Log

vote posted

Dit is mijn eerste Resident Evil; ik begrijp dat de films zijn gebaseerd op een videospel en de film volgt inderdaad het ‘plot’ van een videospel – een man moet zich door een zee van zombies vechten om een bepaald doel te bereiken – waarbij de hoofdpersoon ook refereert naar het spelen van een videospel. Erg interessant is het allemaal niet waarbij de zombiemonsters lijken geïnspireerd op films als Alien en The Thing en de horror de clichés van het genre volgt met jump scares en veel bloed, maar er is ook humor: anders dan we gewend zijn in films gaat er – net als in het echte leven – van alles mis door onhandigheid en domme pech bij de pogingen van de hoofdpersoon heelhuids weg te komen. Daarbij sluit de inhoud ook aan bij deze vorm: in plaats van dat de hoofdpersoon toch nog op het nippertje de mensheid weet te redden van de zombie-epidemie, wordt die kans op het nippertje verspeeld. Dat geeft een pessimistisch maar realistischer toekomstbeeld: door een stapeling van domme fouten zal de mensheid ten onder gaan. Dat verheft de film nipt boven de middelmaat.

Deze documentaire gaat over Marcus. Maar waarom? De documentaire bevat ook communicatie tussen Marcus en de regisseuse over wat er in moet maar evengoed wordt het doel van de documentaire niet expliciet gemaakt. Blijkbaar kwam de regisseuse hem bij toeval tegen en vond ze hem interessant, ook al benadrukken ze aan het einde dat ze tegengesteld zijn en elkaar niet begrijpen. Ik heb niet echt kunnen ontdekken wat interessant is aan Marcus en dus waarom de regisseuse een film over hem wilde maken. We leren dat de vader van Marcus veel reisde en overal meisjes zwanger maakte, waar onder meer Marcus uit voortkwam die zijn vader altijd heeft gezocht en toen die dood werd gevonden in een tent bleef worstelen met wie hij is en wat het betekent om een man te zijn waarbij hij zich later richt op de manosfeer. Vermoedelijk vindt de regisseuse dat interessant maar veel interessants levert het niet op: in plaats van een onderzoek naar identiteit of mannelijkheid zien we alleen maar Marcus die over zijn leven vertelt en zelf opmerkt dat hij veel op zijn vader lijkt naarmate hij meer over hem hoort, inclusief de onrust die hem laat reizen en het verzet tegen de wereld dat hen uiteindelijk toch isoleert. Als kijker krijg je het gevoel dat het met Marcus net zo slecht gaat aflopen als met zijn vader. Dat suggereert dat nature meer invloed heeft op iemands persoonlijkheid dan nurture, maar tegelijk kan Marcus’ worsteling ook worden opgevat als het gevolg van de afwezigheid van een vader dus toch weer nurture. Ik weet niet eens of de regisseuse deze vragen voor ogen heeft met haar film: de film ontbeert wat mij betreft elke duidelijkheid over wat de film wil zeggen of waar het de regisseuse om gaat.

Deze film is beter dan ik had verwacht: ik verwachtte een film over pesten dat uit de hand loopt want opgepept met eigentijdse body horror, maar van die body horror of horror überhaupt heb ik weinig gemerkt en het loopt eigenlijk helemaal niet zo uit de hand terwijl de film wel als een duik in het zwembad de diepte in gaat met een treffende weergave van het psychologisch proces van een groepsdynamiek die maatschappijbreed heeft geleid en nog voert tot vormen van heksen – en jodenvervolging.

Zo gaat de film over een groep jongens van 12 en 13 jaar waarvan een pestkop een jongen met huiduitslag als een melaatse behandelt of eigenlijk zoals melaatsen in de middeleeuwen werden behandeld: men is bang voor ze en vermijdt angstvallig elk contact. Het interessante nu is dat de jongens net oud genoeg zijn om te weten dat dat flauwekul is, maar tegelijk zijn ze speels genoeg om het spel mee te spelen en door dat spel wordt het toch een soort van beetje waar (in feite werkt een horrorfilm natuurlijk net zo: we geloven er niet in maar door mee te gaan met de fantasie gaan we er toch even in geloven alsof het waar is). En als de meerderheid erin ‘gelooft’, dat wil zeggen: eigenlijk niet in gelooft maar wel net doet alsof, dan is er voor een kritisch lid van de groep veel moed nodig om letterlijk als spelbreker er niet aan mee te doen. Zo is vooral het pestgedrag zelf een besmettelijke ziekte en ontstaat massahysterie dus massaneurose: heksen- en jodenvervolgers geloven vaak zelf niet eens oprecht waarvan ze de heks of jood beschuldigen (zoals George Orwell opmerkte is wat Joden wordt verweten fysiek en logisch niet eens mogelijk) maar de absurde beschuldiging krijgt – juist omdat het absurd is – een magische kracht die het voor de groep waarmaakt: het wordt een ideologie zoals een totalitair regime eveneens elk rationeel debat saboteert door de ideologie boven de feiten te plaatsen. Het gaat niet meer om de vraag of het wel of niet waar is maar om wie wel en wie niet meedoet en bovenal wie besmet en wie rein is: de ideologie verbindt de groep en isoleert het slachtoffer.

Zelfs die slachtoffers gaan twijfelen of ze inderdaad onrein zijn en niet deugen: niemand is volmaakt maar alle zonden van de gemeenschap worden op de zondebok geprojecteerd die wordt blootgesteld aan tests om zijn reinheid (onschuld) te bewijzen waar geen mens en dus ook niet de heks of jood aan kan voldoen. Het slachtoffer zit in de val en in de ijdele hoop te kunnen ontsnappen neemt hij de beschuldigingen van de daders over om anderen te ‘verraden’ en zichzelf weer in de groep te plaatsen. Bovenal wordt de ‘ziekte’ zelf bewaarheid door het isolement: het aldus geïsoleerde en vernederde slachtoffer gaat zich ook vreemd – op z’n minst neurotisch – gedragen waardoor de aansluiting met de groep definitief verbroken lijkt. Dat maakt het mechanisme niet alleen ontmenselijkend voor zowel slachtoffer als voor de daders die alle zichzelf verliezen maar ook tragisch. Kortom, het is een diepe, sociologische maar ook sombere film en die aldoor boeit door een goede opbouw (de film gaat herhaaldelijk net niet de kant op die je denkt dat het zal gaan) en mooie uitvoering met opvallend goed acteerwerk en een opvallende visuele en auditieve stijl.

vote posted

Zoals de trailer al laat zien, zijn de beelden van deze documentaire prachtig. Maar zoals ik op basis daarvan ook al vreesde: de documentaire geeft slechts de meest summiere informatie over het onderwerp van de film want de aanpak is uitdrukkelijk impressionistisch zodat sfeer en mooie beelden belangrijker zijn dan de inhoud. Of misschien is de inhoud wel belangrijk – ik denk dat de film wil laten zien dat de op zich geïsoleerde Amish-achtige gemeenschap in Oekraïne die ook niet meevecht in de oorlog toch betrokken raakt bij de oorlog en vrijwillig de soldaten aan het front helpt – maar alles wat de film daarover zegt heb ik nu al in deze zin zo ongeveer gezegd. Het maakte dat ik toch wat op mijn (kennis)honger bleef zitten en onbevredigd de bioscoop verliet, ook al is de film esthetisch heel mooi.

vote posted

Ik werd aangetrokken door de artisticiteit van de trailer en ik werd niet teleurgesteld: de film is een soort doorlopende tentoonstelling van de kunst van Jeroen Kooijmans zelf en z’n partner Elspeth Diederix, die beide vooraanstaande Nederlandse kunstenaars zijn en dat met deze film onderstrepen, in de vorm van een soort videodagboek van Jeroen die worstelt met zijn depressies en zelfs in psychoses raakt terwijl hij en zij bezig zijn met hun kunst en ze smoorverliefd op elkaar zijn. Zoals het bij postmoderne kunst betaamt, is er geen duidelijk onderscheid tussen leven en kunst, echt (natuur) en manipulatie, en de film is een indrukwekkende ode aan de liefde, de kunst en – ook al kan Jeroen de gedachte aan de dood maar niet van zich afzetten – het leven.

Allereerst is de film een komedie met misschien wat flauwe karikaturen en humor maar je glimlacht evengoed omdat het bijna op een kinderlijke manier sympathiek voelt. En dat het sympathiek voelt komt misschien omdat de film gaat over de botsing van culturen – waar we als (postmoderne) kijker ons wel iets bij voor kunnen stellen – maar dan op een sympathieke, sprookjesachtige manier vormgegeven in de vorm van twee primitieve eilandbewoners die geloven dat ze afstammen van zeemeeuwen en dat het toelaten van mensen van het vasteland hun ondergang zal zijn (hetgeen cultureel gezien natuurlijk ook zo is) terwijl de moderne wereld geen boodschap heeft aan dergelijke culturele gevoeligheden. De gemeenteambtenaar die van fantasy-verhalen houdt vormt de brug tussen de bureaucratie van de moderne wereld en de mythologische wereld van de eilandbewoners en hij slaagt erin de angst van de eilandbewoners voor die moderne wereld te overwinnen terwijl de film zelf de mythologie van het eiland afmaakt: ook zeemeeuwen moeten eens het nest verlaten terwijl ze – heel postmodern – overal thuis kunnen zijn zolang ze samen zijn waarbij de verhalen van henzelf en anderen ze kunnen blijven laten ‘vliegen’. De film is misschien geen hoogvlieger maar wel heel sympathiek en een soort Hundreds of Beavers (2022) maar dan iets conventioneler.

vote posted

De films van Demy gaan over de liefde en hoe geliefden – ook fysiek – elkaar wel of niet treffen in hun reizen door het leven in tijd en afstand. Die verwevenheid of net niet verwevenheid van levens beperkt zich bij Demy niet tot één film: personages (of jongere kopieën ervan) uit z’n debuutfilm Lola (1961) keren weer terug in latere films om opnieuw de liefde wel of niet te treffen. Ondanks de ernst of zelfs tragiek van dit kosmisch-amoreus biljartspel dat sommigen winnaars maar juist de hoofdpersoon meestal een verliezer maakt, is de toon altijd vrolijk en sprookjesachtig die ons eraan herinnert dat de liefde bij uitstek vreugde brengt, onze harten sneller doet kloppen en ons laat zingen en dansen. Waar het tragische Les Parapluies de Cherbourg (1964) nog een operavorm koos waarin alle tekst wordt gezongen zonder dans, is Les Demoiselles de Rochefort (1967) een echte musical waarin gesproken tekst wordt afgewisseld met zang en muziek. De film is daarmee een ode aan de klassieke Hollywood-musicals als Singin’ in the Rain (1952) en An American in Paris (1951) en is net als die in Technicoor gefilmd.

De ‘oude’ Lola blijkt in Les Demoiselles de Rochefort (1967) te zijn vermoord, maar Catherine Deneuve speelt een nieuwe Lola als Delphine die ditmaal is voorbestemd een schilder-matroos als haar ware liefde te treffen (in de film Lola was een matroos daarentegen een voorbijgaande gril die ze koos omdat hij haar aan haar ware liefde deed denken). Tegen de achtergrond van een kermis, waarvan de twee jongens in elke stad een ander schatje scoren (en daarmee interessant worden als de ware niet wordt getroffen), en het in- en uitreizen van de mannen die die waren zijn voor de dames, lijkt het er eerst op dat iedereen iedereen treft behalve degene die voor hem of haar de ware is, vinden ze uiteindelijk toch elkaar. Zelfs de hoofdpersoon Delphine, van wie je op basis van de eerdere films zou verwachten dat zij haar ware net misloopt, treft op het nippertje toch nog haar ware (zoals het in een vrolijke musical betaamt). Daarmee is wat mij betreft het universum van Demy tot een goed einde gekomen en afgesloten.

Net als Les Parapluies de Cherbourg (1964) is deze eerste film van Demy een romantische film die tegelijk antiromantisch is: de dromerige hoofdpersoon krijgt het meisje waar hij verliefd op is niet. En de reden is dat hij niet haar eerste liefde is: de boodschap van de film is dat de eerste liefde de sterkste of ware liefde is. Tegelijk wordt de liefde gekoppeld aan fysieke afstand: mensen die de liefde niet vinden vertrekken om het geluk elders te beproeven en tegelijk is een fysieke afstand een beproeving die ware liefde doorstaat. En mensen reizen naar hun liefde of verlaten juist hun geliefde omdat ze hun werk elders hebben. Of ze reizen naar dezelfde stad zonder elkaar te treffen. Wat de film echter bovenal interessant maakt is de verdubbeling: de kleine Cecilia is een afspiegeling van de oudere Cecilia en lijkt dezelfde toekomst tegemoet te gaan. De films van Demy staan ook qua plot met elkaar in verband zodat ze een eigen universum vormen: zo wordt Roland in Lola afgewezen maar krijgt hij in Parapluies de Cherbourg (1964) wel het meisje dat in die film niet wacht op haar eerste, ware liefde. Zo worden de personen in dat universum steeds ouder, volwassener en cynischer en de films steeds tragischer ondanks hun sprookjesachtige kleuren en musical-achtige vrolijkheid.

De film bestaat uit vier korte en alle interessante verhalen en het is wat lastig om de rode draad in deze verhalen te vinden, maar het heeft te maken met een transformatie, een over de drempel stappen waarbij ondanks de moeilijkheid toch een zekerheid aan de oppervlakte komt dat het goed komt. En dat ze alle afspelen rond of op hetzelfde meer in de zomer (zoals ook de zomervakantie zelfs de overgang is tussen twee levensfasen) waarbij het water zelf de problemen lijkt op te lossen alsof het leven een taoïstische stroom is waar je je op kunt en moet laten meevoeren. Het is een bitterzoete maar vooral mooie, warme film. Het is ook de eerste lange speelfilm van Sierra Falconer en ik verheug me nu al op haar volgende film.