Opinions

Paolo Sorrentino weet op een meesterlijke manier contrasten tegenover elkaar te zetten: levenslust tegenover verval, hoge cultuur tegenover stuitende platheid, schoonheid tegenover de lelijke rafelrandjes, bijtende satire tegenover serieus menselijk drama. Het is dan ook een ritmische film vol schitterende shots en waarin Toni Servillo helemaal tot zijn recht komt als de treurige clown die de oppervlakkigheid van alles om hem heen beseft.

Dolkomische nonsense met Louis de Funès, waarbij de kracht hem zit in de perfecte timing van de grappen en de razendsnelle dialogen. Zo flauw als het maar zijn kan, maar zonder dat het ordinair of repetitief wordt.

Verademing dat er een reusachtig budget en state of the art special effects gebruikt worden om een klein verhaaltje te dienen. Het gaat eigenlijk alleen maar over een vrouw die zich klein en nietig voelt tegenover het reusachtige van het heelal. Alleen al die rondzwevende astronauten rond onze aarde geven al een kick, terwijl de echte actie dan nog moet komen.

Het bijzondere is dat het een verfrissende andere invulling van het rampengenre is geworden. Niet met een focus op het testosteronverhogende actievolle (hoewel dat er ook inzit!) maar juist de focus op de psychologische ontwikkeling van het hoofdpersonage. Sandra Bullock zet hier dan ook wederom een ijzersterke rol neer en weet mijn laatste bedenkingen over haar talent van zich af te schudden. Zij is echt zo enorm gegroeid van de domme doos uit Speed naar het volwaardige talent dat zij nu is. Enige minpuntjes zijn dat het plot iets te ongeloofwaardig is en dat het soms wat naar het sentimentele neigt. Neemt niet weg dat het toch genieten geblazen is en zeker een aanrader om eens voor naar de IMAX-voorstelling te gaan.

De relatie tussen een beschadigde moeder en een puberende tienerdochter als metafoor voor het moderne Bosnië en het helen van de littekens uit het oorlogsverleden. Zo in beeld gebracht dat de wrakstukken van de oorlog ook mee figureren als ware het een bijrol. Op deze manier krijgen we als kijker een fascinerend beeld van hoe deze generatie omgaat met de gevolgen van de oorlog. . Ik ben minder positief over de wat onnozele bijrollen. Vooral de verhaallijn rond een moderne gangster, als symbool voor de zwarte kant van het huidige Bosnië, komt maar niet uit de verf en laat heel wat potentie onbenut. De mise-en-scene is sober in zijn subtiliteit - weinig opsmuk, maar des te meer ruimte voor de karakters en hun emoties- en het werkt toe naar een mokerslag van een plotwending die niet onberoerd laat.

Oprecht ontroerend hoe 'The Great Escaper' (2023) twee acteergrootheden als Michael Caine en Glenda Jackson voor een laatste keer laat schitteren. Voor Jackson zou het zelfs absoluut haar laatste rol zijn, want ze overleed vlak na de première van deze film. De ouderdom van de auteurs geeft de personages die ze in 'The Great Escaper' (2023) spelen net iets meer authenticiteit en urgentie. Alsof zij aan de rand van de dood ook nog een laatste kans kregen om hun stempel te drukken op de jongere generatie. Bij zo'n opzet past ook een rustige en kabbelende film, zonder grote conflicten of dramatische wendingen. Best lekker op z'n tijd. Al moet ik zeggen dat het oorlogstrauma van Bernard Jordan voor mij iets minder tastbaar gemaakt had mogen worden. De oorlogsflashbacks ogen wel erg minimalistisch en halen je uiteindelijk meer uit het verhaal dan dat ze bijdragen aan het emotionele effect. Het acteerwerk tussen Caine/Jackson was ruim voldoende om 'The Great Escaper' (2023) te dragen.

Daar waar een prostituee ophoudt bij de platte seks, daar gaan de zogenaamde toy-boys een stapje verder. Zij verleiden een dame met gladde praatjes en liefdevolle intimiteiten. Deze dame betaalt zich het apezuur om toch in de buurt van haar betaalde liefde te kunnen komen. De illusie van een liefdesrelatie houdt dan ook stand, maar eigenlijk is het dus niet zoveel meer dan een nog ernstigere vorm van hoereren. Only in Japan. De documentaire schetst een ontluisterend beeld van jonge mannen die hun gevoelens verkopen voor geld en vrouwen die zichzelf kwijt raken in een irrationele droom. Het knappe van deze documentaire is dat het is opgebouwd als een emotionele mindfuck. In eerste instantie lijkt het de toy-boys te veroordelen en terecht te wijzen, maar gaandeweg ontdekken we dat er meer aan de hand is. Ook de vrouwen zijn namelijk niet zo onschuldig als op het eerste gezicht lijkt. Op deze manier krijgen we een mooi beeld van de hele tragiek rond deze cynische hoererij en de gevolgen die het heeft op mensenlevens. Hoewel de interviewer veelal op de achtergrond blijft, weet hij toch op het juiste moment de meest intieme uitspraken te ontlokken. Door die ontluisterende eerlijkheid krijgt de kijker nog een beter beeld van de verschillende kanten achter de materie.

Hier had ik meer van verwacht door de cultstatus. Het uitgangspunt van een punkband die vast komt te zitten in de kleedkamer van een rechts-extremistische organisatie, is briljant gevonden. Maar 'Green Room' (2015) lijkt niet helemaal duidelijk te hebben of het een maatschappijkritische boodschap wil brengen of exploitatief pulpvermaak, of dat het een subtiele psychologische thriller is. De groezelige kleurtjes en het hectische camerawerk beloven een zekere mate van realisme, terwijl de beklemmende spanning in die ene ruimte te snel wordt opgeblazen met overdreven geweld.Het stoorde me ook dat de neonazi's compleet inwisselbaar zijn met eender welke criminele organisatie. Er wordt nauwelijks aangesneden dat specifieke groepen mensen te maken krijgen met racistisch geweld, maar de nazi-insteek vormt louter een gemakzuchtige aanleiding voor excessief en gratuit geweld. Het is ook merkwaardig om juist in deze film een karakteracteur als Patrick Stewart tegen te komen. Op zichzelf zet hij een aardige rol neer als de calculerende rotzak neer die zijn ondergeschikten afstraft of ze een wortel voorhoudt. Maar in een productie die meestentijds hyperrealisme uitstraalt past geen archetypische slechterik.

Hoe hou je jezelf staande als je de echtgenote of dochter bent van Peter Greenaway? Hij praat en luistert niet, maar hij oreert of doceert, of daagt zijn gesprekspartners uit en neemt ze gestaag mee in zijn gedachtekronkels en legt ze zijn eigen intellectuele uitdagingen voor. Zijn echtgenote (Saskia Boddeke) legde de tegenstrijdigheden van haar man vast. Ze portretteert hem als 'de man' Peter Greenaway: zelfingenomen, egocentrisch en vooral verguld van zijn eigen gelijk, maar ook ontroerd en trots als zijn tienerdochter hem de wind uit de zeilen neemt en hem dwingt om een meer kwetsbare kant te tonen. Zijn vrouw portretteert hem als 'de kunstenaar' Peter Greenaway: vernieuwend, experimenteel en tegendraads tot op het sarrende af, maar zijn postmoderne werk is niettemin diep ingebed in een culturele geschiedenis waar hij rijkelijk de vruchten van plukt, terwijl hij verhalenvertellers zegt te wantrouwen en historici afdoet als leugenaars.

Waar begint 'de man' Peter Greenaway en waar gaat die over in 'de kunstenaar' Peter Greenaway? Wat is de invloed van zijn leven op zijn werk en van zijn werk op zijn leven? En waar zien Saskia/Zoë zichzelf terug, of zijn ze misschien een stuk belangrijker in de vorming van 'de kunstenaar' dan ze soms over zichzelf denken? Ook zij zijn op hun manier beïnvloed door, of zetten zich af tegen, de reus in wiens schaduw ze verkeren. Want boven alles toont Saskia Boddeke dat 'het oeuvre' Greenaway, die in de stijl van de documentaire zit vervat met de vreemde montage-overgangen en de split-screen fragmenten vol intertekstuele verwijzingen, voortleeft door deze twee dames. Of de mens (of de kunstenaar) Peter Greenaway straks op zijn tachtigste werkelijk besluit om zich te euthanaseren valt nog te bezien, maar ergens is de vonk van zijn genie al overgesprongen op vrouw en dochter. Al is het omdat zij het zijn die straks zijn nalatenschap dragen.

Best een knappe productie met een bescheiden budget en amateuracteurs. Het helpt dat de Nederlandse nazi-officier Ludwig Mengelberg (Peter Nillesen) zo'n karakteristieke kop heeft. In de kern ook best een fijn sfeertje van de laatste stuiptrekkingen van de nazi-overheersing en de verschuivende loyaliteiten richting het einde. Al is de ondergang van het nazisme absoluut beter weergegeven in soortgelijke genrefilms. 'Grenzeloos Verraad' (2023) trapt wel een beetje in de val van eindeloze shots van figuranten die opgeblazen worden of neergemaaid door kogelregens. Oorlogstaferelen op de automatische piloot, zeker omdat het allemaal net iets te goedkoop oogt om steeds opnieuw terug te willen zien.

Het gebeurt niet vaak dat een eigentijdse biopic meer emotie oproept bij mij dan het oorspronkelijke werk waar het naar verwijst. 'Grey Gardens' (2009) kleurt de problematische relatie in tussen Little Edie en Big Edie, schetst hoe hun moeder- en dochtersrelatie zich door de tijd zou ontwikkelen terwijl onbetrouwbare mannen kwamen en gingen. Het zegt vast iets over mij dat actrices als Drew Barrymore en Jessica Lange meer sympathie oproepen als hun afgevlakte evenknieën, maar in 'Grey Gardens' (1975) vond ik hun geruzie, hun geschreeuw en hun aandachttrekkerij storend. De zelfreflectieve documentaire-aanpak, waarin de Edie's en de Maysles op elkaar en op de aanwezigheid van een camera reageren, was voor die tijd misschien vernieuwend en experimenteel, maar diezelfde aanpak is inmiddels gemeengoed als het bijvoorbeeld reality-televisie betreft. Ook heeft de productie iets naars, omdat het als een soort verzameling sketches voelt waarin deze twee flamboyante figuren zichzelf en public te kakken zetten - een relevant doel ervoor lijkt te missen, of hun 'teloorgang' moet een schets zijn van een Amerika dat er niet meer is.

Lieve biopic over de moeder- en dochtersrelatie tussen Big Edie (Jessica Lange) en Little Edie Bouvier Beale (Drew Barrymore). Ze verrijken elkaar en verstikken elkaar, maar blijven tot aan de nadagen van hun levens vooral tot elkaar veroordeeld. 'Grey Gardens' (2009) houdt een prettige balans tussen enerzijds de grappige fratsen van deze twee excentriekelingen, maar anderzijds steekt er een bitterzoete ondertoon achter van een dochter die vruchteloos probeert los te breken van haar dominante moeder. Hun relatie is zowel schattig en knuffelbaar als diep schrijnend. Ook fijn hoe deze film 'Grey Gardens' neerzet als een fysieke plek die ook de hoogtijdagen, de teloorgang en de voorzichtige wederopstanding meemaakt van het societyverleden. Of hoe de twee Edie's mee zouden groeien in een veranderende tijdsgeest waarin de 'roaring twenties' ten einde raakte en ze zelf tot een nostalgisch artefact werden.

Vooral geslaagd als interessant vormexperiment door inventief gebruik van kleurenfilters en vreemde montage. Iets te pretentieus om de pretenties, maar het heeft dus wel een creatieve stijl die mij kon bekoren. Thomas Ryckewaert en Gaite Jansen zijn ook een leuk atypisch koppel, die allebei continu met onuitgesproken frustraties over en weer moeten dealen. Vooralsnog de fijnste titel in de reeks telefilms van 2015.

Ergens wel een sympathiek project omdat het zo dicht op de actualiteit zit. Het vangt in ieder geval die periode van 'lockdown' in een luchtige film over onderwijs via Zoom en klappen voor zorgpersoneel. Frank Lammers heeft een bepaald charisma waardoor hij zo'n film in één ruimte best kan dragen. Zelfs zonder z'n broek aan. Echt diepgaand wordt het niet, maar Gerri's webcamromantiek met sekswerker Anneke (Sanne Langelaar) is best aandoenlijk. Al laat het zich makkelijk raden welke kant het opgaat. 'Groeten van Gerri' (2020) is een aardig niemendalletje dat waarschijnlijk weinig toegevoegde waarde heeft als corona achter de rug is, maar voorlopig scoort het punten door de herkenbaarheid.

Zelfs de Coens worden wat vermoeiend met het teruggrijpen naar platgetreden paadjes uit hun roemrijke jaren negentig cinema. Hun recente 'Hail, Caesar!' (2016) had geen fractie van het iconische en het baanbrekende van Fargo, Barton Fink, Miller's Crossing en The Big Lebowski. Als het de meestersregisseurs zelf niet meer lukt om hun stijl mee te krijgen met de nieuwe tijd, dan kun je je afvragen of het voor andere regisseurs moeite loont om terug te grijpen naar dat roemrijke verleden. Max Porcelijn doet wat de iconische broertjes óók niet meer moeten doen: dat eindeloze plagiaat van uitgeholde conventies.

'De Grote Zwaen' (2015) is uiteindelijk namelijk een statisch vat van holle verwijzingen. Oogt visueel best aardig als een dubbele hommage aan zowel het schrijversestablishment in Nederland als een neo noir van de Coens. Sommige vondsten, zoals de postmoderne knipoog naar auteurschap en het leven van de schrijver, zijn leuk bedacht. Hoewel óók niet echt origineel meer. Opkomend regisseur Max Porcelijn doet weinig meer met het materiaal dan er een voorspelbaar niemendalletje van te maken. Toegegeven, het is fijn gestileerd ten opzichte van de visueel vaak ondermaatse werken waar Nederlandse regisseurs mee aan komen zetten (zie: Fake vorige week).

Lieve documentaire over hoe een speciale school tracht tienermoeders klaar te stomen tot medewerkers in de agrarische industrie. Het streven is om de dames een perspectief te geven in hun leven en zo de kans op succes voor het kind te vergroten. Hoe interessant het onderwerp ook moge zijn, de daadwerkelijke documentaire voelt een tikkeltje saai aan. We krijgen dan wel een summier inkijkje in de leermethodes van leerkrachten en de idealistische filosofie, maar een echte emotionele curve is er niet te vinden. Geen van de mensen die geportretteerd worden, komt echt uit de verf, en dat is toch een gemiste kans van de documentairemakers. Ze hadden er beter aan gedaan om enkele interessante meiden te volgen, om zo te laten zien hoe deze bijzondere school te werk gaat.

Heerlijke surrealistische zwarte komedie. Over Ieren die doen alsof ze dom zijn maar eigenlijk hun eigen plannetjes in werking zetten, en over een Amerikaanse FBI-agent die gedesoriënteerd raakt in een land vol vreemdelingenhaat en rare mensen. Deze film zal zeker een cult-status krijgen, al is het maar omdat het op zo'n aparte manier de conventies van bepaalde genres (de western, de actiefilm, de gangsterfilm) benadert zonder dat het op een parodie gaat lijken. Helaas wel een typisch geval van ''alle goede grappen zaten in de trailer''. Het is dat ze in de juiste context gezet en met de geniale opbouw grappig blijven.

Bij de eveneens Spaanse 'Contratiempo' (2016) dacht ik continu dat de overzichtsshots rond verlaten bosweggetjes en glurende herten zo in een paranormale film zouden passen. 'El Guardián Invisible' (2017) is in feite gewoon een whodunnit, maar het onderzoek van Amaia Salazar (Marta Etura) is doordrenkt met volksgeloof en de (mogelijke) aanwezigheid van een Spaanse Bigfoot. Helaas voegt nu juist het paranormale aspect weinig toe aan dit moordmysterie. Het plot is te gecompliceerd en te vergezocht, terwijl de spaarzame ontmoetingen met het onverklaarbare niet bijster slim zijn uitgewerkt. Ze voelen eerder als deus ex machina dan dat er een knappe magisch-realistische wereld wordt neergezet. Eerlijk gezegd ging zelfs de noir-sfeer (overal regen, modder en duisternis) me een beetje tegenstaan, omdat het zo duidelijk is welke sfeer ermee moet worden overgebracht. Het gevolg is dat de genrevermenging in 'El Guardián Invisible' (2017) niet voorkomt dat het uiteindelijk een voorspelbaar en geforceerd niemendalletje blijft.

Iets te formulematig naar mijn smaak. Je hoort nog net geen lachband of vioolmuziek op de achtergrond. Wel fijn dat de makers zich helemaal uit hebben kunnen leven met gekke personages en mooi ontworpen planeten.

Een wat vreemde mengeling van animatie, musical, sprookje en sociaal realisme. Op een fictief Caraïbisch eiland dromen de eilanders van vrijheid en welvaart als in de Verenigde Staten. Eilandzanger Deni Maroon (Donald Glover) biedt met zijn protestliederen een klein venster naar die nieuwe wereld, maar zijn aangekondigde muziekfestival is tegen 't zere been van de lokale autoriteiten. De dictatoriale druglord Red Cargo (Nonso Anonzie) wil namelijk dat hij alleen nog propaganda maakt voor hem. Kiest Deni voor een veilig bestaan met zijn lief Kovi Novia (Rihanna), of blijkt de roep om vrijheid sterker dan de opgelegde censuur?! Een beetje voorspelbaar is 't allemaal wel en 'Guava Island' (2019) kabbelt iets te langzaam voort voor een productie van slechts 55 minuten. Toch enkele sterke muzieknummers en een fijn zomers sfeertje. Grootste troef is toch wel Donald Glover als immens charismatische performer met een swingend gevoel voor zang en dans. Zijn een-tweetjes met Rihanna zijn buitengewoon schattig. Al blijf ik uiteindelijk het gevoel houden dat één en ander misschien beter tot z'n recht was gekomen met een volledige speelduur.

De holbewoner in de cinema wordt eigenlijk vooral gebruikt als komische manier om grove, ongemanierde situaties te creëren in de huidige wereld. Films die de leefwereld van de holenmens in beeld brengen zijn op een hand te tellen. Het is toch een wereld die te ver van ons af staat om er ons een voorstelling bij te kunnen vormen. In die zin is La Guerre du Feu al een unieke ervaring, omdat het in ieder geval een serieuze poging doet om de wereld van de holbewoner tot leven te brengen.

Ze hadden zich er zo makkelijk van af kunnen maken. Geef de acteurs een berenvelletje en laat ze communiceren in de taal die wij vandaag spreken. In plaats daarvan heeft schrijver Anthony Burgess verschillende taaltjes geschreven die elk corresponderen met het volk dat ze spreekt. Het levert een poëtische kakofonie van rare taaltjes op, waarbij het de mime van de acteurs is die het uiteindelijke verhaal vertelt. Verder is er gebruik gemaakt van protheses en make-up om de acteurs nog meer een voorhistorische, robuuste uitstraling mee te geven. Ron Perlman heeft altijd al zo'n heerlijk karakteristieke kop gehad, maar in combinatie met de aangebrachte protheses wordt hij helemaal tot een mens van het begin der tijd. Wat deze film zo goed maakt is dat het nooit een karikatuur van de holbewoners maakt. De psyche van de nog ongevormde mens wordt treffend gebracht door ze elk een eigen karakter mee te geven.

De film mag dan uiteindelijk meer fantasie dan wetenschap zijn, uiteindelijk is het wonderlijk hoe het in ieder geval de kijker tot denken aanzet van hoe overleven in dat tijdperk eruit moet hebben gezien.

Franse zwierigheid en levenslust in een ongebruikelijk melodrama over een jong koppel dat geconfronteerd wordt met de ernstige ziekte van hun zoontje. Het heeft een bezwerend ritme van kale, statische ziekenhuisshots tegenover de personages die dansen, zingen, uitgaan en anderszins plezier maken. Zelfs in de meest ernstige wendingen van het levenslot blijven joie de vivre, hoop en vertrouwen in de medische wetenschap te verkiezen boven religieuze zingeving. Helaas dat de geforceerd avant-gardistische stijl te fragmentarisch, te gezocht voelt om werkelijk te beklijven. Stijltrucs als 'intellectuele montage' in de geest van Godard blijft hier bij overbodige spielerei en dient geen duidelijke functie in het rechtlijnige plot.

Voor de verandering speelt Seth Rogen in 'The Guilt Trip' (2012) eens niet de aaibare stoner en is de bromance in kwestie hier meer een momance. Het karakter van Rogen gaat namelijk op een road trip met zijn New Yorkse mamma (Barbra Streisand) om met haar langs een aantal afnemers te gaan om zijn uitvindersproduct te tonen. Wat zij niet weet is dat hij aan het einde van de rit een ontmoeting heeft ingepland met haar grote jeugdliefde, een succesvolle zakenman. Dit voorspelbare niemendalletje valt van begin tot eind uit te tekenen, maar Rogen/Streisand zijn leuk als de tegenpolen die genetisch tot elkaar zijn veroordeeld. Al had de productie baat gehad bij iets meer en sterkere grappen.

Veel gezien vroeger. De animatie is van een hoog niveau, maar het blijft allemaal een tikkeltje zielloos. Maar het had zo zijn charme.

Verontrustende zwarte komedie over jongen die de hardheid van de volwassenen in hun leven kopiëren. Jongens gaan zich nog mannelijker dan mannelijk gedragen en meisjes maken zichzelf tot seksuele objecten om aandacht van ze te krijgen. Meer plot is er niet in een fragmentarische aaneenschakeling van sketches zonder verdere psychologische ontwikkeling. De gefragmenteerde structuur zet de absurditeit van de gebeurtenissen nog iets dikker aan en weet een prettige vervreemding op te wekken. Ook een dikke pluim voor de fantastische casting van lelijke randfiguren, die door het energieke camerawerk van Kormine juist een soort eigen schoonheid krijgen.

Toevallig zag mijn moeder de titel 'Gunpowder Milkshake' (2021) op het televisieschermpje in haar vliegtuig. Toen ontviel haar de opmerking: 'Wat is dat nou voor rare titel? Gunpowder Milkshake!? Dan weet je bij voorbaat al dat het waarschijnlijk een rotfilm gaat zijn.' En ik moet eerlijk zeggen dat de kogelregens en bloedfonteinen van 'Gunpowder Milkshake' (2021) vast niet in de smaak gaan vallen bij mijn ma. Zelf vond ik 't echter een heerlijk gestileerde pulpfilm in de geest van Quentin Tarantino, Nicolas Winding Refn en Zack Snyder. Of zoals Sam (Karen Gillan) als onkreukbare supermoordenaar rondloopt in haar bowlingjasje, terwijl er bij elke moord meer bloed op terechtkomt. Een ontzettend geestige gimmick dat enkele sleutelscènes zich afspelen in een traditionele Amerikaanse diner in jaren vijftig-stijl. Ook fijn hoe er een schattige moeder-dochterrelatie en een vriendinnennetwerk is verwerkt in een hypermasculiene geweldsorgie. Het gaat me wat ver om er de containerterm 'woke' op te plakken, maar het is wel duidelijk dat 'Gunpowder Milkshake' (2021) een zekere eigenheid heeft door die feminiene invalshoek.

Wanted 2.0. Echt origineel is 'Guns Akimbo' (2019) niet, maar Daniel Radcliffe is een sympathieke 'everyman' en Samara Weaving gaat heerlijk los als knuffelbare moordmachine. Goede grappen rond Miles' onvermogen om alledaagse dingen te doen, omdat hij twee pistolen aan zijn handen heeft genageld. Een continue spanningsboog met een hyperactieve montage vol flashbacks/flashforwards á la Guy Ritchie en paarse tinten á la Nicolas Winding Refn.

Ace Attorney (2012) is geen hoogvlieger in het oeuvre van Takashi Miike.Bij een regisseur die als bekendste stijlkenmerk cartoonesk geweld heeft, is het even wennen dat de hyperactiviteit nu gegoten zit in een familievriendelijk rechtbankdrama. De knettergekke openingsmontage (WTF!) belooft een een stuk meer het stempel van de cult regisseur dan je uiteindelijk krijgt, want het werk blijft verrassend dicht bij de games. In positieve zin komen karakters als Phoenix Wright en Miles Edgeworth tot leven in een film die van begin tot eind voelt als een respectvolle fan service aan de mensen die een band met de franchise hebben. (Al is voorkennis van de games niet cruciaal om hiervan te kunnen genieten!) In negatieve zin is het allemaal zo veilig en zo geijkt dat het een wat grijze formulefilm blijft van een regisseur waarvan je weet dat hij meer in zijn mars heeft. De discussie commercieel versus niet-commercieel vind ik niet zo interessant, maar het moge duidelijk zijn dat de Japanner hiermee flink wat Yens heeft willen binnenhalen.