Opinions

Heel aardige film maar hij springt er ook niet uit. De film zou wel wat meer drama mogen hebben maar hij is ook niet saai en met name de drugsscene in het midden is erg grappig. Het is een soort familiedrama light: in een in wezen heel liefdevol gezin is er wat verdriet omdat mama het gezin heeft verlaten (waardoor papa en de twee dochters zich wat in de steek gelaten voelen) en papa heeft het extra zwaar omdat die hij nu alleen de dochters moet opvoeden terwijl die dochters gaan puberen. Maar aan liefde is geen gebrek en het komt allemaal goed. Een liefdevolle film die met minder liefde misschien wel wat interessanter was geweest.

De film is een collage (of ‘cut up’) van beelden (onder meer uit de filmgeschiedenis), muziek en korte scenes die ogenschijnlijk niets met elkaar te maken hebben maar die losjes bij elkaar gehouden worden door de terugblik van Carax op zijn leven en zijn kunst. Soms zijn het willekeurig aandoende beelden en soms lijken ze thema’s aan te stippen als leven, droom, haat, Shoah, kunst en aburdisme, Vanwege de vrije techniek neigt het soms naar video art maar het gebrek van een duidelijke lijn of thema maakt het ook wat vermoeiend. Als er een hoofdthema is dan zou het de wijze waarop we kijken – bij uitstek het thema van beeldende kunst – zijn.

Wat tegenvallende film die meer inhoud suggereert dan het levert. Het begint er al mee dat door de hele film heen fragmenten worden gegeven van de interviews met jongeren over met name hoe zij de toekomst zien maar waar eigenlijk geen rode draad uit te distilleren valt: het blijft fragmentarisch gebabbel. En het verhaal van de film – een oom ontfermt zich tijdelijk over z’n wat vroegwijs neefje – is eveneens slechts eindeloos gebabbel. Soms is het gebabbel vermakelijk – de film lijkt bewust het kind op gelijk niveau als de volwassene te plaatsen met de volwassene die niet wil toegeven dat hij ook geen idee heeft wat hij doet en het kind dat serieus genomen moet worden – maar het blijft uiteindelijk gebabbel waarbij het kind terecht bij elke quasi-diepe inhoud “bla bla bla” roept. Misschien bestaat het leven ook wel uit vooral “bla bla bla” met slechts de emotionaliteit van de relaties als wat het leven de moeite waard maakt waarbij de oom en z’n neefje natuurlijk aan elkaar gehecht raken, maar een hele boeiende film levert alle blabla niet op.

Ik vond deze film erg tegenvallen. Sommige critici en ook de film zelf (“You think you know the story. Think again”) prijzen de film omdat het alle horrorclichés neemt maar die dan op zijn kop zet, maar voor zover de film clichés op hun kop zet vond ik die ‘nieuwe’ ontwikkeling niet bijster interessant of toegevoegde waarde hebben en bleef de film vooral een verzameling van eindeloos veel clichés c.q. elementen uit andere horrorfilms. De film is niet echt spannend of eng en de film wordt wel een horrorkomedie genoemd vanwege het meta-niveau waarop wordt gereflecteerd over allerlei klassieke horrorfilms, maar grappig werd het eigenlijk ook niet. De Scream-serie is dan een stuk grappiger en vermakelijker.

Ik ben deze film gaan kijken omdat het verhaal van een van mijn lievelingsfilms, Scorsese’s Shutter Island, op dat van deze film zou lijken en ik werd niet teleurgesteld: de films lijken zelfs bijzonder veel op elkaar zodat ook Das Cabinet des Dr. Caligari een geweldige film en bovendien het ‘origineel’ is. Uiteraard is de film uit 1920 primitiever in z’n uitvoering maar daardoor niet minder sterk: het maakt juist gebruik van de beperkte middelen door een expressionistische stijl te hanteren – de personages lopen in primitief geschilderde decors, de hoofdpersonages zijn expressionistisch geschminkt en gebaren expressionistisch – die de film niet alleen bijzonder expressief maakt maar die, zoals veel expressionistische werken beogen, door z’n vervormde, schots en scheve alsmede fantastische (nonrealistische) stijl effectief een hallucinatoire wereld uitdrukken. Behalve de stijl viel ook meteen de in 2014 bij de kleurenreconstructie toegevoegde muziekscore op – een experimentele free jazz met onder meer synthesizers en electrische gitaren – omdat die duidelijk niet uit 1920 stamt maar evengoed de erbij passende dreigende en hysterische sferen goed uitdrukt. Het is me niet duidelijk of de film oorspronkelijk muziek had, alleen dat er destijds is gezocht naar muziek die past bij de nachtmerrie-achtige wereld die de film wil oproepen (de film wordt wel beschouwd als de eerste echte horrorfilm).

Het verhaal is bekend bij degenen die Shutter Island kennen: een man onderzoekt een (dubbele) moord en ontdekt dat de directeur van een psychiatrische instelling de dader is in de zin dat die een ‘somnanbule’ in zijn macht heeft en laat moorden. Een ‘somnanbule’ betekent ‘slaapwandelaar’ maar staat ook voor een persoon onder hypnose met voorspellende gave. De makers van de film zouden hiermee kritiek hebben willen uiten op autoritair gezag – dat de mensen als het ware gehypnotiseerd tot willige moordenaars maakt in een oorlog – maar zouden zijn gedwongen om dit politiek aspect weg te nemen door dit alles tot waan van de hoofdpersoon te maken die bij wijze van plotwending zelf psychiaterisch patiënt blijkt en welke waan de psychiater bewust tot uiting laat komen om hem te kunnen behandelen. Het maakt de film denk ik nog beter doordat het (stiekem) beide interpretaties open laat: of de psychiater is inderdaad de moordenaar en heeft de persoon die hem heeft ontmaskerd laten opsluiten als krankzinnige (de hele wereld is krankzinnig en de onderzoekende hoofdpersoon is de enige die rationeel is) of de hoofdpersoon (alleen) is echt gek en leeft in een psychose. Me dunkt dat Shutter Island het politieke motief bewust heeft meegenomen: waar je in dr. Caligari een dr. Faust op zoek naar het geheim van de geest maar ook de latere Hitler die de psychologische kennis toepast om de massa in hypnose te brengen kunt herkennen, heeft Scorsese het misbruik door nazi-artsen tot achtergrond van zijn versie van het verhaal gemaakt.

In de film zet de vrouw des huizes op een gegeven moment de radio uit tijdens het ontbijt en dat is wat de film in z’n geheel eigenlijk ook doet: het zet alles uit zodat je alleen nog maar voelt. Al vanaf het begin voelde de film al goed, omdat de film uitdrukkelijk het perspectief van het meisje geeft waardoor zelfs de details indringend worden en je jezelf herkent toen je kind was (zoals het badwater dat net iets te warm is) – de film doet wat denken aan het eveneens zeer aangrijpende Un Monde (Film, 2021) – en gaandeweg word je emotioneel geraakt door het verhaal over dit emotioneel verwaarloosd kind dat in een gastgezin de liefde ontvangt die ze in haar echte gezin niet vindt. Er gebeurt weinig maar alles wat er gebeurt blijkt betekenis te hebben waardoor ook duidelijk wordt waarom de man en vrouw van het gastgezin op haar reageren zoals ze dat doen (de een wat stug en de ander juist inhalig). De film is prachtig in zijn verstilling die de ruimte geeft om je innerlijk te overladen met zowel verdriet als liefde. Ik ben er (bijna) stil van.

Een weinig geslaagde film als film, maar geslaagd in het weergeven van een cynisch beeld van het plattelandsleven in Roemenië. De film doet vooral denken aan andere films, bv. aan Nocturnal Animals waar de hoofdpersonage zich eveneens in een wetteloosheid plattelandsgebied terugvindt inclusief de oude, doodzieke politieagent die omdat de dood sowieso binnenkort te verwachten is zaken nog recht wil zetten en zo het recht kan doen zegevieren. Dat de film weinig origineel is nog tot daar aan toe, maar als na een veel te lange opbouw de film eindelijk naar de climax toewerkt – Samir komt met slechte bedoelingen op de boerderij waar alleen het meisje is terwijl alle goeien erheen snellen om er te redden wat er te redden valt – skipt de film nota bene deze hele climax om af te sluiten met het zegevieren van het recht zonder zelfs maar duidelijk te maken wat er nu met het meisje is gebeurd (al zal ze wel zijn vermoord, want de moraal van het verhaal lijkt te zijn dat de maffia oppermachtig is en alle hoop op een geweldloos einde tevergeefs is).

Ik heb duidelijk een andere smaak dan het gemiddelde filmhuispubliek zoals ook deze film weer bewijst: deze film draait al bijna een half jaar, de zaal zit nog steeds vol bij elke voorstelling en de film krijgt de hoogste waarderingen van dat publiek (maar liefst een gemiddelde van 4,41 uit 5 na 3653 stemmen), maar ik kan helemaal niets met deze film.

De film is zeer langzaam, zowel bij elke scene waarbij je minutenlang naar bv. een gezicht kijkt als qua verhaal want er gebeurt in feite helemaal niets. Het verhaal is simpelweg dat een Amerikaan komt logeren bij een gezin in een vakantiehuis, dat de zoon des huizes en de Amerikaan verliefd worden op elkaar en dat de Amerikaan na een tijdje weer gaat. Verder wordt de film gevuld met hun tijdbestedingen hetgeen vooral lezen en zwemmen is. Dus waar zit je nu eigenlijk 130 (!) minuten naar te kijken? Nou, in feite zit je 130 minuten lang naar twee naakte mannenlichamen te kijken, twee mannen die naar elkaar smachten, twee mannen die tegen elkaar op aan het rijden zijn, etc. Het is in mijn ogen gewoon een veredelde soft homopornofilm. Ik kan me voorstellen dat het als homo prachtig is om te zien (de twee hoofdpersonen zijn denk ik ook twee prachtige mannen), maar ik als hetero kon er niets mee. De mooie homoacceptatie-speech van de vader aan het eind – erop neerkomend dat je je gevoelens niet moet onderdrukken omdat als je dat doet je steeds minder gevoel krijgt en dus minder te bieden hebt in nieuwe relaties en je niet meer intens gelukkig zult worden – kon de film voor mij niet meer redden.

Nu kun je wellicht abstraheren van dat homo-element en in de film gewoon het verhaal van een mooie vakantieliefde zien zodat ook hetero’s van de film kunnen genieten omdat de film hen herinnert aan die ene mooie vakantieliefde die ze zelf als puber op bv. Ibiza hebben beleefd. Maar ook dat vind ik een veel te magere basis om van een goede film te kunnen spreken.

Nu is m.i. de juiste tegenwerping tegen bovenstaande: ja, de film is homo-erotiek maar waarom zou dat geen kunst kunnen zijn? Immers, de film verwijst de hele tijd uitdrukkelijk naar de homo-erotische beelden van de oude Grieken welke beelden wij als de hoogste kunst beschouwen. Waarom zou porno geen kunst kunnen zijn? Deze film is in ieder geval met smaak gemaakte homoporno. Maar ikzelf kon er toch te weinig mee c.q. kon er geen artistieke diepgang in ontdekken.

Wat betreft de filmtitel en de daarmee bedoelde diepgang komt die naar mijn mening te weinig uit de verf. Het idee lijkt te zijn dat liefde geen kwestie is van elkaar hebben maar elkaar willen zijn: Elio en Oliver lijken elkaar ook de betere versie van zichzelf te vinden. Samen met het hele intellectuele sfeertje van de personen in de film doet dat denken aan die homo-erotiek uit de oudheid: bij bv. Socrates lijkt er een uitwisseling te zijn tussen de lelijke, oude Socrates die het mooie, jonge jongenslichaam begeert en de jongen die van Socrates’ wijsheid wil leren waarmee een opstijging kan plaatsvinden van het lichamelijke naar het geestelijke. En vriendschap bij de oude Grieken betekende jezelf in de ander herkennen (de vriend is je alter ego). Maar de intellectualiteit van de film blijft wat steken bij het feit dat ze allemaal vloeiend heel veel vreemde talen spreken en veel boeken lezen…

Cineville Vitamine zette tegelijk twee films over een vader en z’n autistische zoon in Ierland op z’n website, The Last Right (Film, 2019) en deze, maar verder zijn de films zowat tegengesteld: de eerste vond ik rommelig, flauw en saai terwijl deze van begin tot eind rauw en spannend is. Het is waar dat de film geen nieuw terrein betreedt – sowieso zijn de meeste Hollywood-films misdaadfilms en onderscheidt de Europese variant zich meestal door rauw te zijn en de onderklasse confronterend realistisch af te beelden – maar ik vond ‘m goed gemaakt waarbij het geweld als het ware wordt onderzocht (de film begint met een verklaring van Douglas dat hij niet gewelddadig is uit haat maar dat geweld hem zin aan het leven geeft). Al snel is duidelijk dat deze krachtpatser Douglas eigenlijk een goede vent is maar in het verkeerde milieu zit waar ze misbruik van hem maken. Dat kan niet goed gaan maar de film is eigenlijk nooit voorspelbaar: de film is meer een tragedie waarbij het onontkoombare steeds dichterbij komt en je steeds vuriger hoopt op een wonderlijke ontsnapping. Ook dat is de rauwe realiteit van het leven in de onderklasse en het criminele leven. Het is zo een film die eigenlijk alles goed doet.

Films van Hong lijken een soort genre op zichzelf maar ook wel typisch Aziatisch: er gebeurt ogenschijnlijk niks of misschien gebeurt er van alles maar je kunt er geen chocola van maken. Het zijn ‘vage’ films die suggereren dat er meer aan de hand is dan je ziet zodat ze uitnodigen om de diepgang te zoeken of simpelweg te ervaren. Wellicht te kenschetsen als film als meditatie.

Deze film vertelt net als de vorige film van Hong over zijn affaire met een jonge vrouw en speelt zich ditmaal in Cannes af met een Isabelle Huppert die er de hele tijd doorheen loopt met haar camera omdat ze gelooft dat door foto’s te nemen je beter kunt zien waardoor er dingen kunnen veranderen. Het thema van de film is oprechtheid en de film zal ook zelf oprecht willen zijn in het verhaal over de affaire (met daarbij een kritiek op Cannes en de filmindustrie waarin films moeten worden verkocht en zo onoprecht worden). De film draait om toevallige ontmoetingen en bestaat uit vooral ongemakkelijke gesprekjes die half interessant of vermakelijk zijn maar waarbij je je toch aldoor afvraagt waar je in hemelsnaam naar zit te kijken. Maar de film weet toch langzaam maar zeker te intrigeren en ik ben blij dat ik ‘m gezien heb.

De film is vermakelijk hetgeen vooral te danken is aan McCarthy en Grant die allebei een amusant type neerzetten. Het verhaal vind ik wel wat mager voor een speelfilm die twee uur duurt waardoor ik me na een uur of zo wel wat begon te vervelen, ondanks de goede uitvoering van het verhaal.

Deel 1: Heel interessant hoe wordt verteld en getoond hoe de jeugd in Nederland in de jaren ’70 de cannabis ontdekt en lucratieve handeltjes opzet met Henk de Vries achter The Bulldog en Johan van Laarhoven achter de grootste coffeeshop van het zuiden.

Deel 2. Interessant hoe wordt verteld dat de VS de ‘war on drugs’ uitroept en dat ook onze buurlanden wegens het drugstoerisme druk zetten op het Nederlandse gedoogbeleid waarbij de coffeeshops inmiddels groot geld verdienen en veel bijstandsmoedertjes illegaal wiet telen voor de grote leveranciers. Het Nederlandse OM besluit tot een ‘war on cannabis’, resulterend in de arrestatie van Johan van Laarhoven in Thailand.

Deel 3. Nog meer over Johan van Laarhoven en de slepende strijd van zijn advocaten tegen het OM. Begint wat saai te worden.

Deel 4. WTF. Nog steeds over die Johan en z’n advocaten…

Deel 5. Zucht. Houdt dit nou nooit op? Ik ben klaar met Johan van Laarhoven… Oké, de rest van de wereld stopt z’n ‘war on drugs’ maar Nederland niet.

Deel 6. Nederland pakt z’n pioniersrol weer op maar dan met medicinale wiet en industriële hennep. Maar weer veel te veel over Johan van Laarhoven (die nu wordt vrijgelaten).

Kortom, de eerste twee afleveringen waren goed maar daarna werd het eindeloze gezeur over Johan van Laarhoven erg eentonig en weinig interessant. Een documentairereeks over cannanbis met daarin een rol van Johan van Laarhoven zou een interessante reeks zijn geweest, maar het blijkt een reeks over Johan van Laarhoven tegen de achtergrond van het cannabisbeleid te zijn en daarvoor is een 6-delige reeks toch zo’n 4 of 5 delen te lang.

Uiterst schrijnende maar ook realistisch ogende film over de onderkant van de onderkant in Libanon: vluchtelingen, illegalen maar vooral ook de armste Libanezen zelf die in krotten en van kleine criminaliteit leven en die – we volgen de zoon Zain van zo’n arm Libanees gezin – hun dochter op haar 11de moeten uithuwelijken omdat ze haar niet kunnen voeden. Het zijn mensen zonder papieren – officieel bestaan ze dus niet eens – en voor wie elke dag een kwestie van overleven is. In de Bijbel is Capharnaüm een stad die door Jezus tot de Hel wordt vervloekt omdat de zondaars er geen berouw tonen nadat hij er wonderen had verricht. Ook de mensen in deze film lijken veroordeeld tot de hel.

De film doet wat denken aan Dickens’ Oliver Twist (de aanklacht tegen het ellendige bestaan aan de onderkant en de 12-jarige arme jongen die zich alleen moet zien te redden in een harde wereld), aan Odysseus (de jongen maakt een hele reis om uiteindelijk huis te keren), aan Slumdog Millionaire (met welke film het de vertelstructuur deelt waarin we gaandeweg begrijpen hoe het zo ver is gekomen dat Zain zijn ouders aanklaagt waarmee de film begint en eindigt) en aan Fellini’s La Strada wegens het realisme in combinatie met de bonte stoet aan bizarre personages die Zain ontmoet.

De film ziet er prachtig uit: de beelden zijn haast schilderijen. De film is chaotisch druk (zoals ook het leven in deze grauwe wereld ‘Capharnaüm’ in de zin van ‘chaos’ is) en kleurrijk waarbij je veel dingen ziet die je pas later in de film begrijpt, zoals waarom er kleding wordt gewassen in Tramadol of waarom Zain in de gevangenis zit en zijn ouders aanklaagt. Wat het ook wat verwarrend maakt is dat de film niet chronologisch wordt verteld. Het verhaal zit echter goed in elkaar maar doordat het ook wat als een puzzel wordt gepresenteerd is de film minder meeslepend dan je zou hopen. Dat is echter het enige belangrijke minpunt van de film.

De jongen die Zain acteert heeft indruk op me gemaakt, want hij acteert zeer overtuigend. Sommige anderen wat minder, maar ik begrijp dat velen letterlijk van de straat en voor de camera zijn gehaald. Dat realisme voel je – al was het maar doordat er daadwerkelijk kindermishandeling in de film lijkt te zitten – en geeft de film een wat documentaire-achtige feel.

Het laatste shot van de film is ijzersterk (en zeer ontroerend op een mooie wijze), al haalt het de troosteloze boodschap van de film - althans die van Zain - misschien wat onderuit. Mij bevalt die ambiguïteit wel (en het zal gewoonweg Labaki's christelijke boodschap van hoop zijn). Met Cinsault kom ik uit op een dikke vier sterren maar vanwege dat eindshot geef ik er gewoon alvast dat halfje bij.

PS. Ik deel niet de interpretatie van tbouwh. M.i. is er geen sprake van ‘povertyporn’ want de film is geen verlekkerd kijken naar armoede maar een aanklacht tegen die armoede (of is bv. Oliver Twist ook ‘povertyporn’?). Ook is de film m.i. geen politiek pamflet. Zain wil dat zijn ouders geen kinderen meer krijgen nu die kinderen geen kans op een menswaardig bestaan hebben (meer in het bijzonder wil hij een nieuwe Sahar voorkomen), maar dat is m.i. niet Labaki’s boodschap. Ik vermoed dat zij een christen is die een boodschap van hoop wil geven (en dat zijzelf waarschijnlijk principieel tegen euthanasie is): zoals Zain in de film doet kan zij als filmmaker aandacht vragen voor de ellende van deze kinderen en daarmee de wereld oproepen er iets aan te doen (zonder een politieke agenda te geven wat we dan zouden moeten doen). Ik denk dat het eindshot die hoop symboliseert: zelfs in een jongen als Zain zit een glimlach, een betere toekomst, verborgen.

Goed vertelde en mooi geïllustreerde geschiedenis van het kapitalisme van de 18de eeuw tot (de toekomst van) de 21ste eeuw volgens Piketty. Het is in wezen een marxistische vertelling waarbij de hele geschiedenis wordt verklaard vanuit het kapitalisme en de onvermijdelijke accumulatie van al het kapitaal in de handen van een steeds kleinere groep (de elite) als er geen volksopstand komt die de democratie herstelt die het in wezen feodale systeem vervangt, maar het is nog steeds een aantrekkelijk en sterk verhaal. Er is overigens kritiek dat Piketty niet eens Marx’ Das Kapital heeft gelezen en heel andere dingen doet of zegt dan Marx, maar ik denk dat het wel marxistisch is waarbij ikzelf wat ideeën van Marx zal toevoegen om het verhaal nog wat sterker te maken.

Kort gezegd komt het verhaal erop neer dat het liberalisme, dat iedereen gelijkheid en vrijheid geeft, ‘ideologie’ is die ongelijkheid en onderdrukking slechts verbloemt, al uit zich dat telkens in onderdrukking van of oorlog tegen andere rassen om de belofte aan het eigen volk gestand te kunnen doen: zo konden alle Europeanen een stukje eigen grond en dus kapitaal opbouwen in de Nieuwe Wereld (waartoe ze dan wel de indianen moesten uitmoorden). Maar de arbeid van het eigen gezin leverde te weinig op en stond verdere gronduitbreiding in de weg, zodat de slaven uit Afrika de arbeid moesten leveren. Daarna werden de koloniën leeggeplunderd en de volkeren daar aan het werk gezet. Toen namen de machines het over en nam het kapitaal een hoge vlucht met grote ongelijkheid als gevolg: revolutie leek onvermijdelijk maar de bezittende klasse zette opnieuw de rassenjoker in om de aandacht af te leiden maar dat had een onvoorzien effect. De wereldoorlogen waren zo verwoestend dat men het volk wel moest terugbetalen ten koste van de elite: de verzorgingsstaat werd opgericht, er was sociale mobiliteit (onderwijs) en de kapitaalmarkt werd gereguleerd. Maar de Koude Oorlog en de verschrikkingen van het communisme (zie bv. L'Image Manquante (2013) ) gaf weer de omgekeerde slinger: de verzorgingsstaat werd afgebouwd en de kapitaalmarkt geliberaliseerd waardoor de accumulatie van het kapitaal en daarmee de macht bij de elite weer sterk toenam. Arbeid levert niets meer op terwijl het kapitaal van de elite exponentieel groeit zonder dat de elite er iets voor doet, belasting betaalt of iets terug doet voor de bevolking. Door erfenis blijft het kapitaal en de macht in dezelfde families terwijl de rest afglijdt naar honger, zeker als kunstmatige intelligentie al het arbeid van de mens gaat overnemen, zodat de feodale maatschappij weer terugkeert met alle maatschappelijke onrust – bv. haat tegen immigranten – van dien.

De conclusie is – opnieuw naar Marx – dat het probleem niet is dat arbeid niet loont (want als er geen arbeid is heb je lekker veel vrije tijd om jezelf echt te ontplooien!) maar dat al het kapitaal in slechts een paar handen is: er is een democratische revolutie nodig die het kapitaal onder iedereen herverdeelt zodat iedereen slapend rijk kan worden!

Ik vind het een mooi verhaal en juist de historische benadering ervan spreekt mij aan; de actuele kwesties zoals de belastingontduiking door multinationals en de uitbuiting van ZZP’ers vind ik het minst interessant omdat daar al zo veel aandacht voor is ten koste van het grotere historische verhaal dat naar mijn idee te weinig wordt verteld. Wel vind ik het altijd wat paradoxaal dat marxisten alles tot een geldkwestie maken (Marx noemde dat zijn historisch materialisme: alles wordt door de materie – de economie – bepaald en niet door ideeën zoals religie of filosofie) met echter als doel de mens te bevrijden van de macht van het geld, zodat ik me wel eens heb afgevraagd of ze misschien vooral zichzelf van hun eigen obsessie voor geld willen bevrijden. Hoe dan ook stemt het marxistisch verhaal aan de ene kant hoopvol (het is in wezen seculier milleniarisme) maar aan de andere kant ook somber omdat je als mens in het huidige kapitalisme blijkbaar slechts kunt kiezen tussen een obsessie voor ras (als je ideologisch bent geïndoctrineerd) en een obsessie voor geld (‘klassenbewustzijn’ als je door hebt dat de elite ons tot racisten wil maken om zo de aandacht van het echte probleem – dat zij al het geld hebben – af te leiden). Verheffing boven een rassen- of klassenbewustzijn – het materialisme – lijkt niet mogelijk of zinvol.

Saaie film. De film trok me al niet aan, maar fan geworden van Philip Seymour Hoffman en vanwege de jubelende recensies ben ik ‘m toch gaan kijken. Maar zelfs Hoffman weet het oninteressante verhaal over en van een extreem narcistische schrijver niet interessant te maken en ik heb geen idee wat anderen er zo goed aan vinden. Of misschien snap ik dat wel: zowel de terdoodveroordeelde als de schrijver hebben elkaar nodig en ofschoon ze ook van elkaar houden moeten ze elkaar gebruiken om zelf te overleven. De veroordeelde vertelt hoe hij zijn slachtoffer heel aardig vond, zelfs toen hij zijn keel doorsneed. In feite doet de schrijver hetzelfde bij hem. Omgekeerd wil de schrijver de veroordeelde menselijk maken voor het publiek, maar ontmenselijkt hij daarvoor zichzelf. Al met al een goede film op papier, maar voor mij werkte de film niet.

Mooie en vermakelijke film over de poging van een vader zijn gezin – geïsoleerd in een bos, ver weg van de boze maatschappij – in een alternatieve, antikapitalistische levenswijze op te voeden. Daarbij brengt de dood van de moeder het sentiment en de botsing met de (kapitalistische) maatschappij de humor in de film. Wat de film extra sympathiek maakt is dat de film geen partij lijkt te willen kiezen: zowel de ideologie van de dominante maatschappijvorm als van de socialistische subcultuur impliceert hersenspoeling (en desnoods geweld of misdaad) en al wordt de anarchist Chomsky vereerd vanwege zijn verbindende kracht blijkt toch alleen familie – of breder: het ergens bij horen – echt te kunnen verbinden (dat de neiging tot conformisme verklaart). Uiteindelijk maakt de vader voor zijn ideologische strijd dan ook geen kans tegen de maatschappij, al was zij het toch waard te voeren: de opstand tegen de maatschappij is – zoals de vader het zelf beschrijft – “a beautiful mistake”.

Warrige film over de vroeg 17de eeuwse kunstenaar Caravaggio. De film is bovenal een stortvloed van feitjes en vooral van namen: je wordt doodgegooid met de namen van zo ongeveer alle kunstenaars, kardinalen, herbergen, kathedralen en alle andere mensen en gebouwen in die tijd. Uit die brei van feitjes en namen heb ik gedestilleerd dat Caravaggio een rusteloos en ontstuimig karakter had, dat hij graag risico’s nam en een sterke affiniteit had met de onderkant van de maatschappij, dat hij vaak arm en berooid was en regelmatig conflicten had waarbij hij wel eens iemand vermoordde en dan moest vluchten met een dreigende doodstraf boven zijn hoofd. Als kunstenaar schockeerde hij met een rauw realisme - al vergaarde hij ook roem en steeg geleidelijk de waardering voor zijn werk - waarbij dat realisme paradoxaal ook het scheppen van illusies impliceert en hij ook het onzichtbare toonde. Bovenal vestigt zijn werk de aandacht op het onderwerp van het schilderij door middel van lichtval en een lege achtergrond waardoor het onderwerp in een metafysische en later ook een oneindige ruimte wordt geplaatst. De kritiek in die tijd was dat hij geen actie kan uitbeelden, maar dat loste Caravaggio op door de actie te vervangen door expressie (gelaatsuitdrukkingen).

Maar in plaats van te focussen op deze hoofdzaken en die uit te diepen, focust de film op alle details van zijn leven en werken waarbij het ook lijkt dat juist veel belangrijke details zijn gesneuveld op de snijtafel waarmee ook regelmatig een aangewakkerde belofte niet wordt ingelost zoals wanneer wordt gezegd dat een bepaald werk zijn absolute meesterwerk is zonder daarna uit te leggen waarom dit werk zijn grootste meesterwerk is (terwijl andere schilderijen wel weer uitvoerig worden uitgelegd).

De warrigheid van de film past dan misschien wel bij de rusteloze natuur van Caravaggio zelf maar uiteindelijk biedt de film daardoor toch minder inzicht in mens en kunstenaar Caravaggio dan je had gehoopt.

De film oogt als een typische thriller die het pokerspel op het leven zelf toepast – in het begin leren we veel over de verschillende gokspelen zodat je daar een betekenis voor de film in zoekt – waarbij de film aldoor hints geeft dat er veel meer speelt dan de pokergezichten van de personen verraden en die het verhaal spannend moeten maken: de beroepsgokker William Tell komt twee personen tegen die zich wel erg behendig in zijn leven wurmen en mogelijk hele andere plannen hebben dan het lijkt terwijl William zelf een traumatisch verleden heeft en z’n hotelkamer klaarmaakt als martelkamer en dus waarschijnlijk ook heel wat van plan is waarbij hij misschien de voorstellen van de twee anderen een twist gaat geven (de film verlegt nu ook de aandacht van Blackjack, waarbij je probeert te winnen tegen het huis dus het systeem, naar het pokerspel, waarbij je van de andere deelnemers probeert te winnen).

Tegelijk leren we dat William boete wil doen voor zijn zonden, hetgeen ertoe leidt dat de film twee keer op z’n kop wordt gezet en ons als het ware twee keer op het verkeerde been zet zodat uiteindelijk de verrassing is dat er geen verrassing is (er zijn geen geheime agenda’s; het leven is geen pokerspel). Wat dat betreft is de film meer een deconstructie van dit type film – in dat opzicht vergelijkbaar met The Power of the Dog – en hoe interessant het idee ook is dat de typische koelbloedige, mysterieuze dus byronische held dingen recht zet maar ditmaal niet in de vorm van wraak maar door boete te doen (en op dezelfde wijze houdt de held niet van de typische Amerikaanse vrijheid maar van discipline en routine), het anticlimactische maakt de film weinig spannend en het op verschillende wijzen op het verkeerde been zetten van de kijker zonder dat het ergens toe leidt maakt het verhaal leeg en ongeloofwaardig (waarvoor dient de inpakmanie van William?, waarom zouden twee vreemden elkaar vertrouwen?, waarvoor dient de romance?, etc).

Clichématige maffiafilm – met de held als ruwe bolster blanke pit die alle schietpartijen met vele gangsters tegelijk moeiteloos wint met een even clichématige romance erdoor heen gevlochten – maar die de karikaturen toch heel goed en spannend uitbeeldt waardoor de lange film boeiend blijft.

Ik dacht eerst even dat de film zou gaan over de verharding van de drugscriminaliteit in de jaren ‘80/’90 toen cocaïne en Latijns-Amerikaanse gangsters, die geen moraal kennen en iedereen afknallen, het overnamen van de heroïne en Italiaanse gangsters, die nog een soort gentlemen’s moraal hanteerden, maar uiteindelijk lijkt de boodschap vooral te zijn dat je in de wereld van de maffia niemand kunt vertrouwen en niemand je vriend is.

De documentaire gaat niet zozeer over de muziek als wel over – de titel doet het al vermoeden – de persoon Carlos Santana. We leren dat hij uit een muzikale familie uit Mexico (met name Tijuana) komt waarbij z’n vader z’n (magere) boterham verdiende in een mariachi-orkest en z’n zoon Carlos viool leerde spelen en Carlos van z’n moeder de vastberadenheid heeft waarmee hij z’n eigen muziekcarrière nastreefde. Toen hij een electrische gitaar hoorde ging de viool aan de kant en hij werd in San Francisco een snel rijzende ster met zijn band waarbij hij een latin-versie ontwikkelde van blues- en psychedelic rock met z’n – per ongeluk onder invloed van LSD – optreden op Woodstock als grote doorbraak: met name de latin-benadering van rock maakte hem origineel en bracht hem succes en roem. Terwijl menigeen ten onder ging aan drugs (en Carlos er ook wel pap van lustte) en de band uit elkaar viel ging hij in 1971 in de leer van een goeroe: in plaats van ‘far out’ te zijn leerde hij ‘far in’ te zijn. Het grote succes keerde terug in 1999 met het album Supernatural met de hits Smooth en Maria Maria. De kern van zijn leven lijkt zijn belangstelling voor spiritualiteit te zijn: zijn succes is het resultaat van zijn vastberadenheid maar die heeft geen doel anders dan het groeien als mens (dat belangrijker is dan de muziek).

Voor de film zijn veel echte zigeuners gecast en dat maakt dat de film fraai om te zien want zigeuners zijn een kleurrijk volkje. Het geeft de film ook een authentiek karakter. Maar de inhoud van de film is helaas heel erg zwak. Er is zelfs nauwelijks inhoud want de film biedt niets meer dan twee meisjes die op elkaar verliefd worden en dat simpele gegeven wordt over 103 minuten uitgesmeerd… het maakt de film zeer traag en saai.

De film had een stuk spannender gemaakt kunnen worden maar ik heb het vermoeden dat de film lijdt onder ‘intersectionaliteit’ hetgeen de nieuwe mode is onder radicaal-links. De film wil een lans breken voor homoseksuele relaties maar het is eveneens politiek correct jegens de homovijandige zigeuners die dus ook positief in beeld moeten komen zodat die homovijandigheid flink moet worden afgezwakt waarmee echter alle spanning uit de film wordt gehaald. In deze film zijn zigeuners helemaal niet crimineel, ook al noemen ze niet-zigeuners nog steeds ‘burgers’ hetgeen toch zou moeten betekenen dat zigeuners als niet-burgers zich buiten de maatschappij en haar wetten plaatsen (zigeuners die zeggen dat zij niet crimineel zijn en dat ‘burger’ slechts een benaming is toch een beetje hetzelfde als Hells Angels die zeggen dat zij niet crimineel zijn en dat hun badges slechts versieringen zijn). Dus als dan uiteindelijk de lesbische relatie uitkomt wordt er wel theatraal stampij gemaakt door de omgeving maar echte dreiging jegens de meisjes voel je niet: daarvoor worden deze zigeuners veel te braaf afgeschilderd.

In bv. Suburra (2015) - MovieMeter.nl voel je juist enorme spanning zodra er een zigeuner opduikt in het criminele wereldje want die worden afgebeeld als huiveringwekkende beesten. Ook zijn de eerwraakfilms spannend en huiveringwekkend omdat ze moslims tonen als de moordenaars van hun eigen kinderen. Soms heeft een film politieke incorrectheid nodig om de film spannend te maken en slaat omgekeerd – zoals bij deze film – politieke correctheid elke spanning dood. Nu snap ik wel dat als je echte zigeuners cast je die niet als monsters durft af te beelden (want dat zullen de zigeuners niet pikken) maar dat is dan weer de schaduwzijde van het ‘authentiek’ casten.

Een dodelijk saaie film. Nu is het een soort film – een liefdesverhaal met een politiek correcte boodschap – die me als zodanig al niet aantrekt: een liefdesfilm acht ik een genre voor vrouwen en een politiek correcte boodschap acht ik misbruik van kunst die immers niet politiek/partijdig maar universeel moet proberen te zijn (kunst moet de werkelijkheid laten zien en niet oordelen). Slechts de jubelende recensies hier en elders maakten dat ik het toch maar weer eens probeerde, want die suggereerden een kwaliteit naast een op zich lege politiek correcte liefdesfilm. Maar helaas bleek dat niet zo. Het is in wezen gewoon een onorigineel liefdesverhaal: ik ben geen expert in de Bouquetreeks maar ik geloof niet dat er iets in de film te vinden is dat je niet in een willekeurig deeltje uit de Bouquetreeks vindt.

Het enige ‘bijzondere’ is dat het hier om een lesbisch koppeltje in de jaren ’50 gaat, zodat het een politiek correcte boodschap meebrengt van: ‘wat was men in de jaren ’50 toch bekrompen, he?’ Maar voor mij is er niets saaier dan een politiek correcte boodschap (waardoor ik bv. ook nog altijd geen enkele film over de Holocaust of de slavernij ken die me heeft kunnen boeien), zodat die ‘bijzonderheid’ de film zo mogelijk nog saaier want nog voorspelbaarder maakt. Overigens, ik stel me zo voor dat menig deeltje uit de Bouquetreeks over een verboden liefde gaat om het verhaal (en de liefde) ietwat spannend te maken, zodat de 'bijzonderheid' van deze film misschien niet eens bijzonder is vanuit het Bouquetreeksstandpunt bezien.

Het enige positieve dat van de film kan worden gezegd is dat de film wel professioneel gemaakt is. Om in de taal van Kerst(cadeautjes) te spreken: de waardeloze inhoud is wel keurig verpakt.

Volgens de meeste critici is de film samen met Citizen Kane uit 1941 de beste film aller tijden. Ik had de film nog nooit gezien (de film lijkt ook nooit op TV te komen), dus heb ik ‘m maar eens bekeken.

Wat betreft de competitie met Citizen Kane: “According to Roger Ebert, Casablanca is "probably on more lists of the greatest films of all time than any other single title, including Citizen Kane" because of its wider appeal.” (http://en.wikipedia.org/wiki/Casablanca_%28film%29). Ik vond Casablanca inderdaad meer aanspreken dan Citizen Kane: waar Citizen Kane vooral wordt geroemd om hoe de film is gemaakt (en dat toen misschien revolutionair was maar na zo veel jaar niet meer zo bijzonder is), moet Casablanca het meer van een ijzersterk script hebben en dat script kan nu nog net zo boeien als toen, ook al was het achtergrondverhaal van de oorlog toen actueel en nu geschiedenis (Casablanca was een toevluchtsoord tijdens WO II en in feite zie je niet of nauwelijks Marokkanen in de film maar draait alles om een aantal Europeanen die er naar toe zijn gevlucht). Sterker nog, de film is eigenlijk alleen maar steeds populairder geworden.

Omdat het zo’n oude zwart-wit-film is en het verhaal complex (Umberto Eco: “Thus Casablanca is not just one film. It is many films, an anthology.”), is de film niet erg toegankelijk (je moet de film misschien meerdere keren zien om alle details van wat er gebeurd en wordt gezegd te kunnen begrijpen en waarderen), maar de film maakt indruk omdat het in alle opzichten ‘volmaakt’ is: het heeft een goed verhaal, intelligente dialogen, boeiende personages, goed spel van alle acteurs, nog altijd grappige kwinkslagen, spanning, romantiek, komedie en drama. Uiteindelijk ontvouwt de film zich als een klassiek tragedie waarin de hoofdpersonage moet kiezen tussen de liefde en het moreel goede, dat is tussen zichzelf en de ‘higher cause’ (de opoffering van zichzelf voor het verzet tegen de nazi’s) – maar waarin juist de liefde zijn goedheid aanwakkert zoals het eerdere verlies van diezelfde liefde hem een cynische egoïst had gemaakt. Een mooier thema kan een film toch eigenlijk niet hebben.

Maar de bijzondere aantrekkingskracht van deze film is misschien niet eens zijn ‘volmaaktheid’ dat een zorgvuldige planning suggereert: de film heeft juist een spontaan, natuurlijk karakter. Zoals Umberto Eco schrijft: “Made haphazardly, it probably made itself, if not actually against the will of its authors and actors, then at least beyond their control. And this is the reason it works, in spite of aesthetic theories and theories of film making. For in it there unfolds with almost telluric force the power of Narrative in its natural state, without Art intervening to discipline it.”

Casablanca (film) - Wikipedia, the free encyclopedia - en.wikipedia.org

Zonder meer een goede film en een van de weinige maffia-films die me echt konden boeien.

Het klassieke beeld is dat de moeder als ‘slaaf’ zorgt (het kind voorziet in z’n levensbehoeften zoals het eten geven) en dat de vader als ‘autoriteit’ grenzen stelt en het kind zo voorbereid op het sociale leven buiten het gezin (hetgeen kan verklaren waarom vaderloze jongens makkelijk ontsporen zoals bij veel Antillianen of zwarten in de VS), maar deze film gaat over een vader en moeder die de omgekeerde rol lijken te hebben: de vader is de ‘goede’ want wil het kind alles geven en het motiveren door middel van beloningen, terwijl de moeder de ‘kwaaie’ is want degene is die streng is en een machtsstrijd voert, door middel van straffen, met het kind dat tegen haar in opstand komt. Maar uiteindelijk blijkt dit eveneens zeer begrijpelijk en in wezen niet anders dan de vaderloze situatie: de vader is de kostwinner dus afwezig en kan in de avond en in het weekend de rol van het vriendje van z’n zoon spelen terwijl de moeder de opvoedkundige taken heeft gekregen waarvoor zij zich heeft moeten opofferen en dat haar leven leeg heeft gemaakt zodat zij diep van binnen hoopt dat het kind, dat is gevlucht voor haar, niet gevonden wordt. De film is traag en heeft weinig om het lijf, maar de thematiek is interessant (en ‘urgent’ vanwege de kritiek op de rol van beide ouders in de huidige opvoeding van kinderen) en weet dat ook in de vorm van een interessant drama te brengen.

Ik vond het een leuke film. En dat verbaast me want normaliter ben ik allergisch voor Spielbergfilms.

Vaak zit er een maatschappijkritische boodschap in de films van Aronofsky maar die heb ik in deze film niet gevonden: de film voelt als een vintage-misdaadthriller – een beetje als sommige films van Tarantino – die Aronofsky misschien puur voor de lol gemaakt heeft en uit eerbetoon aan oudere films in het genre en dan met name die uit de jaren ’90 in welke tijd deze film ook afspeelt. De film is dan ook niet bijzonder – wellicht zelfs formulewerk over een aan lager wal geraakte ex-basketballer in een vervallen achterbuurt die onbedoeld verzeild raakt in het maffiamilieu, wanneer hij klem komt te zetten onvermoede moed en kracht vindt waarbij plotlijntjes die weinig relevant leken toch cruciaal blijken – en ik weet niet of de film bedoeld is als een parodie op het genre met bv. z’n karikaturen van de Russische en Joodse maffia’s. De uitvoering is denk ik wel origineel en hoe dan ook is het een lekkere, rauwe film die aldoor spannend en vermakelijk is en een goed verhaal heeft.

De film begint met de stelling dat de Syrische regering, geholpen door haar Russische bondgenoten, oorlog voert tegen haar eigen bevolking en die tracht uit te roeien met chemische wapens, zodat direct duidelijk is dat de film een soort ant-Assad-propagandafilm of in ieder geval een zeer partijdige film is. Nu lijkt dat in dit geval ook onvermijdelijk omdat de documentaire de boodschap vertelt van Amani, dat is de (vrouwelijke) directeur van een ondergronds ziekenhuis in Ghouta dat onder vuur ligt van de regering en de Russen, en maakt me het partijdige perspectief ook niet uit, want het kan sowieso interessant zijn om het verhaal van een partij in het Syrische conflict te horen. Maar helaas is de documentaire helemaal niet interessant: afgezien van een paar propagandistische teksten aan het begin en het einde van de film krijgen we helemaal geen informatie, zoals je wel zou verwachten van een documentaire, maar slechts beelden. Maar die beelden bieden niets wat we al weten, namelijk dat het oorlog is in Syrië en dat in een ziekenhuis gewonden worden behandeld. De directeur is ook kinderarts zodat we vooral veel gewonde kinderen zien – altijd goed voor de propaganda – maar de getoonde kinderen zijn eigenlijk nooit zwaar gewond (de kinderen gaan alleen dood bij een chloorgasaanval maar ook dan is er geen letsel te zien), zodat de beelden niet echt schokken en de film dus ook als propaganda faalt.

De film is vooral heel eentonig en saai: je hoort 95 minuten lang bombardementen en je ziet brancards met gewonden binnen gebracht worden met een focus op Amani die zich vooral zorgen maakt dat een bom op het ziekenhuis kan vallen, die zich afvraagt of het allemaal wel zin heeft, die God verzoekt de regering en de Russen te vernietigen, die keuvelt met de kok en anderen, maar die eigenlijk als directeur niets nuttigs lijkt te doen. Een enkele keer ontmoet ze weerstand als directeur omdat veel Syriërs vinden dat vrouwen niet behoren te werken en sowieo geen leiding zouden moet geven, zodat ze wordt geportretteerd als een dubbele held: omdat ze in een oorlogsgebied kinderen redt en omdat ze ook nog tegen het patriarchaat moet vechten. Sommige mensen zullen het geweldig vinden maar ik kan er helemaal niets mee, nu de documentaire op geen enkele manier iets interessants meldt of toont wat we nog niet wisten.

Een Kirgizische film over een man die – uit protest tegen de modernisering c.q. uit nostalgie naar vervlogen tijden toen mens en natuur één waren en de paard de mens vleugels gaf – racepaarden steelt om ze even te berijden.

Je verwacht aldus niet persé een goede film maar wel een bijzondere film (want Kirgizisch) en een simpel maar symbolisch verhaal. Het blijkt echter een verhaal vol intriges te zijn zonder symboliek en een behoorlijke doorsneefilm. Wel was het bijzonder te zien dat in zo’n Kirgizisch dorp de rechtspraak erg democratisch is (het dorp doet zelf voorstellen voor mogelijke straffen en stemt daar dan democratisch over) en dat de (orthodoxe) islam er geldt als het belangrijkste element van de modernisering (omdat de islam alle tradities waaronder de vrouwenemancipatie teniet doet).

De tweede matige film – ik geef ‘m een magere drie sterren – die ik alleen maar heb gezien omdat ik sinds kort een Cinevillepas heb, haha.

De film heeft een sterk documentaire-achtige feel maar tegelijk krijg je nauwelijks informatie over de context van deze vrouwengevangenis: het duurt een tijd voordat duidelijk is dat het in Oekraïne plaatsvindt terwijl het jaartal mysterieus blijft omdat het sterk voelt als een onontwikkeld, communistisch land van hooguit net na WO II maar later duiken ook opvallend moderne zaken op zoals mobiele telefoons. Het verhaal heeft ook al weinig om het lijf: we volgen met name gedetineerde Lesya, die een kind krijgt in de gevangenis, en de empathische gevangenisbewaarster Iryna, die kinderloos is want (nog) niet gelukkig in de liefde, zodat je ook al snel aanvoelt waar het heengaat als dreigt dat Lesya’s kind naar het weeshuis zal moeten als Lesya niet voorwaardelijk vrijgelaten wordt. Blijft over dat het sociaal-realisme waarmee we een kijkje krijgen in zo’n gevangenis indringend is waarbij de film ook bewust esthetisch verantwoord is geschoten, zodat het visueel een goede film is.

PS. Wat opvalt is dat alle vrouwen in de gevangenis hun misdaad hebben begaan vanwege ‘de liefde’. Dat maakt ze in feite allemaal ‘slachtoffer’ en Ladies Macbeth uit het District Mtsensk over welke verhaal van Leskov uit 1865 ik toevallig vandaag een stukje had geschreven op broedersite Boekmeter: Ledi Makbet Mtsenskogo Oejezda - Nikolaj Leskov (1865) - BoekMeter.nl.