Opinions

Ik ben niet thuis in de wereldmuziek en ook Cesária Évora kende ik niet: toen ik deze documentaire ging kijken werd ik aangenaam verrast door de muziek en haar warme stem zodat ik meteen open stond om meer te horen over dit genre in het algemeen en de kunst van Cesária Évora in het bijzonder maar helaas gaat de documentaire eigenlijk alleen over haar persoon en niet over haar kunst. We leren dat ze oud en lelijk is, zodat platenmaatschappijen lang geen belangstelling in haar hadden, dat ze van zeer arme komaf is en altijd heel eenvoudig is gebleven (haar enige ambitie in het leven is een bord eten en een dak boven haar hoofd maar zelfs dat is bijna onbereikbaar omdat ze alles wat ze heeft aan anderen geeft) en dat ze neigt naar depressie (ze zou manisch-depressief zijn). En dat ze een sterke vrouw is maar dat lijkt obligaat in deze gekke tijden (een soort seksisme van de lage verwachtingen): ze hield in ieder geval van jonge mannen en bleef ongehuwd. Al met al is de documentaire weinig bijzonder maar als kennismaking met deze wereldberoemde ster waar je nog nooit van hebt gehoord wel uitnodigend om haar muziek eens op te zoeken.

Weinig opvallende maar wel vermakelijke komedie over een criminele bende van wie de leden het omgekeerde zijn van wat je bij criminelen verwacht: oud, gevoelig en zich bezig houdend met poëzie en filosofie en bovenal met de liefde. De film lijkt hier en daar te knipogen naar Pulp Fiction en heeft een subplot over een toneelstuk over Simone de Beauvoir maar de film is niet feministisch en lijkt vooral de vrije liefde die zij en Sartre praktiseerden te bekritiseren. De film kijkt lekker weg en heeft een luchtige en warm-menselijke vibe die goed bij de kerstdagen past.

De documentaire doet wat ik al vreesde dat het zou doen: het neemt het Roma-aspect van Charlie Chaplin – het staat vast dat er iets van Roma-bloed in Charlie Chaplin zat waar hij zelf ook trots op was en tegen iedereen vertelde, al is de mate ervan onopgehelderd – en vergroot dat alleen maar uit zonder op iets boeiends te stuiten. De documentaire zoekt slechts met behulp van speculaties van z’n kinderen en van Roma-mensen met terugwerkende kracht de invloed daarvan in z’n werk en leven, maar wat dat oplevert is vergezocht – van zijn wijze van bewegen waar de trots van een Roma uit zou blijken en dat hij net als Roma’s veel kinderen heeft gekregen (die hij zoals elke Roma-vader verder heeft verwaarloosd) tot zijn gebruik van een stukje muziek van Brahms welke Duitse componist de zigeunermuziek heeft bestudeerd – en nauwelijks relevant om zijn persoon of faam te begrijpen. Het enige wat wel relevant is in dit opzicht is dat Charlie Chaplin zo’n wereldster van de stomme film kon worden doordat er in zo’n film niet gesproken wordt zodat Chaplin niet een persoon met een bepaalde nationaliteit maar de universele mens kon spelen waardoor ook alle mensen wereldwijd zich in hem kunnen herkennen, welke afwezigheid van een vaste nationaliteit kan worden gekoppeld aan het zigeunerleven. Maar dat zit niet eens in deze documentaire (wel in de veel betere documentaire The Real Charlie Chaplin (2021)). Ik ben bang dat dit een overbodige documentaire is die niets wezenlijks heeft toegevoegd aan wat we al weten van Charlie Chaplin.

Absurdistische en vermakelijke film. De humor is wat flauw maar niet tenenkrommend (bv. “Ik dacht dat ik de formule voor de unificatietheorie had gevonden maar het bleek de formule voor eeltzalf te zijn”) en de film laat vooral het leven zien van de hedendaagse jeugd (wellicht vooral die in het kunstwereldje), welk leven geheel draait om uitgaan (waarbij een ‘magisch snoepje’ helpt om fantastische avonturen te beleven) met een constante jacht op liefde en seks en waarin er de hele tijd wordt gebabbeld over ex-minnaars en andere aspecten van die jacht (de regisseur is een grote fan van Woody Allen’s Annie Hall en dat is te merken). De dialogen zijn redelijk interessant, het verhaal is kaleidoscopisch met z’n talloze absurde plotwendingen en vooral de muziekkeuze weet de beelden sterk te ondersteunen (zoals bv. klassieke muziek bij een dansende menigte in de disco). Een dikke drie-en-halve ster.

De film gaat over drie echtparen die voortdurend afspreken om met elkaar te eten, maar er komt telkens iets tussen – eerst misverstanden, maar daarna vooral dromen en plotuitstapjes die hun corruptie tonen terwijl maoïstische rebellen het gemunt hebben op de ambassadeur van Marinda (welk fictief land me herinnert aan het lied Deutschland Kommt Gebräunt Zurück van de meest geniale popgroep die niemand kent: Palais Schaumburg), het leger in en uit loopt en een priester de tuinman wil worden. Het ‘surrealisme’ van Buñuel – de film zit vol Freudiaanse elementen als misverstanden, dromen (zelfs dromen in dromen) en oudermoord – zal vol betekenis zitten, maar ik heb er niet veel ‘dieps’ uit kunnen halen; het verhaal zelf is niet erg interessant of het interessante moet juist zijn dat het plot nergens toe leidt en er hooguit een soort eindeloze running gags zijn en de film bovenal zelf de onlogische droomlogica volgt hetgeen het plot vaak wat absurdistisch maakt.

Als puber had ik een mythisch beeld van Mexico ontwikkeld: in wezen als het echte Wilde Westen of in ieder geval een romantisch Wilde Westen vol drank, drugs en mysterieuze, donkerogige en beeldschone femme fatales. Kortom, het ultieme feest dat wordt begeleid door opwindende gitaren en hartverscheurende levensliederen.

Dat beeld trok me naar deze film maar de film biedt niets mythisch. De documentaire is zelfs ronduit saai en slaagt er niet in om veel meer te bieden dan wat je ook op Wikipedia kunt lezen over deze zangeres. Twee sterren voor de rancheras.

Het filmpje, waarvoor de toen nog jonge Spaanse kunstenaars Luis Buñuel en Salvador Dalí samenwerkten, volgt de typische droomlogica waarin de opeenvolging van beelden of scenes op grond van (in de droom onbewuste) associatie tot stand komen – zoals het doorsnijden van het oog een analogie vormt van de ervoor getoonde wolkensliert die de maan ogenschijnlijk doorklieft – en welke associaties vol seks, geweld en dood zitten. En net als in een droom is de chronologie verward. Er zijn ook aldoor christelijke, wellicht blasfemisch gebruikte symbolen zoals het stigma op de hand waar mieren op kronkelen. Buñuel verzette zich echter tegen elke uitleg: de film was strikt surrealistisch dus bedacht door middel van de surrealistische methode van het ‘psychisch automatisme’ dat het onbewuste naar boven moest halen zonder rekenschap te geven van rationaliteit, moraal of kunstzinnige schoonheid en was ook gericht tegen de bourgeois-avantgarde van die tijd die appelleerde aan de esthetische fijngevoeligheid en het begrip (intellect) van de kijker (zodat deze film in contrast bewust wreed, lelijk en weinig fijnbesnaard is). Wel bedienden Buñuel en Dalí zich van de toen populaire psychoanalytische inzichten van Freud en ik herken in de film bovenal een man wiens seksualiteit wordt onderdrukt door moraal, kerk en burgerlijke zeden waarbij hij zich uiteindelijk kan verweren door middel boeken dus de kunst waarin volgens Freud de onderdrukte lust wordt gesublimeerd (en de vrouw er met een andere man vandoor gaat). De muziek lijkt wat willekeurig maar is aldoor stuwend waarmee de droom als het ware voort wordt gedreven: enerzijds Argentijnse tangomuziek en anderzijds Wagners hartstochtelijke Liebestod uit Tristan und Isolde waarmee wellicht wordt benadrukt dat alleen de dood de mens bevrijdt van het onstilbare verlangen. Al met al schiepen Buñuel en Dalí met dit filmpje een klassieker en met hun surrrealisme een vruchtbaar filmgenre dat niet alleen Buñuel zelf maar later ook bv. David Lynch vele klassiekers zou opleveren.

Ik heb het origineel niet gezien maar deze remake vind ik op alle fronten een kinderachtige film die daarom zowel faalt als horror als als komedie. Ik weet ook niet wat de film heeft willen zijn. De pop is ook helemaal niet eng. Het idee van de film is wel sterk maar de zoveelste variatie op het Frankenstein-thema: een levenloos lichaam wordt tot leven gewekt en moordt de hele familie/omgeving van z’n eigenaar uit omdat hij koste wat kost de vriendschap van z’n eigenaar/maker wil, hetgeen in de film ook het maatschappelijk relevante karakter krijgt van het jaloerse vriendje dat in een neerwaartse spiraal van geweld komt doordat hij het object van z’n liefde tegelijk meer van zich afstoot naarmate hij hem (haar) voor zichzelf opeist.

De film vertelt drie verhalen of aspecten van Maye’s leven waarbij het de kern van de film lijkt dat deze door elkaar gaan lopen of eigenlijk: gaan botsen. Het eerste laat het werk van (kinder)rechter Maye zien, het tweede betreft haar huwelijk dat op de klippen loopt en het derde is dat ze een affectieve relatie krijgt met één zo’n kind waarover ze vonnis wees.

De rechtszaken die wij als kijker meekrijgen – naast die van de Jehova’s getuige die een bloedtransfusie weigert ook eerst nog even de Siamese tweeling – betreffen de klassieke botsing tussen de twee dominante moderne moraalleren, namelijk het utilitarisme en de deontologische moraal. Het utilitarisme stelt dat het goede handelen dat is dat het geluk in de wereld vergroot en de deontologische moraal stelt dat het goede dat is dat de waardigheid dus autonomie van het individu respecteert. Nu leren we in de film dat in de Engelse wet voor kinderen het welzijn dus het utilitarisme moet voor gaan en voor volwassenen hun waardigheid dus autonomie moet voor gaan. Dat maakt de keuzes die rechter Maye moet maken uiteindelijk heel makkelijk: het leven van de ene van de Siamese tweeling moet worden gered ten koste van de ander en het ziekenhuis mag de minderjarige de bloedtransfusie opleggen. Als de jongen 18 is geworden en opnieuw ziek wordt, dan kiest hij opnieuw voor weigering, maar nu niet meer uit geloofsovertuiging maar uit vrijheid.

De kern van de film lijkt me de vraag van de jongen aan Maye wat zij nu eigenlijk zelf gelooft. Ze wordt gedwongen om daar over na te denken omdat ze de affaire van haar man afwijst, maar waarom eigenlijk? Omdat ontrouw gewoon fout is, zoals moord dat ook is, maar hoe kan ze dan als rechter de moord op het ene deel van een Siamese tweeling goedkeuren? Waarom zou haar man niet het geluk mogen zoeken als zij die zelf niet kan vinden? En gaat zij niet ook op een emotionele wijze vreemd door de jongen in haar leven toe te laten? En waarom heeft ze zo’n verdriet om de zelfverkozen dood van de jongen terwijl hij daarmee ‘in zijn recht staat’?

De film laat ons zo meedenken over allerlei ethische dilemma’s, hetgeen altijd leuk is, en toont het conflict tussen het verstand en het hart en dus ook tussen de rechter Maye en de mens Maye. De film kijkt ook lekker weg. Toch vond ik de film wat onbevredigend, omdat de film uiteindelijk weinig meer doet dan de dilemma’s en botsingen tonen. De film lijkt geen duidelijke conclusie te trekken, anders wellicht dan dat ethische conflicten nu eenmaal deel uitmaken van het leven en dat we daar wijzer van worden doordat ze ons dwingen tot zelfreflectie en nuance.

De stijl van de film doet een beetje denken aan Fellini en wellicht ook Jarmusch of Wes Anderson maar zonder het visuele spektakel: op intelligente maar lichtvoetige, droogkomische wijze beleven we de avonturen van een stel kleine criminelen (in dit geval: grafrovers) met wat surrealistische elementen. Het verhaal is aardig maar vereist hier en daar wat invulling of giswerk om het logisch te maken (en bevat elementen van maatschappijkritiek zoals de uitbuiting van werkstudenten en de corruptie van de kunsthandel). Het thema lijkt te zijn dat we geen genoegen nemen met wat we hebben waardoor we verborgen schatten blijven zoeken waarbij de hoofdpersoon een bijzondere gave heeft om die te vinden, al – en dat vergt weer wat invulling of interpretatie – is die gave in wezen de gave om de leegte in zijn eigen bestaan te vinden.

De film zou semi-autobiografisch zijn en laat zien hoe een klein, blank meisje – dochter van de gouverneur in Noord-Kameroen – leefde in koloniaal Afrika. Helaas gebeurt er niets in de film, behalve dat de zwarte bedienden de hele tijd rond worden gecommandeerd door met name de vrouw van de gouverneur in haar grote huis. Het is duidelijk een ongemakkelijke, ietwat belachelijke en onhoudbare situatie dat bleekneuzen uit een ver land de baas spelen over de inheemse Afrikanen van wie ze geheel afhankelijk zijn, en ook de blanken beseffen er goed dat ze op een dag verjaagd zullen worden. Het thema is de scheiding tussen blank en zwart (de horizon-metafoor: waar hemel en aarde elkaar raken kan nooit worden bereikt): de vrouw en de bediende voelen zich seksueel tot elkaar aangetrokken maar mogen elkaar natuurlijk niet aanraken en omgekeerd voelt die bediende zich ongemakkelijk als een ‘gekke’ blanke zich in zijn kringen van de zwarte arbeiders beweegt. Het dochtertje commandeert natuurlijk ook (dat is sowieso eigen aan kinderen) maar raakt natuurlijk ook gehecht aan de bediende die de hele dag met haar optrekt, zodat zij de ambivalente houding uitdrukt en al naar de omkering in de toekomst wijst. Dat is allemaal prima maar omdat er qua verhaal niets gebeurt (het is slechts een herinnering van de regisseur hoe haar kindertijd was), komen steeds nieuwe blanke mensen op bezoek om het ‘verhaal’ gaande te houden of zo maar dat kan niet verhullen dat het verhaal en thematiek te dun is voor een speelfilm en de film daarom gewoon saai is.

Eens, maar het verhaal van Dickens is bovendien zo goed en klassiek dat deze getrouwe en geslaagde verfilming zo ongeveer de ultieme kerstfilm blijft.

Rauwe, realistisch-ogende en sfeervolle (want tjokvol regen en bloed) thriller die meteen spannend begint maar tegen het midden wat gaat slepen. De spannendste scenes zijn die van de vrouw in nood die opvallenderwijs niet in Hollywood-ontknopingen resulteren. Het verhaal is wat clichématig en niet altijd geloofwaardig, maar de film maakt evengoed indruk.

Net als de wellicht bekendere In The Mood For Love gaat de film over twee geliefden die voorbestemd voor elkaar lijken maar elkaar toch afstoten, was er geen scenario en is de film geïmproviseerd tot stand gekomen en wordt de kijker ondergedompeld in een even melancholisch als surrealistisch bad van warme, psychedelische kleuren en zwoele Latijns-Amerikaanse muziek (en muziek van Frank Zappa). Dat de film in Argentinië afspeelt als letterlijk de andere kant van de wereld vanuit Hongkong bezien lijkt te benadrukken dat zelfs als mensen naar het einde van de wereld reizen ze niet kunnen ontsnappen aan hun existentieel dolend, eenzaam bestaan – en wellicht dat men in Argentinië wel openlijk homoseksueel kan zijn terwijl aan die vrijheid in Hongkong ten tijde van de film een einde kwam na annexatie door China. Veel verhaal heeft de film niet – we zien vooral de twee geliefden waarvan de een lichtzinnig en de ander serieus is de hele tijd ruzie maken – maar compenseert met sfeer en prachtige beelden waarmee de thematiek van wederzijds verlangen en toch misgrijpen indringend wordt weergegeven.

Vantevoren was al duidelijk dat dit een maatschappijkritische film zou zijn, maar ik vond dat de film als zodanig niet in de weg staan want de film is bovenal een spannend en leuk misdaadpastiche (brave burger krijgt een tas vol crimineel geld in handen en krijgt dan zowel de politie als de maffia achter zich aan) alsmede een romancepastiche à la Pretty Woman (1990) - MovieMeter.nl. Wel vond ik het tweede deel wat zwakker dan het eerste omdat dan het vooral meer van hetzelfde is, de rol van de luxe-escorte wel erg ongeloofwaardig wordt, de financiële expert wel erg ongevraagd telkens de immoraliteit van het financiële wereldje gaat uitleggen en het einde waarbij iedereen daklozen gaat helpen en er toch nog iets van rechtvaardigheid mogelijk blijkt overdreven happy is.

De hoofdpersonage is afgestudeerd in de filosofie en gooit er af en toe een citaat van een beroemd filosoof doorheen maar filosofisch kan de film niet worden genoemd: de film is vooral een politiek pamflet met kritiek op de allesbepalende rol van geld in ons leven, op het enorme en oneerlijke verschil tussen de rijken en de armen, hoe geld en macht met elkaar zijn verstrengeld zoals in het geval van belastingontduiking en de corruptie bij politie en politiek en als kers op de taart nog de vooroordelen die mensen jegens elkaar hebben. Maar zoals gezegd, ook als je niet op dergelijke kritiek zit te wachten dan is de film prima genietbaar: het verhaal is heel aardig en zijn (bewuste) clichés zijn op een originele en leuke wijze gebruikt. Al met al heeft de film een prima balans gevonden tussen maatschappijkritiek en misdaadfilm.

Dit is een Charlie Chaplin-film zoals we Charlie Chaplin het beste kennen: doorlopend briljante slapstick maar ook met drama en zelfs romantiek zodat het humor met een warm hart is. Het idee is simpel: Chaplin wordt paradoxalerwijs de ster van de show, precies omdat bij hem alles in het honderd loopt waarbij succes het succes juist elimineert. De film heeft daardoor echter ook een omgekeerde meta-paradox: Chaplin was de grootste clown van zijn tijd – in deze film speelt hij als het ware zijn eigen succes – waarbij z’n komische stunteligheid natuurlijk tot in de finesses was geoefend dus juist niet authenthiek was. En Charlie Chaplin was een ongekend natuurtalent om elke scene hilarisch te maken met zijn acteren, welk komisch genie hij met deze film opnieuw bewijst.

Fascinerende documentaire over de Russische oligarch Chodorkovski en daarmee ook over Poetin en de recente geschiedenis van Rusland. Na de val van de Muur ontstond er onder Jeltsin een wetteloze vorm van kapitalisme (een soort Wilde Westen) met extreem veel ongelijkheid en misdaad waarbij een zevental kapitalistische avonturiers extreem rijk werden en in feite heel Rusland in bezit kregen. Bankier Chodorkovski bouwde een machtig oliemaatschappij op (Yukos) en met de andere oligarchen hielp hij Poetin aan de macht omdat het volk ontevreden was en communisme – daarmee het einde van het imperium van de oligarchen – het alternatief leek. Poetin maakte een einde aan de onrust en armoede maar bleek ook een soort communist 2.0 met heimwee naar de Sovjet-Unie die elke bedreiging voor zijn macht uit de weg ging ruimen en alles wil controleren waartoe hij het ‘geroofde’ bezit van de oligarchen ging hernationaliseren en steeds meer tegenover de oligarchen is gaan staan: de documentaire maakt indruk in hoe twee zeer sterke mannen – de gangsterkapitalist Chodorkovski en de gangstercommunist Poetin – een strijd tegen elkaar voeren in een surrealistisch land waarin alles (machts)spel en theater lijkt, resulterend in een stalinistisch showproces tegen Chodorkovski. Poetin wint die strijd maar zijn staatssocialisme lijkt ook erg veel op het hyperkapitalisme van de oligarchen en van bv. Trump waarbij alles draait om persoonlijke macht en gewin en Poetin en z’n vrienden nu in feite de nieuwe oligarchen zijn die heel Rusland in hun bezit hebben. De paradoxale indruk ontstaat zo dat enerzijds het Russische volk Poetin steunt omdat het moe is van alle revoluties en experimenten en Poetin stabiliteit geeft maar anderzijds Rusland bij alle revoluties in wezen ook nooit echt veranderd is.

Chodorkovksi presenteert zichzelf als de grote democraat, maar mogelijk doet hij dat vooral uit eigenbelang en wekt de documentaire de indruk dat in Rusland democratie altijd iets voorbij de horizon is omdat de mensen met geld en macht geen belang hebben bij democratie en zij weten hoe het volk moet worden bespeeld. Zoals Chodorkovski zelf met zoveel woorden zegt over of een verkiezingsstrijd eerlijk was verlopen: als je niet alle middelen – legaal en illegaal – hebt ingezet om de verkiezingen te winnen, dan had je onvoldoende interesse en heb je dus terecht verloren. En: de wet in Rusland is streng maar dat wordt gecompenseerd door het feit dat je je er niet aan hoeft te houden. Dat is tegelijkertijd ook het fascinerende: in Rusland is niets wat het lijkt.

De film is een favoriet van publiek en critici (hij staat steevast hoog in alle ‘beste films aller tijden’-lijstjes), maar ik vond ‘m tegenvallen na het zien van Chaplins eerdere klassiekers. De film noemt zichzelf een “comedy romance in pantomime” en natuurlijk doet Chaplin het weer op alle fronten goed: de pantomime c.q. het acteren is meesterlijk, de slapstick vernuftig en komisch, in elke situatie wordt humor gevonden, het verhaal is niet alleen grappig maar ook hartverscheurend, de muziek verdiept, etc maar het miste voor mij het geniale van z’n eerdere meesterwerken. Het verhaal zit heel knap in elkaar maar de thema’s ervan zoals de kritiek op de klassenverschillen die veel onrecht geven, niet in de laatste plaats qua de romantiek waar arme mensen (en hier ook: mensen met een handicap) niet zo makkelijk toegang toe hebben kennen we al van z’n eerdere films. Ook de humor begint sleets te worden en neigt aldoor naar het flauwe en voorspelbare. Sommige slapstick gaat te lang door waardoor het eentonig wordt. Het is vooral de boksscene en het ontroerende, dubbelzinnige einde die wat mij betreft de film toch nog haar momenten van genialiteit geven.

De film is waarschijnlijk geïnspireerd door de polarisatie en de aanval op het Capitool door Trump-aanhangers en kan worden gezien als een waarschuwing waartoe dit kan leiden, maar de uitbeelding van de resulterende burgeroorlog lijkt vooral geïnspireerd op het bekende Hollywood-thema van de zombieapocalyps zonder zombies omdat de film nauwelijks politiek is. De film gaat vooral over oorlogsjournalistiek en ook die wordt weinig genuanceerd uitgebeeld: de journalisten zouden vooral worden gedreven door de adrenalinekick (pas bij doodsangst besef je dat je leeft) en hun postmoderne wereld waarin de juiste foto – het beeld – belangrijker is dan de werkelijkheid die wordt afgebeeld. De film is op een wat vreemde manier ook een soort coming-of-age-verhaal van een meisje dat nieuw is in het vak maar door veel bloed, lijken en doodsangst snel opgroeit tot een routinier die de wat traag of minder gretig geworden oude rotten voorbijstreeft.

Al met al heeft de film minder diepgang of gelaagdheid dan ik had gehoopt en moet de film het hebben van een paar enigszins spannende momenten waarop de journalisten soms vrijwillig en soms onvrijwilig in een situatie komen waarop hun eigen leven direct op het spel staat.

Terzijde: de muziekkeuze valt op en bevat onder meer liedjes van Silver Apples en Suicide die in hun tijd de aandacht trokken als poppioniers in de elektronische muziek.

Mooie magisch-realistische film over een zwakbegaafde vrouw die – waarschijnlijk omdat ze geestelijk nog een kind is – een sterke binding heeft met de natuur dus met de aarde, het water, de insecten en zeker ook met het paard Yuca. Ze is in feite zelf puur natuur waardoor ze genezende en bovennatuurlijke krachten in zich lijkt te hebben waardoor haar religieuze moeder haar gebruikt als een soort Lourdes die zieke, wanhopige toeristen zou genezen. Waarschijnlijk omdat zij natuur is maar ook om haar te beschermen, behandelt haar moeder haar als een dier dat aldus moet worden beheerst en opgesloten zodat Clara bv. niet alleen (‘sola’ in het Spaans) buiten een denkbeeldige afrastering mag komen en haar wat ongeremde seksualiteit moet worden onderdrukt. Maar als een jonge man tijdelijk bij hen werkt, zet hij haar ertoe aan om haar opgelegde beperkingen voorzichtig te overtreden dat nogal wat teweegbrengt maar haar ook vrijheid (om ‘sola’ dingen te doen) en zelfgenezing brengt. De film is wellicht anti-religieus (omdat het geloof dwingt en je niet jezelf laat zijn) maar tegelijk erg spiritueel (met de heidense boodschap dat we de natuur in onszelf moeten omarmen) waarbij ook de natuur rond het huisje betoverend mooi in beeld is gebracht.

Volgens de critici zo ongeveer de slechtste film aller tijden, maar ik vond 'm bijzonder amusant en ik heb me geen moment verveeld. Wat mij betreft veel beter dan de gevierde films die iets met de Griekse mythologie hebben willen doen, zoals Troy en 300. Zoals moderne producenten graag oude verhalen in een modern jasje steken (bv. een opera van Mozart in eigentijds jasje), lijkt Hollywood meer van het omgekeerde te houden: men schrijft een heel modern verhaaltje (dat zo de argeloze moderne kijker kan boeien) en laat dat dan plaatsvinden in een antiek decor dat het dan nog interessanter moet maken, maar ik stoor me dan slechts aan het anachronisme waarbij de oude Grieken en Romeinen dingen zeggen en doen die ze nooit hadden kunnen zeggen of doen. The Clash of Titans was leuk omdat de Griekse mythologie er echt herkenbaar in was en als je er verder niet bij nadacht leverde het louter plezier op.

De Nouvelle Vague zette zich af tegen de ‘droomfabriek’ van Hollywood: het wilde de kijker bewust maken dat het naar een film kijkt (met bv. het doorbreken van de vierde wand) en doorbreekt bewust de suggestie van continuïteit of verhaallijn ten gunste van een fragmentatie die de absurditeit van het bestaan onderstreept. Deze vroege film van Varda geldt als een klassieker in het genre. Het documentaire-achtig ‘realisme’ van de film waarin we simpelweg twee uur van het leven van een jonge vrouw volgen (het min of meer samenvallen van de verteltijd en de vertelde tijd maakt de film ook in dat opzicht ‘realistisch’) en de scenes willekeurig lijken (maar wat we allemaal zien en beleven in het echte leven is natuurlijk ook een tamelijk willekeuige opeenvolging van beelden en scenes), resulterend in een onsamenhangend geheel, kan als saai worden ervaren maar in mijn interpretatie zit er wel een (briljant) idee achter die het intrigerend maakt.

Zo is de film in wezen een collage van ogenschijnlijk willekeurig opgevangen beelden, quasi-filosofische gedachten en gesprekjes (welk typische ‘glaneur’-stijl van Varda haar latere films zou blijven domineren) die vanwege hun willekeur in wezen geen tijd hebben (alles wordt bijeen gebracht zonder verband waarbij de volgorde ook anders had kunnen zijn). Daarbij wordt ook de film als zodanig onderbroken door onder meer een integraal nieuws-bulletin (de film is ook politiek in dat het bewust verwijst naar de politieke situatie zoals de oorlog in Algerije), een gezongen lied en zelfs een film in de film (maar alle ogenschijnlijk losse beelden en fragmenten in de film verwijzen wel naar het verhaal). Tegelijk is er de innerlijke angst van Cléo die wacht op de uitslag van haar medisch onderzoek en welke tijd vanaf het moment dat ze bij een waarzegster haar angst bewaarheid ziet dat ze dood zal gaan (om 17.00 uur) tot de uitslag (19.00 uur) bijna letterlijk van minuut tot minuut wordt geregistreerd: haar bestaan is eindig hetgeen het verstrijken van de tijd benadrukt. Maar zij is een Marilyn Monroe-achtige schoonheid die aldoor wordt bekeken en aangesproken door mannen: wij zouden dat nu straatintimidatie noemen maar zij haalt er troost uit want ‘zolang ze mooi is, leeft ze en is de dood nog ver weg’. Juist die tijdloze buitenkant – zoals door het kopen van een mooi hoedje – houdt haar op de been omdat die haar sterfelijkheid (haar innerlijk) even doet vergeten. Of zoals de soldaat tegen haar zegt: vrouwen geven vaak alleen hun lichaam maar niet henzelf hetgeen de schizofrenie van de mooie en tijdloze buitenkant en de duistere binnenkant die weet dat het moet sterven benadrukt. De film eindigt met de lange flirt van deze soldaat die de volgende dag terug gaat naar Algerije: hij amuseert haar met z’n geklets maar uiteindelijk worden ze verliefd waardoor ze de oplossing hebben gevonden voor hun angst te sterven. Dat is de liefde omdat die het innerlijk verandert en Cléo doet verzoenen met het nieuws dat ze inderdaad kanker heeft: ze is (voor het eerst) gelukkig.

De film is aldus diepzinnig waarbij het tegelijk als film fascineert door de bonte collage van indrukken die voorbij trekken op deze uiteindelijk innerlijke reis naar het licht.

LSD wordt gemaakt op basis van het gif van een graanschimmel. In de middeleeuwen en vroege moderne tijd werd vanwege die graanschimmel nog wel eens vergiftigd tarwebrood op de markt gebracht waardoor hele dorpen opeens krankzinnig werden, welke vergiftiging men ergotisme noemt. Zelfs in 1951 veroorzaakte een uitbraak van ergotisme in een Frans dorpje nog 7 doden en 50 mensen die in een psychiatrische instelling werden opgenomen. Het is zeer goed denkbaar dat ergotisme een bron is van vermeende ‘beheksing’ (waarvoor 'heksen' werden vervolgd) waarvan een Amsterdams weeshuis in 1566 een bekend voorbeeld is: zo’n 70 weeshuiskinderen raakten opeens buiten zichzelf en vertoonden vreemd gedrag zoals het trekken van grimassen en het tegen de muren omhoog klauteren. Het bloed zou van hun lijven druipen en de kinderen zouden opeens uitheemse talen spreken. Meer gewoon was het middeleeuwse fenomeen dat bij vergiftiging massa’s mensen gingen dansen en niet meer konden stoppen met dansen waardoor een aantal mensen na dagen dansen stierf van uitputting (dit zijn de 'middeleeuwse rave parties')…

Bij deze film – die volgens de film zelf ook op een echte gebeurtenis zou zijn gebaseerd – is de volgorde andersom: eerst zien we mensen dansen en daarna breekt de hel los omdat er LSD in hun drankje zat. Ikzelf heb lang geleden wel eens LSD gebruikt maar een LSD-ervaring is zo intens dat je zo’n ervaring nooit meer vergeet zodat ik kort het LSD-effect zal proberen te beschrijven om daarna op grond hiervan de film te evalueren.

De kern van het LSD-effect is m.i. dat het de ervaring oneindig intensiveert: alleen al alles wat je ziet is zo intens dat je als het ware de neiging hebt om zelfs ’s nachts een zonnebril op te zetten. De naam van de psychedelische rockband The Doors verwijst naar het idee dat psychedelica de deuren van de waarneming geheel open zetten waardoor alles zeer intens binnenkomt. LSD geeft geen echte hallucinaties maar alles begint als het ware te leven: vaak is het eerste verschijnsel waardoor je merkt dat de LSD is begonnen te werken dat de muren golven of dat alle objecten gaan ademen. Alles gaat zo ook visueel vervormen en barst als het ware van aanwezigheid. Daarmee wordt alles als het ware nieuw: je ziet alles in een nieuw licht. LSD geeft dus geen hallucinaties maar is wel zeer krachtig in betekenisgeving: alles krijgt een nieuwe of heldere betekenis, niets is meer gewoontjes. Daarom kan iemand onder LSD bv. urenlang een boom knuffelen, want die boom heeft een geheel nieuwe en intense betekenis gekregen als het mooiste of belangrijkste object in de kosmos. Doordat alles er anders en zo intens uitziet en nieuwe betekenissen krijgt heet een LSD-ervaring een ‘trip’: je reist als het ware door eindeloos veel nieuwe werelden. Daarom kun je onder invloed van LSD je doorgaans nergens meer op concentreren omdat zowel je binnen- als buitenwereld exploderen: het is één grote overprikkeling van zintuigen en denken. Maar in essentie levert LSD juist een hyperconcentratie omdat je alles zo intens ervaart: je raakt van alles wat je ziet, voelt of denkt volledig gefascineerd en in de ban. Mensen kunnen onder invloed van LSD niet eens meer hun eigen naam opschrijven, omdat ze zo gebiologeerd raken van het schrijven of van de eerste geschreven letter dat ze minutenlang met de eerste letter bezig blijven en simpelweg niet verder komen. Een gesprek voeren kun je ook vergeten. Mensen zouden ook ‘pijnloos’ kunnen worden geopereerd met LSD in plaats van narcose: LSD is geen pijnstiller maar kan de aandacht van de patiënt volledig wegvoeren van de pijn (en een angst die ik wel had was dat ik vreesde dat ik bv. mijn vingers zou opeten onder invloed van LSD). Tot slot nog even dit typisch effect: het eerste wat je lichamelijk voelt als je LSD hebt genomen is dat je sterft (je voelt als het ware de krachten uit je lichaam stromen) maar dat je snel daarna opeens ontwaakt in een nieuwe intense hyperwereld (de ‘trip’) en tijdens die trip blijft je lichaam in een soort kramptoestand maar dan ritmisch, alsof elke cel van je lichaam is gaan samentrekken en ontspannen en in welk ritme de hele wereld meedanst in een orgie van samentrekking, ademing of deining. Alles golft (dat doen met name The Beatles goed na in hun psychedelische songs). Die kramptoestand veroorzaakt ook lachkrampen (en ik neem aan de grimassen van de weeskinderen) en een zeker euforisch, bijna orgastisch gevoel in je hele lichaam.

Wat de film in ieder geval goed doet is dat het mijn herinnering aan de LSD-ervaringen weer levendig heeft gemaakt waardoor ik bovenstaand stukje direct kon opschrijven. In feite raakte ik halverwege de film al in een soort trance vanwege al dat dansen en dansritmes waarmee de eerste helft is gevuld: LSD heeft ook zo’n hypnotiserend effect. En natuurlijk is de film best intens in z’n kleuren en acties, hetgeen in die zin ook een beetje LSD-achtig is. Maar als een substituut voor LSD komt de film natuurlijk niet in de buurt van de heftigheid van ‘the real thing’: alleen LSD kan de deuren echt openzetten en een ervaring geven die je nooit meer vergeet.

Ook qua realisme is de film m.i. deels geslaagd: ten dele gedragen mensen onder invloed zich zoals in de film. Dat men bv. het ene moment in paniek raakt omdat Tito dood is en na een paar seconden dat alweer is vergeten omdat iets anders de aandacht opeist is herkenbaar, zoals ook de intense interesse in de meest banale dingen waaronder je lichaam. Maar in het algemeen kunnen mensen op een trip geen seks hebben, want of ze raken volledig gebiologeerd door één aspect van het liefdesspel of lichaam en vergeten dan de voortgang van de seks (zoals men ook de eigen naam niet kan opschrijven omdat men blijft hangen op de eerste letter) of ze raken afgeleid door iets heel anders en komen niet eens aan een begin van seks toe. Gebruikelijk gedrag is dat je je over alles verbaast en/of – vanwege de lachkramp c.q. euforie – intens geniet. Ik miste de verwondering en plezier in de film, maar normaliter trip je ook in een rustige en veilige omgeving. In de film reageerde men niet met verwondering of angst (ik geloof dat dieren die LSD krijgen vooral heel angstig worden), maar met agressie en een zoektocht naar de dader. Ik weet niet of dat realistisch is. Wel is het zeker dat er soms moorden zijn gepleegd onder invloed van LSD waarvan de sekte van Charles Manson een beroemd voorbeeld is (en de swastika op het voorhoofd van een van de jongens leek me een verwijzing naar die Helter Skelter van Charles Manson). Ik heb echter geen idee hoe zoiets werkt, al versterkt LSD alles tot in het oneindige dus ook je woede of haat. Het kan wel bijzonder moeilijk zijn om onder invloed van LSD een gedachte of emotie langer dan een paar seconden vast te houden vanwege de overprikkeling die van alle kanten komt, maar met veel focus kun je onder invloed van LSD alsmaar dieper in een gedachte of emotie komen, zoals je steeds dieper in een object kunt kijken tot je meent de atomen ervan te kunnen zien, en zo dus qua emotie alle trappen omhoog naar de hemel en alle trappen omlaag naar de hel kunt klimmen.

Maar het overweldigende van LSD is bovenal dat je daar zelf geen controle op hebt: de LSD berooft de gebruiker van zijn autonomie dus eigen wil (waarin een belangrijke overeenkomst met hypnose ligt). Je weet niet wat er gaat gebeuren. Dat is zowel het beangstigende als het geruststellende van LSD. Geruststellend omdat – en dat maakt LSD-gebruik tot een soort religieuze oefening – juist als je je overgeeft aan de LSD-trip (en verzet heeft geen zin) je gered zult worden want juist als je durft los te laten dan is er slechts de fantastische reis en geen neerwaartse spiraal naar een psychose. Ook onder invloed van LSD besef je dat je onder invloed bent en dat je dus over een paar uur weer ‘normaal’ bent. Zo plotseling als de trip begint met een ontwaken uit de dood, zo langzaam neemt het effect na een paar uur af waardoor de wereld weer koud, grijs en doods wordt. Je bent dan moe en wellicht wat gedeprimeerd maar je ligt niet uitgeteld op de grond zoals in de film…

Ik denk dat de film deze lange uiteenzetting over LSD rechtvaardigt: de film gaat er immers geheel over. Verder is er dan ook niet veel over de film te zeggen; het verhaal heeft weinig om het lijf en de teksten die soms opeens in beeld kwamen (‘Het leven is een illusie’; ‘het leven is een collectieve onmogelijkheid’; ‘Sterven is een buitengewone ervaring’) zeggen mij niet zo veel en lijken slechts te verwijzen naar de LSD-ervaring van een ontwaken uit de dood. Ik denk wel dat zo’n feest van dansers een geschikt decor is voor een horrorfeestje, zoals we al leerden van Suspiria en andere films: dansgroepen lijken een garantie te zijn voor ultieme verderf want dansers gaan met iedereen naar bed, gebruiken veel drugs en zitten ook vol rancune naar elkaar toe of zo zodat de duivel er graag op bezoek komt. Het bijzondere van deze film is dat het de hel brengt in de vorm van een LSD-drankje in plaats van de duivel, daarmee eigenlijk terugkerend naar de geloofwaardige oorsprong van 'beheksing'. Maar afgezien daarvan vind ik de film een soort [Rec] (2007) - MovieMeter.nl die met z’n constante beweging van camera en lichaam de kijker hypnotiseert en in een zekere verwarring brengt, gelijk de personages. Dat maakt de film redelijk intens en zeker apart en een belevenis maar niet perse goed of verpletterend. Daarvoor kun je beter zelf LSD nemen.

Net als Kubricks vorige film, A Space Odyssey (1968), handelt het verhaal in de nabije toekomst maar dan niet in de ruimte maar in Groot-Brittannië en is het de verfilming van Burgess’ gelijknamige dystopische roman uit 1962. Het science fiction-aspect geeft Kubrick de gelegenheid om visueel flink uit te pakken – de film heeft een opvallende, exorbitante stijl (met ook de typische Kubrick-fotografiestijl die met z’n symmetrieën e.d. enigzins die van Anderson anticipeert) – met onder meer veel erotische afbeeldingen: het idee lijkt te zijn dat in de toekomst alles om genot draait. Maar daar draaide het in 1971 natuurlijk na de jongeren- en seksuele revolutie van 1968 ook al om en ook verder is de getoonde maatschappij van de toekomst nog steeds heel erg die van 1971 hetgeen de futuristisch-psychedelische stijl slechts een beetje verbloemt terwijl die stijl ook erg 1971 is.

De science fiction is dan ook vooral politiek maar ook in dat opzicht typisch 1971: de film gaat over de angst voor of dreiging van een totalitaire maatschappij. Terwijl de hippierevolutie de vrijheid – of beter: de bevrijding – vierde, domineerde in de psychologie Skinners ‘operant conditioneren’ waarmee dieren maar ook mensen gedrag kan worden af- of aangeleerd waarbij ook werd nagedacht over toepassingen in de politiek (niet in de laatste plaats door Skinner zelf). Het opende het perspectief van een totalitaire samenleving waarin mensen worden geprogrammeerd (gecondioneerd) tot het wenselijke gedrag zonder dat de Staat geweld hoeft te gebruiken zoals de bestaande dictaturen die nog nodig hadden (in de film is het idee dat alleen nog politieke dissidenten naar de gevangenis gaan). Burgess plaatste daar het katholieke perspectief tegenover: het conditioneren van de mens tot het goede ontmenselijkt de mens en ontdoet het goede van het goede (de mens verliest z’n vrije wil en wordt een machine) want alleen de vrijheid om te kiezen voor het goede vormt de waardigheid van de mens en maakt het goede tot het goede. Kubrick laat het laatste hoofdstuk van Burgess’ boek, waarin de hoofdpersoon inderdaad voor het goede kiest (zich als het ware bekeert), echter weg: Kubrick heeft een pessimistisch mens- en wereldbeeld zodat de hoofdpersoon, die eerst genezen was van zijn plezier in het kwaad maar daardoor depressief wordt, temeer nu z’n eerdere slachtoffers zich op hem wreken en hij zich niet meer kan verweren, en daarna geneest van z’n genezing die als totalitaire behandeling wordt afgewezen, weer gewoon kwaadaardig wordt en er niets is veranderd. De film is zo ook een meditatie over het strafsysteem: moet een misdadiger lijden met het risico dat hij nog slechter wordt of moet hij een goed, onschadelijk mens worden (resocialisatie) dat de filosofische discussie tussen deontologische en utilitaristische ethiek raakt.

Het verhaal wordt verteld door Alex die in het begin van de film een jeugdbende leidt die een eigen taaltje spreekt, stimulerende drugs gebruikt om in de stemming voor “the old ultra-violence” te komen en vervolgens voor de lol mensen aftuigt en verkracht (maar Alex houdt ook van de muziek van Ludwig van Beethoven) waarna hij wordt opgepakt en zichzelf in het programma voor de experimentele behandeling van het operant conditioneren krijgt om snel uit de gevangenis te komen. De film shockte in 1971 het publiek vanwege het ‘zinloze’ geweld en de seks (de film wordt wel de eerste punkfilm genoemd vanwege z’n nihilisme en esthetiek van geweld) maar was ook populair en had een vooruitziende blik wat het geweld in zowel de film als de maatschappij betreft. Maar de film is ook grappig: Alex hanteert een lichte, komische verteltoon en de film is bovenal een satire op het operant conditioneren en de totalitaire fantasieën die daarop zijn gebaseerd. Het is de in humor gedoopte vlotte, energieke en uitbundige stijl van de film die ‘m aldoor interessant en vermakelijk maakt.

Volgens Hegel is het enige wat we leren van de geschiedenis dat we niets leren van de geschiedenis: zo ook laten de zes verhalen van de film mijns inziens zien dat de geschiedenis zich telkens herhaalt waarbij de een de ander onderdrukt – de sterkere zelfs de zwakkere opeet – en de onderdrukte vecht voor zijn vrijheid waarbij ook Hegels dialectiek wordt gebruikt (de meester wordt afhankelijk van de slaaf en omgekeerd wordt de slaaf vrij). Het leven wil zichzelf transcenderen door elke begrenzing te overstijgen, niet alleen door de ander op te eten maar vooral door te rebelleren tegen deze ‘natuurlijke orde’ en te verlangen naar gelijkheid en vrijheid, welke transcendentie – waaronder ook uitdrukkelijk het verwerven van zelfbewustzijn als de droom van kunstmatige intelligentie – de film koppelt aan het holistische idee dat alles met alles is verbonden: niemand leeft voor of door zichzelf maar is met de ander – en met het verleden en de toekomst – verbonden waarbij de liefde zelfs de dood overstijgt.

Net als The Matrix waar de film wel wat op lijkt en in wezen ook Hegels filosofie zelf is het bovenal opnieuw het verhaal van Jezus: ook al lijkt de rebellie tegen de natuurlijke orde nooit te slagen omdat de boze wereldse machten te sterk zijn (en sterven de rebellen als martelaren zoals Jezus deed), het is evengoed van belang de waarheid te openbaren (Jezus als het Woord en de Waarheid – bij Hegel komen de waarheid en de vrijheid voort uit zelfbewustzijn – dat naar de wereld komt) waarna er mensen in zullen geloven en het zaadje voor verandering is geplant.

Toch is het (filosofische of christelijke) idee van de film niet erg sterk of overtuigend uitgewerkt en niet haar sterkste kant: de epische film weet bovenal 172 minuten te boeien met vermakelijke scenes waarbij de spanning en de actie er goed in wordt gehouden zodat het nooit saai wordt, al wordt de film nergens echt goed en is het voortdurend in hoog tempo heen en weer gaan tussen de verhalen om de parallellie te demonstreren – welke parallellie nog eens wordt onderstreept doordat telkens dezelfde acteurs opduiken – wel wat vermoeiend.

Een mooie en bijzondere rockdocu waarvan de kracht is dat het sterk autobiografisch en intiem is (de film vertelt niet de geschiedenis van Nirvana maar laat de wereld door de ogen van Cobain zien in de vorm van een collage en selectie van notities, tekeningen, schilderijen, opnamen en filmbeelden van Cobain zelf met een focus op de familie/geborgenheid die Cobain zo graag wilde maar niet kon vinden) en welk collage meesterlijk is aaneengeregen tot een achtbaan van animatie, beeld en geluid in de rauwe en morbide stijl van Cobains eigen werk. Zoals de regisseur beoogt dompelt de film je in een unieke ervaring van beeld en geluid en leren we de mens Cobain echt (enigszins) kennen.

Ik ben in het algemeen niet zo’n fan van de Pixar- en andere animatiefilms omdat ik ze te veel kinderfilms vind en dus te weinig voor volwassenen te bieden vind (al vind ik bv. de Minions wel grappig). Maar Coco heeft voor volwassenen net zo veel te bieden als voor kinderen. De thema’s (leven en dood, herinnering en vergeten, familie en ambitie) zijn interessant, het verhaal zit knap in elkaar en je blijft met tranen in de ogen achter. Mijn favoriete Pixarfilm.

Deze film is Jarmusch op z’n meest typisch – een serie ongemakkelijke ontmoetingen tussen soms wat vreemde maar toch altijd zeer menselijke types in kroegen – en op z’n best want ofschoon er nooit veel diepgang te vinden is in zijn films – hoe zou dat ook kunnen want de zinloosheid dus absurdisme van het bestaan is zo’n beetje de grondtoon van zijn werk – werkt dat absurdisme aldoor goed in deze film omdat het nauwelijks vervalt in een flauwe klucht en de humor de film verheft in plaats van verstoort. In sommige scenes spelen werkelijkheid en film/fictie postmodern door elkaar doordat de personen in de scene zichzelf spelen of een film bedenken waarin ze zichzelf spelen hetgeen een extra laag toevoegt. De lange serie van korte scenes wordt bijeen gehouden door het vaste thema van koffie en cigaretten en enkele terugkerende motieven zoals dat koffie en cigaretten geen gezonde lunch vormen en Tesla’s opvatting van de Aarde als een geleider van akoestische resonantie.

Het ogenschijnlijke onderwerp van de documentaire – de vermoedelijke moord op een anti-koloniale VN-baas in Afrika in 1961 door koloniale machten – boeit mij maar matig omdat het heel erg een stukje geschiedenis is (dus iets voor de geschiedenisfanaten) en de gekke presentatie waarbij de journalist zich als de schurk in het verhaal kleedt die zijn verhaal dicteert aan twee zwarte secretaresses achter een ouderwetse typemachine die ogenschijnlijk het verhaal wel boeiend vinden dan wel opdracht hebben gekregen net te doen alsof, vond ik zelfs een beetje een afknapper. In feite geeft de journalist midden in de film zelf toe dat eigenlijk niemand geïnteresseerd is in de vermoorde VN-baas, dat z’n onderzoek ook nog is mislukt en dat hij deze gekke show opvoert om er nog iets van te maken…

Het grote verhaal dat in het begin werd aangekondigd blijkt vervolgens in een bijvangst van het onderzoek te zitten. Dan wordt de documentaire inderdaad wel wat boeiender: waar 1961 echt voor mijn tijd was heb ik wel de opkomst van AIDS in de jaren ’80 en ’90 meegemaakt, zodat ik me ook nog wel herinner dat er in die tijd – dus nog vóór Twitter en Facebook! – de hardnekkige complottheorie circuleerde dat HIV in Afrika werd verspreid door middel van vaccins. Deze documentaire geeft die oude theorie op een geloofwaardige wijze nieuwe voeding maar harde bewijzen zijn er opnieuw niet, zodat deze documentaire bepaald niet het grootste verhaal aller tijden is zoals de maker Brügger denkt. En dat Brügger nog niet is vermoord omdat hij de ‘waarheid’ heeft gepubliceerd maakt z’n theorie helaas niet sterker.

Volgens mij gaan alle Roemeense films die ik ken over de enorme corruptie in het land en ook deze Roemeense documentaire gaat over de enorme corruptie in het land, meer in het bijzonder over de enorme corruptie in de gezondheidszorg van het land. Iets nieuws biedt de documentaire dan ook niet: toen het communistische regime in 1989 viel werd al de deplorabele staat van de weeshuizen in Roemenië wereldnieuws en dat bleek nog slechts het topje van de Roemeense ijsberg van ellende en corruptie, als we alle nieuws en films over Roemenië mogen geloven. Kortom, door de corruptie functioneert praktisch niets naar behoren in het land en Roemeense ziekenhuizen zijn dan ook niet veilig waardoor na de Roemeense ‘Volendam’-brand in 2015 tientallen brandslachtoffers onnodig stierven aan ziekenhuisbacterieën. Deze documentaire brengt simpelweg deze boodschap zonder diep of verrassend te zijn en ik begrijp dan ook niet helemaal waarom de kranten zo lovend zijn en zelfs gretig vijf sterren uitdelen.

Onwillekeurig denk je in deze tijd ook aan de huidige coronacrisis: aan de ene kant zou je denken dat dat in Roemenië dan helemaal een ramp moet zijn die de gezondheidszorg er niet aan kan maar daar hoor je weinig over (misschien is er toch wat verbeterd?) en aan de andere kant kan zelfs Nederland iets leren van de transparantie waarmee de interim-minister zich liet volgen en filmen in zijn poging de gezondheidszorg in Roemenië weer ‘gezond’ te maken en vraag je je af in hoeverre de Nederlandse gezondheidszorg vrij is van corruptie. In ieder geval lijkt in Nederland een erg kritische media over zo’n coronacrisis (ook) geheel afwezig waarmee ik iets bedoel tussen doorgeefluik van de regering zijn enerzijds en wilde samenzweringstheorieën verspreiden anderzijds.