Opinions

Ik ben het met Mister Blonde eens dat dit wel eens de beste film van Anthony Mann zou kunnen zijn (al zag ik ze nog lang niet allemaal). En net als hem moest ik toevallig ook aan A History of Violence denken.

Overigens begon de film niet zo sterk. De treinscènes met die gokker kwamen voor mij niet uit de verf en voelde geforceerd aan. Ook het idee dat Cooper de trein zou moeten uitstappen om hout te hakken voor de trein leek mij een schrijverstruuk om Cooper maar uit die trein te krijgen(of werd zoiets echt gedaan in het wilde westen?). De eerste ontmoeting met Cobb viel ook lichtelijk tegen doordat zijn dialoog wat te nadrukkelijk geschreven was om alle achtergrondinformatie over hem en zijn verleden met Cooper maar verteld te hebben.

Daarna kan de film echter pas echt beginnen en dan wordt het ook ineens steengoed. Er zitten veel meesterlijke scènes in en wat me het meest opviel aan de beste momenten was hoe rauw en naar ze waren, zeker voor de jaren '50. De striptease van Julie London is intens. Het vuistgevegd tussen Cooper en de man die London liet strippen, waarin Cooper uiteindelijk die man laat strippen is opvallend rauw en pijnlijk. Het moment waarop we zien dat Lassoo een spookstad is naargeestig, zeker als die stomme schurk een akelige doodskreet uitslaat als hij probeert weg te rennen. De shootout tussen Cooper en die man die Claude speelt is oprecht spannend. De climax, met Cobb op die rotsen, is fenomenaal gefilmd.

Als ik het eerste half uur even vergeet kan ik niet anders zeggen dat dit een van de best opgebouwde en spannende westerns is die er bestaat. Het voelde ook bijna meer als een film noir aan dan een western, met al die duistere kanten. Het verhaal, over een ex-crimineel die met zijn verleden geconfronteerd wordt, is sowieso meer noir dan western, al gebruikte Eastwood het later ook voor het nog betere Unforgiven. Dat Cooper te oud is voor de rol, zeker als je bedenkt dat de 'vaderrol' gespeelt wordt door Lee J. Cobb die 10 jaar jonger dan Cooper was, neem ik maar voor lief, want het werkt. Julie London is voor mij een onbekende naam, maar ze is erg goed in een moeilijkere rol voor een vrouw dan je meestal in westerns ziet. De schurkenbijrollen zijn prachtig gecast. John Dehner (oppassen dat ik niet 'John Denver' schrijf, wat ik aanvankelijk las) is met name goed als Claude. Het is moeilijk om in een western een schurk neer te zetten waarvan je denkt dat hij de held kan verslaan, aangezien dat nooit in dit genre gebeurt, maar Claude weet die suggestie te wekken. Cobb vond ik misschien iets teveel over-te-top, maar eigenlijk werkte dat ook wel. De mooie Mannbeelden miste ik hier aanvankelijk, door de vele binnenscènes die niet bijzonder geschoten waren, maar de fantastische cinematografie in Lassoo en bij de climax maken alles goed.

Een prachtfilm. Zeker om vaker te bekijken.

4*

Ook ik vind het jammer dat de persoon Kaufman nauwelijks naar voren kwam in deze biopic. Het zo veel toegevoegd hebben aan de film, maar nu is het vooral een registratie van show naar show, zonder dat we meer weten over Andy.

Maar verder is het wel een leuke registratie. De humor van Kaufman (overigens perfect gespeeld door Jim Carrey) ligt mij wel. Heerlijke doelloze onzinhumor, die eigenlijk voor zijn publiek niet te begrijpen viel en ook niet leuk was. Dit komt omdat hij nooit aangaf als hij een grap maakte. Uiteindelijk lijkt Kaufman alleen maar geïnteresseert in het vermaken van zichzelf en alleen mensen die hem kenden konnen er de humor van in zien.

Het leuke is dat je zelfs al kijker nog op het verkeerde been gezet wordt wat betrefd de humor. Je denkt vaak dat je, in tegenstelling tot het publiek, door hebt wat er aan de hand is. Maar dan geeft Andy er weer een twist aan. Erg leuk.

Met iets meer uitleg over Kaufman zou de film zeker beter geweest zijn, maar nu is het nog altijd een erg vermakelijke film.

3,5*

Ik kreeg afgelopen week te horen dat het boek en de film een hype waren. Toch bizar dat ik er dan niet van gehoord had. Hoe dan ook, de film maakt in ieder geval niet duidelijk waarom het een hype is. Vrij standaard detectivefilmpje, waarvan er al heel veel bestaan. Een soort Se7en-light. Het is allemaal wel aardig uitgewerkt en er zitten wat sfeervolle momenten in het begin in, maar niets gedenkwaardigs. Voor het grootste deel blijft het wel vermakelijk, maar weinig verrassend en nadat het mysterie opgelost is gaat de film nog vrij lang door zonder duidelijke reden. Wat interesseerde mij affaire nou rond dat grote bedrijf? Dat had nergens iets mee te maken. Vooral belangrijk voor het vervolg denk ik, want zonder enige duidelijke motivatie stond er ineens To be continued op het scherm, terwijl ik dacht dat alle eindjes wel aan elkaar geknoopt zaten. Wellicht snappen de lezers van de boeken dat, maar het kwam op mij als onzinnig over.
3 sterren voor het aardige vermaak, maar hoe iemand hier een bijzodnere film in kan herkennen gaat een beetje langs mij heen.

Er zijn aardig wat Hitchcockfans die de 1934-versie verkiezen boven zijn 1956-remake (al lijkt dat op MovieMeter niet zo het geval te zijn). Ik ben meer van de latere versie. Sterker nog: ik vind dit een van Hitchcocks zwakste. Liefhebbers houden schijnbaar van de ruigere, meer low-budgetaanpak van deze ten opzichte van de latere, meer gepolijste stijl. Persoonlijk vind ik dat ruigere vaak ontaarden in het knullige. De film loopt niet lekker en veel leuke ideeën lopen dood. De meeste dingen werden dan ook beter gedaan in de remake, met name de Albert Hallscène.

Wel beter werkt hier de zanggrap in de kerk en drie scènes die niet in de remake zitten zijn erg fijn (het gaat om de dansscène met dat touwtje, de tandarts en de laatste shoot-out). En Lorre is inderdaad een leukere schruk dan die vrij kleurloze man uit de Stewarteditie. Helaas worden alle goede onderdelen hier bijna ondergesneeuwt door veel saaie stukken, een hakkelend plot, slechte dialogen en weinig aansprekende hoofdrolspelers. Hitchcock deed deze wat mij betrefd terecht nog eens over.

2,5*

Een van de beste herzieningen die ik ooit bij een film heb gehad. Want deze film van Hitchcock blijkt gruwelijk ondergewaardeerd wat mij betrefd. De eerste keer vond ik het een aardig filmpje, bij de tweede kijkbeurt heb ik toch wel genoten.

De Royal Albert Hall scène is veel beter dan ik me herrinnerde en vreemd genoeg vond ik hem dit maal ook erg spannend, ondanks dat ik wist hoe hat afliep.

Toch was het een andere scène die het wat mij betrefd het hoogtepunt van de film was. Dit is de scène waarin Stewart naar het adres gaat van Ambrose Chapell, een man waarnaar hij op zoek is. Hitchcock haalt zijn hele trukendoos hier open om zoveel mogelijk spanning op te wekken. De achtervolging, de kop van Ambrose, de oude mannen eromheen, de locatie van een winkel waarin dieren opgezet worden (inclusief leeuwen, tijgers en zelfs zo'n zaagvis). Het leuke aan deze scène is dat er uiteindelijk niks aan de hand is en dat Ambrose helemaal niet de persoon is die Stewart zoekt. Hitchcock gebruikt zijn truukje hier perfect om de kijker op het verkeerde spoor te zetten. Nou klinkt dit niet zo bijzonder, maar nu ik wist wat er ging gebeuren kon ik er de humor van inzien en moest is er zelfs om lachen. Alle elementen, van acteurs, locatie tot het camerawerk, zijn eigenlijk erg absurd en komisch. Ook de woorden van Stewart zijn hier leuk. Misschien ben ik de enige die er de humor van inziet en was het zelfs niet grappig bedoelt. Maar het is in ieder geval nu een van mijn favoriete Hitchcockscènes.

Ook klopt de titel nauwelijks, want eigenlijk weet Stewart te weinig. Hij heeft misschien gevaarlijke informatie, maar hij lijkt ook telkens geen flauw idee te hebben wat hij moet doen. Zijn vrouw is veel slimmer, maar het leuke is dat Stewart haar eigenlijk nooit serieus neemt, waardoor hij in steeds grotere problemen komt.

Er zijn helaas wel twee grote minpunten: het slecht acterende jochie en het feit dat Stewart en Day zomaar de Albert Hall binnen kunnen lopen zonder tickets. Maar verder toch gewoon een heerlijke film. Dit zou zomaar eens een van mijn favoriete Hitchcockfilms kunnen worden. Op het moment hou ik het op 4*, maar verhoging zit er wel in.

Toch wel respect voor Preminger dat hij keer op keer niet alleen films wist te maken over controversiële onderwerpen, maar dat ook nog eens op een volwassen manier deed. In zijn beste werk krijg je verhalen die net wat ruwer zijn in hun verloop en geloofwaardiger aandoen dan veel tijdgenoten. Het is min of meer logisch dat hij de eerste zou zijn die openlijk in Hollywood een film over drugsgebruik zou maken.

Hij verdient krediet voor de manier waarop. Er wordt niet te hard geprobeerd om Sinatra onnodig sympathiek te maken of de verslaving al te makkelijk te verklaren. Wanneer hij een "fix" nodig heeft moet alles daarvoor wijken. Het bekendst is de scène waarin Frankie Machine cold turkey afkickt in een hotel. Begrijpelijk, want daar kan Sinatra een tour de force aan acteren leveren. Echter, nog sterker vond ik de wanhoop van veel eerdere scènes. Het beste moment voor mij was toen Sinatra naar zijn dealer ging, maar die eerst een sportwedstrijd op tv wou afzien. Let op het hulpeloze gezicht van Sinatra als hij zit te wachten. Haast een klein kind. Het kan ook niet genoeg gezegd worden dat dit een immens goede performance is van Sinatra, wellicht zijn beste. Het is niet slechts een stuntrol op een sensationele manier gebracht, maar een bijna naakte performance, pijnlijk om naar te kijken.

Jammer dat er ook een onhandig plot omheen is geschreven. Preminger en Sinatra geven alles tijdens de drugsgerelateerde scènes, maar kennelijk moest Hollywood toch nog tevreden gesteld worden met wat scènes eromheen. Eleanor Parker speelt al niet bepaald realistisch, maar haar rol is ook vrij absurd. Een vrouw in een rolstoel die heel toevallig op de bovenste verdieping woont en daardoor niet het huis uit kan (de benedenburen waren heel behulpzaam, waarom niet van appartement wisselen?). Het is allemaal zo geschreven om haar een moord te laten plegen. Een moord gevolgd door een zelfmoord die alles netjes op lossen. Meteen de twee dingen die Sinatra tegenhielden uit de weg geruimd, zonder dat hij daarvoor iets hoeft te doen. Lekker makkelijk. Op een zelfde manier vond ik het jammer dat Sinatra niet slechts zijn auditie verpest door drugs, maar dat daar ook een (paar?) avond(en) gedwongen kaartspelen aan vooraf ging(en). Is drugs op zichzelf al niet genoeg als onderwerp?

Een nogal melodramatisch plot dus. De sterkste scènes worden er niet zwakker door en de hoofdfocus is perfect uitgevoerd. Echter, ik vermoed dat de randzaken de reden zijn dat dit toch niet een enorme klassieker is geworden, ondanks dat hij zijn tijd wel vooruit was en bekend staat als één van de beste van Sinatra.
3,5*

Elders in het forumdeel van MovieMeter heb ik al aangegeven dat ik Manchester by the Sea de beste film van de laatste jaren vind. De beste sinds 2013 om precies te zijn. Daarbij is het niet eens zo dat ik de afgelopen jaren zwak vond. Nee, Manchester by the Sea is van grote klasse.

Wat me het meest aanspreekt is de manier waarop Kenneth Lonnergan een plaats weet te vangen. In Margaret, zijn vorige die nog altijd te weinig gezien is, liet hij al zien met een enorme cast aan personages overweg te kunnen en een sterk individu te maken uit ieder karakter, of ze nu een hoofdrol of slechts één scène hebben. Manchester by the Sea heeft op het eerste gezicht iets meer focus, maar ook hier komen kleine rollen net dat beetje beter tot hun recht dan gewoon is.

Neem de zuster die aan het begin in het ziekenhuis aanwezig is om Affleck te ontvangen na de dood van zijn broer. Vanuit een plotoogpunt gezien is zij een puur functioneel personage. Ze verdwijnt dan ook snel weer uit de film. Let echter wel op de casting; Lonnergan en zijn casting team hebben voor iemand gekozen die niet alleen een specifiek uiterlijk heeft, maar ook een bepaalde manier van praten, een eigen stem. Waar veel films hier gaan voor het standaardidee van een dokter of zuster (of zelfs voor een absurd cliché, zoals Jennifer Garner in Dallas Buyers Club), maakt Lonnergan er iets meer van. Op kleine schaal maakt dat misschien niet zo veel uit, maar als dit volgehouden wordt op een complete speelduur krijg je iets dat verrassend levendig is. Hier zijn een groep mensen die lijken te bestaan buiten het verhaal om.

Daarom vind ik het ook zo jammer om hier veel berichten tegen te komen die het camerawerk niet bijzonder noemen. Nou wordt goed camerawerk toch al vaak verward met in-your-face, opvallende kijkhoeken, flitsende kleurenfilters, extreme belichting en bewegingen die niet van ophouden weten. Echter, goed camerawerk is iets dat precies moet passen bij wat de film wil uitdragen. Manchester by the Sea gaat op de eerste plaats over mensen en hoe die zich tot elkaar verhouden. Wat me aanspreekt aan de cinematografie hier is dat er vaak voor gekozen wordt om zo veel mogelijk mensen in één keer in beeld te brengen. Ook kleine bijrollen, zoals die zuster. Er wordt zo min mogelijk gebruik gemaakt van standaard shot-reverse shot en personages worden over het algemeen alleen om praktische redenen los van elkaar gefilmd. Dit soort camerawerk draagt bij aan het gevoel dat iedereen met elkaar verbonden is. Dat de wereld open staat.

Zo’n aanpak is cruciaal voor een diep-menselijke film. Het wordt niet bevolkt door de meest makkelijke personages om mee te leven, maar iedereen komt er verrassend sympathiek mee weg, van de verstilde Affleck, tot de ogenschijnlijk oppervlakkig rouwende Lukas Hedges, die toch vooral probeert zijn losse leventje door te zetten. Mensen worden vaak pas echter interessant als je ze leert kennen, als je met ze om gaat en Lonnergan is een van de weinige regisseurs die weet hoe hij zoiets in filmtaal moet omzetten.

Oké, hij laat één steekje vallen. De casting van Matthew Broderick in slechts één scène leidt af, omdat hij een te grote acteur is met ook een specifieke persona die verwachtingen schept (die van komiek, zelfs al is dit niet zijn eerste rol in een drama). Aangezien de scène meer draait om moeder en zoon was de rol wellicht beter gecast met behulp van een bijrolacteur. Ik neem aan dat Brodericks casting een vriendendienst is, aangezien Broderick ook al in Lonnergans debuut zat.

Dat is ook meteen de enige echte fout die ik kon vinden en het is geen grote. Nee, ik behoor niet tot de mensen die de keuze van klassieke muziek in enkele scènes een vergissing vind. Het mag niet de meest originele selectie zijn, maar het viel voor mij prachtig samen met de beelden. Dit is de film van een regisseur op de top van zijn kunnen en dan moet er nog bij gezegd worden dat hij net zo goed is als scriptschrijver. De scène tussen Michelle Williams en Affleck bij de kinderwagen had op honderden manieren mis kunnen gaan, maar door het meesterlijke spel, de rustige filmstijl en het precieze script wordt het een scène die mij naar de keel greep.

Alles culmineert in één van de meest eerlijke momenten die ik uit films ken: waarbij Affleck de verantwoordelijkheid voor Hedges afstaat. De woorden die hij gebruikt zijn van een simpele directheid die mij echt raakte: “I can’t beat it. I can’t beat it.” Kalm uitgesproken door Affleck en zonder fanfare gebracht komen ze echt binnen. Veel films zouden Affleck compleet de kracht hebben gegeven om voor Hedges te zorgen, maar Lonnergan ziet dat hier meer tijd voor nodig is en dat verantwoordelijkheid tonen soms betekend dat je toegeeft iemand niet de liefde te kunnen geven die van je verwacht wordt.

Een wijze en volwassen film waarvan er te weinig gemaakt worden. Al is het niet gek, want zoiets als Manchester by the Sea is snel te veel van het goede. Dat het zo overeind staat al hij doet is een klein wonder.
4,5*, neigend naar 5*

Veel thrillers bevatten vergezochte elementen, maar weinig hebben dat meer dan The Manchurian Candidate. Dit is duidelijk het breekpunt voor veel gebruikers hier op MovieMeter die deze film niet leuk vinden. Het plot zou te gekunsteld zijn en vol zitten met plotgaten. Eigenlijk weet ik niet zeker over er ernstige plotgaten inzitten, volgens mij niet, maar het verhaal zelf is inderdaad volslagen belachelijk. Het leuke is echter dat de makers van de film dit leken te beseffen en in plaats van alles te normaliseren ze besloten hebben om de complete nonsens onverandert in beeld te brengen. Vakman Frankenheimer geeft het geheel een professioneel uiterlijk mee, waardoor het lijkt alsof je naar een respectabele film zit te kijken. Maar laat je niet voor de gek houden, deze film weet hoe belachelijk hij is. Daar ben ik van overtuigd.

The Manchurian Candidate is een van de beste genremixes die ik ooit gezien heb. Het mixt zwarte komedie met paranoiathriller en drama. Op zichzelf is dat nog niet eens zo uniek, maar zelden was het eindresultaat zo bevreemdend. De humor komt voort uit het onzinnheid van het verhaal, maar ook uit de gitzwarte satire rond de politieke situaties. Het is grappig om te zien hoe sterk senator Iselin aan Bush Jr. doet denken. Men beweerd wel eens dat dergelijke politici van deze tijd zijn, maar dat is natuurlijk nonsens. Het politieke spel wordt hier gepresenteerd als een poppenkast en als je eenmaal zover bent, waarom dan niet elementen toevoegen als hersenspoeling, Chinese spionnen, nachtmerries rond theeclubjes en enorm gevaarlijke potjes patience (eerlijk gezegd heb ik dat spelletje altijd al verdacht gevonden)? Het gekste wat ik hier gelezen heb is dat deze film patriottistisch zou zijn. Natuurlijk worden hier de communisten slecht afgebeeld, maar het moge duidelijk zijn dat de makers ook de Amerikaanse politici niet vertrouwen. Ik heb wat artikelen en recensies rond deze fascinerende film gelezen en het is me opgevallen dat de meeste kijkers het verhaal zo geïnterpreteerd hebben dat Lansbury's personage een communist is, maar volgens mij is het juist een rechtse vrouw, die de communisten gebruikt voor haar einddoelen. Dit denk ik vooral door de manier waarop zij beschrijft hoe haar man de speech zal houden na de mogelijke dood van de president. Het is gewoon erg geestig om zo'n type vrouw zo wanhopig te maken dat ze de hulp moet inroepen van haar grootste vijanden, de communisten.

Naast deze maffe satire werken ook nog de dramatische en thrillerelementen, waarbij het romantische verhaal rond Harvey en zijn vriendin, wat eindigt in de ijzingwekkende moordscène, het beste zijn. Ik werd ontroerd door de film, ik vond het spannend, maar bovenal had ik een grote grijns op mijn gezicht, dankzij de durf om dergelijke belachelijkheden ze serieus te tonen en toch geloofwaardig over te komen. Net als Starbright Boy kon ik gewoon meegaan in alle ontwikkelingen, hoe bizar ook. Janet Leighs bijrol wordt bijna universeel tot overbodig verklaard. Niet onterecht, maar aan de andere kant is zij wel verantwoordelijk voor het meest bizarre gesprek in de gehele film, met dit stukje tekst:

Eugenie Rose Chaney: Maryland is a beautiful state.
Bennett Marco: This is Delaware.
Eugenie Rose Chaney: I know, I was one of the orginal Chinese workmen who laid the track on this straight.

Geen idee waar het vandaan komt, maar ik had het niet willen missen. Een mogelijke theorie is dat Eugenie hier een CIA-spion is die in codetaal spreekt. In feite kan dit met de rest van de dialoog gemakkelijk gestaafd worden. Er wordt daarna echter niet veel zinnigs met deze verhaallijn gedaan, maar het breng wel een element van verwarring die past bij het totaalplaatje. We kunnen het immers geen gewoon romantisch suplotje noemen.

De rest van de film is goed uitgevoerd. Hoewel The Manchurian Candidate van mij niet meteen in het pantheon hoeft te staan van cinematografische meesterwerken is het toch allemaal erg sterk geschoten, met mooie deep focus. De acteurs zijn ook geweldig gekozen. Sinatra is gewoon een degelijke held, maar de intense Harvey heeft eigenlijk de hoofdrol en is erg boeiend. Lansbury steelt echter de show, iets waar iedereen het over eens lijkt.

Ik hou van oude films, maar weinig daarvan voelen werkelijk fris aan, maar dit is een van de uitzonderingen. Er is geen film als deze. Ik kan me dan ook niets voorstellen van de remake.
4*

Naar deze film van Woody Allen keek ik al een tijdje uit. En zoals zovaak bij een film waarvan je wonderen verwacht kan hij ze niet geheel waarmaken. Maar dat maakt Manhattan nog geen slechte film.

Allereerst wil ik de cinematografie even aanhalen: wat ziet deze film er ongeloofelijk mooi uit! Is er ooit een stad zo mooi om in beeld gebracht als Manhattan in deze film? De keuze voor zwart-wit is geniaal en zeker de scènes bij nacht zijn ongeëvenaart. Ik kan zo een heleboel shots voor de geest halen waarvoor je de film alleen al moet zien. De poster geeft alleen al een hint. En Allens typische muziekkeuze is ook nooit beter tot zijn recht gekomen.

Verder bevat de film weer de typische Woody Alle-dialogen en personages. En daar geniet ik praktisch automatisch van. Allen is geweldig zoals altijd, maar het viel me ook op dat Diane Keaton hier nog beter is dan in Annie Hall. Het is echter Hemingway die de show steelt in prachtige breekbare en toch ook wel gewaagde rol. Zij steelt stiekem de show. Leuke vroege rol van Meryl Streep ook.

De film speelt minder op humor en meer op drama dan Annie Hall. Vind ik op zich prima. Vooral omdat Woody Allens kijk op relaties zoveel geloofwaardiger is dan in veel andere films en zeker die uit Hollywood komen. Romantiek wordt niet geromantiseerd (klinkt heerlijk paradoxaal), maar vooral getoond. Het probleem met deze film dat ik echter had is dat hij voor mij wat doelloos aanvoelde. Ik had nooit het gevoel dat ik wist welke kant het verhaal nou op wilde en wat nou het belangrijkste element of thema was. De film miste naar mijn gevoel focus. Maar misschien komt dat omdat ik hem op een veel te laat tijdstip aan het einde van een vermoeiende dag keek. Geen slimme zet van mijn kant. Het lijkt me trouwens wel zo'n film die beter wordt bij herziening. Zo'n film waarvan kennis van het verloop van het verhaal het versterkt. We zullen in de toekomst zien.

Overigens wil ik de prachtige eindscène noemen. Deed me sterk aan City Lights denken op een bepaalde manier.

4*

Direct vanaf het begin maakt de film zijn titel waar, want het is inderdaad een groot melodrama (en het speelt zich af in Manhattan, mocht je het betwijfelen). Emoties worden uitvergroot en het drama is even grotesk. Subtiele ontwikkelingen hoef je niet te verwachten en onverwachte wendingen worden zo dik aangekondigd dat je ze onmogelijk onverwacht kunt noemen, tenzij dit de eerste keer is dat je een verhaal hebt horen vertellen. Dit is allemaal mijn ding niet, dus ik was bang dat ik een vervelende zit tegemoet zag.

Het viel mee. Vooral nadat Powell en Loy elkaar ontmoeten wordt het allemaal wat boeiender. Dit is de eerste van de 14 films die ze samen maakten en ze zijn nog geen minuut samen of ze zetten elkaar in brand (figuurlijk uiteraard, dit is geen perverse thriller). Ik vond het erg gaaf om te zien dat de chemie die ze hadden bij The Thin Man films al vanaf minuut een aanwezig was. Sowieso zijn Powell en Loy waarschijnlijk de beste acteurs van de jaren '30. Ze zijn theatraal, maar op hun eigen manier stijlvol, naturel en altijd een pret om naar te kijken. Powell in deze rol casten was sowieso een sterke zet. Hij speelt eigenlijk het type brave borst dat in iedere andere film te saai is om te boeien, maar Powell is zo charismatisch dat het gewoon een boeiende performance wordt. Clark Gable is ook goed en doet zijn ding overtuigend, maar Powell is een van de weinige acteurs die hem oncharismatisch kan doen lijken. Terwijl Gable de charismatische rol heeft.

Ook fijn is dat na het nadrukkelijke drama aan het begin de tweede helft ineens verrassend interessant wordt. Het blijft er allemaal dik bovenop liggen, maar het morele dilemma waar Powell voor gezet wordt is werkelijk boeiend en de vraag wat de goede keuze is rond zijn vonnis voor Gable is echt interessant. Die rechtbankscène waarin Powell voor de dood van zijn vriend moet pleiten werkt en dat Gable zijn lot ondergaat maakt het alleen maar boeiender. De twee acteurs zijn in deze scènes op hun allerbest en verhullen dat W.S. Van Dyke eigenlijk op visueel gebied een zeer matige regisseur was. Jammer alleen voor die laatste scène waarin Powell afstand neemt van zijn baan als gouverneur, waar, laten we wel wezen, hij perfect voor was, ondanks dat hij een minieme zwakte toonde. Wat verwacht hij dan? Dat iedere gouverneur zo perfect is als Jezus? Hij maakt daardoor de offer van Gable ongedaan, maar hij wint wel Loy terug. Dat vond ik niet zo sterk. De film had wat mij betreft moeten eindigen met Powell die door de donkere gang loopt terwijl Gable geëxecuteerd wordt. Dat was perfect, maar wat erna komt voelt onoprecht en misplaatst moralistisch aan. Ik had liever het einde gehad waarin Powell moreel de juiste keuze maakt, maar daardoor zijn vriend en geliefde verloor. Is krachtiger.

Dat einde haalt toch een halfje van de film af, maar liefhebbers van Powell, Loy en/ of Gable mogen dit niettemin niet missen.
3*

Na vaak gehoord te hebben dat Manhunter een onderschoven kindje is geworden dankzij de bekende films met Hopkins wou ik hem zelf eens bekijken, zeker doordat Mann de regisseur was. De eerste teleurstelling waar ik me overheen moest zetten tijdens het kijken was dat het plot praktisch identiek is aan The Silence of the Lambs (nee, niet Red Dragon, want die zag ik nooit). De manier waarop Lecktor gebruikt wordt, het onderzoek, de screentime van de schurk, tot aan de eindconfrontatie toe: verhaaltechnisch gezien gewoon een kopie. Jammer. Ik ken de boeken van Harris niet, maar als beide films lijken op hun literaire voorbeeld denk ik niet dat de man veel inspiratie had.

Gelukkig verschilt de regiestijl wel als dag en nacht. Manns wereldje is haast de tegenpool van die van Demme. In plaats van de groezelige, grauwe stijl, herkennen we hier Manns handtekening: de koele kleuren, de moderne bouwwerken, de filters, het gebruikt van popmuziek. Stilistisch is dit een meesterwerk, met name als we kijken naar de art-direction. Ik vond Lekter cel in Lambs al interessant, maar die van Lecktor hier is gewoon nog gaver. Deze film bewijst waarom Mann een van de meest interessante hedendaagse regisseurs is op visueel gebied. Manhunter is niet Manns beste film, maar waarschijnlijk wel zijn mooiste.

Helaas is de film op andere punten iets minder boeiend. Ik noemde de popmuziek al. De score is vrij briljant, maar de liedjes werken niet altijd. Dat nummer tijdens de laatste scène, die ook over de aftiteling loopt is niet goed te praten. Gelukkig was het 't einde, want het is echt een gigantische sfeerbreker.

Ook jammer is dat de film helaas niet echt spannend is. Aanvankelijk dacht ik daar anders over. Het eerste half uur voelde ik toch een soort onderhuidse gevoel naarboven kruipen van de beste thrillers, maar op een gegeven moment verdween dat. Ik denk dat Manns afstandelijkheid en koelheid wel goed uitpakt bij films die wat meer karaktergericht zijn, zoals Heat en Public Enemies, maar niet zo geschikt is voor een wat sensationelere thriller als deze. Dat het begin het beste werkt is denk ik omdat het aanvankelijk ook meer een karakterstudie lijkt te worden, want Mann besteed veel tijd aan de innerlijke bewegingen van Will Graham. Echter wordt daar steeds meer van afgeweken, door zich te concentreren op een aantal subplots rond andere personages, met name Dollarhyde en verliest de film zijn psychologische spanning. De karakteropbouw die op het begin de goede kant opgaat, blijft helaas onderontwikkeld en hangen in een aardige poging. Petersen doet zijn best, maar trekt het niet helemaal.

Toch is er na dit begin nog wel het een en ander te genieten, met name Lecktors telefoontje en de scène waarin Reba de adem van een tijger mag voelen. Toch helpen ze niet het knagende gevoel weg te halen dat het allemaal net iets krachtiger kon, zelfs al is dit een bovengemiddelde film. Ik weet nu niet eens welke film ik beter vond: Lambs of deze. Ze hebben beiden sterktes en zwaktes, maar ik moet toegeven dat het simpelere, maar vermakelijkere Lambs wellicht toch meer gedenkwaardig zal blijken.
3,5*

Het blijft toch een vreemd fenomeen, die Amerikaanse acteurs in Italiaanse films van de jaren '60. Geen enkel ander Europees land heeft ooit zo consequent sterren uit de VS gehaald om met behulp van nasynchronisatie een hoofdrol te laten spelen. Vaak waren het acteurs wiens carrière in een dip zat, maar zeker niet altijd (denk maar aan Burt Lancaster in Il Gattopardo). Hoe Steigers carrière eruit zag in 1963 weet ik verder niet.

De film zelf vond ik goed gemaakt, maar in alle eerlijkheid moet ik ook wel hier het woord 'saai' gebruiken. Het is inderdaad een enorm politieke film en het debat dat hier gevoerd wordt interesseerd mij in principe wel, maar het is toch jammer dat het allemaal zo droog in beeld gebracht wordt. Dit is neorealisme dat een stapje te ver gezet heeft. Enerzijds kan het prijzenswaardig zijn dat de film zo zonder foefjes en zonder zichtbare poging tot emotionele betrokkenheid van de kijker is gemaakt, maar wat levert het op? Het voelde aan als een zielloze film, gemaakt om een uiteindelijk toch vrij eenzijdig (maar geloofwaardig) argument duidelijk te maken. Er zaten voor mij teveel momenten in waar de aandacht wegzakte. De keuze om geen enkele filmische middelen te gebruiken die opvallen en ook om het acteerwerk zo neutraal mogelijk te houden is duidelijk bewust gemaakt, maar het is ook dodelijk voor de filmervaring. De enige levendigheid van de film komt van het bekende Italiaanse temperament, wat weer veel geschreeuw oplevert, maar daar ben ik ook al geen fan van.

2*

Wraak is moralistisch van aard. Je brengt immers iemand schade toe, die jouw ook schade heeft toegebracht. Ik zie niet in waarom Manon des Sources in het bijzonder moralistisch is. Persoonlijk had ik geen betere straf kunnen verzinnen. Poëtische gerechtigheid lijkt me een betere term. Het is allemaal erg wrang en ironisch, maar wordt met de juiste tragiek gebracht.

Jean de Florette en Manon des Sources horen zo sterk bij elkaar dat ik het gewoon vreemd vind dat ze er niet gewoon een 4 uur durende film van gemaakt hebben (al snap ik dat dit marketingtechnisch niet zo handig is). Persoonlijk vind ik de splitsing niet zo sterk en het doet zelfs wat afbreuk aan de structuur van het verhaal als een geheel. Het einde van Manon des Sources had gewoon het einde van Jean de Florette moeten zijn. Ik ga de twee delen dan ook zeker nog eens meteen achter elkaar kijken.

Verder ongeveer net zo'n goede film als deel 1. Ik weet eigenlijk niet welk deel mijn favoriet is. Echt diep onder de indruk van beide films ben ik niet, maar het is wel een goed verhaal dat goed verteld wordt. Auteuil en Montand houden de films boeiend met hun sterke personages. Manon viel me tegen. Beart is een geweldig knappe vrouw, maar haar personage is niet sterk uitgewerkt. Dit tweeluik moet het echt van de 'schurken' hebben.

Ook voor deze film 3 sterren, maar toch met een vreemd vermoeden dat er meer in zit. Wie weet helpt die twee kijkbeurt met beide films ineens werkelijk.

Ben ik overigens de enige die deze twee films een beetje ziet als een soort Franse boerenversie van The Godfather? Ze hebben wel een beetje dezelfde thematiek op sommige plaatsen. Met name het belang van familiewaarden en hoe die zich in het verhaal ontwikkelen hebben iets van elkaar weg.

Zoveel berichten en geen enkele verwijzingen naar Luis Buñuel? Ik eet mijn laptop op als Ditvoorst diens films niet in gedachte had toen hij dit maakte, zelfs al is het maar onderbewust. De Mantel der Liefde staat enorm dicht bij de wat meer sketchmatige films die Buñuel in de jaren '70 (dus vlak voor De Mantel der Liefde) maakte, zoals The Phantom of Liberty, The Milky Way en The Discreet Charm of the Bourgoisie. Als men hier niet Nederlands sprak zou ik het voor een echte Buñuel hebben aangezien. Zelfs de thema's komen overeen. Monty Python (ook al van net iets voor deze film) is eveneens niet bepaald ver weg.

Het talent van Buñuel of Monty Python om zo'n sketchmatige scène verrassend uit te werken of ineens totaal op zijn kop te zetten heeft Ditvoorst niet. Zodra je voelt welke kant een scène op zal gaan gebeurt dit ook. Dat is toch wat jammer voor een vrij anarchistisch filmpje als deze. Veel maakt het niet uit, want enkele van de verhaallijnen zijn wel erg leuk gevonden en zeer geestig. Wel zitten veel van de beste op het begin: de ontmoeting van Jezus met Mozes, de fietser op de brug, De Gooijer en De Leur bij de televisie, de pastoor met een lege kerk. Buiten die scènes om is alleen nog de hele korte met het jonge koppel waarvan het meisje zelfmoord pleegt leuk.

De rest is vaak wat minder origineel, maar het grootste euvel is dat bijna alle sketches (behalve die van het jonge koppel) veel te lang duren, geregeld zelfs dubbel zoveel als eigenlijk zou moeten, omdat het punt vaak al snel duidelijk is en Ditvoorst niet erg varieert in zijn grappen. Aangezien de sketches ook steeds slapper worden begint de traagheid en de lengte steeds meer tegen te staan.

Dieptepunt was de abortusscène, die nauwelijks humor bevatte, maar meer een rechtlijnige discussie was over de voors en tegens van legale abortus; een discussie waar ik al bekend mee ben en waar Ditvoorst niets aan toevoegt. De enige humor komt hier voort uit de pastoor die zijn gasten afluistert op de toilet, maar die grap wordt verpest doordat het weer te lang uitgesponnen wordt. Ik neem aan dat de abortuskwestie iets was wat DItvoorst aan het hart ging? De scène met de bakkers is overigens ook veel te flauw en wederom minstens twee keer te lang.

Wel een totaal andere film dan De Witte Waan, dit. Zou niet zeggen dat het van dezelfde regisseur komt. Weer is het niet compleet geslaagd, maar er zitten ditmaal wel genoeg goede scènes in voor een voldoende.
3*

Maps to the Stars zag ik toevallig één dag na Stoker. Twee bizarre films met Mia Wasikowska, waarbij ook nog eens de terugkeer van een lang absent en ongewenst familielid een centraal plotpunt is. In dit geval is het Wasikowska zelf die deze rol mag vervullen. Ik heb het al vaker gezegd, maar ze weet haar films wel uit kiezen. Vervelend wordt het nooit met haar.

Het is kennelijk een film die het publiek nog verdeelt, zoals traditioneel bij Cronenberg. Volgens mij is die man niet in staat iets te maken dat unaniem geprezen wordt. Met Maps to the Stars maakt hij het zijn publiek ook weer niet makkelijk. Niet dat het zo'n ingewikkelde film is, maar hij creëert wel weer een ongemakkelijke sfeer. Echt een gitzwarte komedie is het geworden, vol onsympathieke personages, die misschien nog wel meer afstoten omdat ze juist ergens nog iets menselijks hebben. Met de meeste figuren hier zou ik nooit in mijn leven mee te maken willen krijgen, maar ondanks dat ze overdrijvingen zijn laat Cronenberg ze nooit monsters worden. De casting is ook fijn, met enkele persoonlijke favorieten (Wasikowska, Moore en Olivia Williams) in topvorm. Evan Bird is ook wel een ontdekking.

Cronenberg is niet de meest inventieve regisseur als het aankomt op camerawerk, licht- en kleurgebruik of montage en ook hier niet, maar op een bepaalde manier zit er toch weer een aparte sfeer in. Ik weet niet in hoeverre deze satire op de bizarre levensstijl van Hollywood serieus genomen moeten worden, maar als een soort zwart-komische, bijna surrealistische trip door de excessieve geest van Los Angeles' rijkste buurten is het helemaal raak. Het is vooral de gekkigheid hier de me aanspreekt. Je kunt de ziekte van de geesten van deze mensen en hun wereld bijna ruiken. Het is misschien een makkelijk doelwit dat Cronenberg hier kiest, maar de uitwerking van de film voelt uniek aan in z'n sfeerschepping.

Persoonlijk vind ik het één van zijn betere films in ieder geval.

4*

Tegenvallertje. Niet op de laatste plaats omdat dit niet de grappige film is die ik verwacht had. In plaats van dat dit een komedie is met wat serieuze elementen is dit meer een drama met wat humor. En die humor zit bijna compleet in de eerste helft. Het laatste half uur kan er zo goed als geen grapje meer vanaf, zodat het grote renfestijn niet benut wordt voor wat pret. Het is dan al bittere ernst. De humor die er wel in zat was ook maar soms leuk. Af en toe een leuke oneliner hier of een gevatte grap daar, maar daar wordt dan tegenover gezet dat je ook dingen krijgt zoals You Sexy Thing bij het kopen van sportkleren en meer van dat soort afgezaagde grappen. Echt bijzonder werd het op dit gebied eigenlijk nooit, ondanks een lach af en toe.

In plaats van een eerbetoon aan de Rotterdamse humor is het dan ook meer een ode aan de Rotterdamse koppigheid en sentimentaliteit, iets wat me meteen wat minder aanspreekt. Een groot plus is dat het hart hier op de juiste plaats zit. Je merkt dat de makers duidelijk gaven om wat er gebeurde, vooral door de tijd die gestoken wordt in het hoofdverhaal, die goed de ruimte krijgt om zich te ontwikkelen. Dat maakt het allemaal toch wat fijner om te kijken. Maar het is dan zo jammer dat het allemaal zo cliché als de pest is en dat het sentiment er met de minuut dikker bovenop begint te liggen, tot aan het belachelijke slot waarin de dode Gerard alsnog over de finish wordt gereden in een rolstoel. Erg flauw. Als dit uit Hollywood was gekomen had men het al snel overdreven Amerikaans genoemd. Daarbij heeft alle aandacht voor het hoofdverhaal duidelijk ervoor gezorgd dat er geen tijd was voor de vele zijlijnen die wat oppervlakkig blijven. Vooral die van Lammers met zijn strenggelovige vrouw is wel erg karikaturaal. Wat me ook wat stoorde was dat van de vier hoofdpersonen drie hetzelfde karakter hadden en dus inwisselbaar waren. Hensema was de uitzondering, maar was dan weer het zwakst uitgewerkt.

En het wordt tijd dat iemand een zegt wat kennelijk niemand durft: Rotterdamse humor is nagenoeg hetzelfde als Amsterdamse humor.
2,5*

Margaret is een criticusfavoriet, maar heeft grote moeite gehad om een verder publiek te bereiken, niet op de laatste plaats doordat de film maar beperkt uitgebracht is en dan ook nog voornamelijk in een ingekorte versie. Ik lees hier wat misverstanden rond de verschillende versies, maar voor de duidelijkheid: de versie van 150 minuten is niet gemonteerd door Martin Scorsese. Scorsese droeg inderdaad de verantwoordelijkheid voor een bepaalde cut waar Lonergan zelf tevreden over was, maar deze duurde 165 minuten. De studio wilde echter niet verder dan 150 minuten gaan, dus werd vervolgens het geheel nog wat ingekort. Lonergan accepteert de uiteindelijke theatrale release, maar geeft ook duidelijk de voorkeur aan de beperkt uitgebrachte volledige versie van 186 minuten. Ik denk dat de verwarring hier wat komt van de IMDb-trivia, die uitgebreid ingaan op de verschillende cuts en de mensen die eraan gewerkt hebben, maar niet echt een coherent beeld schetst van wat er nu uitgebracht is en wanneer.

Ik zag de versie van 150 minuten, die momenteel zijn rondes maakt op Film1. Ik wist toen overigens nog niet dat het geheel ingekort is, maar het is makkelijk te merken. Als Margaret één nadeel heeft dan is het dat sommige scènes abrupt eindigden, regelmatig zelfs net op het moment dat een confrontatie zijn hoogtepunt bereikt. Ik dacht dat dit een artistieke keuze was, met als doel om de kijker zelf gaten te laten invullen. Op zich prima en de versie die we nu hebben werkt op een prikkelende manier als je mee kunt gaan in een wat meer associatieve aanpak, maar in werkelijkheid was er iets anders bedoelt. Kennelijk worden de scènes in de lange uitgave wel vaak afgemaakt. Misschien ook maar beter, want hoewel de associatieve versie hier werkt, werd het op een bepaald moment wat frustrerend dat zoveel scènes stopte op het moment dat ze echt interessant werden.

Toch deert het niet heel veel. Ik kan me voorstellen dat deze berg aan ongrijpbare en vaak onsympathieke personages niet iedereen aanspreekt, maar ik vond het aangrijpend. Sterker nog, qua realisme vond ik het zelfs een meesterwerk. Zelden een film gezien die zo goed de veelzijdigheid van mensen weet te vangen. Daarnaast is dit met stip denk ik wel het meest accurate portret van een tiener ooit. Lisa voelt echt aan als zoveel tienermeisjes die ik kende en Lonergan toont enorm veel voeling met de verwarde tegenstrijdigheden van een meisje van die leeftijd en dan ook nog een met een trauma. Lisa wordt nooit echt sympathiek, maar toch kreeg ik medelijden met haar en wat is ze fascinerend. Anna Paquin is enorm goed. Totaal genegeerd bij de Oscars in het jaar dat Meryl Streep won via complete massawaanzin die dicteert dat iemand drie beeldjes verdient.

Knap is dat Lonergan niet alleen van Lisa zo'n geslaagd complex personage maakt, maar van praktisch ieder die voorbij komt, zelfs van veel figuren die slechts één korte scène langskomen. De dialogen zijn van hoog niveau en de acteurs van nog veel hoger. De vele bekende gezichten in kleine rollen zijn erg goed gecast, maar de grotere rollen voor de voor mij onbekende J. Smith-Cameron en Jeannie Berlin zijn de overtreffende trap. Interessant is dat mijn perceptie van het personage van Berlin totaal anders is dan die van Paalhaas. Ik vond haar berisping van Lisa niet bevredigend, maar vooral ironisch, omdat Emily juist enorm slecht is in het luisteren naar andere mensen. Ze kapt iedereen vaak af, maant ze om op te schieten en is geneigd te preken. Een naar en intimiderend mens, maar wel geloofwaardig vertolkt.

Dit is drama op topniveau, al moet je tegen het cynisme kunnen en flink actief mee willen denken met de vele personages. De beoordeling die ik nu geef zou in de toekomst makkelijk verhoogt kunnen worden, maar het gevoel dat ik nog niet het totale plaatje heb gezien knaagt nog wat. Die extended cut zal ik zeker nog eens zien. Voor nu echter 4 zeer dikke sterren.

Het knappe aan Margin Call is niet dat het ontstaan van de economische crisis in één film weet te vangen. Dat zou teveel gevraagd zijn. Dus moeten we enkele rare elementen in het scenario voor lief nemen. Met name het idee dat een bedrijf er pas na twee weken achterkomt dat ze een enorme schuld hebben opgebouwd die veel groter is dan de waarde van hun bedrijf en dat de enige manier om daarachter te komen het uitwerken van een kennelijk belachelijk ingewikkelde formule is waar een expert dus twee weken voor nodig heeft om hem te ontrafelen, iets wat nota bene een relatieve nieuwkomer wel lukt. Ik weet niet heel veel van dit soort dingen, maar dit lijkt me nonsens. Ik vergeef Chandor dit soort verhaalelementen echter omdat ik weet dat ze nodig zijn om de strekking van het ontstaan van de crisis in één compact verhaal te vertellen. Het gaat niet om vakdetails, maar om de grote morele vraagstukken die eruit voortkomen.

En op dat gebied is dit gewoon een uitstekende film voor liefhebbers van dit soort praatthrillers (waaronder ikzelf). De angst die omslaat in het bedrijf is goed voelbaar en de wanhoop van hun acties is bijna te ruiken. Dit gaat vergezeld met heerlijke dialogen waarin bijna iedereen met de grootste moeite zijn of haar acties probeert te verantwoorden. Niemand lukt dit echt. Veel meer dan de twee Wall-Streetfilms van Stone weet Margin Call het effect van hebzucht in de wereld van hoge financiën zowel begrijpelijk als invoelbaar te maken. Waarmee ik niet bedoel dat ik medelijden met één van deze karakters krijg, maar het effect dat ze op de wereld zullen hebben is een duidelijk beangstigend onderdeel van de sfeer hier. Ook opvallend is dat het onethische geklooi dat je hier ziet met gemak gebracht had kunnen worden als een komedie. Het is bijna absurd hoe roekeloos er hier met geld omgesprongen wordt.

Zoals gezegd is het een beetje een praatfilm, bijna een theaterstuk, ondanks de onvermijdelijke Wall-Streetglans die Chandor aan de omgeving en het camerawerk probeert mee te geven. Dat kun je proberen, maar dit is nou net een film waarbij de focus op de dialogen en het acteren voor mij essentieel was en op dat gebied werkt dit gewoon bijzonder goed, al vond ik Demi Moore wat minder spelen dan de rest en moest ik even wennen aan de excentriciteit van Jeremy Irons' personage, al werkte dat uiteindelijk wel. Voor een meer audiovisuele ervaring zet ik wel iets anders aan. Het enige wat voor mij niet werkte was dat subplotje over de dode hond van Spacey. Teveel een schrijverstrucje om een contrast te maken tussen de koude zakenwereld waarin men niet kijkt op een paar duizend werkelozen meer of minder en oprechte droefheid rond een dode hond. Doordat dit zo losstaat van de rest van de film valt het des te meer op, helaas. Maar buiten dat om een goed gefocuste, compacte film die zijn klappen weet uit de delen. Als laatste nog hulde voor de prestatie om de vele vakjargon toegankelijk genoeg te maken voor mij als leek om altijd de gehele strekking van een gesprek te begrijpen.
4*

Toen deze film in 2006 uitkwam wilde ik hem niet zien, omdat ik dacht dat de mix tussen moderne liedjes en Frankrijk vlak voor de grote revolutie niet zou werken. In de jaren daarna begon ik toch op te warmen voor het idee, ondanks de lauwe reacties de luidruchtige vernietiging van de film tijdens de vertoning in Cannes.

De reactie op Cannes was overdreven, want dit is zeker niet slecht. Sterker nog, de hand van een geweldige regisseur is hierin gemakkelijk te herkennen (persoonlijk hoogtepunt: het tonen van de dood van een kind (of was het een miskraam?) doormiddel van een schilderij dat verwijdert wordt). Stijlvast en met oog voor detail weet Coppola haar eigen versie te scheppen van Versaille. De interesse ligt duidelijk niet in de politiek, want de momenten waar daarop ingegaan wordt zijn het zwakst. Het gaat meer om hoe Marie Antoinette verloren raakt in traditie. Het leven aan het hof van Versailles is niet bepaald stimulerend voor ambities en de vele protocollen en gebruiken zijn vooral absurd (ik vraag me af of hoe lang het duurt om een maaltijd te eten, met deze procedure). Dit is erg vermakelijk om naar te kijken. Sommige momenten zijn waarschijnlijk wat dik aangezet, maar het mafste is natuurlijk dat deze levenstijl toch gebaseert is op feiten. Geen wonder dat Marie Antoinette zich ontpopt tot een enorm dom gansje dat alleen maar geïnteresseerd lijkt te zijn in schoenen. Er is niets anders voor haar te doen en de machteloosheid en verveling van deze dauphine is regelmatig goed voelbaar. Tevens ook zeer begrijpelijk dat hier een opstand tegen kwam. De Franse bevolking lijdde grootte armoede en honger en om dan te zien dat de machthebbers voornamelijk bezig zijn met excessieve vormen van eten, aankleden, dansen en roddelen. De misdaad van Lodewijk XVI en Marie Antoinette zoals neergezet in deze film was niet harteloosheid, maar onwetendheid. Het zijn eigenlijk gewoon enorme idioten.

Toch is Marie Antoinette geen geweldige film. Het probleem zit hem toch in de inhoud. Het uitbundige leven in Versailles is even leuk, maar zeker niet voor langer dan anderhalf uur. Het leven van deze mensen wordt geregeerd door verveling en is gewoon enorm leeg. Coppola komt echter niet verder dan zeggen dat het leven aan het Franse hof weinig inhoud heeft en daardoor wordt de film zelf ook wat eenzijdig. Er valt zo gewoon weinig te vertellen. Zo'n romance met een Zweedse graaf voegt dan maar weinig toe. Coppola mag dan misschien kritisch zijn geweest op de Franse aristocratie van die tijd, ze is er misschien ook iets teveel door gefascineerd. Zo komt ze zelf over als een tienermeisje dat zojuist Versaille als haar poppenhuis heeft gekregen. Het levert een interessant eindproduct op dat ook zeker goedgemaakt is, maar tevens te vluchtig en te leeg is om indruk te maken.
3*

Films als Marketa Lazarová blijven wat moeilijk te beoordelen. Vergeleken met het ook vrij recent geleden geziene The Color of Pomegranates is dit een enorm simpele film, maar buiten dat om is dit toch gewoon weer erg ontoegankelijk. Het verhaal is alleen in de grootste lijnen te volgen en dan dingen als de psychologie van personages en hun motieven kun je compleet vergeten. Waarom bijvoorbeeld die Alexandra die Christian vermoord is mij een raadsel. Niets wat daarvoor afspeelde maakt dit logisch. Dat Marketa Lazarová zelf voor het grootste deel van de speelduur een klein bijrolletje is komt dan bijna als normaal over.

Dus als narratieve film werkt dit niet en het moet dus indruk maken als een lyrisch geheel. Maar een geheel werd het nooit. Ik vond de fragmentarische stijl die ook het verhaal verstoord ook teveel op de stijl toegepast worden. Ondanks lange shots en scènes had ik te veel het gevoel van "en nu dit, en nu dit, en nu dit". Een soort stilistisch ritme ontbrak om echt indruk te maken. Dat en het punt dat de film me doet denken aan een mix tussen Andrey Rublyov en vooral Shadows of Our Forgotten Ancestors. Ik mis een bepaalde connectie met die films op de een of andere manier. Misschien is het de overdreven gewichtige toon die vaak in de buurt komt van zelfparodie of toch gewoon de ontoegankelijke stijl gekoppeld aan vage narratieven. Sowieso botert het zelden tussen mij en films uit Oost-Europa en Rusland, vooral de wat oudere dan, en ik weet niet precies waardoor dit komt.

Marketa Lazarová steekt er dan nog wat boven uit. Net als bij Colors of the Pomegranates kan ik makkelijk zien wat hier zo bijzonder aan is (al is die andere film duidelijk de meer unieke) en wordt ik er soms ook door gepakt. De ruwe en bevreemdende sfeer zijn het grote pluspunt, waarbij alles geregeld neigt naar een soort middeleeuws surrealisme. Is dit spiritueel? Lijkt me meer een film over een plaats waar spiritualiteit al lang verdwenen is, ondanks de achtergrondmuziek. Het laatste uur is vooral vrij indrukwekkend, zei het op een wat objectieve manier, in plaats van dat ik er echt door gegrepen werd. Favoriet waren toch wel de scènes tegen het einde met Marketa in het klooster. Heel aparte sfeer wordt daar gecreëerd. De wandeltocht van Christian na de grote slag is bijna even indrukwekkend. Dan maakt de film toch wel even iets los, zelfs al is het maar kort.

Het is zeker een bovengemiddelde film, maar niet een van het type dat ik snel nog eens zal aanzetten.
3,5*

Voor iemand zo als ik, oftewel iemand die Marley's muziek waardeert, maar zich nooit echt in het bijzonder verdiept heeft in de persoon daarachter en alleen het levensverhaal in grote lijnen kent, is Marley een aardig informatieve documentaire, maar nadat veel critici dit als een meesterwerk geprezen hadden was ik lichtelijk teleurgesteld.

Eigenlijk mag ik niet veel klagen, want in de twee en een half uur dat deze docu duurt krijgen we zoveel informatie over het reggea-icoon dat we hem door en door lijken te kennen. Als informatieve documentaire is het meer dan geslaagd. Sterker nog, misschien sloeg de film soms door met de hoeveelheid verhalen die het wilde delen. Ik vond het soms wat te lang duren en toen de zoveelste vrouw tevoorschijn gehaald werd die een affaire had gehad met Marley en dat in geuren en kleuren begon toe te lichten geloofde ik het wel. Je krijgt bijna het gevoel dat iedere stap die Marley gezet heeft uit de doeken gedaan moet worden.

Niettemin zijn veel momenten bijzonder sterk, zoals het concert waarin hij twee politici de hand laat schudden, of de scènes in Afrika. De momenten van rond de tijd dat zijn dood naderde zijn oprecht ontroerend. Daarnaast waardeerde ik het dat er veel aandacht was voor de couleur locale van Jamaica en dat er uitgebreid stilgestaan werd bij het Rastafariageloof. Die twee onderwerpen waren misschien nog het interessantst en op een bepaalde manier vind ik het erg prettig om naar het Jamaicaanse dialect te luisteren, al moesten sommigen in het publiek er vooral om lachen.

Maar maakt dit het een briljante film? Ten dele. Geweldige documentaires zijn voor mij meer dan informatief, maar slepen me mee in een verhaal. Marley deed dit slechts op bepaalde momenten. Ik moest ook veel denken aan Martin Scorsese's recente documentaire over George Harrison. Die duurt nog een stuk langer dan Marley en moet ook nog eens een leven verslaan dat 20 jaar langer geduurd heeft. Toevallig zijn Marley en Harrison twee van de grote muzikanten die erg met spiritualiteit bezig waren. Maar de Harrison-docu voelde aan als een spirituele reis, met de ex-Beatle als hoofdpersoon. Marley voelt meer aan als een reeks fragmenten die een leven samenvatten. Een boeiend leven gelukkig, waardoor het genoeg mooie momenten oplevert, maar die een andere aanpak vereist en verdient dan we hier krijgen.

3*

Probeer The Man Who Would Be King eens, zou ik zeggen. Die bevat Connery's beste rol. Maar zijn rol in Marnie krijgt wat mij betrefd de tweede plaats. Erg goede rol, ook al was het mij niet altijd even duidelijk of ik hem nou sympathiek moest vinden of niet.

Dat kenmerkt de film Marnie wel een beetje. Ik vind hem zeker tot de betere Hitchcocks behoren, maar naar mijn mening is het, net als Shadow of a Doubt, een onevenwichtige goede film. Heel veel bevalt me, maar sommige dingen hadden beter gemoeten.

Hiermee verwijs ik niet eens naar het decor met die haven op de achtergrond. Het had natuurlijk ook gewoon in het echt gefilmd kunnen worden, maar ik vond het wel iets hebben. Op een bepaalde manier is het zelfs charmant.

Meer moeite heb ik met het hele psychoanalytische gebeuren af en toe, maar dat ligt niet zozeer aan de film als wel dat ik helemaal niets met psychoanalyse in het algemeen heb. Want eerlijk is eerlijk, psychoanalyse wordt nergens zo sterk verbeeld als in deze film. Het voelt af en toe wat simpel aan in theorie, maar Hitchcock is zo'n goede regisseur dat hij het toch indringend weet te filmen. Hedren wisselde als actrice erg in de film naar mijn mening. De ene scène vond ik haar geweldig acteren, de andere weer erg matig. Een echte lijn zat daarin echter niet. Andere actrices uit eerdere Hitchcocks, zoals Grace Kelly en Ingrid Bergman hadden dit wellicht beter volbracht.

Marnie is verder eigenlijk nauwelijks een thriller, al zit er een leuke spannende scène in wanneer Marnie de kluis op haar werk leeghaalt en er ineens een schoonmaakster opduikt. Daarnaast lijkt de flashback op het einde een beetje te steunen op het horrorgenre. Erg beklemmend moment. De rest van de film is meer een psychologisch drama. Boeiend blijft het altijd.
4*

Een epos in de stijl van Renoir en hij is wellicht niet de beste man om zo'n film te maken. De personages worden vaak zo sympathiek mogelijk afgebeeld, zelfs 'schurken' als Louis XVI komen er gewoonlijk slechter vanaf. Hij is hier hoogstens wat sullig, maar niet echt een slechte man. Dat is op zich een pluspunt, het maakt de film minder eenzijdig en aangezien er hier voor gekozen is om het verhaal vanuit meerdere standpunten te vertellen (iets wat in die tijd toch niet echt gewoon was) is het ook wel een pre, maar soms verzandt de film te veel in gezelligheden. Ik was er niet bij, maar ik had toch wel iets meer ruwheid verwacht tijdens de Franse revolutie. Voor minstens anderhalf uur kijken we echter naar een opvallend gemoedelijke film, waarbij er niet alleen nauwelijks doden of gewonden vallen, maar waar we niet eens echt de woede voelen. Daarvoor wordt de revolutie iets teveel getoond als een jongensavontuur die mooi kan dienen als een onderonsje voor echte mannen. Confrontaties bestaan vaak uit minimaal geweld en vooral veel gepraat tussen de tegenstanders over de morele verantwoording van de revolutie. Nogmaals, ik was er niet bij en ben geen specialist op het gebied van de Franse revolutie, maar mijn indruk was altijd dat het om zeer roerige tijden ging. Het zit in zekere zin wel in de film, maar het wordt niet voelbaar gemaakt. Dat belangrijke figuren in de revolutie als Robbespierre vaak genoemd worden maar nooit te zien zijn is ook een zwaktebod.

La Marseillaise wordt dan ook voor het grootste deel gered door Renoirs oog voor karakters en enkele meeslepende momenten, waarbij ik het ontstaan van het titellied extra leuk vond. Renoirs films van die tijd barsten altijd van de levenslust en hoewel dat misschien niet het beste past bij dit onderwerp en deze film, werkt het soms aanstekelijk. Het is echter pas in het laatste half uur dat de film écht goed wordt. Vooral de handelingen in en rond het paleis zijn sterk en de aanval die de climax vormt mist zijn kracht ook niet. De eerder gemiste ruwheid komt eindelijk wat meer naar voren. Vooral goed was het moment waarop Louis XVI de wacht ging inspecteren en merkte waar hun loyaliteit lag. Dit soort scènes had de hele film nodig. Renoir is beter als hij zich richt op persoonlijke verhalen dan als hij een epos wil creëren. Wellicht was één perspectief in dit geval dan ook beter geweest.
3*

Het knappe van Marta Marcy May Marlene is vooral dat het invoelbaar weet te maken wat het effect is van een lange tijd weggeweest te zijn in een vreemde, duistere plaats, weg van de normale wereld. Er is iets ongemakkelijks aan de film, een constant gevoel dat alles gek is, ook de "gewone wereld". Daarnaast is de sfeer ook nog eens paranoïde: er moet wel iets ernstigs gaan gebeuren. De filmische middelen zijn ogenschijnlijk simpel, maar toch bijna hallucinant en duidelijk kunstig gedaan. Ze plaatsen je in het hoofd van het titelpersonage, wat een benauwende trip oplevert. Tot aan het benauwende einde (dat perfect gekozen is wat mij betreft) zat ik er helemaal in. Elizabeth Olsens sterke acteerwerk helpt natuurlijk daaraan mee.

Enkele minpuntjes doen wel wat afbreuk. Zo vond ik dat de sekte misschien iets meer aandacht had mogen verdienen en dan vooral de positieve kanten. Een korte verleiding van de leider is niet genoeg om duidelijk te maken waarom toch zoveel mensen zich er bij aansluiten. Ik weet dat Martha zich alleen voelt en een slecht verleden heeft gehad, maar de film is zo effectief in het belichten van de slechte kanten van de sekte dat het nooit begrijpelijk wordt dat iemand die hulp zoekt zich er bij aan zou sluiten. Op papier snap ik de motieven wel, maar Durkin weet nergens dit overtuigend te brengen. Zo goed als hij is in het overbrengen van onbehaaglijke gevoelens, zo slecht lijkt hij er in te zijn om dit met meer positieve emoties, al komt dat misschien omdat hij het te weinig probeert. Tevens vind ik dat Martha in de twee jaar dat ze in de sekte heeft gezeten misschien wat al te wereldvreemd is geworden. Nu al weet ze bijna niets meer van de conventies van de wereld erbuiten, maar ze was toch oud genoeg voordat ze bij de cult ging om te weten dat in het bed kruipen van twee mensen die seks hebben niet bepaald een geaccepteerde behandeling is. Soms overdrijft Durkin zijn vervreemding wat.

Maar over het algemeen een sterk debuut en een aangrijpende, beklemmende film. Durkin kan een grote worden.
4*

De kortste winnaar van de Oscar voor Beste Film en ook de enige film die de hoofdprijs bij zowel de Oscars als in Cannes mocht meenemen is een alleraardigste film. Hij behoort sowieso tot de categorie van meest sympathieke films ooit gemaakt. Alles wordt zo klein mogelijk gehouden en Marty wordt door Borgnine neergezet als de meest vriendelijke persoon denkbaar, zonder saai te worden. Erg goed spel van hem, verdiende Oscar.

Helaas voelen sommige dialogen wat gekunsteld aan en zijn sommige momenten ietwat gedateert. Ook Betsy Blair speelde niet echt goed en is trouwens veels te knap voor een zogenaamd lelijke vrouw. Deze minpunten worden allemaal wel gecompenseert door het grote hart dat de film heeft. Het is een erg aangename kijkervaring en Marty spreekt me als personage ook gewoon gigantisch aan.

3,5*

Overigens moet dit haast wel de Oscarwinnende film zijn met het minste spektakel (en laagste budget?) ooit. Eigenlijk best een verfrissende film binnen het rijtje.

Opvallend hoe bijna heel MovieMeter deze film omarmt. Hij heeft een beetje de reputatie slechts geschikt te zijn voor een klein publiek, maar kennelijk is niets minder waar. Het verbaast mij ook niet. Mary and Max is een uitzonderlijke film.

De oog voor details is bijvoorbeeld absnormaal. Daarmee doel ik niet slechts op de ontelbare visuele grapjes en vondsten, maar ook op de teksten in de brieven, kleine observaties en handelingen. Claymation is in praktijk iets minder geschikt voor kleinere gebaren en bewegingen, maar Mary and Max, die het van een zekere subtiliteit moet hebben, laat daar weinig van merken. Er straalt gewoon vanaf dat er veel aandacht aan is besteed aan alles.

En het verhaal is ook gewoon aandoenlijk. Zelfs op de meest serieuze momenten, met uitzondering misschien van de laatste scène, zit er veel humor in, maar dit doorbreekt de dramatische lading nooit. Dat einde is prachtig en daarnaast raken bijna alle grappen hun doel.

Leven we in een gouden eeuw van animatiefilms? Dat er de afgelopen 10 jaar meer animatiefilms zijn dan ooit lijkt vooral een technische ontwikkeling te zijn, maar het is opvallend dat ondanks veel formulewerk er net zoveel goede films uit komen rollen. Mary and Max behoort tot de top en ook tot de meest unieke werken in deze stijl.

Dikke 4*.

Een van de weinige Disneyproducties die ik als kind nooit gezien had. Om meteen met de deur is huis te vallen: ik kon er weinig mee. Belangrijker is dat ik er ook van overtuigd ben dat ik dit als kind verschrikkelijk gevonden zou hebben, als ik een beetje na ga waar ik als kind van hield. Ik was vroeger nooit te pushen voor Mary Poppins. The Sound of Music heeft een belangrijk deel van iedere kerst in mijn kinderjaren verpest en vervolgens was ieder verhaal over een nanny of iets dergelijks voor mij totaal uit den boze. En dat was voordat ik wist dat de nanny uit The Sound of Music gespeelt werd door dezelfde actrice als Mary Poppins. Eindeloze dansscènes in een oubollig park of met schoorsteenvegers behoorden ook niet tot de dingen die mij als kind aanspraken en gek genoeg spraken schattige kindjes zoals die hier mij toen ook niet zo aan.

Wat dat betreft zal ik Mary Poppins nu misschien zelfs beter vinden dan dat ik toen gedaan zou hebben. Nu kan ik nog enigzins genieten van de choreografie van de schoortsteenvegerdans, helaas één van de weinige sterke kanten van de film. Wat mij het meest stoorde was hoe los het allemaal wel niet in elkaar zat. Ik kan me nog enigzins voorstellen dat de avonturen die de kinderen met Mary meemaken vermakelijk zijn als je ze als kind zelf meemaakt, maar als filmkijker levert het eigenlijk weinig boeiend materiaal op. Alle gebeurtenissen hebben iets vrijblijvends, als losse sketches zonder enig doel. Het ironische is dat juist de fantasievolle tripjes met Mary en Bert de film compleet tot stilstand brengen. De scènes lijken nergens iets mee te maken te hebben en gaan eindeloos door. Ik dacht dat er nooit een einde kwam aan dat stuk in het park, dat echt het bloed onder mijn nagels vandaan haalde. Gewoonlijk zou juist een mix tussen animatie en live-action mij het meest moeten pakken, maar het had niet suffer aangepakt kunnen worden. Ook bij de schoorsteenvegers schrok ik me wild toen aangekondigt werd dat iedereen weer naar huis zou gaan en ineens andere schoorsteenvegers verschenen en de boel weer opnieuw begon. Gelukkig viel de schade daar mee, dat werd wellicht het beste stuk van de film.

Iets anders dat me opviel is hoe karig de rol van Mary Poppins zelf is. Ik had de indruk dat ze weinig invloed had op het plot en de kinderen leren veel meer van Bert dan van Mary. Julie Andrews kreeg kennelijk een Oscar voor haar rol en het zou goed kunnen dat er nooit een Oscar is gegeven voor een performance die meer one-note is als die van Andrews hier. Met uitzondering van de kinderen was zij dan ook het sufste personage dat er rondliep, of ze nou vliegt met een paraplu of niet. Dick van Dyke's personage spreekt mij niet echt aan, maar hij had nog wel enige charisma en was duidelijk een bijzondere danser (al vond ik Van Dyke misschien leuker als de oude bankier). De enige echt degelijke performance was David Tomlinson als de vader.

Er viel voor mij dus weinig te genieten. De liedjes vond ik voornamelijk vervelend en er waren er ook teveel in een toch al te lange film. Ook de humor werkt vaak niet. Zo'n man die de tijd aangeeft doormiddel van een kanonschot kan leuk uitpakken, maar de manier waarop de ravage die hij aanricht op deze manier wordt op een wijze getoond die gewoon niet werkt. Het grootste probleem is echter dat het geheel vooral nergens naartoe lijkt te gaan, totdat het zijverhaaltje van vaders baan op de bank eindelijk eens uitgewerkt is. in twee uur en een kwartier krijg je gewoon bar weinig. Als film van anderhalf uur had het misschien nog gewerkt, maar nu is het soms meer een test van uithoudingsvermogen. Een test die maar zelden beloond wordt.

Gelukkig is het nog lang zo erg niet als The Sound of Music.

2*

De gotische sfeer vind ik één van de fijnste uit het horrorgenre, zelfs al levert het zelden echt spannende films op. Zo ook hier. Echt gruwelen was het niet, maar ik kon toch zeer genieten van de manier waarop het allemaal gebracht werd, vooral op het gebied van licht, sets en camerawerk. Die opening stijgt er bovenuit en maakt werkelijk wat los. De rest van de film is een even zo stijlvolle beleving die liefhebbers van dit genre niet mogen missen. Als nou ook dat houterige acteerwerk was weggelaten en het verhaal wat meer serieus genomen werd was het wellicht een echt kunstwerkje geweest. Nu gaat het toch wat slepen af en toe. Niettemin, terecht een voorbeeld voor latere flms, op het gebied van sfeer.

3,5*

Deze wilde ik al langer herzien (de laatste keer was al weer zeven jaar terug of zo). Het onderwerp en de setting spreken me erg aan en Peter Weir is een regisseur die ik zeer kan waarderen. Helaas werkt Master and Commander ook bij herziening niet totaal voor me. Ik hoopte dat mijn smaakontwikkeling door jaren heen deze film goed zou doen, maar ik vond er eigenlijk hetzelfde van als de eerste keer.

Het blijft vooral een gemiste kans voor iemand als Peter Weir. In zijn vroegere werk bewees hij enorm sfeervol te kunnen filmen en daarom leek juist een boottocht door storm en mist me echt iets voor hem, maar hoewel de film niet lelijk is verwacht ik van Weir meer. Het is toch meer degelijkheid. Daarnaast zijn de eerste actie- en avonturenscènes vrij zwak en zijn juist de rustigere scène over het werk op het schip boeiender. De film komt eigenlijk pas echt op gang in de tweede helft. Ik heb een zwak voor ontdekkingsscènes zoals die waarin de dokter al die dieren ontdekt. Daarnaast stelt het eindgevecht niet teleur, integendeel. Het lijkt er ook op dat de film er dan beter uit ziet. Het is net alsof Weir de eerste helft niet interessant vond en daarna echt aan de slag ging of zo. Beter laat dan nooit natuurlijk en daardoor zit er nog genoeg in dat de moeite waard is, maar nogmaals: van Weir verwacht ik gewoon meer.
3*

The Master is een mysterieuze film. Dat zul je niet veel lezen. Wel dat het een moeilijke film is, maar dat bedoel ik niet. Persoonlijk viel me dat moeilijke nog reuze mee. Het is niet bepaald voorgekauwd, nee, en er zitten een aantal bijna onverklaarbare scènes in (die motortocht in de woestijn en vooral die droom over dat telefoontje in de bioscoop; twee prachtscènes overigens). Maar de grote lijn vond ik prima te volgen en het is gewoon een narratieve film, al is het er wel een die zeer innovatief is. Het zijn de details die soms onduidelijk zijn en dat is waar de mysterie in zit.

Er zitten veel gaten in de vertelling, maar niet van het onbedoelde soort. Er worden geregeld sprongen in de tijd gemaakt, waardoor je constant moet opletten of we in een nieuwe scène niet een paar weken of maanden verder zijn. Wat er intussen gebeurt is blijft vaag, maar is meestal cruciaal, als karakters zich ontwikkelen en verhoudingen veranderen. Hierdoor verandert The Master niet in een puzzel. Het is een film die dit soort vaagheden nodig heeft, omdat de karakters vaak vaag blijven en de personages een soort mysterie over zich moeten hebben. The Master werkte voor mij op de eerste plaats als een wat meer lyrische film, met gevoel als belangrijkste element, waarbij het intellect op een duidelijke tweede plaats eindigt, al is er op dat gebied ook genoeg te vinden.

Inhoudelijk is dit gewoon weer een echte Andersonfilm. Er is weer een soort vader-zoon-relatie en er zijn weer personages die op zoek zijn naar een diepere relatie, die dus net zo goed die van vader en zoon kan zijn als die van de liefde. Het is opvallend hoe weinig Anderson eigenlijk nog gebruik heeft gemaakt van romantische relaties; alleen in delen van Magnolia en Punch-Drunk Love staat dit centraal. Maar verder hebben al die films dit gemeen, zei het dat dit in iets mindere mate gold voor There Will Be Blood, maar ook daar is het niet afwezig en dat het minder prominent wordt komt vooral omdat Anderson daar koos voor een personage dat een grote weerstand biedt tegen enige vorm van affectie. Ik vind het eigenlijk vreemd dat The Master het meest vergeleken wordt met There Will Be Blood. Dit zal wel komen doordat The Master een wat meer cynische film is, zoals zijn directe voorgangers, terwijl de vier eerste films van Paul Thomas Anderson vrij warmhartig waren.

De meest directe geestverwant van The Master in het werk van Anderson is wat mij betreft de minst voor de hand liggende: Punch-Drunk Love. Ja, die korte, lieve romantische komedie met Adam Sandler. Beide films gaan over een personage dat nauwelijks nog een echt connectie heeft met de samenleving, omdat beide hoofdpersonen nog maar net functioneren en zo nu en dan de grenzen van het sociaal acceptabele overschrijden, zij het op een totaal andere manier. Belangrijker is misschien nog wel dat de wereld waarin Anderson hun plaatst hyperrealistisch is, surrealistisch haast. In alle films van Anderson wordt de waarheid wat aangedikt, maar in deze twee films het meest. Daarbij heb ik de indruk dat die twee films het meest op gevoel zijn gemaakt. De camera, de montage en de muziek lijken een uitdrukking van bijna pure emotie.

Vandaar dat ik me niet zo druk maak over dat The Master de aanvankelijke belofte van een grootse film over Scientologie niet helemaal waarmaakt. De film werkt op dat niveau wel, maar niet optimaal. We krijgen er echter iets wat krachtiger is voor terug. Zelden heb ik een film gezien waar het gevoel van verlorenheid zo invoelbaar was. Door de oorlog is Freddie Quell duidelijk zijn connectie met de wereld kwijt geraakt en zijn poging die terug te krijgen via The Cause en Lancaster Dodd vond ik boven alles ontroerend, maar ook akelig. Daarnaast is het verhaal van Lancaster Dodd bijna even boeiend. Daar gaat het om een man die bijna de noodzaak van zijn zelfopgerichte religie kwijtgeraakt is en het opnieuw vind in Freddie Quell, een persoon waarin hij zich denk ik lijkt te herkennen. Het zou me niets verbazen als Dodd ooit zo verloren was als Quell, maar door zijn intellect eruit gekomen is. Er wordt vaag naar gehint dat er parallellen zijn tussen Dodd en Quell. Helaas is er voor Dodd geen echte manier om met Quell om te gaan. Dodd zit vast in zijn Cause en daar is geen plaats voor Quell. Dodds vrouw Peggy, wiens stoel in haar laatste scène op een troon lijkt, is de werkelijke dictator van The Cause. Adams wordt zelden genoemd in besprekingen van de film hier, maar ze is ontzettend goed. Ik ben zeer blij met haar Oscarnominatie, al gaat ze nooit winnen van Anne Hathaway.

Dus we hebben hier een film over een bijna perfecte vriendschap. Quell wordt voor het eerst in lange tijd weer diep geraakt door een mens en vindt een surrogaatvader. Dodd vindt een surrogaatzoon, iemand die hij werkelijk hoopt te helpen met zijn Cause. Maar het is die Cause die uiteindelijk de vriendschap in de weg zit. Doordat Dodd vastzit in zijn eigen religie eindigt hij als de grote verliezer van de film. Quell is geen grote winnaar, maar is wat menselijker geworden en lijkt weer een connectie te kunnen maken met andere mensen. In zekere zin gaat het om hoe goede bedoelingen van religies of andere idealistische instellingen vaak zo rigide worden dat de oorspronkelijke intenties verloren gaan. Maar het is vooral een film over twee mensen en films over mensen zijn meestal de beste wat mij betreft.

Moet ik zeggen dat ik Phoenix en Hoffman geweldig vind? Hoffman speelt misschien de rol van zijn leven en dat is een extreme opmerking voor iemand van zijn caliber. Phoenix maakte al indruk op me toen ik in mijn vroege tienerjaren Gladiator voor het eerst zag. Sindsdien ben ik een soort van fan, al heb ik relatief weinig van hem gezien. Het hielp ook niet dat hij vier jaar geen film heeft gemaakt, dankzij I'm Still Here. Dit is de rol waar hij altijd op gewacht lijkt te hebben. Duistere personages passen bij hem. Hij zet de rol vrij dik aan, maar dat werkte, want een film als deze heeft een wandelende handgranaat nodig. Ik vroeg me wel af of zijn lip werkelijk beschadigt was waardoor hij moeilijk praatte, of dat het moest voorstellen dat zijn personage fysieke schade had opgelopen (in de oorlog?) en daardoor zo afwijkend praatte. Het werkte in ieder geval.

Prachtige film, die misschien nog wel eens beter kan worden met herzieningen ook.
4,5*