Opinions

Het eerste wat je je afvraagt als deze film begint is: welk meisje van 17 gaat met twee oude mannen op ‘trekking’? Reeds dat feit is ongemakkelijk, al lijken ze alle drie min of meer gelijkwaardig zodat je het leeftijdsverschil niet eens erg merkt; uiteindelijk gaat het ook meer om het genderverschil dan om het generatieverschil. Het is een psychologisch drama, dus er ‘gebeurt’ niet veel: er zijn slechts aldoor gesprekjes die niet echt banaal maar helaas ook niet echt interessant zijn en slechts dienen om je de karakters te presenteren zodat je het ontvouwende drama kunt begrijpen. De vriend van pa is een losbol en levensgenieter met een zwak voor vrouwen (al oogt hij erg gay) terwijl de vader het tegendeel is in de zin dat hij alles onder controle wil houden waardoor hij haar noodsignaal negeert omdat dat anders zijn plannen in de war zou sturen. Het resultaat is dat zij zich verraden voelt door haar vader en de vriend van vader niet meer de enige is met een verstoorde relatie met z’n kind. Het voelt als een persoonlijke ervaring van wellicht de regisseuse zelf – haar eigen ‘spooky’ verhaal naast de twee verhalen die de mannen in de film vertellen – om welke reden ik er niet zo veel mee kan.

Aansluitend op bovenvermelde bewoordingen: zoals Blade Runner 2049 bovenal een mooie trip-ervaring geeft, is de film Good Time bovenal een adrenaline rush die eindigt in een soort bad trip. Het is een lekker vlot, maf verhaaltje dat intelligent in elkaar steekt over een man die zijn achterlijke broer een beter leven gunt dan in een instelling maar daarmee alleen maar zichzelf en zijn broer in de problemen brengt doordat elk plannetje net even misloopt. Het verhaal is misschien niet helemaal geloofwaardig maar de personages komen levensecht over en de onrust – met de politie op je hielen – en de energie – de race tegen de klok – van de hoofdpersoon sleept je mee door de film zoals hij zijn broer zelf meesleept. Tussen vier en vier-en-half sterren.

Massa’s boeken en films maken gebruik van de ‘Byronic hero’ en zo ook deze film: de held van het verhaal is een ronddolende vreemdeling met een duistere achtergrond (hier: een man die net uit de gevangenis komt en onafscheidelijk van z’n motorfiets is), die nauwelijks praat hetgeen z’n mysterie vergroot, die overal ruzie krijgt en voor niets of niemand bang is (hier: hij zat onterecht vast en is een goede man maar wel een vechtersbaas), die de nodige klappen krijgt maar uiteindelijk overwint (hier moet hij hondenvangers en de familie van de vermoorde jongen van zich afmeppen) en die na z’n avonturen z’n bewonderaars achterlaat en als de ongebonden, mysterieuze loner die hij is weer vertrekt. Bovenal staat hij op tegen onrecht hetgeen in deze film wordt belichaamd door een van hondsdolheid verdachte straathond met een hoge prijs op z’n kop die z’n beste maatje wordt: uiteraard staan ze beide voor hetzelfde, namelijk de gevaarlijk geachte paria’s die in werkelijkheid de helden zijn.

Nu zijn deze clichés nog niet zo erg, maar zoals het betaamt in een filmhuisfilm volgt er geen spannende wraak-crescendo maar kabbelt de film voort zonder climax of ontknoping: zelfs als de dorpsgek de dieren waaronder een tijger uit de dierentuin loslaat gebeurt er niets. Het idee zal abstracter zijn: de achtergrond van de Olympische Spelen staat voor hoe alles – mens en dier – moet wijken voor de projecten der beschaving terwijl de held alle sympathie verdient omdat hij tegen dit beschavingsoffensief en de verdrukkking in het respect geeft aan de dieren die zij verdienen. Maar dat het plot van het verhaal nergens toe leidt en dat er bovendien elementen in zitten – zoals zijn verleden als bandlid en z’n liefde voor Pink Floyd – die niet met het verhaal in betekenisvolle verbinding kunnen worden gebracht, maakt de film toch wel erg matig.

Ik geloof dat de film in 1967 veel stof op deed waaien om de openhartige wijze waarop seksuele affaires in een bugerlijk milieu worden getoond waarmee de hypocrisie van dat milieu wordt ontmaskerd en dat de film de jeugd die dat burgerlijke milieu wilde ontvluchten en een nieuw doel in het leven zocht bijzonder aansprak waarbij de film ook het generatieconflict in 1967 toont. En de film was geloof ik de eerste film die popliedjes als soundtrack gebruikte (de relatie tussen de gebruikte liedjes van Simon & Garfunkel en de film is wat mij betreft onduidelijk maar mooi zijn de liedjes natuurlijk wel).

Dat allemaal is misschien wat gedateerd, maar wat overeind blijft is een hele fijne – en voor zover ik weet een originele – romantische komedie. De plot met z’n geheimen, misverstanden en ongebreidelde hartstochten is die van een klucht maar gelukkig is de uitvoering verfijnd en zeer genietbaar: juist omdat de humor er nooit bovenop ligt is de film aldoor echt geestig.

Een superheerlijke film: een Fellini qua beelden, een Zhang qua kleuren, dus sowieso prachtig om naar te kijken maar ook hartstikke boeiend qua verhaal, interessante dialogen en leuke humor. Ook lijkt er iets filosofisch in te zetten met het thema van beschaving in een barbaarse wereld, waarbij die beschaving wordt belichaamd door een homo-achtige oplichter die seks heeft oma's en vooral een obsessie met uiterlijk, etiquette en geld verraadt, waarbij die vergane 'beschaving' van de lobby boy me tegelijkertijd ook een metafoor leek van de huidige technologie c.q. Big Brother ("onzichtbaar maar altijd aanwezig"). Kortom, what's there not to like? Een volmaakte film.

Briljante film. Zelfs als volwassene vond ik de drie verhalen hartstikke leuk. Voor kinderen zal het helemaal een onvergetelijk feest zijn.

De film is een voortdurende afwisseling van stukjes traditioneel poppenspel en muziek/gezang, van beelden van met name het verkeer in hedendaags Azië en van de ‘eigenlijke’ film die zich in 1918 afspeelt. Het eerste deel van die eigenlijke film is de reis van Edward door een aantal landen in Azië waarbij hij zich door het lot laat leiden en meestal dronken is: zijn reis heeft geen bestemming, gaat dan ook nergens naar toe maar is telkens slechts een vlucht ergens vandaan en primair is hij op de vlucht voor zijn verloofde Molly die hem achterna zit. Het tweede deel is de reis van Molly die dan ook vrij letterlijk in de voetsporen van Edward treedt en een parallelle reis maakt met eenzelfde elementen als die we bij Edward zagen maar dan in een andere vorm en haar reis heeft natuurlijk wel een doel. Je kunt misschien allerlei betekenissen in dit verhaal zien, maar ik zag ze niet: voor mij zegt het verhaal eigenlijk niets, ook niet over het kolonialisme. De film lijkt zich af te spelen aan het einde van het kolonialisme waardoor het voor Westerlingen enigszins gevaarlijk wordt om er te reizen en dan niet alleen vanwege de tropische ziekten: de Grand Tour is niet meer een levenservaring die de Westerling volwassen maakt maar die tot z’n dood leidt. Wel kan niemand de feministische omkering zijn ontgaan dat hier de man niet de vrouw achterna zit maar de man een vluchtende, dronken lafaard is en de vrouw vastberaden en sterk. De drie elementen van de film – cultuur (poppenspel), documentaire (hedendaags Azië) en het verhaal over een reis door gekoloniseerd Azië – zullen misschien willen laten zien dat je het verhaal over Azië op drie verschillende manieren kunt vertellen maar ik kan ze niet samenbrengen: de afwisseling heeft vooral een vervreemdend effect zoals dat ook geldt voor het feit dat iedereen – ook de Engelsen tegen elkaar – in de film Portugees praat (behalve de Vietnamese bediende die Frans praat). Het traditionele poppenspel en andere uitingen van de Aziatische cultuur vond ik het interessantste van de film.

De twee favoriete films van de filmrecensenten in 2013 lijken ‘La Grande Bellezza’ en ‘La Vie d’Adèle’ te zijn. Beide films hebben veel gemeen – al dan niet als tegenpolen – en een gezamenlijke bespreking lijkt me zelfs verhelderend voor beide films. Ik begin echter met ‘La Grande Bellezza’.

De film gaat over een schrijver die na zijn eerste maar succesvolle roman is gestopt met schrijven om ‘koning’ van het nachtleven van Rome te worden en welke film een pastiche is van Fellini’s beroemde ‘La Dolce Vita’ met welke film het dan ook veel gemeen heeft: het grootste verschil lijkt te zijn dat de hoofdrolspeler oud is geworden. Ikzelf heb eens geprobeerd ‘La Dolce Vita’ te kijken, maar heb na een tijdje moeten afhaken omdat ik de film te saai vond. Ook ‘La Grande Bellezza’ balanceert op de grens van saaiheid, maar het excuus daarvoor lijkt opnieuw te zijn dat leegte nu eenmaal het thema van de film is: de film gaat over mensen die zich aldoor in het feestgedruis van de grote stad storten en elkaar vermaken met quasi-diepgaande, quasi-filosofische conversaties om zo de leegte en oppervlakkigheid van hun bestaan te verbloemen. Zo ook weet de film met zijn visuele spektakel aldoor net de aandacht van de kijker vast te houden, maar knaagt een ervaring van leegte bij de kijker omdat de film, net als het leven van de hoofdrolspelers, nergens naartoe leidt en geen zin heeft: alles is slechts oppervlakkig gebabbel en verstrooiing. Daarbij is de film vol van het vertoon van deze décadence: niet alleen van het escapisme van het feesten tot diep in de nacht (waarin ook een parallel tussen dit hedendaagse Rome en het oude Rome lijkt te worden gelegd), maar ook in het feit dat er vrijwel alleen maar oude mensen (naast kinderen) in beeld komen die hun productieve leven achter zich hebben (een vraag die de 65-jarige hoofdrolspeler telkens krijgt is waarom hij geen boeken meer schrijft). De film begint met een citaat uit Celine’s ‘Voyage au bout de la nuit’, dat zo het feestgedruis tot diep in de nacht inleidt en daarbij al vermeldt dat het allemaal slechts ‘imaginair’ is, en eindigt met de boodschap dat dit ‘imaginaire’ nep-leven, waarbij de film ook expliciet de parallel met de ‘trucage’ van de goocheltruc in het circus maakt, slechts het echte leven maskeert. Dat echte leven zou een leven van passie zijn en een leven van lijden en bewust zijn van de dood, zaken die de hoofdrolspeler van de film lijkt te ontkennen door zelfs op zijn leeftijd van 65 jaar alleen maar te feesten (dat is aldoor: dansen) en met vrouwen naar bed te gaan (dat me onwillekeurig even aan Berlusconi deed denken, maar dat terzijde).

Beide films zijn bijzonder in de zin dat zij laten zien dat het medium van de film bij uitstek geschikt is voor zowel escapisme als realisme: ‘La Grande Bellezza’ laat zien dat film bij uitstek een overweldigende visueel spektakel kan brengen en zo ultieme verstrooiing kan brengen en ‘La Vie d’Adèle’ laat zien dat film – in tegenstelling tot het klassieke toneelspel op het podium – het medium van de intieme close-up is dat zo het kleine en alledaagse groot en zichtbaar kan tonen. Beide films zijn op hun eigen manier nogal saai; ik zou ze niet snel aan anderen aanraden, maar zoals ik met dit epistel laat zien valt er wel veel over de films te zeggen, hetgeen er mee te maken heeft dat de films wel iets zeggen over waar de samenleving en de film op dit moment staan: in zekere zin liggen beide films in het verlengde van de hedendaagse tendens naar enerzijds een escapisme in actie, spektakel (in bv. games) en oppervlakkige verstrooiing en anderzijds een hyperrealisme en het ‘reality’-genre in films en TV-series, waarin het echte leven en het gewone individu en zijn alledaagse beslommeringen in het centrum van de aandacht wordt gezet (bv. Facebook).

De trollen zijn onder ons en dan wordt nu eens niet de al dan niet door Rusland betaalde mensen op internetfora met een politiek onwenselijke mening bedoeld, maar de mythische wezens die de Scandinavische wouden zouden bevolken en die wij Nederlanders vooral kennen van de besteller van Rien Poortvliet uit de jaren ‘70.

Het is m.i. geen meesterwerk maar wel een heel aardige film die het qua verhaal vooral moet hebben van een paar verrassende plotwendingen die de puzzelstukjes in elkaar plaatsen, zoals die door Vore gaandeweg aan Tina worden onthuld. Het verhaal lijkt net iets te simpel om een volle speelfilm te vullen en plaatst je in ieder geval niet op het puntje van je stoel, maar de film is fantasievol en zit goed in elkaar (alleen is wat ongeloofwaardig c.q. onverklaard dat Vore met handboeien om in zee gaat maar dat blijkbaar wel overleeft om later Tina hun baby te kunnen sturen).

De analogie met racisme en immigratie lijkt onvermijdelijk, maar dat is inherent aan het onderwerp: ook als je een paar Neanderthalers rond zou laten lopen ontkom je niet aan de vragen als welk mensenras superieur is en of de Neanderthaler wel goed wordt behandeld door ons. Het racisme-thema stoorde mij niet omdat de film in dat opzicht niet propagandistisch is maar de genuanceerde werkelijkheid laat zien: sommige ‘anderen’ zijn inderdaad (begrijpelijk) wraakzuchtig en 'slecht' maar er zijn ook goede ‘anderen’ die met ons strijden tegen de slechten (als je links bent: het glas is half vol) c.q. sommige ‘anderen’ zijn goed maar er zijn ook slechte ‘anderen’ die de ergste misdaden plegen terwijl ze zich superieur voelen (als je rechts bent: het glas is half leeg). De titel van de film lijkt daar ook mee te spelen: worden er grenzen overschreden als er verschillende soorten bijeenkomen of als je niet opkomt voor je eigen soort of als je wraak neemt voor wat ze jouw soort hebben aangedaan? Wat dat betreft is de douane waar Tina werkt natuurlijk ook een metafoor. En op een metaniveau mixt de film mythologie en actualiteit en zo'n beetje alle genres zoals fantasy, romantiek en misdaadthriller zodat ook in die zin alle grenzen worden overschreden.

Een leuke andere analogie of twist is het actuele thema van de genderfluïditeit en identiteit: Tina is een vrouw met mannelijke geslachtdelen en Vore is een man met vrouwelijke geslachtdelen. Er wordt geopperd dat dit een chromosoomafwijking is, die in onze tijd wellicht een X in het paspoort zou rechtvaardigen, en bij de mens zijn deze interseksuele wezens geloof ik vaak onvruchtbaar, maar de twist in de film is dat ze wel vruchtbaar zijn (er is geen chromosoomafwijking) maar uiteraard niet bij seks tussen verschillende soorten (hetgeen weer die grensoverschrijding is). Dat Tina en Vore niet duidelijk man of vrouw maar ‘anders’ zijn maakt ze ook voor een deel ‘lelijk’ maar dat is dan weer dat racisme (zoals we ook geneigd zijn de andere rassen lelijk te vinden).

Helaas wat tegenvallend. Het idee van de film – meisje ontwikkelt lust tot kannibalisme bij wijze van seksuele ontwaking – vond ik intrigerend en beloofde een nieuw soort Dracula-verhaal, maar dergelijke diepzinnigheid moet je er vooral zelf bij denken want het verhaal op het doek is zo plat als een dubbeltje. Het verhaal behelst niet veel meer dan dat een meisje ontdekt dat ze uit een kannibalenfamilie komt – of eigenlijk alleen qua de vrouwen in de familie wat de film een hedendaags feministisch maar verder nietszeggend of zelfs extra ongeloofwaardig aspect geeft (vrouwen zijn nu eenmaal geen seksuele roofdieren, al wil deze film gelijk verwarde feministen anders suggereren) – waarbij haar eigen kannibalistische ontwaking begint bij het gaan studeren en op eigen benen leren staan omdat ze dan los komt van haar ouders die trachtten haar te beschermen tegen haar kannibalisme door middel van een streng vegetarisme (maar bij de ontgroening op de universiteit wordt ze onder druk gezet toch eens vlees te eten).

De verbinding met de rituele ontgroening op de universiteit is nog wel aardig gevonden, omdat zo’n ontgroening zowel een initiatieritueel (in seksueel opzicht de ontmaagding) als het overschrijden van grenzen behelst (zoals hier kannibalisme), waardoor het een jongvolwassene kan helpen zichzelf te ontdekken (ik moet alsmaar aan het interview met Koning Willem Alexander denken die ook zoiets zei qua jezelf ontdekken door grenzen te overschrijden, inclusief dat het ontbreken van TV in de jeugd later een TV-verslaving kan geven zodat ik aanvankelijk dacht dat het meisje zo verslingerd raakte aan vlees doordat ze voorheen altijd vegetariër was geweest), maar het verhaal vond ik verder weinig boeiend, temeer omdat het vooral vragen oproept en aldus de kijker weinig serieus neemt: waarom doet haar zus, die reeds geheel kannibalistisch is geworden als studielosbol, zo laconiek over haar kannibalisme en dat van haar jongere zus waardoor het snel helemaal mis gaat (in een intelligent horrorverhaal kunnen we ons inleven in de hoofdpersonen omdat zij dezelfde beslissingen nemen als wij zouden doen (of op z’n minst dezelfde emoties hebben) in zo’n vreselijke situatie maar dat gebeurt hier helemaal niet), waarom treft dit kannibalisme-gen alleen vrouwen en hoe is het ontstaan (het verhaal geeft echter nog geen begin van een verklaring)?

Al met al is de film ontstaan uit een briljant idee maar was de inspiratie daarmee helaas grotendeeels alweer op want de uitwerking van het idee vond ik tamelijk zwak.

Voor mij blijft de film moeiteloos overeind op TV: de film is van begin tot eind spannend en zit ook vol mooie en ontroerende momenten. De film koppelt ook twee nogal tegenstrijdige thema’s mooi aan elkaar: enerzijds het actuele probleem van ruimtepuin en anderzijds onze oeroude (maar eigenlijk vooral moderne) angst voor de onmetelijkheid van het (verder onleefbare) universum die de Aarde en de mens nietig maakt en een onmetelijk gevoel van eenzaamheid geeft maar die omgekeerd ook die nietige Aarde zo waardevol maakt. Vier tot vier-en-halve ster.

Dit is Chaplins commercieel succesvolste film en dat is terecht want het is een geniale en rijke film die zowel grappig als inhoudelijk relevant is doordat het de waanzin van de oorlog en de banaliteit van het kwaad laat zien. Nota bene de slapstick die Chaplin zo beroemd maakte is in deze film niet altijd zo sterk uitgevoerd als in z’n andere films, maar dat weerhoudt de film er niet van aldoor grappig te zijn: soms hilarisch maar ook vaak subtiel en tegelijk ernstig zoals de klok die 5 voor 12 aanwijst en de vele verwijzingen in de Engelse taal naar de kwaadaardigheid achter het fascistische theater zoals het dubbele kruis (‘double cross’ betekent bedrog) dat voor het hakenkruis en Garbitch (‘garbage’) die voor Goebbels staat. Chaplin doet de heetgebakerde Hitler met z’n in mijn ogen wat homofiele maniertjes goed na en contrasteert die op een grappige wijze met de joviale en dominante Mussolini (Napaloni) als de typische Italiaanse macho.

Ook het plot is briljant en berust in de kern op de grap die de film al maakt voordat hij begint: “Any similarities between Chancellor Hynkel and the Jewish Barber are purely co-incidental.” Je verwacht de standaardzin dat elke gelijkenis met bestaande gebeurtenissen en personen op toeval berust, maar Hynkel berust natuurlijk op Hitler en ook de gebeurtenissen verwijzen naar de realiteit hetgeen de film niet ontkent: daar wordt niet alleen een grap van gemaakt (ook in de zin dat Chaplin, die in de film zowel de Joodse kapper in de vorm van z’n Tramp-type als de dictator speelt, sowieso al wat op Hitler lijkt met z’n snor zodat veel Amerikanen Hitler kennen als de dictator die op Charlie Chaplin lijkt), maar het feit dat Chaplin beide hoofdrollen in de film speelt wordt in het verhaal gebruikt om een menselijke draai in contrast met het tirannieke te geven, resulterend in de beroemde slotspeech waarin wordt opgeroepen tot menselijkheid en daarmee democratie, vrijheid en samenwerking in plaats van haat, kilheid en autoriteit.

PS. Chaplin maakte de film nog voordat WO II uitbrak en zou spijt hebben gehad een komedie te hebben gemaakt van wat een gitzwarte bladzijde in de geschiedenis van de mensheid zou blijken, maar met het publiek dat de film juist wist te waarderen in WO II denk ik dat het een film is die gemaakt moest worden omdat zijn boodschap van gedeelde humaniteit in plaats van oorlog en dictatuur toen en nog steeds belangrijk is. Er is zelfs een frappante overeenkomst met de huidige actualiteit waarbij het niet moeilijk is om Poetin te herkennen in Hynkel en opnieuw een komiek (Zelensky) zijn tegenspeler is die humaniteit hoog houdt tegenover het cynische geweld.

De film is zonder meer vermakelijk (leuk, grappig), zodat een glimlach of soms zelfs hardop lachen moeilijk te onderdrukken is, en tegen het einde toe ook ontroerend, zodat weinigen het droog zullen weten te houden. Qua thematiek vinkt de film keurig alle onderwerpen op het gebied van identiteitspolitiek af, geserveerd met mooie levenslessen: de film gaat bovenal over hoe twee mensen uit verschillende culturen die niets van elkaar moeten hebben elkaar toch vinden en vrienden worden, waarbij de stereotypen op z’n kop worden gezet (de blanke Tony is hier de onontwikkelde ploert en de zwarte Doc het verfijnde, welsprekende symbool van beschaving), waarbij we leren dat er ook mensen zijn die nergens bij horen en dat die ook respect en liefde verdienen en waarbij moed nodig blijkt om door traditie ‘gerechtvaardigd’ onrecht te doorbreken. En dat kapitalisme wel de eerste stap levert in de strijd tegen racisme omdat het culturen samen brengt – als er geld kan worden verdiend doet huidskleur of afkomst er niet toe – maar dat uiteindelijk waardigheid belangrijker is dan geld.

Tegelijkertijd vind ik de film wel heel makkelijk scoren omdat het niets anders beoogt en doet dan professioneel alle knoppen in te drukken en is daarin ook heel voorspelbaar: alle clichés worden schaamteloos opgediend zowel qua thema’s/levenslessen als qua humor en sentimentaliteit. De film is aldus niet heel bijzonder maar wel professioneel gemaakt (ik maak graag de vergelijking met Motown als de hitfabriek in de jaren ’60) en is in feite gewoon een perfecte kerstfilm die als zodanig ruim een maand te laat in Nederland is uitgebracht.

De hype wordt niet waargemaakt (met moeite geef ik 'm vier sterren) maar ik zou liegen als ik niet van de film heb genoten.

De film is een collage van beelden uit oude c.q. klassieke films waarbij een scene uit een film wordt verknipt (zodat er geen continuïteit of verhaal meer is) of vergelijkbare beelden uit verschillende films aan elkaar zijn geplakt dat een suggestie van continuïteit of verhaal geeft maar dat er opnieuw niet is omdat bv. de personen anders zijn. De film suggereert ook dat het uit de beelden uit andere films een nieuw verhaal c.q. continuïteit heeft geschapen, getuige de indelng in Proloog en Hoofdstukken, maar er is geen verhaal of continuïteit in de collage van beelden te ontwaren. Alleen de – mede door de zeer schaarse dialogen – nogal op de voorgrond tredende muziek van de film is niet verknipt. Het enige originele – naast het collage – is dat een paar keer een groene rookpluim door het beeld is gemonteerd wat verband zal houden met de titel van de film en waarvan ik de betekenis niet weet.

De film lijkt alleen geschikt als quiz voor filmkenners die bij zo veel mogelijk beelden moeten zeggen uit welke films ze komen. Ik kon er niets mee. Het kan zijn dat ik ooit deze film erken als een postmodern meesterwerk (want de film is zeer fragmentarisch en meta) maar vooralsnog hou ik het erop dat dit de slechtste film is die ik ooit heb gezien. Nooit eerder duurden 63 minuten zo lang. Voor het eerst kan ik net als mrklm zo graag doet één ster aan een film geven.

De meningen over deze film zijn verdeeld maar ik vind het een hele fijne film. Aan de ene kant voelt de film als een parodie op de middeleeuwse ridderroman – al weet je bij dit soort films nooit zeker of de makers gewoonweg niet weten dat de mensen in de middeleeuwen niet zo 21ste eeuws denken en doen – en schuwt het in ieder geval de humor niet, maar aan de andere kant is de sfeer aantrekkelijk duister en gotisch en de scenes aldoor vermakelijk. Het verhaal lijkt een zoveelste versie van het Odyssee-verhaal waar in dit geval een losbol besluit zijn kinderlijke lafheid te confronteren door op reis te gaan om zijn eer en mannelijkheid (en daarmee ridderschap) te winnen of bewijzen, maar krijgt tegen het einde een Hamlet-achtige wending. Daarbij kan wellicht The Green Knight symbool staan voor de natuur welk beginsel van leven en dood onoverwinnelijk is. Kortom, stijl en inhoud van de film zijn prima en hij is dus zeer de moeite waard.

Volgens sommigen een slappe sentimentele onzinfilm, maar ik vind 'm ijzersterk en ik ga al huilen als ik zappend in een scene val met het geluid uit. Het is voor mij het verhaal van Jezus, d.w.z. de zondige maatschappij die nota bene het onschuldige kind van God offert.

Een lege, maffe film die zichzelf niet serieus neemt en een (sci-fi-)paradie op The Lord of The Rings lijkt te zijn, maar die ook zo vol energie, plezier en visueel spektakel zit dat ie constant vermakelijk is.

Ik vond het een saaie film; geen aspect ervan kon me boeien. De film gaat over een vrouw die verliefd is op een man, dan een andere man ontmoet en verliefd op die nieuwe man wordt en deze clichématige dramatisch-amoreuze ontwikkeling is nog het interessantste van de hele film want het verhaal van de boekenclub vond ik geheel niet interessant.

Zoals Koolhoven gisteren in z’n filmprogramma zei, anticipeert Pinokkio met de pop die tot leven komt de vele sciencefictionfims over kunstmatige intelligentie zoals Blade Runner waarin robotten niet of nauwelijks meer van echte mensen te onderscheiden zijn en die aldus de filosofische vraag opwerpen wat de mens onderscheidt van de machine. In feite stelde Descartes, de grondlegger van de moderne filosofie, die vraag al expliciet en verhalen over poppen en standbeelden die tot leven komen zijn oeroud: een bekend verhaal van de Romeinse dichter Ovidius is die van beeldhouwer Pygmalion die uit onvrede over de bestaande vrouwen een ideale vrouw uit ivoor maakt waarop hij vervolgens verliefd wordt en die tot zijn vreugde tot leven komt. Zeker in de 19de eeuw waren automata, dus machines die zelfstandig bewegen of iets doen (met later ook de automobiel als voorbeeld), een fascinatie van het grote publiek en Pinokkio (1883) lijkt een van de vele verhalen die een graantje meepikten op deze fascinatie.

Deze achtergrond en dat Guillermo del Toro’s Pinocchio zeer goede recensies heeft gekregen maakten mijn verwachtingen hooggespannen, maar die werden niet waargemaakt: ik verwachtte een filosofische film of in ieder geval een film met diepere lagen maar het bleek een animatiefilm voor kinderen zonder diepgang maar met de Hollywood-wijsheden, zoals dat je de ander, in het bijzonder je kind, moet accepteren en liefhebben zoals ie is, die de film in zekere zin alleen maar nog oppervlakkiger maken omdat het zulke clichés zijn (de meer impliciete levensles dat je bij verlies van een geliefde die niet kunt vervangen is slechts iets beter). Nergens weet de film het niveau van de kinderfilm te overstijgen: de avonturen zijn bv. dat ze worden opgeslokt door een zeemonster en dat ze dat overleven doordat het monster niest en ze zo uitspuwt en de humor is bv. dat Pinokkio’s dood wordt vastgesteld doordat de pop stijf is waarop Geppetto uitroept dat hij altijd al stijf was (want een houten pop). Meteen in het begin van de film hangt de krekel, die het verhaal vertelt, een foto van de pessimistische filosoof Schopenhauer op, maar ook dat leidt niet tot diepgang maar dient een komische running-gag: de krekel krijgt telkens klappen zodat voor hem ‘het leven lijden is’.

Voor Pinokkio geldt het omgekeerde: voor hem is alles nieuw en leuk, zelfs wat de anderen als rampzalig ervaren. De oorspronkelijke Pinokkio is een satire over hoe in het industrialiserende Italië mensen naar de stad trekken en daar in een geheel nieuwe wereld komen en niet aangepast zijn waarbij de ‘beschaafde’ mores belachelijk gemaakt worden en Pinokkio is in wezen als het monster in Mary Shelley: Frankenstein or The Modern Prometheus (1818; gelezen is de 1831-versie) die ook tot leven is gewekt uit dode materie en die net als Pinokkio opeens in de wereld is geworpen en zo à la Rousseau de nobele wilde is die authentiek en onschuldig is maar in botsing komt met de gekunstelde, inauthentieke beschaving. Maar anders dan Frankenstein is Pinokkio geen tragedie maar een komedie: de pop is een Pietje Bel of Tijl Uilenspiegel die lak heeft aan alle conventies en die de machthebbers belachelijk maakt. Waarschijnlijk om dit rebelse en anti-autoritaire element nog wat uit te lichten heeft Del Toro het verhaal gesitueerd in het fascistische Italië – Pinokkio is immers niet goed in gehoorzamen – en de ontmoeting met de circusdirecteur leidt tot een vorm van slavernij die we kennen als mensenhandel en uitbuiting van arbeidsmigranten waarmee de film een actueel thema lijkt te willen aansnijden. De suggestie dat juist Pinokkio vrij is terwijl de mensen - zeker de fascisten - 'puppets on a string' zijn, vind ik wat grotesk en wat al te makkelijk.

Nu was de oorspronkelijke Pinokkio ook een kinderboek – het is zelfs een van de eerste kinderboeken en mogelijk de populairste aller tijden – maar zoals gezegd ook een satire en een opvoedingsroman à la Rousseau: de pop staat voor het nog onaangepaste, pure kind dat door middel van hergeboortes uiteindelijk volwassen en daarmee een echte, sterfelijke jongen wordt (waar Peter Pan in feite al dood is en daarom eeuwig jong blijft, blijft Pinokkio eeuwig leven zolang hij kind blijft en zich blijft ontwikkelen) – waarmee overigens ook een antwoord wordt gegeven op de filosofische vraag wat de mens onderscheidt van de machine (hetgeen Blade Runner 2049 heeft uitgewekt). Maar deze ‘serieuze’ aspecten komen weinig uit de verf waardoor de film misschien geslaagd is voor een publiek van kinderen maar ik ‘m niet kan aanraden voor volwassenen.

Een film die past in de hernieuwde ecologische bewustwording: we zijn de dieren en de natuur gaan zien als dingen waar wij op afstand van staan maar iedereen met een scherpe blik of gevoelige natuur weet dat wij verbonden zijn met de natuur en dat alles wat leeft – zoals het spinnetje in je huis of het vogeltje in het gras – fascinerend is om naar te kijken. In deze film kijken we simpelweg naar boerderijdieren – varkens, kippen en koeien – die wij meestal slechts kennen als dood vlees op ons bord maar die daarvoor een compleet levend wezen blijken: in natuurfilms zijn we gewend om te zien hoe een leeuw een antilope grijpt en verscheurt, maar ook het dagelijks leven van een big op de boerderij zit – net als ons leven – vol drama, levenslust, strijd, geweld en schoonheid en hun acties en emoties vertellen zelf al het verhaal. De mens is als de koning van de natuur slechts de wreedste van alle dieren (waarbij de slachtingen van de dieren overigens niet worden getoond om de kijker te sparen maar het desolate zoeken van de zeug naar haar kids is evengoed hartverscheurend).

De film biedt aldus niets nieuws en een bezoek aan een boerderij kan waarschijnlijk hetzelfde effect geven, zodat de film wellicht vooral bedoeld is voor stadsmensen die zijn vervreemd van de natuur en niet weten waar hun voedsel vandaan komt, maar het is goed dat er bewustwording wordt gegeven en zoals gezegd is het kijken naar leven altijd fascinerend. Ik weet alleen niet waarom de film in zwart-wit is geschoten: met kleuren zou het misschien nog wat mooier en krachtiger zijn geweest.

Briljante en warme film van Hamaguchi die me nog beter beviel dan de Oscar-winnende Doraibu Mai Kâ (Drive My Car). Dat deze film niet zo veel aandacht krijgt zal ermee te maken hebben dat de film niet zo cinematografisch is: er zijn slechts de meesterlijke verhalen en het sterke acteerwerk zodat het ook een toneelstuk of zelfs verhalen in een boek hadden kunnen zijn. Maar de verhalen zijn zo sterk met dialogen waarin elke nuance raak is en die zo de kern van het mens-zijn typeren dat ik het een van de beste films van de laatste jaren vind. De serie van briljante verhaaltjes, verbonden door een thema, doen in dat opzicht denken aan Relatos Salvajes maar het thema hier is niet wraak maar liefde waarbij het intelligente gesprek en meditatie daarover doet denken aan de Before-trilogie van Linklater.

Elk verhaal heeft daarbij z’n eigen motieven maar ook universele motieven zoals eigenzinnige vrouwen en de wisselwerking tussen lot en toeval alsmede tussen woord en ervaring. De titels van de drie verhalen zeggen eigenlijk al waar ze over gaan waarbij het eerste de magie van de liefde onderzoekt met het subthema van jaloezie, het tweede de verleiding met het subthema van zelfwaarde en het derde het verlangen met het subthema van identiteit. Dat ze tot uiting worden gebracht in originele, verrassende verhalen en fascinerende, knetterende dialogen maakt de film een monument voor de liefde als het hart van de mens.