Opinions

Deze cultklassieker had ik nog nooit gezien, maar Blade Runner 2049 (2017) - MovieMeter.nl vond ik een prachtige film zodat ik de oorspronkelijke film nu ook eens wilde zien.

Hij viel me geenszins tegen en overtrof eigenlijk mijn redelijk hoge verwachtingen. In feite lijken de twee Blade Runners natuurlijk ook veel op elkaar: dezelfde dystopische neo-noir-sfeer (altijd regen, overal rommel/roest) met de opvallende sfeervolle kleuringen (net als in bv. Ying Xiong (2002) - MovieMeter.nl is de ene scene blauw gekleurd, de andere weer groen of roze) en een beetje hetzelfde verhaal en personages. Het verhaal van de oorspronkelijke Blade Runner is vooral een stuk simpeler dan die van Blade Runner 2049 (2017) - MovieMeter.nl maar minstens zo spannend en intelligent waarbij ook de dystopische wereld (opnieuw) intrigerend is door een zekere geloofwaardigheid. De film is (opnieuw) een prachtig visueel spektakel, mede vanwege de interessante contrasten tussen het verval en de high tech (of de echte, barre werkelijkheid vs. de neon en schone schijn van de entertainment e.d.). Die high tech komt erg jaren ’80 en dus verouderd over (bv. de Polaroid-foto’s) maar ook dat voegt alleen maar toe aan de geloofwaardigheid: het is een technologie zoals die van de Voyager of Maanreis dus uit een vervlogen tijd maar wel ‘echt’ en hoog ontwikkeld.

Een terechte sciencefictionklassieker. En met The Matrix (1999) - MovieMeter.nl mijn favoriet.

Na een tweede kijkbeurt moet ik mijn eerdere recensie (‘prachtige visuele trip maar slordig uitgewerkt verhaal’) herzien: de film biedt niet alleen zelf bijna een soort virtual reality, gelijk het virtuele vriendinnetje voor K is, waardoor je even helemaal in een andere wereld zit (hetgeen natuurlijk eigen is aan het medium film maar dat qua interactieve virtual reality, zoals nu nog slechts bij het gamen, waarschijnlijk ook een belangrijk bestanddeel van onze toekomst zal zijn) maar het verhaal zit wel degelijk zeer vernuftig in elkaar. Alles klopt tot in de kleinste details. Villeneuve heeft duidelijk niet zomaar een mooi uitziende SF c.q. Blade Runner 2.0 willen maken maar heeft over het gehele verhaal en de uitwerking goed nagedacht. Zoals ik al in mijn eerdere recensie opmerkte is deze film net als mother! een soort Bijbel-allegorie (met het gezochte kind als het ‘wonder’ Jezus die de replica-slaven geloof en hoop geeft, die hen ‘menselijker dan mensen’ maakt, die replica’s hun herinneringen geeft die hen authentiek en gelukkig maakt en die hun slavenopstand zal leiden, met K’s baas die het kind daarom wil doden en met Wallace als een soort Satan die het wonder wil misbruiken om over het universum te heersen en het paradijs te herscheppen op basis van eindeloos vaal slaven, etc). Ik vind de film toch wel een instant-klassieker die hoog in mijn eindlijstje zal prijken.

De film heeft een sterke Zama-feel wegens dezelfde sfeer en min of meer hetzelfde verhaal en thematiek (man treft zichzelf aan in een barbaarse koloniale uithoek, verveelt zich, wil weg, kan niet weg, wordt toch enigszins meegezogen in de barbarij dan wel wordt krankzinnig), maar deze film is nog een stuk langzamer en saaier. Hij is waarschijnlijk zo ontieglijk langzaam omdat hij bewust gestileerd is: zoals de fotograaf in de film de aangetroffen barbarij esthetisch stileert en zo verheerlijkt door er plaatjes van te schieten waarvoor hij moet ensceneren, zo is de film zelf ook weer een esthetische stilering en zo (ironische) verheerlijking van het voorgaande. De film is zo langzaam dat je onwillekeurig het werk van de regisseur – hoe de regisseur de poppetjes neerzet in de scenes – in plaats van het verhaal gaat volgen hetgeen dan ook misschien wel de bedoeling is. De geschoten plaatjes zijn dan ook mooi en sfeervol, maar het totale gebrek aan actie, spanning of drama maakt de film geen boeiende kijkervaring.

Ik denk dat Spong het vooral juridisch bekijkt: als geweld geen vereiste meer is voor verkrachting dan is het simpelweg het woord van de vrouw tegen het woord van de man. En als je het woord van de vrouw zonder aanvullend bewijs voor waar zou aannemen, wat vrouwen blijkbaar willen maar wat tegen het rechtsprincipe is omdat je dan al je vijanden eenvoudig valselijk kunt beschuldigen en laten opruimen, dan zijn alle mannen vogelvrij; nu zijn omgekeerd alle vrouwen vogelvrij tenzij vrouwen zich wel altijd verzetten zodat geweld door de dader is vereist en de man daardoor veroordeeld kan worden (de geweldssporen zijn het aanvullend bewijs). Maar dat is natuurlijk niet realistisch en in feite zelfs in strijd met het advies bij bv. een beroving: verzet je niet maar geef je geld, hetgeen ook de natuurlijke reactie is als de dader sterker en agressiever is. Spong is bijna kwaadaardig naïef maar het laat denk ik ook zien hoe moeilijk het is om het recht te laten zegevieren in zedenzaken en dat een eenvoudige oplossing niet te vinden is.

De weg die Sunny Bergman kiest lijkt me dan ook juist: maak mannen bewust van hun gedrag. Geen man ziet zichzelf als verkrachter – dat wordt geassocieerd met geweld en de meeste mannen deinzen terug voor geweld – maar menig man dringt zich wel op aan vrouwen zonder rekenschap te geven van wat de vrouw wil. Hopelijk helpt dat, maar tegelijkertijd denk ik dat Sunny Bergman en met haar onze hele liberale, moderne maatschappij wat naïef is. ‘Geen man wordt geboren als verkrachter’ zegt Bergman maar ik geloof niet dat de maatschappij van mannen verkrachters maakt (ik geloof niet in de door feministen gestelde ‘verkrachtingscultuur’): ik geloof dat seksueel gedrag zo’n beetje het diepste evolutionair gevormd gedrag is en daarmee zo instinctief wordt aangedreven bij zowel man als vrouw dat de maatschappij (het recht) c.q. het menselijk bewustzijn er nauwelijks vat op heeft.

Ik vind de overeenkomsten tussen seksueel gedrag van dieren en mensen zo frappant dat ik de moderne of feministische veronderstelling dat wij mensen niets te maken hebben met het dierlijke gedrag ofwel dat wij geen dieren zouden zijn bizar vind. En dieren laten zien dat mannen en vrouwen verschillende belangen en verschillende strategieën hanteren op seksueel gebied. Voor zowel mannen als vrouwen is het voortplantingsinstinct nog sterker dan het overlevingsinstinct maar voor mannen betekent dat maximale verspreiding van hun zaad en voor vrouwen het van zich af houden van al deze hitsige mannen totdat de juiste man op het juiste moment verschijnt om haar een kind te geven met maximale overlevingskansen (zo’n goed moment is bv. de lente als er voedsel in overvloed is om de mogelijke jongen te kunnen voeden hetgeen bij ons nog steeds van kracht is: de vrouw wil een man die geld heeft en het haar kunnen tracteren is een teken dat hij misschien ook haar kind wil voeden): de man offert zijn leven op voor de mogelijkheid zich voort te planten en de vrouw offert haar leven op voor het dragen en grootbrengen van haar kind. En in deze ‘liefde’ is alles geoorloofd, inclusief bedrog en geweld.

Dat is de natuur waar onze beschaving misschien tegen wil vechten maar haar successen op de natuur zullen hooguit wisselend zijn. Nogmaals: de mens onderscheidt zich alleen van het dier doordat de mens zich (scherp) bewust is en dus reflectief (en daarmee moreel) afstand kan nemen van zijn natuur. Sunny Bergman wil – in lijn met de Franse verkrachtingszaak Pelicot – dat niet langer het verkrachtingsslachtoffer maar de dader zich schaamt. Schaamte is wellicht de meest intense of effectieve vorm van gedragsveranderend bewustzijn (niet voor niets was het schaamte dat Adam en Eva volgens de Bijbel uit het onbewuste paradijs wierp). Nogmaals: dat doet zij goed. Maar om in zekere zin aan te sluiten bij Spong: ik denk dat de vrouw net zo ‘schuldig’ is als de man in de zin dat ook de vrouw puur instinctief handelt en zij zelf op haar beurt de mannelijke agressie selecteert en in stand houdt. Wat dat betreft hebben influencers als Tate een punt zoals ook de datingshows op TV laten zien: ‘good guys finish last’. Een al te empathische, non-agressieve man belandt bijna automatisch in de door mannen zo gevreesde ‘friend zone’ omdat de vrouw zo’n man niet ervaart als een echte man hetgeen overigens logisch is vanuit dierlijk-evolutionair perspectief omdat zo’n ‘softe’ man haar kroost niet zal beschermen bij gevaar (vrouwen vrezen verkrachting, mannen vrezen afwijzing hetgeen beide een vorm van vernedering is); omgekeerd krijgen veroordeelde moordenaars en verkrachters stapels liefdesbrieven van onbekende vrouwen in de gevangenis. Ik denk daarom dat mannen maar ook vrouwen zich bewust zouden moeten worden van hun (instinctieve dus onbewust aangedreven) gedrag in hun omgang met de andere sekse als we echte verandering willen.  

Niet bepaald een hoogstaand werk maar toch wel vermakelijk. De boodschap – over het najagen van je dromen – is formulematig gekozen en uitgewerkt maar toch belangrijk en universeel genoeg om de zoveelste film waardig te zijn. Het eerste deel van de film geeft vooral een sfeerbeeld van de jaren ’80 en heeft goede vibes met de jonge Pakistaan die schrijver wil worden en in Bruce Springsteen zijn idool vindt. Halverwege ontspoort de film op een akelige wijze als er bijna alleen nog maar wordt gecommuniceerd door songs van Bruce Springsteen te zingen en à la een musical dan de hele straat gaat meezingen en meedansen: ik kreeg er plaatsvervangende schaamte van (en welke onaangename verrassing ook Leto (2018) - MovieMeter.nl had). Maar gelukkig herpakt de film zich vrij snel om een dramatische strijd tussen vader en zoon te ontvouwen die weet te ontroeren.

De film is natuurlijk ook een ode aan Bruce Springsteen wiens liedjes de film domineren en welke aanbidding door Javed aanstekelijk is (de titel van de film staat voor de verblinding die Javed ervoer voor Bruce waardoor Bruce alles voor hem werd hetgeen ook de musical halverwege kan verklaren). PS. In april draaide ook al een (veel betere) film in de filmhuizen met een lied van Bruce Springsteen als titel: Thunder Road (2018) - MovieMeter.nl.

De film is niet erg origineel. De premisse van de film – een vrouw wordt door een miljardair uitgenodigd om vakantie te vieren op zijn eiland maar het blijkt niet pluis op dat eiland waarbij blijkt dat ze ook niet de enige is die in de val is gelopen maar dat de meeste gasten nietsvermoedend een gevangenis zijn ingelopen waar ze niet uit kunnen – is uitgemolken in vele films (een recente film met een vergelijkbaar plot is The Menu). De eerste helft van de film is ook langdradig omdat het maar doorgaat met het geven van hints dat de man en het eiland levensgevaarlijk zijn waarbij de twee vriendinnen ook aldoor tegen elkaar zeggen dat het niet goed voelt en dat er iets vreselijks gaat gebeuren. Als vanaf het midden van de film de plot zich verder ontwikkelt, zijn de gebeurtenissen niet erg geloofwaardig en wordt er vooral een feministische twist aan het bekende verhaal gegeven, omdat blijkt dat de vrouwen er seksueel misbruikt worden waarmee het ook bijna uitdrukkelijk doet denken aan Epsteins eiland, maar de vrouwen – ook al zijn ze volkomen dronken en stoned – slagen er wonderwel in de mannen te verslaan en de zaken om te keren.

De thema’s van toxische masculiniteit (mannen zijn klootzakken), de weerloosheid van vrouwen ertegen omdat vrouwen naïef zijn (vanwege hun onzekerheid zijn ze gevoelig voor vleierij en te goed van vertrouwen) en competitie tegen elkaar leveren in plaats van solidair met elkaar zich gezamenlijk tegen de mannen te beschermen alsmede traumaverwerking (je wilt het vergeten maar je krijgt pas de controle over je leven terug door het je te herinneren en ermee te kunnen dealen) zijn echter interessant en goed in het verhaal verwerkt. Bovenal slaagt de film erin pakkend of intens te zijn zodat het ondanks het wat flauwe verhaal toch weet te boeien.

De humor van de film is nog flauwer dan ik al vreesde: ik heb zelfs niet één keer kunnen glimlachen... Ook het drama-aspect en het moralisme dat er bij dit soort Amerikaanse films bij moet heeft niets om het lijf en is net zo clichématig als de humor.

De film zou de American Pie (1999) - MovieMeter.nl van/voor de millennials zijn (daarom besloot ik ‘m te zien), maar er valt dan maar weinig te lachen voor de millennials... De film probeert denk ik een beetje de feministische of politiek-correcte versie van het bekende onderbroekengenre te zijn: de film toont de traditionele normen zoals de drang van ouders om hun dochters maar niet hun zonen te beschermen alsmede homofobie qua mannen maar juist niet qua lesbische seks en toont wat milde kritiek op deze dubbele standaarden (welke normen evenwel biologisch zijn bepaald dus ook harde kritiek zal nooit veel veranderen). Je zou kunnen denken dat een film over meisjes en seks sowieso moeilijker is dan een film over jongens en seks want jongens gedragen zich al van nature volslagen idioot in hun onbeholpen jacht naar seks (zoals in Superbad (2007) - MovieMeter.nl: ‘Je kent die verhalen wel van het meisje dat dronken seks met een wildvreemde heeft jongen en daar de dag erna spijt van heeft: wij kunnen die jongen zijn!’) terwijl meisjes zich nooit idioot lijken te gedragen. Maar bv. Juno (2007) - MovieMeter.nl bewijst dat seks en meisjes wel een grappige combinatie kan zijn (‘Wat kan mij nou gebeuren als ik in m’n eentje ’s nachts over straat loop: ik ben toch al zwanger!’). Deze film levert echter niets, noch inzicht in vrouwelijke seksualiteit noch humor.

Het enige positieve dat over de film te zeggen valt is dat het verhaal wel goed in elkaar steekt in de zin dat het consistent en doordacht is: hoe de verhaallijnen aflopen past bij hoe ze begonnen. Dat verraadt een professionele script-schrijver; alleen jammer dat hij niets te melden heeft en geen humor heeft.

Het eerste deel van de film is ronduit heerlijk met sappige karikaturale types die geestige, gevatte gesprekjes met elkaar voeren en andere interessante details terwijl een simpel (neo-noir) misdaadverhaal wordt verteld. Het doet denken aan het beste werk van Tarantino die echter pas vele jaren later z’n eerste doorbraakfilm maakte. Het middendeel waarin Ray het lichaam van Marty rondzeult is wat langdradig en door het gebrek aan conversatie bijna saai. Je denkt dat de film elk moment kan eindigen maar net als Marty komt de film dan weer tot leven in een bewust warrig, complex slotdeel waar niet alleen de betrokkenen niet meer weten wie dood is en wie achter wie aan zit maar ook voor de kijker het moeilijk te volgen is. Wat de film wel goed doet is dat elementen uit het eerste deel weer terugkomen in het slotdeel (of juist niet: omdat bv. Marty zei dat de Grieken het hoofd van de boodschapper afhakken verwacht je dat dat hoofd eraf wordt gehakt als dat in het slot door een schuifraam steekt maar dat gebeurt dan juist niet). Al met al leverden de Coen Brothers meteen een indrukwekkend visitekaartje af met deze debuutfilm.

Ik begrijp dat de documentaire in hoge mate is geënsceneerd, hetgeen in mijn ogen wel wat afbreuk doet aan de film, maar evengoed geeft de film denk ik een goede indruk van een gemiddelde stamkroeg waar wat verlopen types gezelschap bij elkaar zoeken omdat ze in de ‘echte’ samenleving weinig succesvol en eenzaam zijn. De kroeg schept zo een soort familieband waarbij de alcohol de tongen en de emoties losmaken. Ik had er wat meer van verwacht, waarschijnlijk omdat ik hoopte op wat onderkant-romantiek a la Bukowski en Tom Waits, en viel de documentaire in zoverre wat tegen dat een echte kroeg me ook altijd tegenvalt omdat ik zelf nu eenmaal geen bartype ben zodat ik me enigszins verveel in zo’n omgeving.

Een soort Before Sunrise/Senset/Midnight maar dan minder intellectueel (en daarmee minder boeiend qua gesprekken al wordt er evengoed soms een belangrijke waarheid geuit) en met meer drama, hetgeen het relatiedrama wellicht nog realistischer maakt. De film is wat langdradig maar de film heeft zonder twijfel kwaliteit.

Ofschoon de film op lichte wijze een Lynch-feel heeft, is het in wezen een recht-toe-recht-aan neonoir-film (met een amateur-detective die een (moord)mysterie wil oplossen en met de zangeres als de femme fatale die z’n onderzoek compliceert) dat zeker niet slecht is maar ook niet heel bijzonder. Het verhaal is niet eens verwarrend. De film neigt soms naar het lachwekkende in z’n karikaturale personages en toneelspel en ontleent z’n legendarische status vooral aan de freaky psychopaat die gewelddadige seks combineert met ontroering door Amerikaanse smartlapliedjes als Blue Velvet.

Een ronduit slechte film. De film is een soort kruising tussen Rosemary’s Baby (met name het eerste deel) en een weerwolffilm (met name het tweede deel) maar de film is een belediging voor beide: deze film is volstrekt ongeïnspireerd, heeft hier en daar wat thema’s uit klassieke horrorfilms gepikt (ook uit Alien en Frankenstein) maar weet er niets interessants of zelfs maar leuks mee te doen. Op geen enkel moment kan de film verrassen of charmeren. Bovendien maken alle personen in de film onbegrijpelijke beslissingen, is de weerwolf al te duidelijk nep en is het acteerwerk (met name van de twee jongetjes) al net zo slecht als het script, zodat de film geen moment geloofwaardig is. Gaandeweg zakte de film van 2 1/2 ster naar 2 sterren en uiteindelijk wist de film zelfs de twee sterren voor mij niet vast te houden.

De enige reden die ik kan bedenken waarom men heeft besloten heeft dit misbaksel van een film in Nederland uit te brengen is de LHBT-twist aan het clichéverhaal doordat het echtpaar is vervangen door een lesbisch koppel. De film bewijst echter dat de filmliefhebber het kind van de rekening is van dergelijke moreel-politiek gemotiveerde keuzes.

Aangename film. Er is niet echt een plot maar de film is aldoor interessant in z’n realistisch portret van het rauwe, lichamelijke en seksuele leven van een paar arme cowboys op het platteland in het moderne Brazilië (met de daarbij horende contrasten en veranderingen). Juist omdat die mensen opgesloten zitten in hun leven op het platteland is er wellicht bewust ook geen plot, maar de film is evengoed een boeiend document van zowel de mens in de natuur als de natuur in de mens.

Wat de film goed doet zijn de kleuren: je ziet dat elk frame als een soort schilderij is opgezet met een prachtig kleurenspel. Die kleuren zijn steevast warm, fel en zomers waardoor de film aldoor als een zomerse vakantiedag voelt, hetgeen ook past bij het verhaal dat het idyllische leven van een gelukkig gezinnetje op het platteland in de zomer toont (behalve het einde dat even bewust in herfstkleuren verdrinkt). Verder is de film echter net zo slaapverwekkend als een luie zomerse dag: van de Nouvelle Vague ken ik inmiddels het werk van Godard goed en ook deze film van Varda van diezelfde Franse filmbeweging zou experimenteel zijn maar dat heb ik niet echt kunnen ontdekken. Af en toe is er even een snelle afwisseling van kleuren, beelden of van scherp/onscherp maar ontregelend is dat nergens. Het verhaal is ook goed te volgen en er worden geen filosofische onderwerpen aangesneden of het moet het cliché zijn dat je in de liefde net als met eten niet elke dag hetzelfde moet nemen en dat het geluk dat verschillende geliefden geven een optelsom is (al staat daar tegenover dat als je iets lekker vindt je het elke dag wil eten). Wat dat betreft past de film goed in die tijd waar men zich bevrijdde van autoriteit en conventies en bewust ging experimenteren met vrije liefde. Het laatste half uur kent iets meer drama en is daarom iets boeiender maar al met al weet de film een gevoel van zorgeloosheid en geluk te behouden die bijna niet meer denkbaar is in onze tijd.

Aldus is de film in zeer fraaie, zomerse kleuren geschoten en een fijn tijdsdocument maar het verhaal heeft – letterlijk en figuurlijk – weinig om het lijf.

Een wat onbenullige film over de huishoudschool van de jaren ’60 toen de meisjes nog werden opgeleid tot (louter) huisvrouw, echtgenote en moeder en zo tot de slaaf van de man in plaats van zichzelf te ontwikkelen. Daarbij is er de Parijse studentenopstand van mei 1968 op de achtergrond en aan het eind kiest de directrice en daarmee de hele school er voor om mee te doen met de revolutie en de strijd van vrouwen om gelijk aan de man te zijn. Het heeft allemaal bijzonder weinig om het lijf maar de film kijkt wel makkelijk weg.

Ook de naam van Simone de Beauvoir, de grote aanjaagster van de vrouwenbeweging in de jaren ’60, wordt nog genoemd. Toevallig heb ik daar onlangs een stuk over geschreven dat hopelijk wat minder onbenullig is dan de film: Simone de Beauvoir en de noodzaak tot vrijheid in afhankelijkheid.

Dit is weer zo’n melodramatische, licht sentimentele filmhuisfilm die door de bezoekers veel beter wordt gewaardeerd dan door de critici en ditmaal kies voor ik voor het plebs: de film is niet briljant, had zeker diepzinniger en coherenter gekund en het is misschien zelfs een ongeïnspireerde, slechte verfilming van het boek (ik heb het boek niet gelezen) maar de film kijkt lekker weg, heeft interessante thema’s (zoals het boek als huis en als vriend) en is ontroerend zodat het een fijne ervaring geeft. Tussen de drie-en-halve en vier sterren.

Zoals al vaak gezegd is deze film een soort vrouwen- (en homo-)versie van Superbad (2007) - MovieMeter.nl maar in plaats van hilarisch grappig is de film alleen maar debiel en totaal niet grappig. Qua verhaal imiteert het slechts films als Superbad en lepelt het sowieso alleen maar alle afgezaagde clichés op zodat er geen spatje originaliteit is. Ik heb geen idee waarom de critici de film zo ‘fris’ en goed vinden, anders dan uit politiek correcte plicht (want vrouwen, want homo).

Meestal sla ik Nederlandse films over en ook deze film heeft me niet van de opvatting afgebracht dat Nederland gewoon geen belangrijk filmland is en dat Nederlandse films hier vanuit patriotisme vaak hoger worden gewaardeerd dan objectief te rechtvaardigen is.

Deze film is opgezet als een spannende thriller en zou best goed hebben kunnen zijn als de uitvoering ervan niet zo slecht – de film is langzaam en er wordt slecht in geacteerd – alsmede onzinnig wegens de idiote plottwisten zou zijn, welke onzinnige plottwisten het ‘absurdisme’ zal zijn maar dat voor mij het niveau van het toch al slap verhaaltje alleen maar verder omlaag haalde en de spanning wegnam. Bovendien zit er een vast patroon in de ongeloofwaardige plottwisten waardoor de film voorspelbaar en dus nog saaier wordt. En dat het vreemde gedrag geen verklaring krijgt zal misschien als mysterieus zijn bedoeld maar maakt de film voor mij nog onbevredigender, alsof de regisseur niets – zelfs niet iets onzinnigs/absurds – heeft kunnen verzinnen.

Nee, deze film had ik niet hoeven zien.

Deze eerste film van Wes Anderson zal zeker geïnspireerd zijn door Tarantino’s werk en is een van de vele comedy’s over sukkelige wannabe-gangsters (nota bene de klassieker Fargo verscheen in hetzelfde jaar) maar de verfijnde stijl van Anderson tilt ‘m boven de middelmaat uit: het is geen platte klucht maar geestig op een intelligent-absurdistische manier en de opvallende overgeorganiseerde en daarmee eveneens absurdistische visuele stijl van Anderson treedt al enigszins naar voren. De inhoud past daar wel bij want de ‘grap’ van de film is dat de overgeorganiseerde Dignan z’n misdaadplannen zo goed voorbereidt dat het wel mis moet gaan omdat het geen rekening houdt met onverwachte gebeurtenissen (of met z’n klunzige en allesbehalve georganiseerde companen in z’n team). Net als de films van Charlie Chaplin is het niet alleen maar om te lachen maar het heeft een kloppend hart: de humor toont de onvolmaaktheid van de mens, er is romantiek en er is wellicht maatschappijkritiek in de zin dat het de verheerlijking van het gangsterleven in de populaire cultuur aan de kaak stelt waardoor naïeve jongemannen in de problemen komen en misbruikt worden door professionele criminelen (dat inmiddels ook in Nederland een groot probleem vormt). Maar alhoewel de film zeker vermaakt ontbeert het zowel originaliteit als scherpte om een klassieker op te leveren.

Het is een ‘rare’ film omdat het simpelweg scenes uit het leven van een opgroeiende jongen, Mason jr., toont zonder een duidelijke verhaallijn of zelfs maar bijzondere gebeurtenissen, waartoe de regisseur zelfs de acteurs gedurende 12 jaar heeft gefilmd (en de productie van de film heeft dus ook 12 jaar gekost). Het is wat dat betreft een filmische versie van ‘Portrait of Lotte’ (http://www.youtube.com/watch?v=UH1x5aRtjSQ). Maar daarin ligt niet de echte kracht van de film: de kracht is dat de film zo realistisch en eerlijk is dat we ons erin herkennen en verliezen (de drie uur vlogen voorbij) alsof we naar ons eigen leven kijken.

Ook al zijn de scenes wel gespeeld, de regisseur heeft bewust elk melodrama vermeden: hij laat het verhaal van het leven zich zelf vertellen en daarbij kan het zomaar gebeuren dat we ‘grote’ gebeurtenissen zo weer vergeten en dat ogenschijnlijk onbelangrijke details onze identiteit vormen (of zoals het meisje aan het slot van de film zegt: ‘we don’t seize the moments: the moments seize us’). De regisseur moest ook wel een zekere regie uit handen geven, omdat hij afhankelijk was van hoe de acteurs en de wereld gedurende die 12 jaar zouden ontwikkelen. Het resultaat is dat deze film de voortschrijdende tijd waarin een jongen opgroeit en zijn identiteit vindt, laat zien als een zich natuurlijk ontplooiend leven en zo als een ondeelbare eenheid van ervaring (zoals Bergsons la durée).

Recensenten hebben de film wel een filmische versie van de documentaire-serie Up genoemd. Beide delen in hetzelfde wonder, namelijk dat van het echte leven: ofschoon de opzet van zo’n film of documentaire niet iets boeiends lijkt te kunnen opleveren (reflecterend in de lage bezoekersaantallen waardoor ik bijna in mijn eentje in de bioscoopzaal zat, want wat kan er boeiend zijn aan gewone mensen die over hun leven vertellen of een film die het leven schetst van een gewone, opgroeiende jongen?), maar zoals de Up-makers op een of andere manier de juiste vragen stellen en het resultaat iets magisch heeft, zo weet Linklater de juiste beelden en woorden te vinden om het ordinaire iets magisch te geven (zoals Mason als kind in de film de vraag stelt: "There's no such thing as real magic in the world, right?" waarop de vader het juiste antwoord geeft: “Technically not.” (maar dat het leven evengoed vol magie zit als je het wilt zien): net als de Up-serie laat de film ons het wonder of fascinerende van het leven zelf – het leven zoals we dat zelf kennen zodat we onszelf in de ander herkennen - aanschouwen en dat is een diep ontroerende ervaring. Wat dat betreft lijkt de film c.q. filmervaring ook wel wat op Malick’s The Tree Of Life dat ook erin slaagt de kleine en ogenschijnlijk onbeduidende elementen van het leven (en de wereld) zo te tonen dat de mystiek erachter wordt ervaren. Maar zo pretentieus als The Tree Of Life is, zo prententieloos lijkt Boyhood te zijn (in deze film geen beelden van het heelal en als Mason jr naar de zin van het geheel vraagt aan zijn vader, zegt deze simpelweg: “What's the point? I sure as shit don’t know”). Al is die pretentieloosheid misschien schijn want als een docent aan Mason vraagt wat hij wil worden, Mason zegt dat hij fotograaf wil worden en kunst wil maken en de docent antwoordt dat "Any dipshit can take pictures. It takes a real genius to make art.", dan rijst de vraag of Linklater daarmee zichzelf bedoelt met het maken van deze film die immers lijkt op slechts een willekeurige fotoboek maar een meesterwerk is die alleen een genie heeft kunnen maken.

Leuke film die aldoor boeit en vermaakt, al vind ik dat de film te kort komt in z’n geloofwaardigheid doordat het alle voorspelbare filmclichés brengt, van de romance tussen Daniel en Eliza tot de door Daniel gerealiseerde verzoening in het dorp waarbij iedereen dus zelfs de verbitterde Lidia tot inkering komt. De film kent echter intense scenes en de boodschap is sterk: ‘gelovigen’ nemen Jezus’ boodschap van vergeving weinig serieus – zijn dus hypocriet – waarbij de film wel geloofwaardig maakt dat juist een ex-crimineel die boodschap kan brengen en daarmee een diepe wond van het dorp kan helen (maar opnieuw: de uitwerking is hier en daar weinig geloofwaardig).

Het verhaal is simpel en weinig bijzonder maar wordt sterk en intelligent neergezet met een constante grimmige en intense sfeer en een gestage afdaling naar de hel waardoor de film blijft boeien.

Tussen vier en vier-en-halve ster.

De film begint als een spannende mysterie (man verliest zijn vrouw in the middle of nowhere en moet in paniek op zoek naar haar) en als vrij snel duidelijk wordt wat er speelt verandert de film in een wat clichematig kat-en-muisspel tussen de good guy en de bad guys met een aaneenschakeling van ongeloofwaardige stunts, maar omdat de film de vaart erin houdt blijft de film spannend en vermakelijk.

De film duurt lang en bouwt dan ook langzaam op maar heeft vanaf het begin alle kenmerken van een meesterwerk vanwege een bijzondere stijl – de film is lichtelijk vervreemdend door de onrustige en zelfs schokkerige handy held camera die echter precies de natuurlijke beweging van het oog volgt, door een Emily Watson die regelmatig in de camera kijkt en door de pophits bij de verschillende titels die alle de illusie doorbreken en benadrukken dat je naar een film kijkt – en een intrigerende Bess die lichtelijk geestelijk gehandicapt (‘stupid’) is en juist daarom het strenge protestantse geloof van haar dorp eigen maakt, de volmaaktheid van Jezus benadert en die sterft aan haar ‘stoornis van pure goedheid’ terwijl de predikers van de kerk – de Farizeëers – haar verstoten en begraven als een zondares. De film heeft daarmee dezelfde thematiek als bv. The Green Mile (Film, 1999) maar deze is fel realistisch en grauw in plaats van magisch realistisch, al meent Bessy dat ze direct in contact staat met God waardoor ze magisch denkt (en de film suggereert dat ze gelijk heeft).

De paradox van de film is dat Bessy zo goed is dat ze zelfs de duivel dient: ze is als een bakvis die zich prostitueert om haar pooier gelukkig te maken maar bovenal offert ze zich op voor de ander vanuit haar geloof of indocrinatie dat egoïsme een zonde is c.q. dat God liefde de dood laat overwinnen (welke liefde echter wordt geperverteerd tot een proxy-liefde). Daarbij is eigenlijk niemand slecht in de film: iedereen heeft goede intenties en houdt van Bessy hetgeen de film een tragedie maakt in Hegeliaanse zin waarin verschillende noties van het goede met elkaar botsen en het onderspit delven. De film heeft daarmee een rijke thematiek en is onthutsend in z’n lelijke realisme alsmede aangrijpend in z'n tragiek: het is een film als mokerslag.

Net als ABBA hebben The Beach Boys onmiskenbaar een paar heel leuke liedjes gemaakt maar als rockliefhebber zijn het geen bands waarvan ik een heel album kan beluisteren en ik heb de idolisering van Brian Wilson als zo ongeveer het grootste popgenie nooit helemaal begrepen. Ook Bruce Springsteen die in zo ongeveer elke documentaire over een popartiest uit zijn jeugd vertelt hoezeer hij die artiest – in dit geval Brian Wilson – altijd heeft verafgood, overtuigt niet perse want lijkt vooral tot doel te hebben zichzelf bescheiden op te stellen en zo nog groter te groeien als ‘gewoon gebleven’ rockster. Tot overmaat van ramp is Brian Wilson ook erg gewoon gebleven: hij oogt als een doorsnee eenzame oude man die bovendien niets interessants zegt zodat uit niets blijkt dat hij een gevierde popheld of het gestoorde genie is (maar gelukkig hebben we de muziek nog). Evengoed is de documentaire onderhoudend en krijg je wel de indruk dat je Brian Wilson en zijn geschiedenis – en met hem enigszins die van The Beach Boys – goed leert kennen, zodat het als documentaire beslist geslaagd is.

Het is eenvoudig te begrijpen waarom deze film als een klassieker geldt: ik kan me geen film herinneren die zo realistisch de pijn en radeloosheid van een (onmogelijke) verliefdheid uitbeeldt. De film – met enerzijds vrolijke flirts, anderzijds het saaie, maar stabiele huwelijksleven en de heftige verliefdheid er midden in – is een studie van en een monument voor de liefde. Een beetje zoals The Lost Weekend (1945) - MovieMeter.nl uit hetzelfde jaar het monument voor de alcoholverslaving is waarbij opvalt dat er weinig verschil is tussen een verliefdheid en een verslaving: ze storten je in het ravijn, laten je liegen en bedriegen, je voelt je schuldig en intens verdrietig maar je kunt er geen weerstand tegen bieden. De film kent voorts alleen maar goede dialogen en one-liners en heeft een ontroerend einde.

De meningen bleken enorm verdeeld over deze film, zodat ik me geroepen voelde om dan maar zelf de film te gaan kijken om mijn oordeel te vellen en om ‘m niet te hebben gemist als hij inderdaad geniaal blijkt. Maar helaas, ik moet het kamp van de negatieve beoordelaars helemaal gelijk geven: wat een slechte film is dit!

Ikzelf ben geen kunstenaar, omdat ik geen fantasie heb. Maar een film als Brimstone zou ik wel kunnen maken: het probleem met de film is dan ook dat hij totaal fantasieloos is. Iedereen heeft een beeld van het Wilde Westen en deze film doet niets anders dan dat beeld bevestigen: de hele tijd dacht ik dan ook van ‘ja natuurlijk, ze wordt verkocht als prostituee, ja natuurlijk is haar eerste klant een extreme perverseling, ja natuurlijk zijn alle hoerenlopers extreme perverselingen zodat al haar klanten haar mishandelen, ja natuurlijk betekent seks in het Wilde Westen dat je de vrouw halfdood slaat, etc’. “Ja, natuurlijk”, omdat het zo fantasieloos is: het is precies wat je verwacht bij een hele slechte scriptschrijver die niet boven de karikaturen van het Wilde Westen weet uit te stijgen.

Ik begrijp dat het punt dat Koolhoven wil maken is dat het leven in het Wilde Westen vooral voor vrouwen heel zwaar was. Nu lijkt me dat geen grote historische ontdekking en hij weet dat punt helaas niet anders te maken dan door alle karikaturen – al het geweld – van het Wilde Westen op te lepelen. Nu zijn de klassieke westerns zoals Once Upon A Time In The West natuurlijk ook heel karikaturaal, maar die verheffen dat karikatuur tot een mythe waardoor die het Wilde Westen tot een cultureel archetype maken. Bij Koolhoven blijft het slechts een karikatuur omdat hij anders zijn punt niet kan maken: het is immers niet de bedoeling dat het geweld tegen vrouwen en kinderen een mythisch aura krijgt; het moet slechts schokken om zo op goedkope wijze onze morele verontwaardiging op te roepen.

Dat brengt me tot het typisch Nederlandse van de film. Af en toe leek het wel of ik naar een roman van onze klassieke schrijvers (Wolkers, Reve, etc.) keek: de thematiek is opnieuw die van de hypocrisie van de kerk/pastoor, het huiselijk geweld dat door het geloof wordt geïnspireerd, de onderduik van (Joden) cowboys (aan wie de dochter des huizes haar lichaam aanbiedt), en zo naar een eigen, antikerkelijk moralisme (hier over het onrecht dat vrouwen wordt aangedaan) waar ook de film zwanger van is. Een oude Nederlandse hobby/obsessie en Koolhoven weet er helaas niets origineels aan toe te voegen.

Ook de plotontwikkeling is clichématig, inclusief de bekende trucjes als het dubbele einde (gelukkig is er een goed einde, o nee, toch niet!). De omgekeerde volgorde van de hoofdstukken doet denken aan Memento, behalve dat het bij Memento een inhoudelijke reden had: bij Brimstone is de omkering louter bedoeld om de oninteressante plotontwikkeling interessant te doen lijken door de kijker te dwingen om na te denken om het verhaal te kunnen begrijpen.

Ten slotte vond ik bij tijden het acteerwerk amateuristisch en het script lachwekkend slecht (zoals wanneer de priester in een volslagen slechte, ongeloofwaardige scene in brand wordt gezet en het dan nodig vindt om nog een quasi-wijsheid te uiten als ‘mensen denken dat de hel pijnlijk is vanwege de vlammen, maar het is de eenzaamheid die echt pijn doet’ terwijl zijn gezicht wegsmelt van de hitte). De film neigt zo naar een slechte parodie op zichzelf.

De film laat zich aldus in één woord beschrijven: belachelijk. Het was zonde van mijn 148 minuten. De film verdient eigenlijk hooguit twee sterren maar omdat ik de lange film wel heb kunnen uitkijken (al kostte dat af en toe moeite) en ik de Nederlandse film een warm hart toedraag, geef ik ‘m 2 ½ ster.

Rouw is een goed thema voor een horrorfilm want vervaagt op natuurlijke wijze leven en dood en deze film is dan ook niet de eerste met dat thema. Het verhaal is echter redelijk origineel: het is weliswaar allemaal nogal over the top (het volgt de wansmaak van het standaard horrorpubiek dus ‘hoe gekker en slashier hoe beter’), het heeft de nodige clichés (zoals dat wanneer de hoofdperoon z’n verhaal eindelijk door iemand wordt geloofd en de verlossing aldus nabij lijkt de hulpverlener simpelweg wordt vermoord door het monster zodat we weer terug bij af zijn) en geloofwaardig is de plot niet altijd waarbij sommige zaken onverklaard blijven (zoals wat met Oliver is gebeurd en wanneer Oliver een gewone jongen is en wanneer een monster), maar sommige elementen zijn interessant (zoals dat Laura van een VHS leert hoe het satanische ritueel uit te voeren hetgeen verwijst naar hoe wij vaak instructies van internet halen) waarbij het einde minder explosief en een happy end is dan je verwacht (Laura overleeft het wel en Andy niet) maar bovenal jaagt de film veel angst aan voor jeugdzorg en voogdij waarbij de film net als bv. de Pearl-trilogie de genderrollen bewust omdraait: de vrouw is niet langer het machteloze slachtoffer dat gered moet worden maar het monster (de heks) of de overlever terwijl de man het sukkeltje en in ieder geval machteloos is.

De film is vooral vakkundig gemaakt en bijzonder effectief: visueel is de film sterk met monsterlijke, bloedige scenes die indruk maken en meteen vanaf het begin is de film intens (de vader sterft, de kinderen kunnen niet zonder elkaar maar komen bij een voogd die duidelijk gevaarlijk gestoord is en op z’n minst de jongen het huis uit wil) welke spanning de film vasthoudt tot de laatste minuut. Hoewel er een en ander op de film is aan te merken, is het een film die je de hele speeltijd op het puntje van de stoel laat zitten en daar is het genre voor bedoeld.

“Revolutie is oorlog en van alle oorlogen is deze de enige rechtvaardige”.

Met dit citaat van Lenin begint de film en de film is dan ook in wezen een oorlogspropagandafilm maar zo goed gemaakt dat de Russen hiermee laten zien niet onder te doen voor Leni Riefenstahl. Als in de film de gewelddadige opstand uitbreekt roept iemand “Dood aan de Joden!” maar die krijgt vuile blikken van de rest want dat is natuurlijk niet de juiste oorlog die hier wordt gevolgd en verheerlijkt, maar de film lijkt wel de futuristische stijl van de fascisten te kopiëren met een liefde voor machines, snelheid, kracht, geweld, oorlog, chaos, mensenmassa’s en opzwepende crescendo’s. De oorlogsretoriek is ook mooi: de onderliggende solidariteit van “één voor allen, allen voor één” wordt “één tegen allen, allen tegen één” als de vijand wordt geconfronteerd. De film laat echter ook opzichtig en in een wat expressionistische stijl de lelijkheid van het leven van de gewone mensen in die tijd zien – van het moeten eten van bedorven vlees waar de maden door heen lopen tot arme en gehandicapte mensen – alsmede de wrede onderdrukking door de officieren c.q. elite die de revolutie c.q. oorlog rechtvaardigt. De film deed me daardoor ook wat aan Lynch’s Eraserhead denken.

Maar bovenal is de film verrassend fris en overtuigend voor een oude, stomme film uit 1925: het verhaal is gewoon spannend, de muziek ondersteunt de actie en emotie effectief en de beelden zijn prachtig en intrigerend. En het is niet moeilijk voor te stellen dat in die tijd heel veel in de film zeer vernieuwend was. Dat maakt de film een terechte klassieker.

Zelfs na meerdere kijkbeurten blijf ik het een prachtige, ontroerende en zeer aangrijpende film vinden. Ik weet niet of de film onbewust onverwerkte issues uit mijn eigen leven raakt of dat het gewoon een geweldig universeel-menselijk drama met goede acteurs is, maar het is een van de weinige films waarbij ik van het begin tot het eind met tranen in de ogen zit te kijken.