Log

Hier kon ik weinig mee. In New York date een immigrant uit Taiwan met een Chinese immigrante die in een massagesalon werkt en als die wegvalt date hij met een collega en vriendin van haar waarna die haar werk beu is en vertrekt. De film zou iets over immigratie willen zeggen – dat immigranten familieachtige relaties zoeken in het nieuwe land – maar ik vond niets in de film dat niet ook normaal is bij niet-immigranten: ook daar ontstaan vriendschappen op werk, vinden velen geen ware liefde en worden mensen hun werk beu en verhuizen. Ik heb eigenlijk niets interessants in de film kunnen vinden: niet in de beelden, niet in het plot en thematiek heb ik niet eens kunnen vinden zodat de film voelt als een persoonlijke anekdote uit het leven van de regisseuse.

Meestal zijn debuutfilms niet sterk en het onderwerp van de film – een coming-to-age-film over een meisje dat seksuele gevoelens ontdekt in het katholieke milieu van een klooster – lijkt uitgemolken, maar ik werd aangenaam verrast door deze film. De film concentreert zich vanaf het begin op het sensuele in de vorm van close-ups van delen van gezichten en de eveneens zeer sensuele aspecten van samenzang en ademhaling: wat dat betreft deed het bewust intieme van de film me denken aan La Vie d'Adèle (2013) maar deze film beviel me veel beter omdat het zich niet plat richt op het seksuele maar laat zien dat het erotische zich uitstrekt tot het religieuze. Het verschil tussen protestantisme en katholicisme is met name dat het protestantisme zich richt op het geestelijke (het geloof) terwijl het katholicisme de religieuze praktijk verbindt met het lichaam (en diens passies) en het wereldse om welke reden de Maagd Maria zo’n centrale heeft gekregen in het katholieke geloof want wat is er lichamelijker en wereldser dan een moeder met kind? Deze film laat die sensuele kant van het katholicisme prachtig zien: het meisje moet zich richten op de (eeuwige) aanraking door God maar die is in wezen een platoonse opstijging vanuit de (tijdelijke) menselijke aanraking. Tegelijk bevat de plotontwikkeling ook spanning zodat de film niet alleen een statement is maar je ook wilt weten hoe de verschillende scènes aflopen.

Het meisje in de film is nog maagd en gestimuleerd door haar vriendinnen die al wel ervaring hebben op seksueel gebied, raakt ze verward door alle sensuele indrukken en verlangens, van een eerste kus met haar ervaren vriendin tot het zien van een (half)naakte bouwvakker en van een prachtig beeldhouwwerk van de Heilige Maria tot de hemelse maar zeer sensuele religieuze zang. De tegenstelling tussen het religieuze en het wereldse blijkt slechts dogma terwijl ze in de praktijk door elkaar heen vloeien. Door haar verwarring en fouten die ze daardoor maakt verliest ze haar vriendinnen en door die spanning haar zangkwaliteit, waardoor ze alles kwijtraakt, maar ze lijkt verzoening te vinden in het geloof in plaats van zich als maagd van de brug te storten. Daarmee wordt ze echt volwassen: ze leert dat de menselijke en de goddelijke aanraking beide waarde hebben, juist daardoor ze op elkaar steunen, en geen ervan kan in het leven worden ontkend. De film is daarmee niet alleen een gevoelige, empathische coming-to-age-film over een meisje dat haar seksualiteit ontdekt, maar ook een heerlijke bekrachtiging van de sensuele kant van het katholieke geloof.

De film maakt gebruik van de bekende horrorelementen in inhoud (heksen (folk horror), spoken, traumaverwerking) en in stijl (sfeervolle duisternis, spannende geluiden, jump scares) maar integreert ze in een goed verhaal dat tevens een moordmysterie is. Zelfs de plotelementen en -twisten zijn horror- en thrillerclichés die we al veel vaker hebben gezien, maar toch is het verhaal van de film origineel. De hoofdpersoon is een asociale schrijver die zijn verhalen net zo ‘bleak’ laat aflopen als zijn karakter is en in lijn daarmee probeert hij zelfmoord te plegen in zijn hotel waarna hij door ontwikkelingen in een behekste kamer van het hotel raakt: de film is vanaf het begin doodeng maar naarmate we meer leren over de hoofdpersoon en de gebeurtenissen rondom het hotel komen de horrorelementen op de achtergrond en transformeert de film tot een spannende thriller waarin de hoofdpersoon een moord oplost maar het de vraag is of hij met die kennis levend wegkomt: de verandering in toon loopt parallel met zijn psychische ontwikkeling waarbij hij zijn angsten overwint door letterlijk ‘facing his demons’ en zich met zijn doodgeschoten moeder verzoent.

De spoken zijn echt als je je er voor open stelt, zegt de zwerver onder invloed van psilocybine, en het horrordeel van de film voelt ook als een psychedelische bad trip waarbij zijn nieuwsgierigheid als schrijver hem het moordmysterie en daarmee de diepste lagen van de hel in lokt terwijl hij daar zijn psychische loutering vindt: het verhaal zit knap in elkaar en is gelaagd waarmee dit eindelijk weer eens een horrorfilm voor volwassenen lijkt. En daarbij is de film ook nog veel enger en spannender dan alle Amerikaanse horrortroep die de bioscopen overspoelen en die op pubers of andere hersenlozen mensen is gericht. Hokum is de beste horrorfilm die ik in vele jaren heb gezien.

Ik ken Wyles’ klassieke verfilming uit 1933 en ook de meest getrouwe en sfeervolle versie van Kosminksi uit 1992 (die zelfs het tweede deel van het boek verfilmt) niet, maar ik vond dit geen slechte adaptatie van het boek. Weliswaar wordt heel veel weggelaten en richt het zich geheel op de passievolle liefdesrelatie van Carherine en Heathcliff, het verdoemde stel dat elkaar meer pijn doet dan liefheeft, met opvallend veel kinky seks en hedendaage popliedjes die het denk ik eigentijds moeten maken, maar de film is sfeervol, ziet er mooi uit en beeldt volgens mij de duistere en onverbrekelijke liefdesband tussen de twee ‘wretched souls’ goed uit. Wel maakt de film ze bewust wat sympathieker van karakter om er meer een puur romantische film van te maken: dat het twee onopgevoede, egoïstische en wraakzuchtige personen zijn, die juist daarom zo’n pure, bijna dierlijke verbinding hebben, komt minder duidelijk uit de verf (al moet natuurlijk de kinky seks die wildheid en ongeremdheid uitdrukken).

De film opent met een Mary Shelley die vanuit de dood het echte verhaal van Frankenstein aankondigt – het engste van allemaal: een romance – waarna ze in duivels gelach uitbarst. Dan weet je al dat dit een slechte film gaat worden. Nadat het monster – hij is opeens in de VS in de jaren ’30 – dan zijn bruid heeft gekregen door nota bene een wetenschapper die lichamen uit de dood opwekt door middel van zwarte gaten en Einsteins relativiteitstheorie, verwordt de film tot een zoveelste Bonnie & Clyde-vluchtverhaal. De film is denk ik feministisch bedoeld: de grofgebekte bruid is de leider van het duo, degene die hen opspoort is een vrouwelijke detective zoals ook de ‘gekke’ wetenschapper een vrouw is en het codewoord is ‘I’d rather not to’ waarmee de vrouwen aangeven een eigen wil te hebben. De film is onzinnig zonder echt grappig te worden en ondanks de buitenissige vorm – het ziet er allemaal wel mooi uit – ontstijgt de nogal platte film nergens de middelmaat en wordt daarom ook maar niet boeiend. Ondanks de feministische touch is dit zeker niet hoe Mary Shelley haar verhaal had bedoeld.

Een misdaadthriller in de vorm van een musical krijgt de handen van het publiek niet snel op elkaar maar ik vond het zeer goed werken in deze film. Het verhaal van de film is opmerkelijk: een maffiabaas heeft genoeg van zijn beestachtige kant (zijn ‘schaduw’) en laat zich ombouwen tot vrouw welke zachtere kant haar ware aard zou zijn, waarna ze die kant met haar advocate verder ontwikkelt door nota bene de slachtoffers van de georganiseerde misdaad te gaan helpen (de film gaat in die zin over de maar liefst 130.000 mensen die in Mexico zijn verdwenen in de drugsoorlog), maar haar nieuwe identiteit leidt ook tot een fataal misverstand. Het verhaal is op bepaalde punten niet helemaal geloofwaardig, maar het is de muziek die dat ruimschoots compenseert: de muziek brengt een emotionele lading waardoor je het gevoelsmatig gelooft en waardoor de film ontroert terwijl de climax ook gewoon spannend is.

Ik denk dat Nolan een goede maar weinig bijzondere film heeft gemaakt op basis van Homerus’ Odyssee: de belangrijkste elementen zitten erin zoals je kunt verwachten waarbij hij ook voortdurend afwijkt van het oorspronkelijke verhaal maar ook dat kun je verwachten, temeer nu het doel van Nolan was om het verhaal toegankelijk te maken voor het hedendaags publiek. Zoals gebruikelijk bij Nolan vertelt hij het verhaal non-lineair, om meteen de aandacht te richten op het door vrijers misbruikte paleis thuis om dan door middel van flash backs het verhaal van Troje en de terugreis te vertellen om weer te eindigen in het paleis zodat ook het verhaal mooi rond is. De cinematografie en acteerprestaties maakten niet veel indruk op me en ik heb ook niet de indruk dat IMAX iets toevoegt aan de filmervaring; nooit werd ik echt in de film gezogen maar overheerste de nepheid van de film. Wel is het natuurlijk geweldig dat de film een van de belangrijkste klassiekers uit de wereldliteratuur in de belangstelling heeft gebracht.

De kritiek op de opvallend multiculturele cast deel ik niet: het is immers een mythe die iets zegt over de mens überhaupt en als zodanig even goed geldt voor niet-Griekse volkeren. De aanpassingen van het verhaal zien vooral op een zekere verinnerlijking (als gevolg van het christendom) van het verhaal waardoor het minder een mythologisch drama is van de mens in gevecht met de goden (die goden zijn in Nolans film vrijwel afwezig) en meer een psychologisch drama van een militair met PTSS (zoals de invoeging van de figuur Sinon die bij Homerus niet voortkomt maar die Odysseus in Nolans film een schuldgevoel aanpraat). En waar bij Homerus Odysseus met allerlei vrouwen seks heeft, blijft hij in Nolans versie opvallend trouw aan Penelope (dat Calypso hem weet te verleiden is bij Nolan alleen mogelijk doordat hij lotusbloemen at en daardoor is vergeten dat hij getrouwd is). Dat is onvermijdelijk bij een Hollywood-film en stoorde evenmin.

Conform dezelfde Hollywood-wet, die sterker is dan Zeus’ wet, bevat de film ongeloofwaardige actiescene’s waarin een oude Odysseus nog moeiteloos het gevecht met een groep complotplegers in Pylos en 180 vrijers in Ithaka wint. Maar de aan Homerus ontleende en tegelijkertijd sterk aangepaste avonturen op de weg naar huis waren redelijk vermakelijk, vooral die op Circe, en de film kent een bevredigende climax waarin Odysseus het opneemt tegen de vrijers, die misbruik hadden gemaakt van de gastvrijheid (tot aan moordplannen op zijn zoon toe), om nu als werktuig van Zeus diens wet en zijn huwelijk met Penelope te herstellen. Uiteraard doodt hij conform de Hollywood-conventies zijn belangrijkste tegenstrever Antinoös als laatste (bij Homerus als eerste) en kiest hij als door wroeging gekwelde held zelf voor zijn verbanning (bij Homerus heeft hij geen wroeging, streed hij onverzettelijk om de troon en werd hij pas 20 jaar later verbannen). Het belangrijkste verschil is denk ik dat bij Homerus Odysseus alleen spijt had van zijn hoogmoed en het niet eren van de goden, waarvoor de goden hem straften met de dood van al zijn strijdmakkers (in de Griekse tragedie is de held ‘groots’ omdat hij in zijn ambitie de goddelijke wetten overschrijdt waarvoor hij wel wordt bestraft met de dood), maar hij had geen spijt van zijn plundering van Troje, hetgeen immers juist zijn heldendaad was, terwijl hij dat bij Nolan wel heeft omdat – zoals gezegd – Nolan een interpretatie geeft die modern-christelijk is (er spreekt weinig mens- en vredelievendheid uit het plunderen van andere steden) en die aan de Hollywood-conventies voldoet (de held moet een man zijn die een fout maakt maar die ook herstelt in een proces van loutering en vergeving). Bij Homerus is Odysseus uiteindelijk een glorieuze held die zijn troon herovert en de rede – de menselijke list – laat zegevieren over de natuur en de goden en daarmee een nieuwe fase van de mensheid aankondigt, terwijl bij Nolan de held de wereld in chaos stort maar de orde ook weer herstelt met het vergeten en vergeven van wat er in Troje is gebeurd waardoor er weer hoop is voor een nieuwe beschaving in een soort eindeloze cyclus van fout, vergeten en opnieuw beginnen en dat wellicht zijn visie op en hoop in een hergeboorte van de VS, die momenteel zichzelf en de wereld in chaos storten, uitdrukt.

Ik had een film verwacht met meer originele, visuele filmkunst en meer filosofische diepgang, maar dat viel wat tegen. De film maakt gebruik van twee superclichés: het (alsmaar) terugreizen in de tijd om de wereld alsnog te kunnen redden van een apocalyps die al heeft plaatsgevonden (12 Monkeys, Terminator, X-Men, Groundhog Day, Edge Of Tomorrow, etc) en het concept van een chaotisch, conflicterend, willekeurig samengesteld groepje (‘a ragtag bunch of misfits’) dat die allerbelangrijkste taak moet klaren (The Lord of the Rings, Harry Potter, Guardians Of The Galaxy, The Avengers, etc). De film is dan ook gelukkig niet serieus maar een soort parodie op al deze films, een beetje in de stijl van Beetlejuice, al haalt Verbinski’s film het niet bij de humor, energie en quirkiness van Burtons films.

Maar de film is bovenal een maatschappijkritische satire op de huidige ontwikkeling van AI met jongeren die als gevolg van hun telefoonverslaving in zombies veranderen en met het klonen van gedode jongeren als gevolg van dagelijkse school shootings, welke kloons advertentieteksten uitspreken, terwijl een kind op het punt staat een God-AI te maken terwijl het nog 50 jaar zal duren voordat we veiligheidsmaatregelen kunnen implementeren om te voorkomen dat dat een allesdestructieve God zal zijn. De film is redelijk vermakelijk, al tilt pas het einde de film boven de middelmaat uit met de plottwist en de boodschap dat het zinloos is om te proberen AI te beheersen – de echte wereld kan niet op tegen de valse maar perfecte wereld van AI – maar dat de enige redding van de mensheid een virus is dat ons allergisch maakt voor deze technologie.

Sandu maakte als kind de Tsjetsjeense oorlog mee en door middel van deze documentaire haalt ze herinneringen op uit die tijd: de film is als het ware een fotoboek die ze doorbladert en van commentaar voorziet. Heel duidelijk is het niet wat er allemaal ‘politiek’ gebeurt, maar ze kiest dan ook bewust voor het perspectief van haarzelf als kind, soms aangevuld met kennis van wat er later zou gebeuren. Op dezelfde manier getuigen de beelden aan de ene kant van een kinderlijke fantasie terwijl ze aan de andere kant ook heel artistiek zijn: ze doen denken aan surrealistische kunst, ook al lijken ze niet zozeer het onderbewuste uit te drukken. Haar oorlogservaringen zijn aangrijpend en de beelden zijn poëtisch en prachtig, maar qua inhoud is de film niet meer dan het visueel prachtig vormgegeven fotoboek van herinneringen. De documentaire belooft een poging te zijn de cyclus van geweld te begrijpen maar dat komt niet echt van de grond: de documentaire eindigt niet met een antwoord maar slechts met een aanklacht tegen de oorlog überhaupt.

De film doet wat je van een Amerikaanse comedy verwacht: het laat je lachen om al te herkenbare ongemakkelijke situaties bij een semi-onverwacht bezoek waarbij alles anders loopt dan gepland en dat ietwat voorspelbaar toewerkt naar (een uitnodiging om deel te nemen aan) een partnerruil of seksorgie dat natuurlijk ook heel ongemakkelijk is en in het honderd loopt. Het laatste half uur is het opeens gedaan met de pret want dan is de film serieus in de onvermijdelijk morele boodschap in de vorm van een relatietherapeutische sessie met als les dat als je als stel uit wrok alleen nog maar ruzie maakt en elkaar kleineert je ofwel uit elkaar moet gaan om het met een ander te proberen (hetgeen kan verklaren waarom ze wel heel graag de partnerruil accepteerden) ofwel je een nieuwe relatie met elkaar moet beginnen die is gebaseerd op openheid en luisteren in plaats van wrok en jezelf afsluiten naar de ander toe (met ook een hedendaags emancipatoir tintje want de man moet beter luisteren naar wat de vrouw wil om ook haar te kunnen bevredigen). De film is daarmee niet bijzonder maar wel vermakelijk.

Ik ben fan van The Beatles maar dit was een zeldzaam saaie documentaire.

Filmkrant is negatief over deze film omdat deze al te brave documentaire van en over de al te brave bassist Matlock anti-punk is en de punkbweging zoals die door The Sex Pistols werd aangevoerd geen recht zou doen. Ik ben positiever: de film vertelt evengoed op overtuigende wijze het verhaal van de legendarische groep. Aan de ene kant had je een nieuwe generatie muzikanten die vaak nog moesten leren spelen maar een revolutionair, uitdrukkelijk anti-establishment-, elan hadden en luidruchtig de oude generatie bij het oud vuil zetten waarbij de leden van de Pistols wel fan waren van met name The Faces maar die rauwe rock via het louche pubrockgenre, dat nieuwe deuren opende, een nieuw, fris geluid gaven. Aan de andere kant had je de slimme maar ook valse manager McLaren die een rockabilly-kledingzaak in London tot verzamelplek van een nieuwe generatie maakte door die kledingstijl te vernieuwen tot een meer S&M-stijl (met de bekende gescheurde kleren e.d.) en die na het horen van The New York Dolls tot het inzicht kwam dat de muziek er niet toe deed maar dat (provocerende) presentatie alles is. Hij bekokstoofde met Johnny Rotten dat Matlock moest worden vervangen door Sid Vicious die met zijn punkhoofd en destructief gedrag het boegbeeld van de ‘punk’ werd maar geen noot kon spelen. De band ging aldus ten onder aan bans en muzikale mislukking als gevolg van provocaties en een onhandelbare Vicious die ook nog zijn vriendin vermoordde, welke einde in chaos waarschijnlijk precies was wat McLaren met de band voor ogen had. Punk zoals McLaren en dus The Sex Pistols voorstond was chaos en dat ondermijnt ook zichzelf dus kan nooit lang duren. Maar in die korte tijd waren The Sex Pistols wel de immens invloedrijke voortrekkers van een nieuwe popgeneratie geworden.

De al voor het einde uit de band gezette Matlock bleef muziek maken, eerst met de Rich Kids die de powerpop en New Romanticism, die weldra de Britse new wave zou domineren, anticipeerde. Matlock blijkt een sympathieke man die geen wrok lijkt te koesteren en een tevreden rockmuzikant is geworden. En de revolutie van The Sex Pistols die alles anders gemaakt zou hebben? Hij ziet de popgeschiedenis meer als een estafette-reeks waarbij The Sex Pistols dat estafettestokje even vast hebben mogen houden. Ik denk dat hij gelijk heeft.