Opinions

Saaie documentaire over de strijd van een 11-jarige jongen (geslacht) en z’n ouders om hem op school geaccepteerd te krijgen als meisje; saai omdat het nauwelijks informatie geeft en al helemaal geen nieuwe informatie. Het onderwerp wordt genderdysforie genoemd maar ik denk dat de in onbruik geraakte term geslachtsidentiteitsstoornis de lading beter dekt: het gaat er niet om dat je je niet thuis voelt bij de genderrol dus het gedrag (kleding, etc) dat bij je geslacht hoort (zoals bv. sommige homoseksuele mannen zich ‘verwijfd’ gedragen waardoor homofobie zich kan vermommen als genderdysforie) maar om onvrede met je geslacht zodat omgekeerd je gender (psychologische identiteit) een ander geslacht vereist zodat deze mensen vaak transseksueel worden.

Nu is het allemaal best verwarrend en niet zonder implicaties zodat het begrijpelijk is dat bv. de school niet zomaar meegaat in de wens van het kind en z’n ouders (en is het een maatschappelijk vraagstuk of mannen die zich ‘identificeren’ als vrouwen bv. moeten mogen deelnemen aan vrouwensportcompetities of naar een vrouwengevangenis mogen na een gepleegd misdrijf). De documentaire wil misschien empathie opwekken in plaats van informatie geven, maar lijkt toch ook vraagtekens te plaatsen: meteen aan het begin vertelt de moeder dat ze zeer teleurgesteld was toen Sasha werd geboren en een jongetje bleek, hetgeen suggereert dat ze de genderdysforie van Sasha (onbewust) heeft gestimuleerd, en zien we de kinderen aldoor spelen dat ze een Chinese prinses e.d. zijn, hetgeen suggereert dat ook Sasha het simpelweg leuk vindt om een meisje te spelen nu kinderen nu eenmaal graag allerlei rollen spelen. Het idee lijkt echter dat, ook als dit allemaal zo is, het uiteindelijk niet uitmaakt: als een kind om wat voor reden dan ook een ander geslacht wil spelen of zich dat andere geslacht is gaan voelen, dan moet het daarin vrij zijn en moeten we zijn wil of keuze respecteren. Maar toch vragen we niet aan een school om een kind dat astronaut speelt te behandelen als astronaut, zodat in dat opzicht de documentaire de interessante vraag opwerpt of we niet ook voor het kind onderscheid moeten blijven maken tussen spel en werkelijkheid dan wel of dat onderscheid ook voor ons volwassenen überhaupt houdbaar is. Maar helaas gaat de documentaire niet de diepte in.

De film voelt als een kort verhaaltje, waarin één enkel idee wordt uitgedrukt in een ‘ongelofelijke’ want magisch-realistische vorm (dus een enkele vreemde gebeurtenis wordt verteld), en deze relatief korte film is eigenlijk nog relatief lang daarvoor. Welk idee op symbolische wijze wordt uitgedrukt is waarschijnlijk multi-interpretabel maar ik vat het op als dat de band tussen moeder en dochter zo sterk is dat ze die gescheiden generaties (of generatiekloof) zou willen overstijgen en/of dat in dit geval zowel moeder als dochter zo hecht met elkaar zijn dat ze elkaars beste vriendin of tweeling hadden kunnen zijn als ze even oud zouden zijn geweest. Uiteraard kan het allemaal ook slechts een fantasie zijn van de dochter die immers kind is, nu haar moeder zelf terug wordt gebracht naar haar kindertijd door middel van herinneringen in haar ouderlijk huis zodat ze in de verbeelding makkelijk kan verschijnen als kind wanneer ze als volwassene weggaat (zoals de moeder als kind een panter op de muur zag in haar bed).

Het idee had in een langere film verder of dieper uitgewerkt kunnen worden maar als korte film is het een aardig tussendoortje.

Ik houd van Russische en/of postmoderne films dus bij deze film kwam ik wel aan mijn trekken: de film zit vol wodka, poëzie, waanzin en geweld en ook qua vorm is de film een soort delirium vol hallucinaties en fantasie maar waarin ook het verhaal op postmoderne wijze gelaagd is met werkelijkheid die fictie blijkt en fictie die werkelijkheid wordt en waarin ook de auteur van het verhaal zelf een rol speelt. Verschillende thema’s zoals de Koude Oorlog met z’n kosmonauten (en de fantasie van een ontvoering door aliens), een busrit met agressieve passagiers, de angst voor seriemoordenaars, het naakt zien van mensen door het Sneeuwmeisje, de rit in een lijkwagen en aspirine uit 1971 die de hoofdpersoon naar die tijd terug lijkt te reizen komen telkens terug en langzaam wordt de film coherenter – de thema’s krijgen een plek in een verhaal dat duidelijker wordt – en blijkt de film in hoge mate autobiografisch waarbij het verhaal zich toespitst op de herinnering aan een Nieuwjaarsfeest tijdens de Koude Oorlog in 1971 met een Sneeuwmeisje. De film laat zich niet makkelijk interpreteren, al lijkt het erop dat de griepepidemie staat voor een maatschappijkritiek waarin de mensen massaal werkelijkheid en fictie niet meer kunnen onderscheiden met de lijken die tot leven komen als de terugkeer van de onderdrukking zoals in de Sovjet-Unie. Of meer in het algemeen dat de tijd een illusie is: niet alleen is er geen vooruitgang in Rusland maar ook ons leven is een cyclus waarin het verleden net zo werkelijk is als het heden.

Met name de eerste helft van de film met z’n bizarre hallucinaties en geweldsuitbarstingen vond ik heerlijke cinema; de tweede helft waarin het delirium min of meer verdwijnt en de in zwart-wit-geschoten jeugdherinnering overheerst vond ik wat minder. Sowieso is de film erg lang. Maar al met al is de film een bijzondere, prachtige ervaring en wat mij betreft een hoogtepunt van het filmjaar.

Pfau - Bin Ich Echt? (Peacock) (2024)

Er worden nogal wat films gemaakt – zeker in het Duitstalige – over de contactarmoede als crisis van de huidige samenleving en dit is er ook weer zo een. Het is met name een kritiek op de huidige door dienstverlening gedomineerde maatschappij waarin we aldoor diensten leveren of afnemen – in dit geval zelfs een ‘companion’ als huidige versie van de gezelschapsdame – welke diensten we dan achteraf kunnen recenseren: het maakt dat we volmaakt moeten zijn (want een goede recensie willen krijgen) waardoor we niet meer echt zijn, welke zelfvervreemding ons ook van de ander doet vervreemden en ook de communicatie niet meer echt is en we opgesloten raken in onszelf en onze bubbel. Menselijk contact is nog slechts een dienstverlening en daarmee juist geen menselijk contact. Zoals gezegd is het thema niet erg origineel: de satirische film doet misschien nog het meest denken aan de films van Ruben Östlund maar haalt niet helemaal dat niveau al is het ook zeker geen slechte film.

Ik vind films van Paul Thomas Anderson altijd erg moeilijk te waarderen of te beoordelen omdat ze altijd op de grens van saaiheid en leegheid zitten met hooguit iets groots erachter waar ik echter niet goed bij kan dan wel vol subtiliteiten zit die mij enigszins ontgaan. Misschien valt het kwartje bij een tweede kijkbeurt maar op dit moment kan ik nog niet veel met deze film.

In feite zit je een lange 130 minuten te kijken naar een hele moeilijke relatie tussen een oude high brow kledingontwerper die koningen kleedt (Reynolds) en een simpel meisje van lage komaf (Alma); moeilijk omdat alles suggereert dat de Reynolds homo is (noem het een vooroordeel maar ik kan me sowieso niet voorstellen dat een heteroseksuele man kleding fascinerend vindt) en (dus) elke vrouw op afstand houdt en uiteindelijk zal teleurstellen (er is zelfs een hint naar Psycho omdat ook Reynolds obsessief naar zijn moeder verlangt en geen raad weet met meisjes). Hij vernedert Alma zelfs aldoor, niet uit kwaadaardigheid maar uit een soort egoïsme en obsessie met z’n werk waarbij de gevoelens van anderen er niet toe doen, maar zij blijft vechten om zijn liefde te winnen. Wat dat betreft gooit de film het gebruikelijk rolpatroon leuk op z’n kop: waar natuurlijkerwijs de man achter de vrouw zit en aan het lijntje kan worden gehouden, is hier de vrouw degene die aan het lijntje wordt gehouden. Je vraagt je af waarom Alma zich aldoor laat vernederen en wat ze überhaupt in zo’n oude man ziet: het enige wat ik kan bedenken dat hij haar letterlijk versiert door als kleermaker haar aan te kleden en haar zo mooi maakt, hetgeen haar bevalt. Omgekeerd is zij – vanwege haar brede schouders of zo – voor hem de perfecte kapstok om zijn kleding aan op te hangen…

Hoe bizar de relatie ook is, seks lijkt er niet aan te pas te komen maar daarvoor in de plaats lijkt de relatie en dus ook het plot tot een soort psychologisch sadomasochistisch spel te ontwikkelen waarbij de liefde en afhankelijkheid onderhuids tussen Reynolds en Alma evenredig groeit met hun meer zichtbare onderlinge afstand en haat. De rollen worden zelfs kunstmatig omgekeerd door de voedselvergiftigingen: is hij gezond dan is hij sterk en zij het slachtoffer, maar als hij ziek is gemaakt door haar dan is hij teder en is zij als zijn verzorgster de baas (zij lijkt dan de plek van zijn moeder in te nemen naar wie hij zo verlangt).

Behalve deze complexe (machts)relatie lijkt de film ook te gaan over de high brow society met al haar maniërisme – de beleefdheid, de gekunsteldheid, het spel – (de stijve kleding die men draagt) dat contrasteert met het natuurlijke, het authentieke en het eerlijke (het lichaam of de passies onder de kleding waarbij Reynolds 'zijn geheimen in zijn kleding naait'). Ik weet niet wat Anderson daarmee wil zeggen. Misschien dat de relatie tussen Reynolds en Alma laat zien dat die twee niet zijn te scheiden: precies door hun spel en oneerlijkheid kunnen ze zichzelf zijn. Of misschien dat de beleefdheid en daarmee onderkoeldheid een soort van jezelf sterk voordoen is waaronder echter gevoelige wezens schuilgaat die hunkeren naar liefde en geborgenheid.

De film heeft natuurlijk weer de typische stijl van Wes Anderson die een soort mengeling is van dwangneurose en ADHD die de lichte absurditeit van de klucht versterkt. De dwangneurose geeft de overgeorganiseerde visuele stijl met symmetrische structuren en qua kleuren afgemeten composities maar ook een lijst die moet worden afgewerkt zodat je niet op je horloge hoeft te kijken om te weten hoe ver we in het verhaal zijn. De ADHD versterkt de ‘gevatheid’ van de stijl: het tempo is hoog waarbij je geen tijd krijgt om een en ander te overdenken of zelfs maar alles mee te krijgen want het gepraat gaat constant door terwijl er visueel ook van alles gebeurt. De film is zo overgeorganiseerd en overvol maar de film laadt de verdenking op zich – dat geldt voor bijna elke film van Anderson maar deze nog meer dan andere – dat het de kijker vooral moet afleiden omdat er weinig inhoud is. Want waar gaat de film over? Over een onderkoelde wapenhandelaar die maar niet wil sterven bij de legio aanvallen op hem, die zakelijk wordt ondermijnd door de politiek terwijl z’n dochter en broer hem op hun eigen manier dwars zitten en die in deze ogenschijnlijke eindfase van zijn leven hallucineert over hoe hij zijn leven moet verantwoorden bij Petrus aan de hemelpoort. Meer is het niet: diepgang lijkt er niet te zijn (of je moet de ‘gap’ associëren met Trumps handelsoorlog) en als klucht is het hooguit mild grappig. Maar de rijke visuele stijl maakt wel weer wat goed.

Simpel gezegd een film over een vrouw die geluk in de liefde zoekt maar daarin faalt omdat ze duidelijk issues heeft (ze woont nog bij haar tirannieke moeder en zit met emotionele problemen en seksuele frustraties, uitend in hardvochtigheid en SM-perversies) en geen connectie met de ander kan maken. De film geeft een interessant contrast tussen fantasie en werkelijkheid (zoals bij het mislukken van de SM-experimenten) en tussen het hoge ideaal van de romantische muziek van Schubert en het ‘banale’ van de liefde in het echte leven.

Het sterke van de film is vooral het realisme waarmee de zwakheden en onzekerheden van de mens en het gekluns dat het leven is worden uitgebeeld (dat zo opvallend contrasteert met de geïdealiseerde Hollywoodfilms), het zwakke dat de film net iets te lang duurt en een zwakke spanningsboog heeft.

Er is niets mis met het verhaal of hoe het vertelt wordt, maar toch ontbreekt er iets bij deze film: hij neigt naar het suffige omdat hij net iets te veel voelt als simpelweg de verfilimg van een waar gebeurd verhaal.

Ik ben fan van Godard dus toen ik ontdekte dat Godard fan is van Bresson kon ik die niet meer negeren. Deze film is m’n eerste film van Bresson. Het eerste wat opvalt is dat de film weinig experimenteel is – dus veel conventioneler dan Godards films – en ook wat langzaam en minimalistisch. De film gaat over een jongeman die zakkenrolt hetgeen de film de kans geeft wat van de spanning en het vernunft van deze kunst te laten zien, maar uiteindelijk gaat het erom wat de reden is waarom hij de misdaad boven het eerlijke leven kiest: is hij lui, moreel corrupt, haat hij de maatschappij? Gelooft hij werkelijk dat hij superieur is en daarom het recht heeft de wet te overtreden? Hij is in ieder geval egoïstisch maar het meisje dat voor z’n moeder zorgt valt evengoed (of juist daarom) voor hem en uiteindelijk laat hij de liefde toe in zijn leven. De film levert meer vragen dan antwoorden op, althans bij mij, maar het leven van de zakkenroller past wel goed bij het dominante filosofie van het existentialisme van die tijd waarbij het authentieke leven boven het burgerlijke leven wordt gesteld. Al met al zeker geen slechte film, maar in vergelijking tot Godards films toch een teleurstelling.

De film is typisch Nouvelle Vague: een soort collage dat bewust incoherent, achronologisch en asynchroon is en dat aldoor speelt met de verhouding tussen film en realisme zodat juist het realisme de scenes duidelijk nep maken (er wordt niets weggemoffeld om de illusie van realisme te scheppen). En daar wordt dan weer op metaniveau mee gespeeld zoals dat de ene keer wordt opgemerkt “Dit moet echt lijken. Dit is geen film” (terwijl het natuurlijk wel een film is) en de andere keer direct de kijker wordt aangesproken (“Waar kijk je naar? Naar de kijker.”). Daarbij wil Godard niet de dingen laten zien maar wat er tussen de dingen gebeurt zodat het verhaal uiteenvalt in details en de hoofdlijn moeilijk te volgen is (al is dit nog een van de toegankelijkere films van Godard).

De film verwijst aldoor naar zowel kunst en literatuur als de popcultuur (reclames, stripverhalen, Amerikaanse speelfilms, etc) en zoals in veel films van Godard behandelt het het leven als een roman of film en vice versa (zij staat voor het gevoel en wil leven, hij leest boeken en leeft in een droom), onder meer resulterend in een verdubbeling van de werkelijkheid en dubbelgangers terwijl het probeert het leven zelf uit te drukken. Dat lukt nooit (‘ceci n’est pas une pipe’) maar de film is zo energiek en speels dat het dicht in de buurt komt. Zowel Godards filmtechnieken en script als de twee hoofdpersonen zijn aldoor energiek en speels en wet daardoor telkens te verrassen en boeiend te blijven; inhoudelijk is de film een soort vrolijke Bonnie & Clyde met twee onbezorgde verliefde jongeren op vlucht voor politie en huurmoordenaars dat behalve levensenergie uitstraalt ook bewust het dagelijks geweld in de wereld een gezicht geeft. Zoals de Amerikaanse regisseur in de film zegt: film is als een veldslag met liefde, hoop, wanhoop, geweld etc. Net als het leven dus.

De films van Godard zijn experimenteel en dit experiment is zeker geslaagd: het weet de gebruikelijke stortvloed van ideeën bij Godard te transformeren tot gevoel en een cinematografisch feest. De film geldt terecht als een klassieker.

De film begint visueel duister en veelbelovend met een kluizenaar en z’n truffelvarken in het bos maar met het verhaal dat zich dan ontwikkelt kan ik niet veel. De film is misschien postmodern dat het meer vragen oproept dan antwoorden geeft, zoals het idee dat de chefkok de maatschappij verlaat om het concept van lokaal voedsel nogal radicaal in de praktijk te brengen dat ook is. De gebeurtenissen, zoals de vechtclub voor restaurantpersoneel in de kelder, zijn vooral vreemd en niet op een interessante manier: je vraagt je slechts af waar het allemaal op slaat. Een diepere betekenis heb ik niet kunnen vinden. Rob is bovenal weer een typische byronic hero die de literatuur al sinds de 19de eeuw bevolkt en ook in de film bijkans vaste prik is geworden (van James Bond tot Rambo), maar daar blijft het ook bij in deze film: er zit geen goed verhaal bij. Het einde is ook vreemd en onbevredigend: waarom gelooft hij de maffiabaas als die zegt dat het varken dood is (en dacht hij nu dat hij de maffiabaas zou kunnen verleiden met zijn kookkunsten?). De film gaat zo uit als een nachtkaars terwijl het vantevoren ook al niet echt wist te ontbranden.

The Beatles waren eclectisch ingesteld – ze zogen invloeden van ver buiten de popmuziek op, van Indiase sitarmuziek tot electronische muziek van Stockhausen – en toen ze besloten te stoppen met optredens en al hun tijd in de studio door te brengen, maakten ze de popmuziek ‘volwassen’ en tot een semi-kunstvorm. Het leverde een bijzonder periode in de popgeschiedenis op die enkele jaren duurde totdat de punk een einde maakte aan deze pretentieuze moeilijkdoenerij en Pink Floyd was een exponent van deze wat we nu ‘progressieve’ rock noemen. De nummers werden lang uitgesponnen hetgeen ruimte gaf aan experimenten en wat op ‘composities’ begon te lijken waarmee rock aansluiting leek te zoeken bij ‘serieuze’ kunstmuziek, al bleef het rock doordat het meer experimenteren met geluid dan componeren was en de drummer de zaak een vaste beat gaf en de alle kanten opvliegende uitspattingen bij elkaar hield: ik denk dat deze ‘live’-registratie heel goed dit type muziek weergeeft waarbij ook visueel de centrale rol van de drummer opvalt. Pink Floyd grossierde met name in het experimenteren met geluid en de nieuwste technieken, zoals ook uit de interviews bij deze registratie naar voren komt waarbij het zaak is volgens David Gilmour om de machines te beheersen in plaats van dat de machines de muziek beheersen zodat niet iedereen met wat aanklooien hetzelfde interessante resultaat kan verwachten. Ook zit er bij Pink Floyd meestal wel een catchy deuntje verstopt in het experimentele jasje hetgeen op het studioalbum waar ze toen aan werkten, The Dark Side of the Moon, en waar de documentaire ook iets van laat zien en horen pas echt duidelijk naar voren kwam dat daarmee zelfs het op een na beste verkochte studioalbum aller tijden werd.

De beelden van Pompeii met z’n antieke, mythologische kunst zijn een mismatch met de muziek van Pink Floyd die juist modernistisch is: soms psychedelisch-dromerig, soms futuristisch alsof je door de kosmos reist en soms uitdrukkelijk experimenteel door het gebruik van toevalsgeluiden (zoals het hondengejank), maar stoort nauwelijks omdat Pompeii hooguit op de achtergrond staat, daarbij geholpen door de muziek die zo krachtig en fascinerend is dat het alles naar de achtergrond drukt en de luisteraar naar de eigen (muzikale) wereld van Pink Floyd brengt.

De ‘strandbeesten’ van Theo Jansen zijn als mechanistische imitatie van grote, dierlijke wezens indrukwekkend, maar zoals Jansen als kunstenaar nogal pretentieus is in de zin dat hij hoopt dan anderen na zijn dood z’n werk nog honderden jaren zullen voortzetten is ook het idee erachter pretentieus: hij hamert erop om zijn knutselen op te vatten als een evolutionair proces (leren door vallen en opstaan) met als doel dat z’n kunstwerken zichzelf in stand kunnen houden waarmee ze in feite echte levende wezens zijn geworden. Dat lijkt me een onhaalbare droom maar hij heeft misschien gelijk dat kunst ontstaat als werkelijkheid en droom zich mengen.

Dit is zo’n film waarover alle professionele critici lovend zijn maar die bij de gewone filmliefhebber zeer laag scoort (ik zie hier een score van 2,54 staan!). En ik geef de critici gelijk: dit is een hele sterke, indrukwekkende film! En om meteen de polemiek aan te gaan met de bovenstaande berichten: wat maakt het uit dat de film louter bestaat uit dialoog en op één plek afspeelt (de titel lijkt daar ook naar te verwijzen)? Waarom is het een probleem dat de film in die zin wel een toneelstuk lijkt (om dezelfde reden werd hier overigens ook Fences (2016) - MovieMeter.nl afgekraakt terwijl ook dat een hele sterke film of voor mijn part een heel sterk toneelstuk was)? Waarom zouden alleen films met actie goed kunnen zijn? Je kunt je afvragen wat het medium film toevoegt aan het verhaal dat hier wordt verteld, maar waar je bij actie en spektakel het probleem hebt hoe die zaken geloofwaardig te verfilmen, kun je van dit verhaal zeggen dat het zich zeer goed laat verfilmen zodat de film dan ook perfect is geworden…

Hoe dan ook, deze film heeft helemaal geen actie nodig omdat het om de psychologie gaat: wat willen en voelen mensen, welke keuzes maken ze en waarom? Alleen dialoog is daarvoor een juist middel. En daarmee geeft de film ruim baan aan diepgang: wat deze film zou ‘missen’ aan actie compenseert het ruimschoots aan intelligentie.

De premisse van de film is bijzonder simpel: lees bovenstaande beschrijving van de film is dat is waar de film over gaat. Meer is het niet en er komt ook geen onverwachte twist of zo. De mysterieuze man aan de tafel lijkt de duivel te zijn aan wie mensen hun ziel verkopen maar eigenlijk lijkt hij slechts een medium dat contact heeft met de hogere machten en is hij helemaal niet kwaadaardig of sadistisch: hij geeft iedereen ook de kans het goede te doen – ervan af te zien – en lijkt vooral als een soort toeschouwer geïnteresseerd in wat mensen doen, welke keuzes ze maken, wat er hen omgaat; als de non aan hem vraagt waar hij in gelooft antwoordt hij “Ik geloof in het detail”. Misschien wel het belangrijkste moderne werk is Goethe’s Faust c.q. de Faust-sage waarop Goethe zich baseerde – het beroemde verhaal van de man die zijn ziel aan de duivel verkocht – en deze film is een zeer oorspronkelijke en hedendaagse variant daarop.

PS. De man aan de tafel deed me ook denken aan de maffiabazen in films die aan zo’n tafeltje in een café alles regelen en dus ook wie dood gaat en wie blijft leven. Nu dit een Italiaanse film is kan ik me voorstellen dat deze maffiapraktijk mede de vorm van dit Faust-verhaal heeft bepaald (hetgeen de premisse ook wat minder absurd maakt).

Het is ook een zeer boeiende Faust-variant omdat het daadwerkelijk interessant is te zien wat en hoe de mensen doen: verkopen ze inderdaad hun ziel aan de duivel of komen ze tot inkering doordat ze besluiten het lot te accepteren of om andere keuzes te maken? Daarbij is er verhaaltechnisch een soort meta-stapeling naar een climax doordat alle afspraken elkaar blijken te doorkruisen en mensen afspraken gaan maken om de afspraken van anderen te niet te doen (je moet je koppie er goed bij houden om alle afspraken en verhaallijnen bij te houden en te begrijpen hoe ze in elkaar grijpen). Uiteindelijk rijst de vraag waarom het medium eigenlijk de afspraken regelt: is dat ook weer een afspraak en kan hij een afspraak maken of er van af te komen? Al met al lijkt de conclusie weer even simpel als de premisse: denk goed na over welke keuzes je maakt want je daden hebben consequenties (of qua de maffia-associatie: doe geen zaken met de maffia).

Tussen vier en vier-en-halve ster.

PS. Ik zie nu dat de film is geclassificeerd als komedie/drama. Het komedie-aspect van deze film heb ik dan weer helemaal gemist...

De film geeft waarschijnlijk op realistische wijze het leven op en rond de pornofilmset in Los Angeles weer, maar voegt daarom ook weinig toe aan de eerste de beste documentaire over de pornowereld. Wat verbaast of verwart is de daar overheersende paradox die in wezen eigen is aan het kapitalisme zelf: het meisje kiest zelf om in de porno te werken, stemt met alles vrijwillig in, iedereen op de filmset is hartstikke aardig en benadrukt aldoor dat ze op elk moment de opname kan stoppen – er kan dus geen twijfel bestaan dat er van dwang geen sprake is – terwijl ze instemt met steeds ruigere seks die haar steeds meer tegenstaat om maar een ster te kunnen worden. Ze stemt aldus in – of kiest er zelfs expliciet voor – om verkracht te worden: is zo’n vrijwillige verkrachting wel of niet een verkrachting? Juridisch in ieder geval niet en voor de zekerheid moeten de pornoacteurs altijd een document ondertekenen dat ze het vrijwillig doen.

Ik meen dat deze paradox ook altijd het prostitutiedebat in Nederland – doen prostituees hun werk wel of niet vrijwillig –verwart. Wat daarbij vaak over het hoofd wordt gezien dat maar weinig mensen werk doen dat ze echt willen doen: de meesten willen hun werk niet maar stemmen er mee in omdat ze het geld willen (of nodig hebben) dat ze ervoor krijgen. In die zin zijn we dus bijna allemaal hoeren (zeker als de beloning groter wordt zijn mensen tot steeds meer bereid) c.q. ‘onvrij’. Volgens Hegel leidt de geschiedenis tot vrijheid en is bv. ook het kunstwerk de vrije schepping van de kunstenaar waarbij die vrijheid betekent dat je je zelf herkent in wat je hebt gemaakt (ook politiek zijn bugers aldus vrij als ze zich in de Staat en zijn wetten herkennen, hetgeen wij democratie noemen): als je iets maakt waar je je niet in herkent dan ben je ervan vervreemd en ‘onvrij’. Marx vertaalde dat in een fundamentele kapitalismekritiek: de arbeider is onvrij omdat hij zijn product maakt om in z’n levensonderhoud te voorzien en niet omdat hij zich erin herkent. Z’n maaksel wordt hem zelfs ontvreemd (hij moet het verkopen: letterlijk ‘onteigenen’) zoals hij ook z’n eigen productiekracht moet verkopen. Het productieproces in het kapitalisme maakt mensen aldus tot slaven in plaats van vrij – al zijn het wel vrijwillige slaven.

Betaalde seks is hooguit het meest in het oog springende voorbeeld van dit kapitalisme. Wat de film wel eigentijds maakt is dat het oude cliché ‘ze doen het voor het geld’ niet altijd meer geldt: in onze welvaartsstaat hoeft in beginsel niemand z’n lichaam te ‘verkopen’ om in z’n levensonderhoud te voorzien, maar in het laatkapitalisme zijn spullen vervangen door entertainment en is geld vervangen door populariteit. Het gaat om de ‘clicks’, het aantal mensen dat je volgt, dat je gezien wordt en een ster bent, dus dat je iemand ‘bent’ (in zekere zin zijn we weer terug bij de esthetische theorie van Hegel). De motivatie van het meisje is dan ook niet het geld maar het sterrendom: haar ambitie is simpelweg de top bereiken. Uiteraard gaat dat ten koste van haar vriendschappen, haar geluk, haar integriteit: in die zin verkoopt ze alles om haar doel te bereiken om er dan uiteindelijk achter te komen dat dat leven aan de top – waar veel haat en nijd en er weinig pleasure meer is – niet alles is. Maar ook dat is natuurlijk een tamelijk uitgemolken thema van films die over de entertainment-business gaan.

Het originele van de film is aldus slechts dat de bekende paradoxale thema’s – die in wezen een kritiek op het kapitalisme betreffen – worden gesitueerd in de meest kapitalistische industrie waar vrouwen paradoxalerwijs het verst gaan in zelfvernedering om de top te halen.

Ik heb lang geleden de remake The Talented Mr. Ripley (1999) gezien en omdat ik die film even vaag als indrukwekkend vond was ik nieuwsgierig naar het origineel (overigens zou de remake uit 1999 dichter bij het oorspronkelijke verhaal van Patricia Highsmith blijven dan Plein Soleil). De film uit 1960 blijkt eigenlijk even vaag als indrukwekkend zodat ze in mijn beleving gelijkwaardig zijn.

Het verhaal is natuurlijk een typische misdaadthriller waarin een volmaakte misdaad lijkt te worden gepleegd maar wijkt ook af van de standaardfilms in het genre waardoor hij toch bijzonder is. Zo begint het niet met een meesterbrein dat een briljant plan heeft uitgedokterd om in één klap miljonair te worden maar begint het onwaarschijnlijk stuntelig – enigszins zoals de gelegenheid de dief maakt – waarbij Ripley nota bene z’n wens om Philippe te vermoorden meteen al weggeeft en de fout in lijkt te gaan met het imiteren van Philippe en het stelen van de cheques om welke reden de echte moord onverwachts komt; Ripley lijkt z’n plan slechts gaandeweg te ontwikkelen maar doet dat wel steeds geraffineerder. Ook gis je als kijker naar z’n motief: gaat het om het geld, om het meisje of is het wraak op Philippe die niet terug naar de VS wil en ‘m zo € 5000 dollar door de neus boort en die hem vernedert door hem in de roeiboot te laten? Ik denk dat het het hele pakket is met een sociaal-kritische laag: het is de rancune van de man van lage afkomst die zich vernederd voelt door de rijken (dat hij eerlijk kan zijn over zijn moordplan heeft ermee te maken dat hij niet als een serieuze bedreiging wordt gzien) en die wraak neemt door het leven van een rijke na te jagen. De identiteitsfraude – in deze tijd weer een actueel thema – is niet alleen een middel maar ook een doel op zichzelf: Ripley wil letterlijk het leven van z’n slachtoffer stelen. Het einde verschilt van Highsmiths verhaal - om het publiek tegemoet te komen die de crimineel gestraft wil zien - maar in wezen is er geen verschil en is het einde net als het begin realistischer dan de meeste andere misdaadthrillers: een misdaad kan gelukt zijn maar je kunt er nooit zeker van zijn dat de politie geen spoor vindt zodat de misdadiger evengoed paranoïde wordt.

Heerlijke romantische film over echte liefde maar nogal postmodernistisch ook over wat echt en wat niet echt is: is onze herinnering waarachtig, blijven we dezelfde persoon als we ouder worden, is wat Jean-Louise vertelt de waarheid of liegt hij weer een verhaal of gedicht bij elkaar of is wat we zien zelfs allemaal slechts zijn dromen als hij op het bankje in slaap valt? Naarmate de film vordert worden de grenzen tussen echt en niet echt op fraaie wijze steeds diffuser maar één ding blijft overeind: liefde is wat het leven waard maakt.

Mooie, indrukwekkende film die het visueel spektakel van Fellini combineert met een evenredige woordspektakel der poëzie. Het is een deel van een autobiografie en het verhaal is dan ook recht toe recht aan. Maar de regisseur is een surrealist, dus de beelden zijn droomachtig en grotesk (bij het surrealisme laat de kunstenaar zich leiden door zijn onbewuste en een vrije fantasie) en bovenal poëtisch omdat poëzie ook fictie en werkelijkheid mengt om het wezen der dingen uit te drukken: het laat het leven van een jongen zien die wil leven voor de poëzie en de film zit dan ook tjokvol poëzie die uitstekend past bij de kleurrijke, carnavelske beelden. Een minpuntje is wel dat ik het acteren soms wat amateuristisch vond, maar de beelden en de poëzie dragen de film en zijn een lust voor oog en hersenen.

Middelmatig drama dat mij ook wel irriteerde doordat het verhaal niet vooruit te branden is: in de eerste helft niet omdat we steeds dezelfde gebeurtenissen zien vanuit een ander perspectief (om zo de drie politieagenten te leren kennen) en we zo ook telkens terug gaan in de tijd om opnieuw de aanloop te nemen naar het verhaal van de tweede helft dat echter een inerte standoff presenteert tussen de drie maatschappelijke posities inzake het vluchtelingendebat die de drie agenten representeren: de betrokken burger, de onverschillige burger en de plichtsgetrouwe Befehl ist Befehl-burger. En dan is er nog het subplot van de romance/abortus dat vreemd is in inhoud – zowel de romance als de abortus worden uiterst koel beleefd – en in functie want wat heeft dit met de asielzoeker te maken?

De film speelt zich af in de 19de eeuw en heeft een typisch 19de eeuws thema: de vooruitgang van de wetenschap (in het bijzonder de anatomie) en daarmee de mensheid waarbij de mens zichzelf de rol van God aanmeet door alsmaar verder te gaan in zijn dorst naar kennis naar en macht over het leven (het Faust-thema). In bv. Frankenstein zit daar ook de Verlichtingsidee van het belang van opvoeding en het romantische thema van de authentieke mens die nog niet is verdorven door de beschaving doorheen geweven (zoals ook in Pinokkio): de nieuwe mens ziet nog onbevooroordeeld de wereld en staat open voor elke ontdekking of nieuwe ervaring. Poor Things verwijst impliciet sterk naar met name Frankenstein doordat een dode vrouw nieuw leven wordt ingeblazen, ditmaal haar hersenen te vervangen door de hersenen van haar nog levende ongeboren kind, die – opgevoed door haar ‘Frankenstein’ die zelf eruit ziet zoals het monster van Frankensteins in films wordt voorgesteld doordat zijn vader hem ook voor anatomische experimenten gebruikte – ‘onbeschaafd’ vooral het pad van de seksuele ontdekking en avontuur gaat en zich uiteindelijk ontwikkeld tot een onafhankelijke vrouw.

Lanthimos probeert als het ware als een eigentijdse Frankenstein deze dode 19de eeuwse thematiek weer tot leven te brengen op postmoderne wijze: het neemt de elementen uit de 19de eeuwse literatuur om deze vrij en vrolijk te mixen en een nieuwe context te geven zoals dat van het feminisme – de mannen proberen de seksueel vrije vrouw in te binden in diezelfde zucht naar macht over de natuur als die de wetenschap drijft – en dat van het cynisme of pessimisme dat korte metten maakt met het geloof in vooruitgang en de natuurlijke goedheid van de mens. Je kunt met even veel recht zeggen dat de mens van nature wreed is, hetgeen ironisch ook zeker ook voor de ‘humanistische’ wetenschap geldt die zo geobsedeerd is door het willen weten, ontdekken en ‘rationeel’ zijn dat het elk gevoel elimineert en niet alleen de natuur maar ook de mens op de pijnbank legt om door middel van het experiment zijn geheimen te ontfutselen. Conform het postmodernisme is de moraal wellicht: de mens is niet goed of slecht maar kan alles zijn zoals een kunstwerk alle stijlen kan mengen en de anatoom-arts in de film aldoor hybride wezens maakt met bv. de kop van een varken op het lichaam van een kip of de hersenen van een geit in het hoofd van een generaal. En waar Frankenstein een waarschuwing voor het experimenteren met het leven gaf, viert deze postmoderne film het experimenteren met het lichaam en het leven gewoon omdat die maakbaarheid ‘leuk’ is en we er een betere of mooiere versie van onszelf mee kunnen scheppen (zoals Bella in de film letterlijk een nieuw en beter leven krijgt).

Het absurdisme en karikaturale van Lanthimos’ kenmerkende stijl past goed bij deze postmoderne Carnaval en zorgt ervoor dat je het allemaal niet te serieus neemt. Het resultaat is een vermakelijke en goede film, al begrijp ik het geniale en daarmee de hype (NRC, Volkskrant en Trouw geven alle vijf uit vijf sterren) niet helemaal.

Onder meer Volkskrant, Trouw, AD en de VPRO geven deze film maar liefst vijf (uit vijf) sterren, maar ik vind het een saaie en slechte film die meer ergernis opwekte dan de passie deed ontbranden. Wat meteen opvalt zijn de glamourachtige beelden van de vrouwen (en er zijn praktisch alleen vrouwen in de film) waardoor de film voelt alsof je door een Playboy bladert waarbij de modellen ditmaal meestal hun kleren aan hebben. Dat is echter meteen het enige positieve van de film als je dat al positief kunt noemen: de plot stelt verder niets voor. Meer dan wat er al in de beschrijving van de film is vermeld gebeurt er niet; er gebeurt dan ook sowieso praktisch niets en er is nauwelijks dialoog zodat de film ontieglijk traag is. Doordat er nauwelijks dialoog is wordt er ook niets uitgelegd – bv. waarom het schilderij nodig is voor het huwelijk – waardoor ik me ook nauwelijks kon inleven in de personages. Dat werd bovendien nog bemoeilijkt doordat de film nogal anachronistisch is: standverschillen bestonden blijkbaar niet meer in de 18de eeuw en de film maakt al met al de indruk meer een feministisch statement te willen maken dan het echte leven in de 18de eeuw uit te beelden.

Alles wat er gebeurt en wordt gezegd in de film is nogal belachelijk en oninteressant: de film voelt alsof je twee uur lang op een theekransje bent beland dat zelfs naar de norm van theekransjes een oninteressant theekransje is. De film verwijst heel uitdrukkelijk naar de mythe van Orpheus en Eurydice waarin Orpheus de kans krijgt zijn vrouw Eurydice uit het dodenrijk te halen als hij erin slaagt tijdens de terugreis niet om te kijken naar haar. Het thema van de film draait dat echter om: omdat zij elkaar niet meer kunnen zien is het terugkijken naar elkaar het enige wat resteert. De film gaat aldus (naast de korte periode dat ze samen kunnen zijn, gesymboliseerd doordat er ‘live’ wordt geposeerd voor het schilderij) over de herinnering waarin we – ‘gelijk de dichter’ – het beeld koesteren in plaats van het echte wezen. Dat is op zich wel mooi, maar het verband met de mythe is vergezocht: de geliefden in de film doen geen enkele moeite om bij elkaar te blijven (hebben daartoe wellicht ook geen kans) en keert de mythe zoals gezegd om. Het is naar mijn mening tekenend voor hoe slecht deze film in elkaar is gezet.

De film is in feite één grote aanklacht tegen de toestand in hedendaags Bulgarije waarvoor de regisseur blijkbaar de taxi – waar verschillende mensen elkaar ontmoeten – een geschikte plek vond om de miserabele en sombere toestand van zijn land weer te geven: door middel van de verschillende scenes in verschillende taxi’s krijgen we een beeld van hedendaags Bulgarije dat wordt geteisterd door armoede, geweld en corruptie. Daarbij wordt benadrukt dat 1/3 van de bevolking het land al heeft ontvlucht en dat de thuisblijvers gedwongen zijn zich te prostitueren (de meisjes), de criminaliteit in te gaan (de jongens) of zelfmoord te plegen (de rest).

Ongetwijfeld zit daar een kern van waarheid in maar de film geeft niet veel inzicht in waarom het land in zo’n slechte staat is. Iemand geeft als verklaring dat het communisme de bevolking lui heeft gemaakt en dat men de kans niet heeft gegrepen om de Europese waarden en hervormingen door te voeren, maar die persoon blijkt de grootste hufter van allemaal… Voor een deel wordt hedendaags Bulgarije bekritiseerd op een manier die niet specifiek voor Bulgarije lijkt zoals het consumentisme, de oppervlakkigheid en de onverschilligheid (niemand kijkt nog naar elkaar om) zoals gedicteerd door het mondiale kapitalisme. Wellicht moet de conclusie worden getrokken dat precies de transformatie van het communisme naar het kapitalisme het land noodlottig is geworden. Hoe dan ook, “Bulgarije is dood” zegt een emigrant die zichzelf een evacué noemt omdat in Bulgarije geen leven meer mogelijk zou zijn…

Veel scenes zijn boeiend maar de schier eindeloze aaneenschakeling van taxiscenes – die overigens wel met elkaar worden verbonden door het verhaal van de eerste scene dat de kapstok blijkt waar alle andere scenes aan worden opgehangen – en de monotone somberheid van de boodschap maakt de film ook een lange zit. Als ik me echter vooral op de goede kanten van de film focus dan wil ik ‘m wel vier sterren geven, al was het maar omdat de regisseur duidelijk de alarmklok wil slaan en ik ‘m daarvoor het podium wel gun.

Ik sluit me aan bij de recensie van Zwolle84 hierboven. De film is een aaneenschakeling van horrorclichés – hooguit is de mix van exorcisme en mortuarium origineel – maar hij is evengoed effectief eng en dus goed gemaakt. Wel wordt de film zoals altijd minder eng naarmate het ‘monster’ vaker en explicieter in beeld is gekomen, maar dat wordt hier ondervangen doordat het verhaaltje goed in elkaar steekt en wel spannend blijft. Alle bijzaken in het begin blijken later essentieel om te begrijpen wat er aan de hand is. De film is voorspelbaar maar dat stoort niet: je verheugt je bijna op wat komen moet gaan. In het bijzonder verwacht je aan het eind nog het Thriller-moment van Michael Jackson die omkijkt en dan duivelse ogen blijkt te hebben, maar de film heeft het einde bewust wat subtieler en bijna ambigu gemaakt: Megan heeft niet opeens blauwe ogen maar ze zegt dat ze elke dag sterker wordt waarbij ze een vlieg doodslaat. Dat betekent ogenschijnlijk dat ze haar eigen demonen heeft overwonnen maar in werkelijkheid dat de demon die van Grace naar haar is overgegaan elke dag sterker wordt met de vlieg als aanwijzing dat de demon in haar aanwezig is. Juist doordat de film een spreekwoordelijk maar reëel iets – ‘je demonen overwinnen’ zoals bij een alcoholverslaving – een bovennatuurlijke vorm geeft verheft de film zichzelf ver boven de standaard-horrorfilms die slechts van onzin aan elkaar hangen.

Al met al een fijne, bevredigende horrorfilm en waarschijnlijk de engste die ik de laatste jaren heb gezien.

De film is een echte slowburner hetgeen ik altijd lastig te beoordelen vind: bijna de hele film zit je te wachten op de dodelijke confrontatie die in de lucht hangt maar alsmaar uitblijft zodat er in dit geval weinig anders resteert dan maar te genieten van de mooie, sfeervolle beelden van een Amerika dat op de drempel staat van traditie (Wilde Westen) en moderniteit (beschaving) waarbij pas tegen het einde de film echt interessant wordt.

De tegenstelling tussen Wilde Westen en beschaving lijkt ook het thema van het verhaal: Phil is de traditionele maar ook gemene, gevaarlijke en homofobe machoman die ervan lijkt te genieten dieren en mensen te kwellen en die de film dreiging geeft omdat hij het gemunt heeft op met name de verwijfde, fragiele en duidelijk homoseksuele jongen Peter. Maar de film geeft ook aldoor hints dat Peter niet moet worden onderschat: hij doodt net zo makkelijk schattige dieren en studeert medicijnen om chirurg te worden en doet dan ook niets liever dan lichamen open snijden. Zijn beschaving is zo beschouwd slechts een verfijndere vorm van wreedheid zodat de vraag rijst wie van de twee als eerste zal toeslaan of uiteindelijk het onderspit zal delven. Op dezelfde manier blijkt ook de tegenstelling tussen de macho (of stoer) en de homo (of gevoelig) niet perse een tegenstelling en lijkt er ook aantrekkingskracht tussen de twee rivalen.

Terwijl het verhaal zo is opgezet als een doorsnee maar saaie want actieloze western met de anticipatie van een klassiek duel tussen twee vijanden in z’n kern, versplintert het verhaal bewust op postmodernistische wijze de klassieke dualismen of tegenstellingen zodat het verhaal uiteindelijk alle kanten op kan gaan. De thematiek van Wilde Westen (traditie) vs. beschaving (vooruitgang) indachtig, kan er echter uiteindelijk toch maar één winnaar zijn. Je verlaat de bioscoop aldus met een goed gevoel maar je moet wel even volhouden.

Wat me naar de bioscoop trok blijkt ook het (enige) sterke punt van de film te zijn: de film laat op realistische, in ieder geval geloofwaardige, wijze het leven in een Thaise cel zien (en wie wil daar niet eens een kijkje nemen?) en dat leven is precies zoals je het je voorstelt: hard, grauw, verontrustend met uiteindelijk de wet van de jungle ‘to kill or be killed’. Nu is de hoofdpersoon een bokser en voor niemand bang zodat hij zijn mannetje weet te staan en zijn situatie eigenlijk nooit penibel wordt, zelfs niet terwijl hij een westerling is (om een of andere reden geloven zijn medegevangenen hem dat hij geen familie en dus geen geld heeft). Omdat de film zo realistisch is en dus ook de drama niet overdrijft, gebeurt er eigenlijk weinig: de film is zeg maar net zo saai en eentonig als het gevangenisleven zelf. En de film is monomanisch gericht op het vechten en de constante dreiging van vechten, verkrachting en moord zodat de film als het ware net zo genadeloos in blijft beuken op de kijker met z’n harde, grauwe shots als in de film er vrijwel continu wordt ingebeukt op lichamen. Zo wordt er geen enkele aandacht gegeven aan de juridische kant van de zaak of zelfs niet aan het eten of zo in de gevangenis. Zelfs het innerlijke leven van de hoofpersoon – zijn verlangens, zijn hoop, zijn angsten, etc – blijven buiten het kader van de film. Er is slechts een dun subplotje van een corrupte bewaarder en een even dunne subplotje van een affaire met een ladyboy naast het hoofdplot van vechten waarbij de film in het tweede uur ronduit een soort Rocky wordt omdat de hoofdpersoon dan z’n bokscarrière in de gevangenis mag voortzetten en de film dan een uur lang boksen laat zien.

Door deze monomane focus op het vechten en het beuken en op de grauwe, donkere cellen is de film zonder meer hard en intens, maar ook voor de kijker wordt het gebeuk afmattend en de film langdradig. Ik had er meer van verwacht. Voor de intensiteit beloon ik de film met drie-en-halve ster maar daarmee ben ik genereus.

De film wordt vergeleken met Intouchables en Hors Normes en volgt inderdaad het wat clichématig concept in dat soort films waarin vooroordelen worden overwonnen waardoor vriendschap kan ontstaan tussen vreemden, dat met name een lans breekt voor gehandicapten die volstrekt menselijk blijken en dan ook als volwaardige mensen moeten worden behandeld en dat tegelijk humoristisch is om met de gehandicapten mee in plaats van uit te lachen waarmee het ook niet te zwaar wordt.

Maar deze film beviel me eigenlijk nog beter dan de twee eerder genoemde Franse films, wellicht omdat de thematiek wat universeler is zoals de gehandicapte man in deze film aldoor levenslessen van filosofen citeert. In feite gaat de film enerzijds over een man die weet hoe te leven (dat heeft ie geleerd van de filosofen) maar door z’n handicap zich niet heeft kunnen ontplooien waarin verandering komt door een toevallig en gelukkig ongelukje waardoor hij z’n papieren vrienden (de filosofen) kan inruilen voor een echte vriend en de geleerde levenslessen in de praktijk kan brengen. Die echte vriend is een begrafenisondernemer die in feite zelf al half dood is, maar door de gehandicapte man die zich nogal aan hem opdringt (weer) leert hoe te leven, dat wil zeggen te genieten van vriendschap en het leven door zich te bevrijden van het formele, al te verantwoordelijke leven zoals de gehandicapte man zich weet te bevrijden van de beperking van zijn handicap.

De film is wat over the top en ook in die zin wat clichématig maar evengoed is het een fijne film met een prima levensles.

Naar mijn mening gaat de film niet slechts over de wereld van de goochelkunst maar is deze veel meer metaforisch bedoeld voor het grotere: het goede van de film is m.i. dat het overtuigend laat zien dat een film = een goocheltruc = het leven. Het leven zoals het is is saai en vervelend, zodat de mens graag bedot wil worden: wie op de juiste wijze kijkt kan de magie van het leven even zien, al is deze altijd een illusie. Het leven is een vat vol geheimen, illusies, bedrog, onverwachte wendingen - daardoor wordt het leven interessant. Daarmee is het leven net een goocheltruc en net een film.

De titel verwijst naar de drieluik belofte - wending - prestige: kenmerkend voor een goocheltruc maar ook voor een film en het leven zelf. Het gaat bij de strijd tussen de twee goochelaars om 'the prestige': wie gaat slechts ten onder en wie verschijnt (als winnaar)? Daarbij gaat het om wie de meeste passie heeft, wie zijn kunst werkelijk leeft en daarvoor alles opoffert. Waar Borden de echte kunstenaar/goochelaar is (die zijn handen vies maakt), zoekt Angier het meer in de wetenschap: wetenschap is in zekere zin de 'echte' magie (en ikzelf vermoed dat de goochelkunst populair werd in de 19de eeuw vanwege de opkomst van de wetenschap; bedenk dat in de middeleeuwen de kerk magie verbood omdat alleen God magie mag bedrijven - wetenschap ontstond uit 'illegale' magie). Maar moeten wij geloven dat Angier een machine had die hem kloonde (in de 19de eeuw)? Of is dat ook weer een illusie - een goocheltruc die wij alleen maar kunnen proberen te doorgronden? De film begint en eindigt met "Are you watching closely?", daarmee suggerend dat ook de film zelf een bedrieglijke goocheltruc is en de kijker op het verkeerde been zet.

Nolan heeft zo het (postmoderne) thema van het niet van elkaar kunnen onderscheiden van echt en niet echt, meesterlijk uitgewerkt in alle lagen, dimensies en aspecten. Een briljante film in dezelfde categorie als Birdman.

Het verhaal lijkt veel op dat van Sense and Sensibility: opnieuw gaat het over een wat armer gezin met alleen maar dochters zodat bij overlijden van de vader alles naar een neef gaat en het dus – vooral voor de moeder – van groot belang is dat de dochters met een rijke man trouwen. Opnieuw zien we het liefdesverhaal opgebouwd worden op basis van de verschillende karakters: ditmaal niet sense vs. sensibility maar een variant erop in de vorm van goedaardigheid (de oudste en mooie dochter Jane) vs. trots (de op een na oudste dochter Elizabeth die ook brutaal-vurig en rap van de tong is waarmee ze de ‘wit’ in de dialogen brengt waar Austens romans om bekend staan) met opnieuw een minnaar die goedgebekt en charmant is maar een bedrieger blijkt maar vooral een goedaardige, wat onhandige man (mr. Bingley) en een wat stugge, zwijgzame man (mr. Darcy). Als die laatste twee rijke mannen naast het gezin gaan wonen is al snel duidelijk dat de goedaardige dochter zal trouwen met de goedaardige man en de trots-arrogante dochter gaat trouwen met de trots-arrogante man, waarbij het verhaal eigenlijk alleen om die laatste verhouding gaat want daar zit alle spanning, vurigheid en door hun trots tot haat opgestuwde misverstanden (de ‘prejudice’) waardoor er wat obstakels moeten worden overwonnen totdat ook zij gelukkig in elkaars armen vallen.

Het is opnieuw een verhaal en dus film die vooral vrouwen zal boeien maar die voor bv. mannen geschikt lijkt ter vervanging van het lezen van Austens klassieke roman uit 1813 waarbij je evengoed kunt genieten van de gevatte opmerkingen van Elizabeth en waarbij je toch wel wat romantiek voelt als Elizabeth en mr. Darcy elkaar vinden; de film lijkt me een goede adaptatie van het boek dat ik niet heb gelezen, al kan een film natuurlijk weinig meer dan de hoofdlijnen van zo’n dik boek uitbeelden en laat een film veel weg.

De film laat de worsteling van Thomas in een katholiek afkickcentrum zien om van de drugs af te komen: zoals iedereen weet is het lichamelijk afkicken het makkelijke deel en gaat het erom ook mentaal een ander mens te worden en dat gaat Thomas niet makkelijk af. Het centrum beoogt het geloof in de plaats van drugs te zetten maar dat slaat aanvankelijk niet aan bij Thomas. Maar na een ervaring in de bergen vindt Thomas God en wil hij zelfs priester worden. Maar het blijft een worsteling en gelukkig is Thomas niet, wellicht omdat het geloof slechts een nieuwe drug voor hem is geworden: dat geluk vindt hij uiteindelijk als hij besluit geen priester te worden maar te kiezen voor zijn wereldse liefde voor het meisje Sybille. Het lijkt erop dat alleen in die keuze Thomas eerlijk tegenover zichzelf is en het juiste pad vindt.

Dit is wat ik uit de film heb gehaald hetgeen een magere oogst is. De film was dan ook een lange zit: de film is traag en het gebrek aan spanning deed de film een beetje als een – saaie – documentaire over een afkickcentrum aanvoelen. De film is wel goed gemaakt maar heeft voor mijn gevoel te weinig te vertellen (en zoals de meeste filmhuisfilms is het verhaal ook te weinig spannend om je erin te kunnen trekken).

Het verhaal is volstekt ongeloofwaardig, zit vol gaten en is totaal niet origineel: inhoudelijk is het een 13-in-een-dozijn-film en het is me dan ook een raadsel waarom hij zo hoog in de lijsten staat (hetzelfde geldt wat mij betreft ook voor Incendies). Maar ondanks zijn buitensporige lengte (die twee-en-een-halve uur is echt te lang voor zo'n simpel verhaaltje) verveelde hij niet: het is een film die lekker weg kijkt, dan dat weer wel. Een prima film om een anderszins lege avond mee te vullen. Maar meer ook niet.