaren ’70 (Patti Smith), waarmee zij vanuit haar hedendaage digitale bubbel contact maakt met zijn analoge wereld, haar nichtje is geïnteresseerd in zijn leven en herkent zich in de mannelijke hoofdpersoon van een van zijn oude boeken, waarmee zij contact maakt met een heel andere wereld, etc.

De film heeft zo een mooie (kerst)boodschap, maar de uitvoering kent nauwelijks drama en is heel saai zodat het toch niet mijn soort film is.

Goede film vanwege de mooie beelden en het interessante – op Süsskinds novelle uit 1985 gebaseerde – verhaal. Dat verhaal combineert realisme – wat betreft de armoede en het belang alsmede het vak van parfum maken in de 18de eeuw – met magische elementen en heeft de boeiende thematiek van vergankelijkheid vs. eeuwigheid: geur is bij uitstek vluchtig, hetgeen het verzonnen verhaal gebruikt om het bewust een aura van realisme te geven want het geniale parfumwerk van Grenouille is niet bewaard gebleven, om welke reden de gechiedenisboeken er niet over vertellen, waarbij Grenouille juist geobsedeerd zocht naar hoe geur kan worden bewaard dus naar onsterfelijkheid.

In die obsessie waardoor hij tot moorden wordt aangezet om het element te vinden waardoor een parfum eeuwig in plaats van vervliegend wordt, zit het Faust-thema en wellicht ook het Frankenstein-thema. Grenouille verkoopt alleen niet zijn ziel aan de duivel om tot goddelijke kennis te komen maar is geboren zonder ziel (want hij blijkt geboren zonder geur en de suggestie is dat het de geur is die de ziel vormt), hetgeen het verhaal eerlijk gezegd een wat antisemitische smaak geeft: gelijk de Jood die op andere mensen zou parasiteren omdat hijzelf geen ziel of karakter heeft, heeft Grenouille de geur van mensen nodig om als het ware zichtbaar c.q. een mens te worden en liefde te kunnen krijgen en geven – als een Jezus wordt hij zelfs de koning van de liefde door middel van zijn parfum – zoals Dracula als ‘ondode’ het bloed dus levenskracht van mensen nodig heeft waarbij Grenouille net als Dracula de ziel van maagdelijke dus nog ‘zuivere’ meisjes nodig heeft (Dracula is in wezen ook een vertelling van de antisemitische mythe). Tegelijk kan men het ook zo opvatten dat geur voor zonde staat en dat Grenouille als geboren zonder zonde de echte Jezus is die om die reden zichzelf opoffert voor de mensen; het einde van Grenouille verwijst uitdrukkelijk naar het Bijbelse verhaal van het einde van Jezus.

In historisch opzicht lijkt het verhaal ook te verwijzen naar de Spaanse folklore van de ‘weerwolf van Allariz’ naar de seriemoordenaar Blanco die vele vrouwen en kinderen had vermoord en de beste zeep van hun vet zou hebben gemaakt en die zich bij zijn proces verdedigd had door te stellen dat een vloek hem in een wolf heeft veranderd. Dat bij Grenouille de geur zo sterk ontwikkeld is, suggereert eveneens dat hij niet alleen iets dierlijks heeft maar meer in het bijzonder een soort hond is.

Het verhaal is aldus gebaseerd op de krachtigste mythen van de moderne tijd die het een originele en ook dubbelzinnige vorm geeft waardoor het boeit (al is een kritiek op het verhaal ook wel dat het een onorigineel allegaartje van verwijzingen naar andere verhalen, mythen en historische feiten is hetgeen echter kenmerkend is voor postmodernistische kunst). Het minpunt van de film is alleen dat het te lang duurt en aldus wat langdradig is.

De film laat ons een deel van het leven van Sebastian zien waarbij elke volgende scene vaak een sprong in de tijd maakt. Dat leven blijkt zo z’n ups en downs te hebben en ook anderszins is dat leven niet heel bijzonder, maar de scenes hebben wel een licht absurdistische toets hetgeen het enigszins bijzonder maakt. De film lijkt een dramatisch en absurdistisch hoogtepunt te vinden in het deel waarin de wereld door een vreemde ramp is getroffen en dat duidelijk de coronapandemie parodieert (de anderhalve meter-regel en het mondkapje is vervangen door een zuurstofhelm als je meer dan 1,2 meter boven de grond reikt) maar daarna gaat het levensverhaal toch weer gewoon verder. De absurdistische toets maakt de film licht amusant maar echt boeiend wordt het nergens.

De film is boeiend – veel is onduidelijk maar je wilt wel weten waar het heen leidt – maar aan het eind vraag je je wel af wat je nu eigenlijk gezien hebt; de stijl is in ieder geval interessant en je krijgt de indruk dat iemand als David Lynch goed naar deze film heeft gekeken, nu de film een experimentele vorm koppelt aan een psychologische reis door het onderbewuste met horrorelementen. Wat qua het verhaal in ieder geval duidelijk is dat een actrice opeens besluit niets meer te zeggen en doen omdat alles wat we zeggen en doen leugen en acteren dus onecht of inauthentiek is (al is de paradox volgens mij dat ook dat zwijgen een rol dus een ‘persona’ (=masker) is). Elisabet staat dan voor de onuitspreekbare waarheid (of God) en Alma voor de het wereldse (of de mens) waarin alles voortdurend verandert en iedereen rollen speelt. Maar de film blijkt niet zozeer filosofisch als wel psychologisch als blijkt dat Alma en Elisabet op een of andere manier dezelfde persoon zijn maar waarschijnlijk als het ware gespleten zijn door een trauma, welke wond moet worden geheeld in de kliniek (heel even leek de film ook een soort Shutter Island (2010) - MovieMeter.nl te kunnen worden als Alma Elisabeths rol overneemt en Alma ook lijkt te worden behandeld). Uiteindelijk slaat denk ik Dievegge de spijker op de kop met haar analyse van de film op grond van Jungs psychoanalyse op 6 oktober 2014 hierboven (fijn dat dat bericht bovenaan stond toen ik de pagina van deze film opende!) en heb ik daar niets aan toe te voegen.

Na de eerste – wat bevreemdende – kijkbeurt vind ik het wel moeilijk de film een cijfer te geven; ik weet ook niet of het begrijpen van de film de film beter of slechter maakt. Maar reeds omdat de films van Lynch de stijl van deze film lijken te imiteren, zet ik hoog in qua waardering.

Een film met wellicht aardige premissen maar onbevredigend uitgewerkt: in plaats van dat gaandeweg alle puzzelstukjes in elkaar vallen blijft een hoop raadselachtig en is er niet echt chocola van het verhaal te maken, ook niet als je ervan uitgaat dat het allemaal in haar hoofd afspeelt (en er wordt ook nog matig in geacteerd). Mogelijk is het de bedoeling dat een en ander dubbelzinnig uit te leggen is, maar ik vind de verschillende interpretaties die ik kan bedenken alle incoherent. Het thematisch verband tussen de twee verhaalstructuren (Maureen als medium die op een teken van haar overleden broer wacht en personal shopper Maureen die iemand anders wil zijn) zie ik ook niet of wordt voor mijn gevoel in ieder geval niet voldoende verduidelijkt. Het hart van de film is het tamelijk belachelijke ge-SMS met de onbekende alsof je naar een hele slechte Scream-versie zit te kijken. De geestverschijning, tamelijk aan het begin van de film, vond ik wel erg mooi gedaan. Al met al belooft de film heel wat waardoor hij ook wel boeiend blijft, maar hij levert uiteindelijk niet.

De film is één lange reeks bekende horrorclichés (gestommel op zolder, lampen die gaan flikkeren, nachtmerries met dode mensen erin, flashbacks naar traumatische jeugdherinneringen, berichten van gene zijde, etcetera) en zit vol geforceerde schrikmomenten, maar de film brengt dit alles wel goed en is daarin effectief eng en spannend. Als horrorpulp is het wel goede horrorpulp.

Zoals je kunt verwachten van een auteur als Stephen King verheft het verhaal zich ook wel boven de horrorpulp doordat het echte gruwelen of angsten uitbeeldt (hier: het niet kunnen loslaten van een overledene en wensen dat die weer terugkomt) – hetgeen het kenmerk is van kwaliteitshorror – en de personages ook psychologisch interessant zijn (zoals dat de rationele Louis die het leven na de dood ontkende er toch gretig in gelooft om Ellie terug te krijgen terwijl de meer gelovige Rachel zich verzet tegen de terugkeer van haar dochter). De dode Ellie brengt bovendien op intrigerende wijze de juiste macabere sfeer in de film.

Maar uiteindelijk storen de ongeloofwaardige en over-the-top-clichés (zoals dat dode mensen die tot leven worden gewekt om een onverklaarde reden bovennatuurlijk sterk blijken) net iets te veel, waarbij het clichéslot van een totaalgevecht op leven en dood te veel een slapstick wordt (welke slapstick anders dan in Us (2019) - MovieMeter.nl hier onbedoeld is), waardoor de film de vier sterren toch net niet haalt.

Dat het een Godard-film is blijkt uit de vele verwijzingen naar literatuur en kunst alsmede enige filosofische dialogen maar het verhaal en de wijze van filmen is voor Godards doen vrij recht-toe-recht-aan, al is het wel een spionageverhaal dat inherent wat verwarrend is omdat je van een spion of geheim agent nooit weet voor wie hij nu eigenlijk werkt. Een thema van de film is dan ook het verschil van hoe anderen je zien en hoe je jezelf ziet (en de strijd tussen het sterke en het intelligente). Een ander belangrijk thema is dat van het idealisme, nu het spionnenspel om oorlog gaat, meer in het bijzonder om die van de toen actuele Algerijnse antikolonialistische strijd tegen de Franse bezetting: de hoofdpersoon heeft – net als Frankrijk – geen politiek ideaal en wil naar Brazilië vluchten maar vindt tijdelijk een soort van moreel of hoger idealisme in zijn vasthoudendheid tijdens een marteling en de liefde voor een meisje.