Opinions

Indrukwekkende film over een jongen die heel wat meemaakt. Het eerste uur speelt zich af op het platteland en heeft een middeleeuwse sfeer vol armoede en bijgeloof; daarna blijkt de film toch in de moderne wereld af te spelen als de Duitsers en de Tweede Wereldoorlog hun intrede doen, maar enig verschil maakt dat eigenlijk niet want de thematiek van barbarij, geweld en (vrouwelijke!) wellust blijft identiek (waarbij overigens de communisten niet minder wreed en gewelddadig zijn dan de nazi’s). Wellicht heeft de film aldus een boodschap dat de mens c.q. het leven inherent gewelddadig is, dat we altijd geneigd zijn de duivel in de ander te zien, dat we zondig zijn, dat de wereld vol vuiligheid zit of dat uit geweld alleen meer geweld voortkomt.

Maar bovenal bestaat de film uit een stuk of tien (ik ben de tel kwijtgeraakt) nogal separate miniverhalen, omdat elk nieuw verhaal of hoofdstuk weer ergens anders afspeelt met andere hoofdpersonen (naast de jongen) en ook een eigen afronding heeft, welke verhalen sterk doen denken aan losse sprookjes maar die tegelijkertijd wel een excessieve maar niet een geheel onrealistische werkelijkheid tonen. De film is ietwat traag zodat de film heel lang duurt, maar de verhalencyclus blijkt een heuse moderne Odyssee, waarbij de jongen na de vele omzwervingen en avonturen weer thuis komt en daarmee ook z’n identiteit terugvindt (en die identiteit kan men in verband brengen met de ‘geverfde vogel’ uit de titel), hetgeen de epische lengte – naast het feit dat de kwaliteit van de verhalen constant is zodat een selectie moeilijk te maken is – rechtvaardigt.

PS. De bioscoop vermeldt dat de film uitsluitend toegankelijk is voor bezoekers van 18 jaar en ouder (en menig recensent waarschuwt op vergelijjkbare wijze voor deze ‘shockfilm’ die boordevol gruwelijk geweld zou zitten), hetgeen wat vreemd is want de film bevat in het geheel geen expliciet geweld of seks (zelfs de dieren worden er niet echt mishandeld). Zoals gezegd zijn de verhalen een soort sprookjes of mythologie die altijd al gewelddadige elementen als hun kern hebben gehad, maar die in mijn tijd zelfs aan kinderen werden voorgelezen! Ikzelf genoot als kind zelfs van sprookjes en ik kan getuigen dat ze mij geen trauma hebben bezorgd (zelfs niet toen mij werd verteld hoe Roodkapje werd opgegeten door de wolf of hoe Hans en Grietje werden vetgemest om te worden opgegeten door een heks), zodat ik het overdreven vind om dergelijke sprookjes, waartoe ook deze ‘gewelddadige’ film behoort, alleen geschikt te achten voor personen van 18 jaar en ouder.

Ik vind dit maar een saaie film. De beelden zijn artistiek en fraai maar typisch voor de (Chinese) noir met veel mistroostigheid, verval, duisternis en neonlichten dus niet echt origineel. Het verhaal is ook duister in de zin dat het (ongetwijfeld opzettelijk) moeilijk te volgen is maar bovenal weinig boeiend of spannend. Het gaat geloof ik over wie het tipgeld krijgt voor het aangeven van een voortvluchtige die wordt opgejaagd door politie en criminelen, maar het lijkt elke symbolische diepgang of hallucinante mysterie van andere films zoals Di Qiu Zui Hou De Ye Wan (2018) of Huan Tu (2018) te ontberen. Met name die laatste film blijft voor het hoogtepunt van Chinese (Singaporese) neo-noir.

PS. Saillant detail: de film is opgenomen in Wuhan (uiteraard vóór de Coronavirusuitbraak).

De documentaire geeft een schets van het leven van Napoleon Bonaparte met een bijzondere focus op Napoleons liefde voor wetenschap en kunst. We leren dat Napoleon als kind er raar uitzag, eenzaam en vervelend was en in alles mislukte maar er toch in slaagde de machtigste en – op Jezus na – bekendste persoon uit de wereldgeschiedenis te worden, mede omdat hij een zekere charme had, een goede communicator (en dus ook een goede propagandist) was en ambitieus was. We leren ook dat hij niet alleen een held van de Fransen werd maar in de 20ste eeuw ook een held en voorbeeld voor dictators als Mussolini en Hitler maar dat zijn bewind niet totalitair was: ofschoon Napoleon een einde maakte aan het revolutionaire geweld, belichaamde hij de waarden van de Franse revolutie zoals vrijheid en gelijkheid waarmee hij in feite een einde maakte aan de tirannie en hij de rechtsstaat vestigde. Zelfs zijn eigen absolute macht bond hij aan de wet in de zin dat de vrijheid voorop stond. In feite was hij fel tegen de kerk en het ancien régime: zijn invloedrijke wetboek Code Napoléon maakte onder meer het huwelijk mogelijk zonder inmenging door de kerk en op dezelfde manier kroonde Napoleon zichzelf tot keizer van de Fransen en tot koning van Italië in plaats van door de paus. Hij maakte een eind aan de maatschappelijke standen en de privileges van geestelijkheid en aristocratie: hij geloofde dat de mens zijn lot in eigen handen heeft en zijn maatschappij moest dat mogelijk maken. Napoleon liet mensen dromen, werd als mythisch persoon afgebeeld op schilderijen en mede door z’n eigen memoires, die hij als banneling op Sint-Helena dicteerde, werd hij na z’n dood een legende.

In lijn met datzelfde Verlichtingsgeloof was Napoleon gefascineerd door (de verheffing van burger en maatschappij door) wetenschap en kunst. Op z’n militaire expeditie naar Egypte nam Napoleon honderden wetenschappers mee die de archeologie grondvestten (en de Steen van Rosetta ontdekte), maar hij roofde ook enorm veel artefacten voor het Louvre in Parijs, het eerste moderne museum en waar Napoleon zeer trots op was. Maar ook dat museum was modern in de zin dat het is gebaseerd op de universele waarden van de Verlichting zodat het roven idealistisch was: Napoleon wilde de kunst onttrekken aan de kerk en de adel om die via de Staat toegankelijk te maken voor iedereen waarbij bewust kunst van alle culturen en tijden bijeen werd gebracht omdat kunst van en voor iedereen moet zijn en de concentratie ervan de burger kan verheffen en de kunstenaar inspireren tot grootse eigentijdse kunst. Daarbij is alle vrije, grootse kunst pas echt thuis in het vrije, progressieve Frankrijk dus in het Louvre. Maar ook in Milaan verzamelde Napoleon (gestolen) Italiaanse kunst met – net als in het Louvre – Rafaël als grootste kunstenaar aller tijden in het centrum en probeerden de Bonapartes de grootste beeldhouwer of kunstenaar van de eigen tijd, de Italiaan Canova, aan zich te binden.

Bovenal zag Napoleon zichzelf als de nieuwe Ceasar waartoe hij ook het oude Rome restaureerde: met elke stoflaag die hij erafhaalde haalde hij in wezen de decadente kerk eraf en met het onthullen van de oude glorie onthulde hij zijn eigen glorie. Napoleon synthetiseerde de klassieke en de moderne wereld; hij zou het goddelijke oog hebben dat alles ziet en alles in zich opneemt waarna hij het op eigen(tijdse) wijze herschept (maar raakte later verdwaald in z’n aandacht voor details). De kunst was zijn propaganda – bij zijn verhaal gaf hij ook de beelden die directer aanspreken – maar kunst belichaamde aldus ook zijn ideologie.

Aan de ene kant is de documentaire zeer indrukwekkend: de getoonde beelden zijn vaak opmerkelijk en brengen je fysiek naar Duitsland in de Tweede Wereldoorlog waarbij Loznitsa zich focust op de oorlogsmachine (van beide kanten) en haar vernietigende kracht waarmee hele steden in puin worden gebombardeerd. Aan de andere kant zien we zeker de laatste jaren bijna dagelijks vergelijkbare maar actuele beelden van oorlogsgebieden zoals Syrië en Oekraïne in het nieuws en kent de documentaire geen voice-over waardoor de eindeloze beelden van de arbeid in wapenfabrieken, kapot geschoten gebouwen en vluchtende Duitsers ook monotoon zijn en de documentaire wat saaiig wordt.

Tegenvallende documentaire over de beroemde Russische oppositieleider Navalny, precies omdat de documentaire vrijwel geen enkele informatie geeft over het leven of politieke programma van Navalny: de documentaire richt zich geheel en dus slechts op de vergiftiging die (al) de aandacht van de hele wereld trok. Nu heeft de documentaire gelijk dat dat verhaal wel een spannende film lijkt, maar omdat dat verhaal veel media-aandacht heeft getrokken is het helaas een film die we al gezien hebben...

Het is opmerkelijk hoe weinig de documentaire toevoegt aan wat we al wisten. We leren ook weinig over de persoon Navalny – behalve dat hij bijna bovenmenselijk moedig is en nota bene degene is die niet bang is terwijl Poetins regime door angst zou worden gedreven – of waarom hij weer terug ging naar Rusland, anders dan de suggestie dat hij vindt dat hij als oppositieleider met de grootste aanhang in de Russische geschiedenis de morele plicht heeft de strijd tegen Poetin te leiden en dat alleen in Rusland kan doen omdat hij alleen daar de Russische bevolking in opstand tegen het regime kan brengen. In ieder geval lijkt hij het regime in verlegenheid te hebben willen brengen door zijn aanwezigheid en heel even leek hij daarin meteen succes te hebben toen zijn vliegtuig niet op het gebruikelijke vliegveld bij Moskou kon landen omdat er te veel aanhang van hem was gekomen zodat zijn arrestatie een te groot spektakel zou worden terwijl Poetin vooral het beeld wil geven van Navalny als een onbetekend figuur zodat hij zelfs weigert om de naam Navalny uit te spreken. Toch krijg je de indruk dat Navalny Poetins gebrek aan respect voor de wet heeft onderschat (Navalny was een advocaat) en hij niet echt had verwacht weg te zullen kwijnen in een Russische cel en geen opstand te kunnen organiseren.

We leren vrijwel niets over het leven of de politiek van Navalny, anders dan dat z’n vader uit Tjernobyl dus uit Oekraïne kwam, dat hij een gezin heeft en dat hij een stichting en een youtube-kanaal leidt die de corruptie van het Kremlin blootlegt. Zijn politieke boodschap en oppositie lijkt slechts te behelzen dat Poetin een leugenaar en een dief is en tegen de Westerse aantijging dat hij een nationalist zou zijn omdat hij in 2011 met neonazi’s demonstreerde is zijn antwoord dat hij met iedereen samenwerkt om Poetins regime ten val te brengen. De documentaire vermijdt opzichtig elke kritiek op Navalny of een bredere context van Russische politiek ten gunste van het aansprekende beeld van Navalny als het heldhaftige symbool van binnenlands Russisch verzet tegen Poetin, maar de echte Navalny blijft daardoor in nevelen gehuld.

Typische Payne-film: een weergave van het echte leven die als zodanig in al zijn ongemakkelijke aspecten pijnlijk herkenbaar is en die bovenal ontroert in zijn warme menselijkheid. Dat maakt het gewoon een mooie film, ook al is de film wat traag.

Ik heb een dubbel gevoel bij deze film c.q. regisseur. De eerste film die ik zag van Zvyagintsev was Vozvrashchenie (The Return): de eerste keer vond ik ‘m verpletterend goed maar de tweede keer alleen maar saai. Bij deze film Nelyobov had ik beide gevoelens tegelijk. Het sterke van beide films is dat een messcherp psychologisch portret wordt gegeven van ongelukkige mensen – mensen in een ongelukkige relatie met hun ouders of partner – waarmee Zvyagintsev misschien iets van de typische gekwelde Russische ziel blootlegt (met daarbij ook een kritiek op de corrupte Russische maatschappij en in deze film bv. de ‘apocalyptische’ hysterische media op de korrel wordt genomen alsmede het deprimerende, barre Russische winterlandschap als decor) maar die universeel genoeg is zodat ook ik mezelf erin herken en de kwelling daarom ook door mijn ziel snijdt, alsof ik op de toga bij de psychiater lig. Qua verhaal gebeurt er eigenlijk niet zo veel en zou je wensen dat er meer verhaalontwikkeling is die Zvyagintsev echter bewust lijkt te vermijden alsof het (Russische) leven zelf al genoeg drama is zodat je daar geen dramatische plotwendingen bij hoeft te verzinnen. Maar dat maakt zijn films bijna goed zoals een documentaire goed kan zien en minder zoals een speelfilm goed kan zijn.

Indrukwekkende, mooie film. Net als bij de eveneens goede film Elle wordt m.i. ‘de vrouw’ onderzocht: waar de man kijkt en schept wordt de vrouw bekeken en is zij ‘materie’. Voor de vrouw lijkt Berkeley’s ‘zijn is waargenomen worden’ in een zeer praktische zin van toepassing te zijn. De vrouw kan aanbeden worden – haar seksuele aantrekkingskracht is haar kapitaal c.q. wat de film 'that thing hebben' noemt – maar haar ‘objectivering’ maakt haar ook het eeuwige slachtoffer.

Zowel in Elle als in The Neon Demon zien we hoe de (moderne) vrouw worstelt om niet alleen object maar ook subject te zijn. Het decor is in The Neon Demon de modewereld waarin de vrouw letterlijk tot een object voor de camera is gereduceerd en tot materie van de kunstenaar. The Neon Demon gebruikt dat ook om de vorm gelijk aan de inhoud te maken: de film is bewust campy, waarin de leegte van uiterlijke schijn wordt blootgelegd, en de speciale combinatie van de muziek en de beelden maakt de film tot een hallucinerende ervaring waarin “beauty is not everything; it is the only thing”. Alles wordt ondergeschikt gemaakt aan het streven mooi te zijn dus om gezien te worden, resulterend in een gevaarlijk roes. Net als bij Elle krijgt e.e.a. een ‘schokkende’ seksuele implicatie waarbij de obsessie voor schoonheid niet alleen verzwelgt maar ook doet verzwelgen.

Net als Letyat Zhuravli (Als de kraanvogels overvliegen) is het een propagandafilm, ditmaal in de vorm van een ode aan de pioniers van de Sovjet-Unie die – net als de helden in de oorlog – hun leven opofferen om de Sovjet-Unie verder te brengen. Maar ook is het opnieuw een vertelling van een persoonlijk drama, ditmaal van een gids en drie geologen die in Siberië diamanten zoeken maar die wanneer ze eindelijk diamanten hebben gevonden overvallen worden door een bosbrand waarna een lange overlevingsstrijd vol ontberingen tegen de elementen volgt (dat me wat The Revenant-vibes gaf). Het is opnieuw de intense wijze van in beeld brengen, ondersteund met even heftige muziek, die het een dramatisch spektakel maken en de film redt van de eentoningheid van handeling die anders saai zou worden. Het gevecht tegen de elementen vuur, water/sneeuw, aarde, lucht/rook is in de film zo letterlijk dat de omslag ook voelt als een persoonlijke wraak van de natuur op haar indringers die met geweld haar geheim hebben bemachtigd.

Tegelijk ontstijgt de universele thematiek die van de propagandafilm: het gaat mijns inziens over de menselijke zoektocht naar geluk en zingeving waartoe we onszelf (ons egoïsme) moeten overwinnen en die we vinden in de liefde maar ook in de vergelijkbare opofferingsgezindheid van de menselijke strijd tegen de natuur om als beschaving verder te komen (zoals Kennedy de maanreis twee jaar later zou rechtvaardigen: we gaan naar de Maan, niet omdat het makkelijk maar omdat het moeilijk is, omdat de uitdaging onze beste krachten laat aanwenden teneinde de mensheid verder te brengen).

Mijn intuïtie laat me steeds vaker in de steek: films waar ik me op verheug vallen vaak tegen en films die ik terzijde laat liggen zoals deze film over een huwelijksdrama (wat kan daar nu boeiend aan zijn?) blijkt verrassend sterk. De andere mensen die hier ook berichten plaatsen doen ook wel erg hun best me telkens op een dwaalspoor te zetten…

Maar goed, dit is dus gewoon een goede film waarbij niet alleen het huwelijksdrama zich op een boeiende wijze voltrekt maar dat een diepere laag blijkt te hebben: het gaat eigenlijk om een kritiek van het neoliberalisme (deregulering, marktdenken) van de jaren ’80 met z’n hebzucht en leegte achter de schijn. En dat doet het heel overtuigend.

Deze film is van voor Drive My Car en Wheel of Fortune and Fantasy maar is nu pas uitgebracht en ik vind hem wat zwakker dan de twee latere films van Hamaguchi, althans minder bijzonder of gelaagd. Het is in wezen een simpel verhaaltje dat het bekende dilemma van de vrouw opwerpt of ze kiest voor de emotie ofwel de heftige verliefdheid voor een wilde, onbetrouwbare man hetgeen haar meesleurt naar toppen en dalen of meer verstandelijk voor de stabiele relatie met een lieve, betrouwbare maar saaie man (en ik geloof overigens dat dit een biologische zaak is die met vrouwelijke hormonen te maken heeft maar dat terzijde want ontneemt de romantiek haar romantiek). Wat de film daaraan nog wel toevoegt is de interessante thematiek van de dubbelganger: ze bindt zich aan de betrouwbare man omdat hij op haar ware liefde lijkt (terwijl hij qua karakter tegengesteld aan haar originele liefde is), zodat ze in die zin genoegen lijkt te nemen met de kopie, althans zolang ze het origineel kwijt is. Haar tijd met de kopie lijkt slechts een droom dus niet echt als ze bij het origineel (de ware) is, maar omgekeerd wordt ze pas echt wakker als ze beseft dat ze geen toekomst heeft met haar ware liefde heeft en dat haar tijd met die ware een vergissing is. De titel verwijst echter naar het dubbelgangersmotief in de vrouw zelf, omdat zij beide keuzes en daarmee beide karakters in zich heeft: ze laat zich meeslepen door de ware liefde en ze weet dat alleen de man waar zij zelf in romantische zin niet echt van houdt echt van haar houdt en haar een gelukkig, stabiel leven zal geven.

Eindelijk deze legendarische film gezien: als film niet de beste ooit gemaakt - de film bestaat vooral uit een aantal briljante monologen - maar mogelijk wel het beste tijdsdocument van onze postmodernistische maatschappij waarin hyperrealiteit en bedrijven alles bepalen. Geld en amusement (kijkcijfers) gaan boven het volk (democratie) of het individu. Niet alleen houdt de film ons de hyperrrealiteit voor van “You’re beginning to think that the tube is realtity and your own lives are not” waarbij men ook omgekeerd het echte leven als TV-serie gaat zien, maar ook dat het kapitalisme – anders dan het communisme – onoverwinnelijk is doordat het de behoeften en gevoelens van onvrede niet onderdrukt maar simpelweg exploiteert: elke behoefte genereert kijkcijfers en dus succes en winst. Elke reactie tegen het systeem – zoals het communisme en terrorisme maar ook nationalisme en democratie – wordt aldus onmiddellijk en noodzakelijk geïncorporeerd in het systeem doordat het kijkcijfers (in onze tijd: clicks) genereert en dus verkoopbaar is. Zoals in de film wordt opgemerkt: het systeem maakt de burger rustig doordat het aandelen kan kopen dus kan delen in de winst en het biedt aldoor amusement tegen de verveling (in onze tijd: algoritmen houden onze aandacht vast). Zelfs terroristen (in onze tijd: IS) werken bewust binnen dit kapitalistisch systeem door hun terreurdaden te filmen om aandacht te genereren en omgekeerd is het systeem aldoor op zoek naar dergelijke extreme misdaden voor de kijkcijfers. Realisme – het inzicht dat het kapitalisme dominant is geworden en alleen kijkcijfers en beurskoersen er toe doen – is synoniem geworden met het scheppen van illusies om die kijkcijfers en beurskoersen omhoog te krijgen… en ook deze film c.q. TV-show van Beale waarin dit alles wordt uiteengezet is zelf weer slechts een show dat wel of niet kijkcijfers genereert - en de kijkcijfers dalen altijd zodra de noviteit eraf is - zodat sowieso het kapitalisme zegeviert.

De film is traag en er gebeurt praktisch niets, zodat de film lang nogal saai is een tamme pro-abortusfilm lijkt, maar gaandeweg wordt duidelijk dat de film het niet moet hebben van spanning of twisten en dat de film niet eens (alleen) over abortus gaat: de film maakt veel meer op subtiele wijze indruk door de vriendschap van de twee meisjes en wat er in hun leven moet zijn gebeurd waarbij de film op indringende wijze een nogal manhatende boodschap brengt dat elke man een hufter is en het leven van meisjes moeilijk en gevaarlijk is. Mij intrigeerde vooral de vriendschap tussen de meisjes: waarom offert het knappe meisje zich helemaal op voor haar vriendin die zelf nogal bitchy doet tegen haar redster? De film vertelt heel weinig maar uiteindelijk maakt dat de film des te intrigerender waarbij de film evengoed gevoelig laat zien hoe voor vrouwen het bezit van hun eigen lichaam niet vanzelfsprekend is.

De documentaire gaat over het neoromantisch project van een vrouw – een fotografe – die met haar gezin kiest voor een onafhankelijk en vrij, dus onmaatschappelijk, leven in de natuur dat wordt bepaald door liefde voor elkaar en de natuur in plaats van welvaart. Ook de opvoeding van de kinderen is à la Rousseau: het kind leert waar het behoefte aan heeft zodat het natuurlijk – een beetje ‘wild’ – blijft in plaats van dat het ‘beschaafd’ dus gekunsteld en onecht wordt. De vrouw sterft echter al snel maar de man probeert zijn belofte om haar project voort te zetten na te komen. Maar hij stuit op veel problemen: de oudste dochter die niet van hem is gaat na de dood van haar moeder weg om bij haar natuurlijke vader te wonen, hij moet de boerderij verkopen omdat hij niet kan werken en de hele dag met de kinderen kan zijn en als er dan een compromis komt waardoor de kinderen drie dagen per week naar school gaan ontdekken die kinderen een nieuwe wereld – van computerspelletjes tot nieuwe vriendjes – die veel interessanter is dan hun oude leven van de natuur en de hechte gezinsband. Het project desintegreert maar de liefde voor elkaar blijft, zodat de moraal van het verhaal die van alle soortgelijke verhalen is: het leven buiten de maatschappij is niet lang vol te houden maar de idealen ervan brengen evengoed iets goeds in de anderszins corrupte maatschappij.

Het mallotige beeld van onderzoeksrechter Anne Gruwez in het oude, lelijke eendje (de Citroën 2CV) en de al even mallotige muziek waarmee de film begint en eindigt doet een soort Mr. Bean-film verwachten en de film lijkt ook de spot te willen drijven met de Belgische rechtsstaat: we volgen onderzoeksrechter Gruwez (die beslist of opgepakte verdachten in voorlopige hechtenis moeten en die het onderzoek in cold cases leidt) in een uiterst rommelige werkkamer terwijl zij verdachten op bizarre wijze verhoort waarbij ze warrige verhalen afsteekt en geen serieuze antwoorden op vragen van de verdachten geeft. De rechtsstaat lijkt op alle fronten met voeten te worden getreden: niet alleen lijkt er geen structuur te zijn, Gruwez tooit zich ook met een zweem van machtsmisbruik, ze bedreigt en beledigt verdachten en lijkt te oordelen op basis van louter willekeur of onderbuikgevoelens (hetgeen ze in een interview ook toegeeft: volgens haar moet ze als onderzoeksrechter niet oordelen over de feiten maar over de mens hetgeen vooral een kwestie van intuïtie is). De aanwezige advocaten van de verdachten doen niets om hun cliënten te verdedigen. In de tijd van Dutroux hoorde je dat de Belgische rechtsstaat niet functioneert en deze documentaire lijkt te laten zien dat België qua justitie nog steeds een bananenrepubliek is. Ik kan me niet voorstellen dat het in Nederland ook zo’n zootje is qua het rechtssysteem (en documentaires over het Nederlandse rechtssysteem tonen ook niet die chaos en willekeur). Het kan natuurlijk zijn dat de rommelige indruk ook bewust wordt gewekt door de filmmakers en dat er meer structuur en recht is dan wat we te zien krijgen.

Fascinerend is het allemaal wel. Sowieso is een rechtsproces interessant om te volgen en zo’n Belgisch zootje helemaal. De film moet het daarbij vooral hebben van de vermakelijke gesprekken die vol (galgen)humor en bizarre wendingen zitten, waarbij ook de verdachten zich laten gelden qua snedigheden. De verdachten zijn allemaal allochtoon (en islamitisch) en extra grappig is hoe Gruwez hen hard en zonder politiek correcte handschoentjes aanpakt. Maar uiteindelijk blijft ze toch de mens in de verdachte zien en gaandeweg groeit je vertrouwen in deze excentrieke rechter. Wel jammer dat de grote zaak van de film – de cold case-zaak van de onopgeloste moord op twee prostituees in 1990 – niet wordt opgelost door middel van het hernieuwde DNA-onderzoek.

De film bestaat uit vijf vignettes waarin we gedurende één nacht vijf taxi-ritjes in vijf verschillende steden over de wereld volgen. De film is geestig en de personen zijn in meer of mindere mate interessant, maar elk van de vijf plotjes berust op één simpel idee en is aldus mager en de humor schuurt tegen het kluchtige aan waardoor het allemaal wat flauw wordt, net als de mogelijke moraal van de film – negatief gezegd een slecht geacteerde combinatie van de TV-programma’s Taxi en Nachtdieren – dat er ’s nachts overal ter wereld bijzondere ontmoetingen plaatsvinden.

Ik ken de film uit 1947 niet en ook het oorspronkelijke boek uit 1946 heb ik niet gelezen, maar ik begrijp wel dat in ieder geval het boek hogelijk wordt geprezen en verfilming rechtvaardigt want het verhaal is heel sterk. Uiteraard heeft Del Toro het grimmige verhaal een wat fantastisch, naar cartoon neigende, uiterlijk gegeven hetgeen mijns inziens wel bij het genre past. Ik heb dan ook van de film genoten.

Het is een typische noir-verhaal en dus (neo)noir-film over een bedrieger die zelf wordt bedrogen – of beter gezegd: die zichzelf bedriegt want dat is altijd de kern van bedrog – en daarmee zijn eigen ondergang bewerkstelligt, daarbij verleid door een femme fatale. Of eigenlijk twee femme fatales, als we Zeena meerekenen als de voorloper van dr. Ritter en die hem op het pad zette van z’n act die hem – door haar waarschuwing nooit de spook show te doen in de wind te slaan - naar grote hoogtes brengt maar ook naar de onvermijdelijke val. Zoals het een noir betaamt toont de film zo de donkere kant van onze natuur – waarbij mentalisme en psychologie op mooie wijze samen komen en de suggestie is dat we aldoor elkaar maar dus ook onszelf bedriegen in de hoop verlossing te vinden om een door trauma veroorzaakte leegte te vullen (zoals ook in het geval van religie) – en de overvloedige regen, sneeuwval en nachtelijke decor het qua sfeer helemaal afmaakt. Het verhaal zit ook goed in elkaar: elk thema dat ogenschijnlijk als zijpaadje wordt gepresenteerd – van de geek als kermis act tot de pistool in de handtas – komt later terug als de film naar z’n spannende ontknoping gaat en ook de kijker beseft dat hij een mark was die misschien meer in Stan geloofde dan de waarheid toelaat.

Fijne en sfeervolle film (neo)noir in Egyptische setting waarbij de film de indruk wekt dat elke film in Egypte wel een film noir moet zijn omdat alles er zo corrupt en dus schimmig is, maar de kettingrokende politieman in de hoofdrol maakt het wel mooi af. Zoals het betaamt bij een film noir is het verhaal lastig te volgen, want niet alleen voor de hoofdpersoon maar ook voor ons als kijker blijft lang in nevelen gehuld wie dader en wie slachtoffer is, maar wordt aan het eind onthuld hoe alles in elkaar stak. De film koppelt de enorme corruptie van politie en machthebbers daarbij aan de Arabische lente van 2011 als volksopstand tegen die corruptie en daarmee onderdrukking en uitbuiting van het volk waarmee de thriller ook een actueel en politiek karakter krijgt.

Gezien bovenstaande reacties en scores zijn we overigens (bijna) allemaal erg eensgezind over deze film (waarbij ik de film tussen de 3 1/2 en 4 sterren beoordeel)!

Er wordt wel eens opgemerkt dat stellen eerst een bewijs van goed ouderschap zouden moeten halen voordat ze een kind zouden mogen nemen en deze film plaatst iets dergelijks nog een stap eerder: voordat je wordt geboren moet je bewijzen dat je geschikt bent voor het leven bij wijze van een sollicitatieprocedure c.q. proefperiode van negen dagen. Het is misschien een leuk idee maar veel meer blijkt de film helaas niet te bevatten, noch qua verhaal noch qua filosofische verdieping: er zijn geen twists of paradoxen zodat de film wat verveelt door simpelweg de sollicitatieprocedure met een aantal kandidaten te tonen. Daarbij roept de film met z’n idee wel andere films of TV-programma’s in herinnering zoals Big Brother, waarin deelnemers ook competitie moeten leveren om (in het programma) te blijven bestaan. De 'science ficton' is overigens in retro-stijl, zoals met de ouderwetse videobanden waarop de levens van alle voor het leven geselecteerden wordt opgenomen om hun levens te monitoren, hetgeen de film meer metaforisch maakt (we leggen allemaal een examen voor het leven af) dan echte science fiction. Dat aspect van Big Brother vindt in de film overigens nog een (bureaucratische) metastapeling doordat de kandidaten dan weer naar die levens moeten kijken en beoordelen hetgeen dan weer door Will wordt beoordeeld waarbij Will dan weer door Kyo wordt beoordeeld ad infinitum (met uiteindelijk iedereen slechts als een radar in het systeem).

Veel gebeurt er verder niet en het hart van de film bestaat eruit dat er uiteindelijk twee kandidaten overblijven die elkaars tegengestelden zijn: Kane is een harde man die alleen maar geweld en leed ziet, altijd klaarstaat om te vechten en op alles een antwoord heeft en Emma is een levenslustige vrouw die overal schoonheid ziet, nauwelijks een vraag kan beantwoorden maar van elk moment kan genieten. Will heeft gefaald in het leven – net als Amanda wier zelfmoord in het echte leven hem obsedeert is hij te gevoelig – en heeft daarom een voorkeur voor Kane maar (uiteraard) leert Emma hem uiteindelijk het leven positief te ervaren. We leren aldus dat het leven geen taak is waarvoor je de beste kandidaat kunt selecteren maar een ervaring die je kunt omarmen (met een voordracht van Walt Whitmans gedicht Song of Myself als conclusie van de film).

Al met al een film met potentie maar die die potentie niet echt weet te realiseren: de film blijft weinig meer dan een of twee ideeën zonder dat het een bijster interessant verhaal oplevert.

De film is een soort Noorse variant van Juno of Knocked Up maar de humor is veel minder grappig (veelal op het niveau van flauwe poep- en piesgrappen; en wij maar denken dat Amerikaanse humor platvloers is) en heeft misschien een typische ‘millenial’-vibe à la de eveneens Noorse film Verdens Verste Menneske, wat de film samen met het vermijden van de te verwachten cliché-uitkomst, denk ik geschikt maakt voor filmhuizen, maar die film wist me ook niet te raken. De film is niet slecht en bevat naast flauwe humor de obligate morele dilemma’s, drama en romantiek rondom een ongewenste zwangerschap waardoor de film niet echt verveelt maar bijzonder of boeiend wordt hij ook nergens.

Even zou je kunnen denken dat de film wil waarschuwen tegen HPV, het seksueel overdraagbare virus dat wratten maar ook kanker kan veroorzaken, maar de film neemt een andere richting: het verlies van z’n huissleutels dwingt Nino, die zojuist heeft gehoord dat hij keelkanker heeft, om mensen op te zoeken op welke omzwervingen hij alleen maar liefde vindt en hij er dus niet meer alleen voor staat. Op die manier vindt hij de sleutel van het leven dus wel. De film is beschouwend, ingetogen en voelt realistisch maar is ook op een bijna surrealistische manier warm en als zodanig een prettige kijkervaring.

Ik ken het werk van Heddy Honigmann niet, anders dan 100UP dat ik gisteren heb gezien. Deze autobiografie – een afscheid maar ook een ophalen van herinneringen met vrienden – heeft dezelfde charme als 100UP: haar werk blijkt gekenmerkt door een warme menselijkheid, openheid naar de ander en een melancholische insteek waarbij ze zoekt naar het simpele dat ook het mooie is van het leven en de mens (al zijn de omstandigheden zwaar: “het leven is hard maar mooi”). Het neigt naar het saaie maar is tegelijk spannend omdat het als het ware geduldig wacht op een openbaring van het authentieke welke mystiek wat doet denken aan het werk van Malick. Ik hou er wel van.

Een rare film omdat het het Bijbelverhaal Genesis vertelt in een The Lord of the Rings-achtige setting met veel spektakel en een Al Gore-ecoboodschap. De intenties zijn goed: Aronofsky zag blijkbaar in het Bijbelverhaal aanknopingspunten om het publiek zowel te vermaken met monsters en gevechten als te onderrichten over waartoe wij op Aarde zijn, maar met name het Lord of the Rings-spektakel haalt het niveau omlaag waardoor in combinatie met alle verzinsels van Aronofsky rondom het bekende Bijbelverhaal de film gewoonweg niet serieus te nemen is. Een ietwat mislukt commercieel experiment van Aronofsky.

Een geweldig goede, wellicht perfecte, film en ik geef ‘m dan ook vijf uit vijf sterren.

Om te beginnen is de film mooi: de beelden zijn fraai en artistiek, het verhaal is intelligent en gelaagd. De film gaat over de galleriehouder Susan die verveeld is geraakt door de kunst en haar leven: kunst kan leeg zijn, een inhoudsloze imitatie, slechts oppervlakkige schoonheid, een lichaam zonder ziel (een thema van The Neon Demon). Maar Susan wordt dan geheel geabsorbeerd door het verhaal dat haar ex-man haar stuurt - in welk verhaal ze herkent wat ze haar ex-man heeft aangedaan maar waarin ze ook haar eigen onzekere 'ik' en haar ongelukkig, hulpeloos leven herkent – hetgeen de kracht en de ware betekenis van kunst laat zien: kunst kan ons het wezen der dingen tonen en zo juist echter zijn dan de ‘echte’ werkelijkheid. In feite lopen er allerlei werkelijkheden en werelden door elkaar in de film: de ‘echte’ wereld en de kunstwereld, het heden en het verleden, werkelijkheid en fictie; niet op een verwarrende manier maar als de verschillende facetten of manifestaties van de werkelijkheid die alle gelijkwaardig zijn. De werkelijkheid is net als de film gelaagd.

De film is filosofisch en zoals bij alle kunst geven de details ons de clues om het grotere geheel – de film maar uiteindelijk ook het leven zelf – te begrijpen. Zoals wanneer Susan op een vergadering zegt dat je niet altijd te veel ineens moet veranderen. Want de film gaat erover dat we rusteloos naar het ware zoeken – de ware werkelijkheid, de ware liefde, het geluk – maar niet eens weten wie we zelf zijn dus wat onze ware ‘ik’ is. Susan wil niet als haar moeder zijn, haar ex-man Edward wil niet zwak zijn: we willen vaak niet zijn wie we zijn geworden (al dan niet door onze keuzes en die ook vaak ook anderen pijn doen), maar moeten we dat accepteren of vinden we ons ware zelf juist als we ons ontplooien en van de gebaande wegen treden? Deze verschuivingen van werkelijkheden en omgekeerde rollenspellen leiden zo tot het thema wraak in welk teken de film op haar verschillende niveaus (inclusief als 'mindfuck') haar climax vindt. Naast het drama en een beetje romantiek geeft het de film zo ook een bloedstollende misdaadthriller als het verhaal in het verhaal dus als haar kern.

De film heeft zo alles, is spannend en diepzinnig tegelijk en is perfect in elkaar gezet en uitgevoerd. Het is een meesterwerk en de beste film die in de bioscopen heeft gedraaid sinds Birdman.

Meestal mijd ik Nederlandse films want Nederland is gewoon geen goed filmland en zonder de nationale gunfactor vallen ze vaak erg tegen. Maar deze zou geïnspireerd zijn door Godard en Fellini dus dat moest ik toch even zien…

Ik heb vaak al moeite om Nederlandse films te verstaan, waarschijnlijk mede omdat ik zo gewend ben om films te ‘lezen’, maar bij deze film verstond ik de helft niet. De film wil donker en vaag zijn, zodat niet alleen de beelden dat zijn maar ook wat wordt gezegd is opzettelijk moeilijk verstaanbaar gemaakt doordat iedereen aldoor snel spreekt en tegelijk fluistert, mompelt, niet articuleert omdat er een sigaret in de mond zit en/of de muziek er doorheen speelt. Wat ik wel heb verstaan was overigens niet de moeite waard om te verstaan: het zijn op zich wel leuke, originele stukjes tekst maar je kunt er verder niks mee (bv. – Een boete? – Ja, we moeten boeten. – Waarom? – Omdat we jong zijn. – Hoe lossen we dat op? – Door samen snel oud te worden.). Datzelfde geldt voor de beelden: voortdurend best apart maar nooit boeiend. De film wil een collage van ideeën en fragmenten zijn – lekker vaag en verwarrend – à la Godard maar het resultaat is een mitrailleurvuur van losse flodders; in plaats van dat het vage, moeilijke en experimentele intrigeert en de aandacht vasthoudt, kon ik mijn aandacht er nauwelijks bij houden vanwege het vage om het vage, het moeilijke om het moeilijke en het experimentele om het experimentele.

Qua inhoud/verhaal is de film bovenal een imitatie van Fellini’s 8½ (1963) - MovieMeter.nl: een mislukte film over een mislukte film door een neurotische regisseur (hierboven wordt de film met Mauvais Sang (1986) - MovieMeter.nl vergeleken maar die film ken ik niet). Bij Fellini had dat nog iets geniaals, bracht de film je aan het denken en alles was in ieder geval goed te volgen, maar dat alles ontbeert deze film. De surreële grensvervaging tussen film en werkelijkheid c.q. de metalagen met de dubbelganger lijkt geïnspireerd door Lynch. Ik ben bang dat deze film slechts een interessant maar mislukt experiment is die vooral doet verlangen naar de echte Godard en Fellini (en Lynch).

Wat een ontzettend goede film is dit! De film begint of oogt als een Amerikaanse variant op de documentaire-achtige films van Russische of Oekraïense regisseurs als Loznitsa die je meevoeren naar de hel van het leven in een desolate wereld in oorlog of aan de onderkant van de samenleving, waarbij deze film lijkt te willen laten zien dat ook het Westen voor steeds meer mensen een hel is geworden doordat ze na een leven lang hard werken worden afgedankt, zoals na de economische crisis van 2008, en alles en iedereen verliezen. In het bijzonder zijn ze hun woning en daarmee hun thuis verloren (niet in de laatste plaats door de onbetaalbaar duur geworden huizen waar Nederland inmiddels in navolging van het Amerikaanse neoliberalisme ook ervaring mee begint te krijgen): ze zijn gedwongen om als nomaden in een busje het land door te rijden, zoekend naar werk of klusjes om te kunnen overleven.

We zien de moderne nomaden behalve bij bv. Amazon werken – symbool van de macht van het kapitaal dat de werkenden uitbuit – ook toeristische attracties bezoeken dat naar mijn idee symbool staat voor Amerika zoals die niet meer bestaat waarbij niet voor niets met name wordt ingezoomd op dinosauriërs en andere fossielen: dat lijkt symbolisch te verwijzen naar een groots Amerika dat niet meer bestaat. Zoals nomadegoeroe Bob Wells vertelt: de eens zo machtige economie van de VS is als de Titanic zinkende waarbij hij reddingsbootjes uitwerpt om zo veel mogelijk (in feite reeds gekapseisde) mensen probeert te redden.

We zien daarbij de thuislozen zoeken naar een nieuwe thuis en identiteit, zoals de tattoeages op hun lichaam hun levensverhaal vertellen en hun identiteit vormen en ze met behulp daarvan met elkaar in contact treden om een nieuwe gemeenschap te vormen. In dat opzicht blijkt de film opeens een andere, positieve of romantische draai aan het nieuwe nomadenbestaan te geven: het individualistische Westen is asociaal en maakt de verliezers tot eenzame of zelfs uitgestoten nomaden maar zij vormen onderling een nieuwe gemeenschap die is geworteld in de natuur c.q. het natuurlijke leven en een hervonden menselijkheid en verbinding met elkaar. Juist het nomadenbestaan blijkt typisch Amerikaans zoals ook de pioniers immigranten waren die in de natuur nieuwe, hechte dus echte gemeenschappen vormden.

De sublieme, woestijnachtige landschappen met louter steen, rotsen en bergen van de film doen denken aan die van de westerns in het Wilde Westen, maar daarmee benadrukken ze niet alleen de verlatenheid van zowel het landschap als de nomaden die er rondtrekken maar ook de oorsprong van Amerika: het nieuwe nomadendom is tegelijk een nieuw begin en een (christelijke) hergeboorte van Amerika waarmee de film het desolate – heel Amerikaans – ombuigt naar hoop. De Amerikaanse maatschappij is in de afgrond gevallen maar zal ‘herbronnen’ en herrijzen: de VS was en zal altijd ‘nomadland’ blijven en zich daarom altijd blijven hernieuwen (zoals het einde van de dinosauriërs niet het einde van Amerika of het leven was maar het begin van nieuwe levensvormen vormde waarbij het nieuwe land op de fossielen is gebouwd).

Uiteindelijk is de boodschap mijns inziens dat we van elkaar zijn weggedreven, fysiek als eenzame cowboys door de woestijn dwalen en psychisch misschien van elkaar zijn vervreemd in ons Westers individualisme, maar dat we zelfs de mensen die zijn gestorven nooit definitief verloren hebben omdat de menselijke band te sterk is en we altijd weer zullen samenkomen. In de woorden van Bob Wells:

“We will see each other again down the road.”

Het is overigens waar dat je vaak denkt dat de aftiteling komt als er weer lang een landschap wordt gefilmd, maar omdat de volgende scene weer ijzersterk is vond ik dat niet vervelend. De film is begin tot eind uitmuntend en deze heeft naar mijn mening dan ook terecht de Oscar voor Beste Film van 2020 gewonnen.

De premisse van de film is het feit of weetje dat de eerste bewegende beelden, dus het begin van film, die van een zwarte jockey op een paard betreffen. Dit verbindt de film aan de hedendaagse obsessie om elk spektakel op film vast te leggen waarbij de hoofdprijs beelden van een UFO of een alien zijn: velen maken jacht op beelden van UFO’s zoals eerder op wilde dieren, inclusief op donkere mensen zoals op de eerste bewegende beelden. In de film volgen we nakomelingen van die eerste zwarte jockey die paarden voor films trainen – in die zin nog steeds filmjockeys zijn – en wier landgoed belaagd lijkt te worden door een UFO die men aldus op beeld wil vastleggen. De UFO blijkt echter een dierlijk wezen die ook beheerst kan worden door training. Aldoor wordt prooi jager en omgekeerd. Na het incident met Rodney King in 1991 ontstond de slogan ‘Shoot films, not people’ om de burgers te ‘bewapenen’ met camera’s om politiegeweld vast te leggen, en die slogan is ook in deze film te zien maar hier wordt de camera nog letterlijker een wapen zoals omgekeerd de bek van het monster een zich openend diafragma is: gezien worden is niet langer bestaan maar/want gedood want gegeten worden (in het verlengde kan hier een kritiek op de surveillancemaatschappij in worden gezien).

De film is aldus rijk aan ideeën en thema’s waarbij de film allereerst een ode is aan de (oude) film waaronder de eerste bewegende beelden van de zwarte jockey: doordat het monster elektriciteit uitschakelt kan hij alleen met oude, analoge apparatuur worden vastgelegd en de film maakt (postmodernistisch) bewust gebruik van de cliché’s van het klassieke monster- en pulpgenre. Dat laatste maakt de film zowel herkenbaar als ‘belachelijk’: de film beoogt niet de zoveelste monsterfilm te zijn die een illusie van echtheid wil geven maar speelt met de conventies en clichés – geloofwaardigheid is geen doel – om nieuwe, veelal maatschappijkritische, ideeën over te brengen, zoals de hypocrisie van het pretenderen om de mensheid te willen redden terwijl je eigenlijk alleen maar zelf beroemd wil worden en onze geschiedenis of neiging om het vreemde – dieren, zwarte mensen, aliens – te willen beheersen, al dan niet door het op beeld vast te leggen. Evengoed slaagt de film erin aldoor te boeien en zo nu en dan een horroreffect te geven, zodat de film zowel iets wil zeggen als vermakelijk is.

Het verhaal van The Northman is gebaseerd op het Deense volksverhaal uit de 12de/13de eeuw, dat op zijn beurt een IJslandse legende uit de 10de eeuw zou verhalen, over prins Amleth die zich wreekte op zijn oom. Shakespeare’s beroemd toneelwerk Hamlet, Prince of Denmark is op hetzelfde verhaal gebaseerd. Amleth (of Hamlet) is overigens IJslands voor ‘dwaas’ en een belangrijk thema van het verhaal is dat het wijs is om je als een dwaas voor te doen als je wraak wilt nemen en daarvoor je tegenstander moet misleiden.

Een ander opvallend thema van de film is dat van het beest in de mens: niet alleen is Amleth een prins die zich voordoet als slaaf om z’n vijand te misleiden maar hij is ook een sterke beer en – geboren uit een barbaarse daad (verkrachting) – een ongetemde wolf die zijn menselijkheid nog moet vinden. En, zoals we ook gewend zijn bij Shakespeare, zijn er heksen die de toekomst voorspellen want de Nornen (Noordse schikgodinnen) spinnen de draad van lot en niemand kan deze draad breken (dat het verhaal een tragedie maakt). In de film brengt het lot de draad van Amleth samen met die van Olga die hem liefde en daarmee menselijkheid leert naast de haat waarmee hij is vervuld.

Het is een typische Eggers-film geworden: de uitwerking van het verhaal is niet heel interessant en zelfs wat clichématig, al zijn de personages bij Egger wat minder eendimensioneel (niet puur goed of puur kwaad) zoals in de gangbare Hollywoodfilm, uiten die personages zich meer poëtisch dan ad rem, waardoor de film serieuzer voelt dan de gebruikelijke snedige popcorn-actiefilm, en is het wat authentieker dan we gewend zijn doordat veel aandacht is voor de religieuze inbedding met veel heidense rituelen in plaats van de gangbare postmoderne injectie van moderne elementen of opvattingen in een oud verhaal (zoals in The Green Knight waar deze film een beetje op lijkt). Bovenal is de film sfeervol, rauw en gewelddadig – een beetje een cinematografische equivalent van het paganisme van Scandinavische death metal – en in die zin wel een bijzondere ervaring, al is het zeker geen meesterwerk.

Van Eggers remake van de expressionistische film Nosferatu uit 1922 die weer een verfilming is van Stokers beroemde gotische roman Dracula uit 1897, verwachtte ik geen nieuw verhaal en zelfs geen horror: kenmerkend voor Eggers werk is immers z’n toewijding om het verhaal historisch correct te vertellen welk realisme de verbeelding teniet kan doen. Maar op dezelfde manier verwachtte ik ook dat hij de gotische sfeer van het verhaal authentiek zou kunnen brengen en dat leek me wel leuk.

Ik werd niet teleurgesteld: Eggers heeft z’n best gedaan om je onder te dompelen in de gotiek – een met name 19de eeuws genre dat het mysterie poogt terug te brengen in ons modern leven waar de wetenschap alle mysterie heeft verjaagd – terwijl tegelijk de horror ook ruimschoots aan bod komt doordat zijn accurate, bijkans wetenschappelijke benadering de mist van het mysterie net zo snel weer oplost ten gunste van een expliciete, expressionistische monsterlijkheid. Wel oogt de horror in de film als slecht geacteerd amateurtoneel, gooit hij de horror van Dracula, The Exorcist en The Beauty and The Beast verlekkerd bij elkaar en is het soms niet duidelijk of hij een parodie op het horrorgenre wil brengen of ons echt wil doen griezelen.

Maar het verhaal blijft indrukwekkend omdat ze vol symboliek zit. Twee thema’s moeten denk ik worden vermeld. De eerste is het antisemitisme: Orlok (Dracula) is een rijke zakenman uit het Oosten die als een parasiet het bloed van de levenden drinkt om zichzelf in leven te houden, die als immigrant in Duitsland komt en de oorspronkelijke bevolking uitroeit door zich als een met de pest geïnfecteerde rattenplaag te verspreiden. Ook is hij opvallend modern: de angst voor vampieren doet hij af als achterlijk volks bijgeloof terwijl het juist die moderne ‘verlichte’ afwijzing van dergelijke verhalen is waardoor hij als Jood – de duivel – vrij spel heeft. Het tweede thema staat in verband met die wetenschappelijkheid: in die tijd kwam de psychoanalyse op en een belangrijke diagnose was de ‘hysterie’ die vrouwen kon treffen als zij hun seksuele gevoelens onderdrukken (het bovennatuurlijke wordt zo getransformeerd tot een irrationeel onbewuste die evengoed ons leven bepaalt). Ellen lijdt eraan en de film suggereert dat zij Nosferatu heeft opgeroepen: hij belichaamt haar ‘animale’ verlangen door een man overweldigd te worden (zoals Halina Reyn het zou noemen die met haar film Babygirl hetzelfde thema behandelt). Meerdere malen wordt in de film de vraag opgeworpen of het kwaad van buiten of uit onszelf komt en de suggestie is dat het uit ons zelf komt en Nosferatu of de duivel dus een metafoor of belichaming vormt van onze eigen zondigheid (hetgeen ook de voorzienigheid verklaart). Daarom kan het kwaad – de duisternis van onze zondige geheimen – alleen worden vernietigd door het bloot te stellen aan het daglicht, waarop ook de katholieke traditie van het biechten berust. Het antisemitisme is psychoanalytisch zo beschouwd een vorm van projectie: wat we in de Jood zien is in werkelijkheid het kwaad in ons zelf.

Kortom, ik heb me uitstekend vermaakt met de film, ook als die weinig toevoegt aan Stokers roman Dracula of de oude film Nosferatu.

De laatste tijd komen veel films uit over vriendschap tussen jongens en ook deze film gaat meer over zo’n vriendschap dan over de maffia. De film gaat over een man die in Napels opgroeide en er onafscheidelijk van z’n beste vriend was maar op 15-jarige leeftijd Napels is ontvlucht en nu 40 jaar later is teruggkeerd vanuit een soort “Napels zien en dan sterven” maar dan in nostalgische zin omdat hij in feite terugverlangt naar de verloren gegane vriendschap. Maar waar hij is ‘gered’ is zijn vriend dat niet en moet hij in het reine komen met z’n verleden en de vriend om zich in Napels te kunnen vestigen. Het is een aardige film die niet verveelt maar ook nooit echt spannend wordt of indruk maakt: de maffia is aldoor aanwezig maar blijft nogal letterlijk op de achtergrond en ik had gehoopt op een wat intensere confrontatie.