Log

Dementie is een even urgent als dankbaar onderwerp voor een film want de samenleving vergrijst en de kans dat jezelf met de ziekte te maken krijgt is zeer groot en tegelijk is het een fascinerende ziekte omdat het de identiteit van de patiënt wegneemt of eigenlijk juist alles wegneemt behalve het ‘zelf’ van de patiënt die daardoor verloren in de wereld rondtast naar enig houvast. Deze film kent weinig drama of zelfs een verhaal maar oogt wel realistisch zodat het op een documentaire lijkt die zich focust op één oude vrouw die opgenomen wordt in een tamelijk luxueus tehuis. Omdat alle mensen in de film van goede wil zijn levert het vooral een lieve film op over een vrouw die denkt nieuwe vriendjes en vriendinnen te vinden terwijl ze zorgzaam wordt verzorgd.

Ik heb niets met Janis Ian of haar muziek maar dit is een prima documentaire zoals ik ze graag zie: de film toont de hoogte- en dieptepunten van Janis’ leven en carrière gelardeerd met onder meer authentiek beeldmateriaal en de nodige ‘talking heads’. En met natuurlijk veel lof over de persoon en muziek van Janis maar dat hoort er nu eenmaal bij omdat zo’n documentaire ook altijd een soort hagiografie is.

Elke film van P.T. Anderson wordt de hemel in geprezen maar mij doen ze niet heel veel: ze zijn wel aardig maar het ontgaat mij wat er bijzonder aan is. In deze film kijken we voor de zoveelste keer naar de jacht van de politie/bandiet op een bandiet/held waarbij ook andere oeroude clichés niet worden geschuwd zoals dat de zoon/dochter van de oude held(in) verweesd achter blijft, liefdevol wordt verzorgd en een normale jeugd heeft totdat de politie/bandiet hem/haar op het spoor komt waarna het tot een confrontatie komt waarbij de jongen of het meisje zijn of haar heldendom (rebellie) ontdekt. En voor zo’n standaardverhaal is 170 minuten echt veel te lang al moet worden toegegeven dat ik me ook niet heb verveeld zodat de film toch iets goeds moet doen.

Het enige bijzondere is dat het verhaal in een postmodern jasje is gestoken zodat alle clichés van het verhaal ook bewust als zodanig zullen zijn bedoeld (de film steelt vrolijk uit andere films en verhalen), zodat het een politieke context heeft gekregen – het gaat om terroristen die zich schuldig maken aan – omdat we zaken moeten benoemen zeg ik: – extreem-links geweld met een geheime racistische club als tegenspeler – en zodat de stereotiepe rollen zijn omgekeerd en aldoor de ambiguïteit wordt gezocht zodat de helden terroristen, vrouw en zwart zijn, de verzorgster van de heldin in spé een wietrokende man is en de echte bandiet als een homo een te strak shirt draagt en stiekem geilt op zwarte vrouwen. Er zit wat absurdistische humor is maar die ontstijgt niet die van die andere Anderson (Wes) en de film wordt eigenlijk pas aan het slot echt vermakelijk als de film de hoofdpersonen laat samenkomen en de film zijn (gewelddadige) climax vindt.

De film is losjes gebaseerd op Pynchons boek Vineland (1990) dat in 1984 afspeelt en bedoeld was als een waarschuwing tegen het ‘fascisme’ van Reagans politiek: ik neem aan dat de film is bedoeld als een waarschuwing tegen Trumps ‘fascisme’ met impliciet een oproep tot opstand of het verheerlijken van revolutionair geweld (“extreem-links geweld” zeg maar) met die van de jaren ’60 met de Black Panthers als voorbeeld. Of als je het minder extremistisch wilt zien: de film is een ode aan de rebellen van alle tijden die de echte helden van de samenleving (zouden) zijn.

De documentaire vertelt het verhaal van de film – van Lumière en Méliès naar de TV naar youtube en de Voyager – en doet dat in de vorm van film zelf dus in de vorm van eindeloos veel filmpjes. De rode draad is dat het vooral voor entertainment wordt gebruikt – het is een bijzondere ervaring om jezelf of een ander te zien waar niets is welke reflectie ook uitnodigt om te kijken naar mensen die kijken naar mensen die kijken etc. – zodat het enige doel is om mensen zo veel en zo lang mogelijk te laten kijken. Ik zie dat de kritieken negatief zijn – één noemt het alsof je youtube op autoplay hebt en het algoritme je van filmpje naar filmpje brengt – maar ik vind het wel een vermakelijke en aardig complete compilatie van de geschiedenis van de film die tegelijk laat ervaren dat we dankzij de camera in een spiegelpaleis leven.

We hebben films waarin we in praktisch één lange take de hectiek voor het personeel op één avond in een druk restaurant volgen en nu hebben we ook een film waarin we in praktisch één lange take de hectiek voor één verpleegster op een avond in een druk ziekenhuis volgen. We hebben natuurlijk al vaak gehoord dat de werkdruk voor het verplegend personeel erg hoog is maar wat je in de film ook meekrijgt is dat het niet alleen maar soms druk is (iemand aan de lopende band heeft ook aldoor letterlijk zijn handen vol) maar dat het ook emotioneel belastend is omdat je met lijdende of ongeduldige mensen te maken hebt die op een kritieke moment van hun leven zitten hetgeen ook emotioneel druk geeft en warme maar ook nare momenten oplevert. Het levert niet alleen overspannen personeel maar ook personeel dat fouten maakt die fataal kunnen zijn op.

Nu is de verpleegster van de film wel een vrouw die zich 100% geeft dus erg hard werkt en alles voor de patiënt over heeft hetgeen niet voor alle verplegers zal gelden maar het punt is duidelijk en wordt ook expliciet gemaakt op het einde: er is een tekort aan verplegend personeel en dat zal alleen maar blijven groeien zodat de wereld afstevent op een gezondheidscrisis. Hoe belangrijk die boodschap ook is, de film is als film wel mager want meer dan een vehikel voor die politieke boodschap is de film niet, al is de film niet saai want ook als kijker krijg je iets mee van de adrenalinerush van de continue actie of stress van de verpleegster. Dat maakt de film geslaagd.

De film geeft ons een inkijkje in het wel en wee van een familie in Taiwan rond de milleniumwisseling en lijkt ogenschijnlijk niets meer dan dat te doen: oma heeft een beroerte gekregen maar verder gaat het vooral om de romantische liefde in z’n vormen zoals eerste liefdes, oude liefdes, vreemdgaan, huwelijksproblemen, poging tot zelfmoord en zelfs een moord. Dat neigt naar het saaie al wordt het boeiend gehouden door de intelligente opmerkingen die men maakt waarmee we als het ware ook een inkijkje krijgen in de psyche van de personen. Maar gaandeweg krijgt de film een meer mystieke betekenis waarvan het feit dat we vaak de personen gadeslaan vanachter een ruit al een hint is samen met de vraag waarom we films kijken als die slechts het leven tonen welke vraag in de film expliciet wordt gesteld: de film laat ons naar het leven kijken om samen met de personen in de film te zoeken naar het mysterie van het leven. Zoals de game-producent zegt gaan games alleen maar over moord e.d., niet omdat we de computer niet goed genoeg kennen maar omdat we de mens nog niet goed genoeg kennen.

De kleine jongen vraagt of we allemaal hetzelfde zien en of we alleen maar de voorkant van dingen zien zodat hij de achterkant van mensen fotografeert om de mensen te laten zien wat zij nooit zien: de film wil denk ik hetzelfde doen (de regisseur Yang is in dat opzicht de kleine Yang Yang in de film) door ons het leven te tonen zoals we die zelf als subject van dat leven niet kunnen zien. Maar ofschoon we misschien niet hetzelfde zien, is ons leven in wezen wel hetzelfde – namelijk vol onzekerheden en grilligheden met twijfels of je wel eerlijk bent of het goede doet en een angst voor het nieuwe terwijl dezelfde gameproducent opmerkt dat elke dag nieuw is (met gokken, mediteren in de bergen of geloof in magie of horoscopen als wanhopige pogingen toch grip te krijgen op het leven) – waarbij het leven zich tegelijk eindeloos herhaalt in elke nieuwe generatie die hetzelfde geluk en ongeluk als de vorige beleeft en waardoor het leven van de familie in de film ook een spiegel voor ons leven is. Ook als je een tweede kans zou krijgen dan zou dat geen verschil maken: je lot ligt als het ware vast. Wat resteert is je leven verzorgen zoals je een plantje verzorgt in de hoop dat het goed komt en wat je leert van de ervaring des levens doorgeven aan de volgende generatie – hen laten zien wat zij zelf nog niet kunnen zien – zodat zij beter zijn voorbereid op het leven. Want uiteindelijk is het mysterie van het leven niet moeilijk op te lossen: het leven is wat het is en je zult het uiteindelijk zien hetgeen ook voor de kijker van de film moet gelden.

Het valt op dat veel Aziatische films over het mystieke aspect van het leven gaan en deze film is zeker een van de beste. Sowieso is de film veel rijker en knapper dan de ogenschijnlijk soap-achtige handeling van de film doet vermoeden.

Het idee van de film is best goed en ik kan me dan ook goed voorstellen dat ze dit korte verhaal (van Owen Marshall) hebben gekozen om te verfilmen: een rechter wordt na een beroerte opgenomen in een verzorgingshuis waar de patiënten worden geterroriseerd door een medepatiënt wat de rechter natuurlijk niet kan toestaan, temeer nu de terrorbejaarde het ook met name heeft gemunt op de rechter want zo blijkt later, als we oud zijn dan kunnen de rollen omkeren en degenen die succesvol en machtig waren (zoals de rechter) weerloos en zwak worden (waarbij schaamte kan verhinderen hulp in te roepen) terwijl de loser een nieuwe jeugd kan ervaren omdat hij nu de scepter kan zwaaien en wraak kan nemen op zijn meerderen. Hij speelt ook letterlijk de seniele oude man die weer kind is geworden zodat het personeel geen argwaan krijgt terwijl hij de pestkop uithangt en zelfs mensen vermoordt. De film verwijst zo ook naar de actuele problematiek van (financieel) misbruik van ouderen en meer in het algemeen naar de horror om oud te worden.

De uitvoering vind ik minder sterk: men heeft er denk ik een echte horrorfilm van willen maken maar het verhaal bevat te weinig elementen om er een horrorfilm in de gangbare betekenis van te kunnen maken. In ieder geval wil de film maar niet spannend worden – de dreigende muziek ten spijt – en onverwachte wendingen zitten er ook niet in. Wel strooit de erudiete rechter interessante teksten rond, zoals dat zonder de leeuwen de hyena’s heersen, en speelt Lithgow op geloofwaardige wijze een enge oude man.

Ik heb niets met sport dus sportfilms sla ik meestal over; inhoudelijk lijken ze ook slechts het leven (van de sporter) zelf als sportwedstrijd op te vatten dus met de moraal dat je tegenslagen moet overwinnen en dat de doorzetter zal winnen. Maar omdat Peele ‘m produceerde en het een horrorfilm is gaf ik de film een kans, hopende dat de sport slechts het decor vormt.

Allereerst is het echter wel een sportfilm: het gaat over een talentvolle maar geblesseerde jongen die een kans krijgt om een week te training te volgen bij de G.O.A.T. die echter al ouder is en het stokje lijkt te willen doorgeven aan het jonge talent. Maar de buitensporig harde training lijkt het jonge talent alleen maar te willen breken (z’n blessure is een hersenschudding en bij een volgende klap op het hoofd zal z’n carrière ten einde zijn zodat deze training sowieso geen goed idee lijkt) zodat de oudere sportman nog even de beste kan blijven. De oude man predikt de harde sportsmentaliteit dat je alles moet opgeven om te winnen – de film belicht de religieuze dimensie van sport waarbij de kampioen de Verlosser is die wordt aanbeden door de massa – terwijl het jonge talent een zachter karakter heeft en familie op de eerste plaats stelt: dat de oudere sporter alles doet om nummer één te zijn lijkt eveneens een spoiler over zijn bedoelingen. De sportarts heeft het de hele tijd over gladiatoren en dat verwijst naar de ware bedoeling van de training: een man-tegen-man-gevecht op leven en dood met als inzet glorie (een contract bij de Saviors) of de dood. Ondertussen hallucineert het jonge talent de hele tijd, vermoedelijk door de drugs die de sportarts hem geeft.

De film levert zo wel het nodige (visueel) spektakel en houdt uiteindelijk de ware sportmoraal hoog: je moet je talent ontplooiien en het uiterste van jezelf vragen maar dat betekent niet dat je als een Faust alles moet opofferen – je ziel moet verkopen – voor je ambitie (hetgeen een tegenstelling vormt als tussen christelijk vs. duivels). Het resultaat is een vermakelijke film.

Titus is een zwarte man die graag foto’s maakt van gemarginaliseerde personen en dan met name (zwarte) transgenders vanuit een sociale bewogenheid waarmee hij de wereld wil verbeteren (om welke reden de NPO voor deze documentaire kiest, natuurlijk). Het deed me denken aan een uitzending van het Filosofisch Kwintet (ook van de NPO) over ‘monsters’: monsters jagen ons angst aan maar het zijn ook vaak slechts mensen of wezens die ‘anders’ zijn (welke twee aspecten bv. worden verenigd in het Monster van Frankenstein). Transgenders en andere queer-mensen zijn de hedendaagse ‘monsters’: hun hybride, ongewone uiterlijk schrikt af maar om die reden strijden veel mensen voor hun acceptatie. Voor Titus lijkt de transgender de nieuwe zwarte te zijn: waar vroeger de zwarte het ‘monster’ was, is dat nu met name de transgender. Hij wil de kijker ermee confronteren en dat levert boeiende foto’s op.

Waar de documentaire wel wat belachelijk wordt is wanneer de ‘woke’-ideologie met z’n ‘cultural appropiation’-kritiek, die ook Titus aanhangt, opduikt: mag een zwarte maar cisgender man wel foto’s maken van transgenders (die vraag is hierboven al beantwoord) en mag een blanke vrouw wel een documentaire maken over een zwarte man? Titus geeft aan dat hij liever had gehad dat een zwarte de documentaire had gemaakt maar omdat niemand anders het wil doen (hij was vroeger een Black Panther en hij meent nog steeds dat hij wordt gediscrimineerd en in z’n weg naar roem wordt gedwarsboomd omdat hij zwart is) en hij de publiciteit wel kan gebruiken gaat hij er toch mee akkoord dat een blanke vrouw hem filmt… Gelukkig hebben we de foto’s nog.

Het verhaal lijkt veel op dat van Sense and Sensibility: opnieuw gaat het over een wat armer gezin met alleen maar dochters zodat bij overlijden van de vader alles naar een neef gaat en het dus – vooral voor de moeder – van groot belang is dat de dochters met een rijke man trouwen. Opnieuw zien we het liefdesverhaal opgebouwd worden op basis van de verschillende karakters: ditmaal niet sense vs. sensibility maar een variant erop in de vorm van goedaardigheid (de oudste en mooie dochter Jane) vs. trots (de op een na oudste dochter Elizabeth die ook brutaal-vurig en rap van de tong is waarmee ze de ‘wit’ in de dialogen brengt waar Austens romans om bekend staan) met opnieuw een minnaar die goedgebekt en charmant is maar een bedrieger blijkt maar vooral een goedaardige, wat onhandige man (mr. Bingley) en een wat stugge, zwijgzame man (mr. Darcy). Als die laatste twee rijke mannen naast het gezin gaan wonen is al snel duidelijk dat de goedaardige dochter zal trouwen met de goedaardige man en de trots-arrogante dochter gaat trouwen met de trots-arrogante man, waarbij het verhaal eigenlijk alleen om die laatste verhouding gaat want daar zit alle spanning, vurigheid en door hun trots tot haat opgestuwde misverstanden (de ‘prejudice’) waardoor er wat obstakels moeten worden overwonnen totdat ook zij gelukkig in elkaars armen vallen.

Het is opnieuw een verhaal en dus film die vooral vrouwen zal boeien maar die voor bv. mannen geschikt lijkt ter vervanging van het lezen van Austens klassieke roman uit 1813 waarbij je evengoed kunt genieten van de gevatte opmerkingen van Elizabeth en waarbij je toch wel wat romantiek voelt als Elizabeth en mr. Darcy elkaar vinden; de film lijkt me een goede adaptatie van het boek dat ik niet heb gelezen, al kan een film natuurlijk weinig meer dan de hoofdlijnen van zo’n dik boek uitbeelden en laat een film veel weg.

vote posted

Prima documentaire die tegelijk als een puzzel voelt over de hoofdvraag waarom Joost Zwagerman zelfmoord heeft gepleegd. Als ik op basis van wat de ‘talking heads’ allemaal over hem vertellen de puzzel probeer te leggen dan denk ik dat Joost Zwagerman totale controle zocht en voelde daarin te falen. Daarmee toonde hij zich een echte kunstenaar: als kunst het opleggen van je wil aan de werkelijkheid is (om die te vervolmaken) dan kon Zwagerman goed zijn angsten (om die controle te verliezen) uiten in poëzie en vanwege zijn grote kennis goede essays over kunstwerken schrijven maar zelf een wereld bouwen in de vorm van een roman lukte hem minder goed. In het verlengde daarvan zocht hij erkenning als (groot) kunstenaar en controle over zijn leven dat echter door z’n vingers glipte: hij werd manisch-depressief en egomaan waarin hij een wereld schiep waarin hij altijd gelijk had en hij werd geobsedeerd door zelfmoord als uitdrukking van dat falen, zowel als gebeurtenis die je alleen achter laat (als een ander eruit stapt) als als eigen uitdrukking van dat falen (door er zelf uit te stappen). Dat hij mordicus tegen elke hulp bij zelfdoding was onderstreept alleen maar zijn ziekelijke zucht naar controle en perfectie: het leven moest perfect zijn (of zijn zoals gewild en gepland) en hij bleef in die zin tot het einde tegen de chaos strijden terwijl paradoxalerwijs juist die houding alleen maar tot falen kon leiden waarbij zelfmoord de enige mogelijkheid bood om ten langen leste nog grip op het eigen leven te krijgen.

De Nouvelle Vague zette zich af tegen de ‘droomfabriek’ van Hollywood: het wilde de kijker bewust maken dat het naar een film kijkt (met bv. het doorbreken van de vierde wand) en doorbreekt bewust de suggestie van continuïteit of verhaallijn ten gunste van een fragmentatie die de absurditeit van het bestaan onderstreept. Deze vroege film van Varda geldt als een klassieker in het genre. Het documentaire-achtig ‘realisme’ van de film waarin we simpelweg twee uur van het leven van een jonge vrouw volgen (het min of meer samenvallen van de verteltijd en de vertelde tijd maakt de film ook in dat opzicht ‘realistisch’) en de scenes willekeurig lijken (maar wat we allemaal zien en beleven in het echte leven is natuurlijk ook een tamelijk willekeuige opeenvolging van beelden en scenes), resulterend in een onsamenhangend geheel, kan als saai worden ervaren maar in mijn interpretatie zit er wel een (briljant) idee achter die het intrigerend maakt.

Zo is de film in wezen een collage van ogenschijnlijk willekeurig opgevangen beelden, quasi-filosofische gedachten en gesprekjes (welk typische ‘glaneur’-stijl van Varda haar latere films zou blijven domineren) die vanwege hun willekeur in wezen geen tijd hebben (alles wordt bijeen gebracht zonder verband waarbij de volgorde ook anders had kunnen zijn). Daarbij wordt ook de film als zodanig onderbroken door onder meer een integraal nieuws-bulletin (de film is ook politiek in dat het bewust verwijst naar de politieke situatie zoals de oorlog in Algerije), een gezongen lied en zelfs een film in de film (maar alle ogenschijnlijk losse beelden en fragmenten in de film verwijzen wel naar het verhaal). Tegelijk is er de innerlijke angst van Cléo die wacht op de uitslag van haar medisch onderzoek en welke tijd vanaf het moment dat ze bij een waarzegster haar angst bewaarheid ziet dat ze dood zal gaan (om 17.00 uur) tot de uitslag (19.00 uur) bijna letterlijk van minuut tot minuut wordt geregistreerd: haar bestaan is eindig hetgeen het verstrijken van de tijd benadrukt. Maar zij is een Marilyn Monroe-achtige schoonheid die aldoor wordt bekeken en aangesproken door mannen: wij zouden dat nu straatintimidatie noemen maar zij haalt er troost uit want ‘zolang ze mooi is, leeft ze en is de dood nog ver weg’. Juist die tijdloze buitenkant – zoals door het kopen van een mooi hoedje – houdt haar op de been omdat die haar sterfelijkheid (haar innerlijk) even doet vergeten. Of zoals de soldaat tegen haar zegt: vrouwen geven vaak alleen hun lichaam maar niet henzelf hetgeen de schizofrenie van de mooie en tijdloze buitenkant en de duistere binnenkant die weet dat het moet sterven benadrukt. De film eindigt met de lange flirt van deze soldaat die de volgende dag terug gaat naar Algerije: hij amuseert haar met z’n geklets maar uiteindelijk worden ze verliefd waardoor ze de oplossing hebben gevonden voor hun angst te sterven. Dat is de liefde omdat die het innerlijk verandert en Cléo doet verzoenen met het nieuws dat ze inderdaad kanker heeft: ze is (voor het eerst) gelukkig.

De film is aldus diepzinnig waarbij het tegelijk als film fascineert door de bonte collage van indrukken die voorbij trekken op deze uiteindelijk innerlijke reis naar het licht.

Ik heb Jane Austens roman uit 1811 over de twee zussen (de oudere staat voor ‘sense’ en de jongere voor ‘sensibility’) en hun liefdes in een tijd dat liefde vaak niet genoeg is omdat geld ook een rol speelt, niet gelezen maar ik denk dat de film een goede adaptatie is die zowel trouw aan Austens verhaal is als die er mooi uitziet. De beelden zijn mooi, de vrouwen en mannen zijn mooi en er wordt mooi gesproken (daarbij is het lezen van Shakespeare’s sonnetten een belangrijk tijdverdrijf in deze gecultiveerde kringen) al blijkt juist de man die het mooiste kan spreken een bedrieger zodat de moraal is dat een goed hart belangrijker is dan een gladde tong of voorkomen. Maar evengoed straalt alles een elegantie en voorkomendheid uit die we in onze tijd niet meer kennen en die beslist aangenaam is om je twee uur in onder te laten dompelen: waar het verhaal vooral vrouwen zal kunnen interesseren is het deze stijl of klasse die het verheft boven de middelmaat.

Ik ben geen grote fan van Agnès Varda maar deze film is best interessant. Het gaat over ‘arenlezers’ (naar de armen in de 16de eeuw die na de oogst op de akkers zochten naar achtergebleven graanaren e.d.) ofwel rest- of afvalrapers die voedsel of spullen rapen (met het bukken als symbool voor de vernederende positie) die zijn achtergebleven na de oogst of als vuilnis zijn weggegooid: we zien hedendaagse armen (zwervers) die hun kostje bij elkaar scharrelen op akkers en uit vuilnisbakken maar ook mensen die uit protest tegen de massaconsumptie en de enorme verspilling van voedsel de restjes rapen, mensen die tweedehandsspullen verzamelen en doorverkopen of er kunstwerken van maken. Maar het gaat ook over Agnès Varda die zichzelf ook ziet als een ‘arenlezer’ maar dan één die met haar camera indrukken, beelden en herinneringen raapt om ze in haar films te gebruiken, zodat de film ook een zelfportret is.

De documentaire is bovenal een voorbeeld van postmodernisme: waar de moderne mens zich een god waande en meende ‘originele’ dingen te scheppen, laat het postmodernisme zien dat het moderne idee van beschaving een illusie is en dat de mens wezenlijk een verzamelaar en knutselaar is die slechts (her)gebruikt en (her)ordent wat hij aantreft (kunst gemaakt van afvalproducten is dan ook typisch postnoderne kunst). Wat dat betreft is haar klok zonder wijzers ook een interessant aspect van het postmodernisme dat de causale opeenvolging in de tijd (het een leidt tot het andere) verruilt voor een ‘digitale’ dus willekeurig opeenvolging van beelden (gelijk een collage uiteenlopende zaken bijenvoegt in de ruimte). Daarbij benadrukt Varda het spelelement van haar postmoderne kunst: het heeft niet de pretentie de waarheid te openbaren maar slechts te spelen met wat voorhanden is om er zo anders naar te kunnen kijken. Tot slot is er de metastapeling die postmoderne kunst kenmerkt zoals dat de documentaire ook een zelfportret is waarbij ze ook zichzelf – haar rapende handen – filmt op de voor het postmodernisme kenmerkende narcistische en hyperrealistische wijze.

De vorige film van de regisseuse, Begining (alweer uit 2020), kan ik me niet goed meer herinneren maar ik schreef erover: “De film is vaak slaapverwekkend saai hetgeen echter een scherp contrast geeft met de vaak heftige gebeurtenissen in de film; op dezelfde manier speelt de film met het contrast tussen stilte en lawaai. Inhoudelijk is er eenzelfde dubbelzinnigheid van vroomheid en zonde (zoals de verkrachte vrouw als het ware vroom in zonde is). De film laat het – ook statelijke – geweld tegen een christelijke minderheid zien dat in de film met name de vorm van vrouwenhaat als intimidatiemiddel lijkt te krijgen (…) Al met al een ietwat experimentele film die op z’n minst interessant is.”

Over deze film zou ik hetzelfde kunnen schrijven met het verschil dat het thema van de vrouwenonderdrukking nu niet wordt behandeld binnen de context van een christelijke minderheid (de Jehova’s Getuige) maar van een gynaecologe op het platteland die nogal tegen de gangbare, conservatieve mores in handelt: ze helpt de arme vrouwen en meisjes met het stiekem verstrekken van anticonceptie en illegale abortussen waarbij ze zelf als alleenstaande vrouw als een soort prostituee vreemde mannen op straat oppikt voor de seks. Ze handelt ‘moreel’ in onze moderne ogen maar is tegelijk een zondares (zodat ook zij vroom in zonde is) welke dubbelzinnigheid wordt uitgedrukt door de vreemde figuur waarin ze soms is getransfigureerd, alsof ze van zichzelf is gaborteerd en vervreemd tot een monster. Evengoed lijkt de film weinig metaforisch of geestelijk (modern) maar juist erg letterlijk en lichamelijk, resulterend in body horror als het expliciet laten zien van de lelijkheid van het bestaan en het lichaam. De film voelt ook enigszins als een hororfilm vanwege de grauwe sfeer, die voor het contrast wordt afgewisseld met uitbundig fleurige beelden, en schokkende momenten, die worden afgewisseld met even extreem saaie stukken. Er gebeurt niet veel in de film – de film is niet traag maar staat voortdurend praktisch stil – maar omdat je dan weer 10 minuten naar niets anders een regenbui zit te kijken, dan 15 minuten naar een abortus (waarbij je de abortus zelf niet eens ziet), dan 5 minuten naar de vrouw zittend in een stoel, etc ben je zo 134 minuten verder waarna je opgelucht naar huis kunt. Want waar ik Beginning nog als goed beoordeelde kon ik deze keer in de film te weinig boeiends vinden voor meer dan een magere voldoende.