Opinions

Als 'Atlanta' van Donald Glover geanimeerd zou zijn. Of zoals 'Entergalactic' (2022) op een soortgelijke manier sociaal realisme vermengt met surrealisme om de chemie te schetsen van een pril liefdeskoppel. Met verschillende animatiestijlen worden de smeuïge anekdotes verteld van vrienden en het alledaagse loopt over in koortsdromen als karakters een blowtje roken of helemaal opgaan in elkaar. Het is alleen jammer dat 'Entergalactic' (2022) zo weinig doet met de eigen thematiek over twee jonge Zwarte kunstenaars. Er worden wel balletjes opgegooid door de gepassioneerde romance te situeren in een woelige tijd als graffitikunstenaar Jabari (Kid Cudi) en fotografe Meadow (Jessica Williams) op het punt staan om opgenomen te worden door het establishment. Kunnen ze hun eigenheid en specifieke perspectief behouden als ze erkenning krijgen? Maar uiteindelijk worden deze vragen net zo makkelijk van tafel geveegd als de twee tortelduifjes vooral heel erg veel oog hebben voor elkaar.

Een poging om de heistfilms uit de sixties te benaderen, mondt uit in een wat kitscherig geheel. Niet onprettig door de chemie tussen immer laconieke Sean Connery en de onaards mooie Catherine Zeta-Jones. Desalniettemin is het geen film die je lang bij blijft.

Haakt mij te populistisch in op een algemeen gedeeld sentiment dat het nazisme bezig is aan een opmars in het Westen. Misschien dat bepaalde politieke bewegingen als de PVV of de Pegida die gevoelens versterken, maar tegelijkertijd is de moderne politiek een ongelofelijk complex speelveld van tegengestelde belangen in een geglobaliseerde wereld. De maatschappijkritiek in deze satire blijft wat oppervlakkig hangen bij het idee dat we met zijn allen moeten huiveren bij het idee dat Hitler via de media zo wéér in een invloedrijke positie terecht kan komen. Wat dan precies zo eng zou zijn aan Adolf's wederopstanding wordt nergens expliciet benoemd. Aan het einde wordt de dreiging alleen gesuggereerd met tactisch geplaatste schaduwen en camerahoeken van een boos kijkende führer.

Niet te begrijpen film omdat het zoveel verschillende interpretaties toelaat en nooit clues weg worden geven welke ervan het meest plausibel is. Het maakt de film mysterieus, prettig onbegrijpelijk en welhaast magisch. De absurditeit van Jack Nance als dat koddige mannetje met het rare loopje en zijn spermatozoïde baby levert dan ook een pallet aan emoties op. Van walging naar de seksuele toespelingen en de walgelijke gore, tot een zekere ontroering naar dat schattige schepseltje en het bijna slapstickachtige van het karakter Eraserhead. David Lynch weet hier ontzettend goed een compleet bizar universum te creeeren dat tegelijkertijd ook uitlokt tot identificatie bij de kijker, alsof jij als kijker je eigen narratief uit de beelden haalt en er een betekenis aan geeft.

Hoe ik mijn hele jeugd Ernest-trailers op televisie voorbij heb zien komen, maar er nog nooit eentje van begin tot eind heb gezien!? De voornaamste gimmick is dat Jim Varney met zijn plastieken gezicht in de camera staart, met steeds dezelfde lichtelijk gepanikeerde of opgefokte blik. Ergens is het geestigste dat Varney - ondanks zijn iconische typetje als spraakwaterval van een redneck - in werkelijkheid een talentvolle Shakespeare-acteur bleek te zijn. 'Ernest saves Christmas' (1988) is precies de foute kerstfilm die ik nodig heb na een verplichte kerstavond met familie. Al is het maar om de vele grapjes rond de magische zak van Santa Claus.

Het aardige aan 'Errementari' (2017) is dat het een klassiek Faust-motief (ziel verkopen aan de duivel) plaatst in een specifiek Baskische setting, waardoor het plaatselijk en authentiek voelt. Sfeervol in beeld gebracht met shots van bedompte, donkere ruimtes, waar bange dorpelingen bij elkaar komen om te palaveren over de vermeende oorzaken van hun malaise. Oordelen en onverbiddelijk afstraffen, hun geloof als een gesel om occulte krachten mee op afstand te houden. Maar iedereen is 't erover eens dat je niet moet spotten met smid Patxi (Kandido Uranga), die zich als verwilderde eenling heeft teruggetrokken in de bossen. Alwaar de duivelskunstenaar met z'n hamer op een aambeeld ramt tot hij een inferno oppookt van allesverzengende vlammen. De hardvochtig oordelende dorpelingen krijgen hun deel als ze het weesmeisje Usue (Uma Bracaglia) recht naar deze intimiderende figuur drijven. Zijn smidse herbergt inderdaad duistere geheimen, maar niet op een manier die de kleingeestige dorpelingen konden bevroeden.

'Errementari' (2017) is een rechtlijnige, ietwat voorspelbare sprookjesvertelling. Toch heb ik enorm genoten van een prima combinatie van gore, zwarte humor en de algehele broeierigheid waarmee het hel-thema vormkrijgt. Overal brandt er wel iets of dansen de vlammen op en neer. Gelige tinten en een oranje gloed hebben de boventoon. Vooral de slotakte is visueel een plezier wanneer hellebeelden uit middeleeuwse iconografie tot leven komen. Van de soort duivelsgedrochten die recht uit een schilderij van Jeroen Bosch of 'De Goddelijke Komedie' (1321) van Dante Alighieri lijken te zijn gestapt. Stuk voor stuk karaktervolle personificaties van de zondige mens, met hun ophitsende gesnauw, geile machtswellust en gefrustreerde krenkingen. Heerlijk ouderwets vormgegeven ook middels make-up en poppenspel i.p.v. computeranimatie. In 'Errementari' (2017) brandt de liefde voor ongepolijste (doch ambachtelijk gemaakte) genrefilms harder dan het hellevuur. Het voelt van begin tot eind als een liefdevol, warm passieproject vol genegenheid met de eigen plek die Baskenland in de Spaanse geschiedenis inneemt.

Nog even snel erdoorheen gejast voordat deze miniserie van netflix werd gehaald. Op zich ben ik altijd wel te porren voor een juridisch drama rond een moreel ambigue uitdrager van het recht. In 'The Escape Artist' (2013) is Will Burton (David Tennant) een gladde topadvocaat die is gespecialiseerd in het onderuithalen van strafzaken door te wijzen op vormfouten of door ooggetuigen in diskrediet te brengen. Zand in de raderen als overwinningsstrategie. Een combinatie van branie, geen scrupules hebben en torenhoge ambitie heeft van Burton de absolute nummer één van zijn firma gemaakt. Totdat de advocaat op een dag geconfronteerd wordt met zijn eigen morele kompas, wanneer hij de strafzaak krijgt toegewezen van seriemoordenaar Liam Foyle (Toby Kebbell). Het bewijsmateriaal lijkt een 'smoking gun' van jewelste in hoe pornografisch internetmateriaal en zoektermen op Foyle's harde schijf wel erg veel gelijkenissen vertonen met de moordzaken waar hij voor wordt verdacht. Maar Burton neemt de verdediging toch aan.

Het aardige aan 'The Escape Artist' (2013) is dat 't je als kijker in de positie plaatst dat je hoopt dat die gelikte haaibaai het voor elkaar speelt om zelfs een seriemoordenaar vrij te pleiten. Zoals de overwinningsadvocaat opeens een sympathieke underdog wordt omdat hij in deze zaak onmogelijke kaarten krijgt toegespeeld. Tegelijkertijd een heerlijke spanning tussen advocaat/verdachte omdat de twee dan wel binnen het rechtssysteem aan dezelfde kant staan, maar moreel bestaat er een wereld van verschil tussen een braaf mens en een moordlustig roofdier. Zo'n strafzaak waar alles van afhangt voor beide partijen lijkt me meer dan genoeg materiaal bieden voor een drieluik. Maar 'The Escape Artist' (2013) gooit aan 't einde van de eerste aflevering alle subtiliteit overboord voor een nogal vergezochte wending. Erger nog is dat die wending op een wel erg karikaturale manier de mate van invloed suggereert die een verdachte zelf heeft op de rechtsgang. Van het platte niveau dat rechtsspraak fundamenteel onrechtvaardig is omdat ook extreem nare mensen rechtsbescherming genieten.

Net als bij The Expendables heeft het iets treurigs om de vergane glorie van iconische actiehelden geforceerd nieuw leven in te blazen met sneue onzin. Vooral Sylvester Stallone lijkt niet meer de fitheid en de screen presence uit te kunnen stralen die deze voorspelbare nonsense nodig heeft. Eigenlijk gaat de film pas leven als Arnold Schwarzenegger in het verhaal komt. Zijn acteerwerk is net zo abominabel slecht als dat van zijn bejaarde collega, maar dat compenseert hij met een charisma dat veel meer tot wasdom is gekomen in zijn tijden zonder noemenswaardige rollen. In dat opzicht ben ik zeer benieuwd of hij nog eens een echt interessante rol te pakken krijgt in de nabije toekomst. In zijn geheel is Escape Plan echter net zo belegen als de voormalige supersterren die ervoor zijn opgetrommeld.

Een beetje de light-versie van 'Saw' (2004) en 'Cube' (1997). Niet zo gericht op de gore, maar meer op de inventieve puzzelconstructies die de deelnemers op hun pad vinden. Zonder twijfel met de omgekeerde poolbar als grootste blikvanger. Eng is het allemaal niet, zeker omdat de deelnemers op hilarische wijze een groot deel van de film in de veronderstelling zijn dat ze een spel spelen. Maar ik moet zeggen dat ik me er prima mee heb vermaakt en eigenlijk wel benieuwd ben welke kamers ze ontwerpen voor het vervolgdeel.

Altijd jammer wanneer een vermakelijke pulpfilm een obligate sequel krijgt die ook nog eens de gebeurtenissen uit de vorige film overbodig maakt. Of hoe 'Escape Room: Tournament of Champions' (2021) opnieuw protagoniste Zoey (Taylor Russell) in een reeks dodelijke escape rooms plaatst. Eerlijk gezegd lijkt de creativiteit zelfs een beetje weg uit de ontwerpen van de moordkamers en oogt het allemaal erg generiek. Tel daarbij op dat het er moddervet bovenop ligt waar de liefdesaffaire tussen Zoey en Ben toe zal leiden. Het vervreemdende open einde suggereert overigens dat de makers meer vertrouwen hebben in de potentie van deze franchise.

Het klassieke verhaal van een jongere vrouw die in het huwelijksbootje stapt met een veel oudere man, omdat de liefde minder zwaar weegt dan het bedrag dat er op z'n bankrekening staat. Jammer voor het huidige vriendje, maar geduld is hierin een schone zaak, financieel gezien. Maar helaas, de tumor in het hoofd van de bejaarde blijkt kleiner dan gedacht, en zijn gezondheid raakt weer stabiel. Tot overmaat van ramp is het ook nog eens een masochist, vol denigrerende seksuele wensen.

Ondanks de overtuigende rollen van Rifka Lodeizen en Bastiaan Ragas, weet het niet te overtuigen. Grootste minpunt daarin is de bijna schematische aanpak, waarbij vele plotwendingen de emotionele diepgang in de weg komen te liggen. Belangrijke en minder belangrijke karakters komen en gaan, zonder dat we de kans krijgen om enige binding met ze te krijgen. Ze zijn er voor het plot en niet omdat ze iets toevoegen. Daarbij is het ook nog eens hopeloos voorspelbaar en een tikkeltje te moralistisch. Het heeft zo z'n momenten, maar over de gehele linie is het een middelmatige productie.

Mohamed Diab weet een minimaal uitgangspunt - onbekenden, van verschillende politieke gezindtes, in één arrestantenbusje - uit te werken tot een claustrofobische hellerit. De beklemming en het ongemak worden voelbaar. Het angstzweet trekt over hun lichamen. Laserpennen schijnen door de getraliede ramen en het geluid van stenenregens klinkt op het voertuig.Tussen de verschillende personages beginnen frustraties en woede-uitbarstingen te ontstaan. Maar het grootste gevaar is de wereld die zich buiten het gezichtsveld van de personages plaatsvindt: de soldaten die agressief terugslaan tegen de aanslagen en de dreigingen van demonstranten; de massa's moslimbroeders en anti-leger sympathisanten die zich op het busje storten. 'Eshtebak' (2016) is een tikkeltje schreeuwerig en chaotisch, maar juist daardoor weet regisseur Diab extra hard binnen te komen met onverwachte momenten van verstilling. Het heeft een bevreemdende combinatie van documentair aandoende schokkerigheid met een poëtische esthetiek van de tastbaar wordende stilte voor de storm. Erg beklemmend.

Heerlijke kitsch. Alles ademt warmte: van het schuchtere sufferdje dat Dustin Hoffman neerzet en de levenslustige lellebel die Judi Dench vertolkt; tot het vet aangezette kleurenfiltertje en de knullige decors op het beeld en de krakerige platenmuziek van Louis Armstrong op het geluid. Dat elke pientere geest het plot al binnen enkele minuten heeft uitgevogeld en dat het niks nieuws presenteert, doet eigenlijk niks aan de charme af. Het is zo herkenbaar als Roald Dahl dat het knullige universum - ergens tussen alledaags herkenbaar en wonderlijk magisch - mij meeneemt in haar logica. Grappig trouwens: het enige conflict in de verhaallijn, Mr Pringle die mevrouw Silver ook probeert te versieren, zat helemaal niet in het oorspronkelijke prentenboek. Op zich was die toevoeging noodzakelijk, want echte schildpadden zijn nou eenmaal minder expressief dan getekende exemplaren, dus de focus moest wel naar de menselijke karakters gaan.

Ik ken weinig films waarin kinderen gelaagde personages zijn die, ook al zijn ze cognitief misschien nog niet helemaal ontwikkeld, in hun doen en laten even complex kunnen zijn als alle andere mensen. Kinderpersonages lijken naar mijn gevoel vaak meer op hoe volwassenen hen willen zien dan op hoe kinderen werkelijk kunnen zijn. Ze zijn vooral een schattig of tragisch vehikel voor gemakzuchtige sentimentaliteit of om een statement te maken over hoe wreed de wereld eigenlijk is. Maar soms zijn er dan van die kleine pareltjes die wél op een overtuigende manier kinderleed en kindergeluk op beeld weten te krijgen. Zo staat bijvoorbeeld 'A Brand New Life' (2009) van de Zuid-Koreaanse/Franse cineaste Ounie Lecomte me bij, waarin de negenjarige hoofdpersoon - ze is gebaseerd op het adoptieverleden van de cineaste- serieus werd genomen als een weeskind dat door haar trauma's moeilijk was voor zichzelf en haar omgeving. De kleine Jin Hee was boos en onzeker terwijl ze twijfelde aan de intenties van haar nieuwe beschermelingen, maar kon het gevecht tegen hen ook niet winnen omdat ze als kind in een afhankelijkheidspositie verkeerde. En toch waren daar die kleine sprankjes nieuw geluk - hoe klein en relatief onbeduidend ook- wanneer ze structuur en veiligheid vond in haar moeilijke situatie.

Ook in 'Estiu 1993' (2017) wordt een overtuigend kinderperspectief geschetst vanuit de zesjarige Frida (Laia Artigas) die haar beide ouders verloor aan AIDS en naderhand gedwongen wordt om onderdeel te worden van het plattelandsgezin van haar oom en tante. Marga (Bruna Cusí) en Esteve (David Verdaguer) zijn een zelfvoorzienend koppel (ze telen bijvoorbeeld zelf de producten waar ze mee koken) en geven hun kinderen de vrijheid om rond te dwalen in de idyllische bosomgeving. Toch proberen deze imperfecte volwassenen hun nieuwe gezinslid vooral ook te beschermen tegen haar heftige, traumatische verleden. Door bijvoorbeeld informatie niet te delen over de auto-immuunziekte die als een donkere wolk over het jonge meisje hangt, terwijl ze niks begrijpt van de irritante doktersbezoeken of waarom andere ouders haar vies of eng vinden. 'Estiu 1993' (2017) is een intieme film met ogenschijnlijk weinig ontwikkelingen of wendingen, maar dit tempo past uitstekend bij een kinderperspectief waarin klein leed groot kan voelen en groot leed als een onbegrijpelijke, sluimerende dreiging op de achtergrond aanwezig is. Ook ontstellend knap hoe het de machtsverschillen schetst tussen ouders die willen beschermen en (adoptie-) kinderen die leren dat ze onafhankelijk zijn en ook hun beslissingen invloed hebben op de grotemensenwereld.

Leuk hoe deze ensemblefilm oude filmvedettes als Jane Fonda, Geraldine Chaplin, Pierre Richard en Guy Bedos eert met thema's die aansluiten op hun leeftijdsgroep: ouderdom, verval, zorgbehoevend raken en het pijnlijke besef dat vroegere idealen niet meer aansluiten op de tegenwoordige tijd. En natuurlijk dat veelbesproken onderwerp waar in de beeldvorming vaak een houdbaarheidsdatum op zit, maar dat in werkelijkheid onderdeel blijft van de menselijke ervaring: seks en seksualiteit. 'Et Si On Vivait Tous Ensemble?' (2011) brengt lust op leeftijd misschien net iets te belerend - en de obligate viagra-grapjes zijn natuurlijk niet van de lucht - maar voor in een luchtige publieksfilm wordt dit kleine taboe behoorlijk onomwonden behandeld. En dan neem ik maar op de koop toe dat Daniel Brühl, de enige jongere in de cast, als een blij missionariskind rondloopt dat in alle noden van de oudjes voorziet, terwijl hij op een behoorlijk geforceerde manier in hun levens wordt geschreven.

Mooi metaforische beeld van de oneindige strijd tussen Israeli en de Palestijnen door een citroen-plantage en een huis van de minister van defensie centraal te nemen. Er is gekozen om het bewonderenswaardig a-politiek te houden, dus de karakters en hun eigen problemen staan meer centraal dan de politieke boodschap. De pijn van de hele crisis wordt zo goed invoelbaar gemaakt. Op den duur begon het me echter wel wat tegen te staan als er weer een shot kwam waarin iemand naar de citroenbomen staat te kijken. Dat had iets minder gehoeven, maar goed, voor de rest is het een rake karakterschets die mij in ieder geval wist te raken.

Een uniek inkijkje in het centrum van de Brusselse macht door de ogen van Frans Timmermans. Ik was vooraf een beetje huiverig of de 'fly on the wall' aanpak interessant genoeg is om een hele documentaire mee te vullen, maar het levert verrassend intieme beelden op. Niet in de laatste plaats omdat Frans Timmermans zeer openhartig is over de verschillende facetten van zijn leven, loopbaan en het politieke spel op Europees niveau. Het is i.i.g. zeer de moeite waard voor mensen die enige interesse hebben in de politieke beleidscultuur in en rond Brussel.

Tieners neuken in het rond en ontmoeten gekke mensen. Meer is het niet. Er wordt op geen enkele manier ook maar geprobeerd om komische situaties te verzinnen die verder gaan dan uitgesproken ranzigheid en misplaatst seksisme.

Leuker dan verwacht. Bij camp als het Songfestival hoort natuurlijk een extreem campy film, en 'Eurovision Song Contest: The Story of Fire Saga' (2020) voorziet daarin ruimschoots. Met lekker vet aangezette clichés over IJsland als wanneer walvissen uit het water springen bij een zoenscène of magische elfjes die wensen vervullen of slechteriken vervloeken. Of de hommages aan semi-hippe songfestivalmuziek vol middelmatige B-bands, rookmachines en gekke outfits. Ook droog dat Will Ferell als gevoelige songfestivalnerd steeds de erkenning probeert te krijgen van Pierce Brosnan als stoïcijnse vissersvader. Wel lafjes dat 'Eurovision Song Contest: The Story of Fire Saga' (2020) opzichtig wegblijft van 't queer-aspect rond deze muzikale traditie. Op een veilige manier wordt de diversiteitsboodschap (accepteer jezelf zoals je bent!) opgehangen aan een heteroseksueel liefdeskoppel. En dat terwijl er expliciet een politiek geladen boodschap is gekoppeld aan een onsympathieke Russische kandidaat.

Het is voor mij moeilijk om hier een duidelijke mening over te formuleren omdat er zoveel van het boek verloren is gegaan in de verfilming. Kregen het dorp Trachbrod en zijn inwoners nog een gezicht in de roman, voor de film is er daar de ruimte niet meer voor. Maar is dat een groot gemis? Ook in het boek vond ik de interactie tussen de introverte Jonathan Safran Foer en de spraakwaterval (hetzij in vormelijk woordenboeken-Engels) Alex het mooiste. Die kant van het boek hebben ze zeker in stand gehouden in de film, en ik rolde dan ook van de bank van het lachen door de briljante taalvondsten nu eens uitgesproken te horen. ''It's a very premium movie, yes'' . Tel daarbij op dat Liev Schreib zorgvuldig is geweest in de aankleding van zijn film, het weet de sfeer van het boek moeiteloos naar het scherm terug te toveren. Ik zou de film dan ook niet slechter noemen dan het boek, eerder anders.

Niet helemaal geslaagd. Al ligt dat allerminst aan de sprankelende jonge actrice Amandla Stenberg, wiens vrolijkheid al vanaf de allereerste scène van het scherm spat en me meteen meenam in haar coming of age. Deze Maddy staat als dromerige en levenslustige jonge vrouw op het punt dat ze wil uitwaaieren, maar moeder Pauline (Anika Noni Rose) houdt haar kleine leventje keurig onder controle omwille van een ernstige auto-immuunziekte. Elk contact met de buitenwereld kan ertoe lijden dat ze besmet raakt met infecties waartegen haar immuunsysteem geen weerstand heeft. En dan is er natuurlijk net die leuke tienerjongen (Nick Robinson) voor wie ze het risico aandurft en misschien zelfs die levensgevaarlijke sprong in het diepe waagt. Het probleem aan 'Everything, Everything' (2017) is dat de chronische ziekte SCID (in het Nederlands: ernstig gecombineerde immuunstoornis) bijzaak is in een romantische sprookjesvertelling. Naar het einde toe krijgt de film zelfs een wat bittere nasmaak als het verhaal wendingen neemt die laten zien dat de makers nooit van zins zijn geweest om de waarheidsgetrouwe ervaringen van een patiënte uit te beelden. Waarom dan toch een verhaal vertellen rond zo'n specifieke medische stoornis!? Desalniettemin is de Stenberg een jonge actrice die deze hele film draagt en ik hoop dat dit niemendalletje haar sprong gaat zijn richting interessantere filmrollen. En echt niet alleen door mijn eigen puberale film crush!

'Evil Genius' (2018) heeft meer weg van smeuïge exploitatietelevisie in de late avonduurtjes dan diepgravende onderzoeksjournalistiek. Nu is de zogenaamde 'Pizza Bomber Heist' ook wel een erg bizarre en macabere moordzaak. De wat simpele Brian Wells deed ogenschijnlijk mee met een speurtocht toen hij met een nekbom en een provisorische shotgun een bank probeerde te overvallen. Hij werd voor de deur onder schot gehouden door de politie en de explosievendienst was te laat om hem te bevrijden uit zijn penibele situatie. Wells leek zelf het meest verbaasd van iedereen dat de timer werkelijk aftikte naar zijn gruwelijke dood. Deze docuserie zet bijna verlekkerd in op een suggestieve, eenzijdige insteek om Marjorie Diehl-Armstrong neer te zetten als de kwade genius achter dit horrorscenario. Ik zie geen logische reden waarom mannelijke 'co-conspirators' als William Rothstein en Kenneth E. Barnes bij lange na niet zo'n uitvoerige profielschets krijgen als de dame in hun gezelschap. Diehl wordt geportretteerd als een fatale vrouw in de meest klassieke zin: als een brunette met priemende blik, die de vreselijkste dingen gedaan krijgt met haar berekenende verleidingskunsten. Het levert een sensationalistische karikatuur op die seksisme in de hand werkt door steeds haar vrouw-zijn en geestesziekte negatief op de voorgrond te plaatsen.

Aparte thriller. De daden van een seriemoordenaar worden gekoppeld aan het tijdperk van desillusie na de val van het communisme. Dat maakt een heel vreemd, naargeestig sfeertje. Ik had wel vaak het gevoel te zitten kijken naar Russen zoals Amerikanen ze zien: enge mannetjes die je maar beter kunt mijden.

Een van de meest walgelijke voorbeelden van waar propaganda en een beperkte koker-visie toe kunnen leiden. Zou eigenlijk door iedere student journalistiek gezien moeten worden, maar dan met de historische context erbij. Maar geen woorden verder aan vuil maken en hopen dat er nooit meer een tijdperk komt waarin mensen zo blind kunnen zijn...

Spannende psychologische spelletjes rond de opkomst van artificiële intelligentie en de (mogelijke) invloed die het op ons als mensen gaat hebben. Het geraffineerd geschreven plot weet de imposante speciale effecten in te zetten voor meer dan voorspelbare actie-momentjes. Mooi hoe de schitterende Alicia Vikander een unheimisch opwindende robotvrouw weet neer te zetten, die een vreemde mengeling van afkeer en verlangen inboezemt. Haar onvoorspelbare een-tweetje met de jeugdige Domhnall Gleeson had voor mij nog wel iets intenser mogen worden. Hun amoreuze verwikkelingen komen net wat te bruusk tot een finale kentering. Desalniettemin voelt deze liefdesgeschiedenis als de wrange schaduwzijde van de bitterzoete, filosofische mijmering die Her (2013) was. Onze menselijke c.q. mannelijke lusten als een anderen onderdrukkend mechanisme om onze wil op te leggen aan andere soorten.

Regisseur Amr Salama maakt fijne publiekstrekkers over beladen onderwerpen. 'Asmaa' (2011) over het taboe op HIV-besmettingen en 'Sheikh Jackson' (2017) over de spanningen tussen westerse invloeden versus conservatieve islam. In 'Excuse My French' (2014) gaat hij in op discriminatie naar de Koptische gemeenschap en de slechte staat van publieke scholen. Het is even doorbijten als je een tergend lange introductie krijgt met een gemaakt hip voorstelrondje van de belangrijkste personages. Op de achtergrond een niet-gerelateerde voice-over als alwetende verteller. Allemaal wat te krukkig en te archaïsch. Maar 'Excuse My French' (2014) komt los als de kleine Hany (Ahmed Dash) op een publieke school doet alsof hij moslim is, om maar niet gepest te worden door leeftijdsgenootjes. Het helpt dat de schoolomgeving wordt geschetst als een bikkelharde en onvergeeflijke plek, waar Hany merkt dat zijn talenten niet worden gewaardeerd door ondermaatse leraren en etterbakjes.

Deze telefilm heeft helaas weinig aandacht gehad. Wat ik overigens ergens ook wel kan begrijpen, want het onderwerp ´vluchtelingenuitzet´ past mooi in het straatje van veilige en politiek correcte onderwerpen waar de telefilm soms patent op lijkt te hebben. In eerste instantie had ik er zelf dus ook niet zo´n zin in, en toch heeft het me uiteindelijk als een mokerslag geraakt.

Het weet de uitzichtloze situatie van vluchtelingen pijnlijk invoelbaar te maken met claustrofobische montage en indringend acteerwerk. Een punt van kritiek is dat hoewel de film erop inzet om de menselijke kant van deze vluchtelingen visueel te maken, blijft het een beetje alsof ze meer een symbool zijn dan echt mensen van vlees en bloed. De verwijzingen naar het slavernijverleden helpen daar niet echt aan bij. Toch is het belangrijke materie tegen de achtergrond van een klimaat waarin de status van vluchtelingen steeds meer in gevaar komt. Dat er maar flink gediscussieerd mag blijven worden over de rafelrandjes rond het uitzetten van vluchtelingen.

Houdt moderne kunst op te houden kunst te zijn als het puur ontstaat uit een kunstenaar die wil doorbreken in de scene? De documentaire werpt een droog-komisch balletje op over dat vraagstuk maar zonder tot een duidelijke conclusie te komen. Het gaat meer om op eenzelfde ontwrichtende manier een ervaring te bieden- zoals de Street Art die het als onderwerp heeft- dan dat het tot duidelijke conclusies komt. Daarom vind ik het ook niet interessant of het nou wel of niet ''echt'' zou zijn, daar gaat het namelijk helemaal niet om. De interpretatie ligt bij de kijker, zoals het bij kunst altijd het geval is.

De Fransoos Thierry plagieert, gebruikt zijn contacten met andere kunstenaars als zelfverrijking en blijkt uiteindelijk de (ongeschreven) regels flink aan zijn laars te lappen. Toch wekt hij ook sympathie op omdat zijn wil wil om tot het kunstenaarschap te komen er een is die aanspreekt. Ik gunde het hem in ieder geval wel dat zijn risicovolle onderneming uiteindelijk is gelukt. Daarbij speelt Thierry misschien niet helemaal volgens de regels, maar definieert dat niet juist zijn kunstenaarschap? Het is die paradox waarmee Exit through the Giftshop afsluit en ons in het ongewisse laat over zijn daadwerkelijke intenties?

Oh wow, die lage score had ik niet verwacht. Vond 't zelf wel aardig hoe 'The Exorcist: Believer' (2023) het thema 'exorcisme' weghaalt van de katholieke kerk. De duiveluitdruiving als iets wat zo fundamenteel is voor verschillende geloofsstromingen. Elke geloofsovertuiging heeft zich immers uiteindelijk te verhouden tot het absolute kwaad. (Al moet ik eerlijk zeggen dat het slotduel met Satan een beetje dezelfde vibes had als 'Super Best Friends' uit 'South Park'.) Overigens zijn de twee bezeten meisjes ook puik gecast. Het levert toch een paar intense scénes op als zij scheldkannonades afvuren of de grootste geheimen van de volwassenen op tafel leggen.