Opinions

Een typische film voor dit soort thematiek. Waargebeurde verhalen over mensen die onrechtvaardig ergens van beschuldigt zijn bestaan er genoeg en het is opvallend hoe weinig ambiguïteit dergelijke films altijd hebben, terwijl dat een voor de hand liggende eigenschap zou zijn. Het zijn echter bijna altijd heldenvertellingen. Niet onterecht, maar soms zou ik iets minder overdrijving willen. Al valt het bij In the Name of the Father nog mee. Dat is een integere verfilming of in ieder geval een verfilming die weet te doen alsof hij integer is. Sommige momenten zijn iets te overduidelijk gefictionaliseerd (onzin dat een briefje met daarop "Do not show to the defence" hier gepresenteerd wordt als doorslaggevend bewijsstuk, ondanks dat iedereen dat had kunnen schrijven). Het originele verhaal was al indrukwekkend genoeg, dus waarom moet het er dan dikker opgelegd worden? Dan heb ik het niet over de keuze om vader en zoon binnen één cel te plaatsen. Ik vroeg me al af of het werkelijk mogelijk was, zeker omdat niet eens één van de andere medeveroordeelden in dezelfde gevangenis zat. Deze keuze werkt dramatisch echter wel.

De film wist me in ieder geval zeer mee te slepen in het verhaal. Het is goed gemaakt en goed verteld, zelfs al is het verder geen uitzonderlijke film. Daniel Day-Lewis trekt het vooral boven het gemiddelde uit. Een intense performance, één van de beste van deze sowieso al indrukwekkende acteur. Pete Postlethwaite was ook prima. Alleen Emma Thompson deed me opvallend weinig hier.
3,5*

In the Valley of Elah is een aardig wegkijkende film, maar Haggis heeft echt te weinig talent als scriptschrijver en regisseur om hier echt het diepgaande meesterwerk van te maken waar hij overduidelijk op hoopte. Zijn enige talent lijkt erin te liggen om ingetogen en geloofwaardige prestaties uit zijn acteurs te halen. Dat gold voor Crash en dat geldt ook voor Elah, met name dankzij Jones en een opvallend goede Theron.

De maatschappijkritiek is echter weer te simplistisch, maar bovenal heeft het geen enkele impact. Ik was zelfs teleurgesteld toen de uiteindelijke bekentenis kwam, die erg zwak gebracht werd. Vervelend is dat Haggis alles er ook zo dicht bovenop legt. Die vlag op het einde is zelfs volslagen belachelijk. Uiteindelijk is In the Valley of Elah echter vooral een film die zijn standpunt niet voelbaar maakt. Het blijft bij ik-stond-erbij-en-ik-keek-erna. Er is niet echt sprake van een echt slechte film, maar er is tegelijkertijd niets om hem mee aan te raden.
2*

Goede film, maar wel een waar ik met gemixte gevoelens achterbleef. In This World maakt vooral indruk door zijn realistische portrettering van een vlucht vanuit een land van de derde wereld naar Europa. Het is geen documentaire, maar Winterbottom weet me te overtuigen dat een vlucht werkelijk zo kan gaan. Sommige scènes zijn werkelijk beangstigend, met als hoogtepunt (of dieptepunt), die scène in de container, die ik niet snel zal vergeten. De film vat op krachtige wijze de uitzichtloze situatie van vluchtelingen, die droevig naïef verwachten dat in Europa al hun dromen waar worden. Als Europese kijker zie je uiteraard al aankomen dat het heel anders zal aflopen.

Wat dit betrefd is het een geweldige film dus, maar Winterbottoms aanpak is mij ook net weer iets te afstandelijk. Dat hij sentiment en melodrama probeert te vermijden is bewonderingdwaardig, maar niet als het ten koste gaat van betrokkenheid. Winterbottom weigert gewoon om ook maar enigzins in te gaan op de karakters van de hoofdpersonen die hij volgt. We kunnen de motivatie waarom die mensen hun land uit vluchten natuurlijk raden, maar ik denk dat ik meer meegeleefd zou hebben als die motivaties door de personages genoemd werden. Momenten waarin we de personages gewoon rond zien lopen of in een vrachtwagen zien zitten, zijn op deze manier gewoon minder interessant. Mijn eigen gedachtes bij dergelijke momenten kunnen veel invullen, maar de film geeft nogal weinig om mee te werken.

Een van de krachtige effecten die een film kan hebben is dat het ons onderdeel kan maken van een ervaring die gewoonlijk ver van ons afstaan. In This World slaagt hierin tijdens de benauwde momenten van de reis, maar de mensen waar het om ging bleven voor mij vreemdelingen, bijna als pionnen op een internationaal strijdveld om een goede plek in deze wereld.
3*

Andrew Niccols grootste talent lijkt het verzinnen van concepten te zijn. Die zijn eigenlijk altijd wel intrigerend bij zijn films, waardoor ik ze steeds weer wil zien, ondanks dat hij verder als regisseur geen uitblinker is (al moet ik Gattaca eens herzien). Zijn beste werk is nog steeds het script voor The Truman Show, maar ik vraag me tegelijkertijd af of die niet gewoon gered is door de regie van Peter Weir. Het probleem is een beetje dat Niccol zijn concepten nooit overtuigend genoeg uitwerkt, behalve in Truman.

In Time heeft hetzelfde probleem, maar het concept is leuk genoeg om een boeiende film op te leveren die licht vermaakt. Het idee om geld letterlijk tot tijd te maken is geestig en het geeft de film een bepaalde urgentie waardoor het als thriller prima werkt. Het gewicht van iedere uitgave wordt gevoerd, waardoor betalen voor de bus ineens spannend wordt. Dat arme mensen uit de getto het aangewend zijn hard te lopen, omdat ze altijd tijd tekort hebben vond ik een leuk detail. Als metafoor voor de financiële crisis is het allemaal niet bepaald subtiel, maar dat de hoofdpersonen bezig zijn iedereen even veel tijd te geven om zo arm en rijk gelijk te stellen vond ik wel grappig. Niemand lijkt het door te hebben, inclusief misschien Niccol zelf niet, maar in feite is dit de meest communistische film die ik ooit uit Hollywood heb zien komen.

Jammer dan weer dat Niccol het allemaal zo serieus brengt. Het werkt voor mij beter als komedie op de een of andere manier, maar Niccol komt niet verder dan enkele woordgrapjes rond "tijd" en wat verwarring over de leeftijd van personages (het moment waarop Kartheiser zijn moeder, stiefmoeder en dochter voorstelde was wel zeer geestig). Daarnaast is het jammer dat Niccol, nu hij toch voor de serieuze aanpak gekozen heeft, niets doet met het concept eeuwig leven. Aanvankelijk hebben we nog eens personage dat wanhopige acties uithaalt, omdat hij al te lang geleefd heeft, iets wat mij zeer boeide. Helaas gaat dit personage er snel aan en wordt het met dit motief niets meer gedaan. Niccol werkt verder veel dingen gewoon niet uit. Zo heeft schurk Cillian Murphy (die trouwens duidelijk tien jaar te oud is om voor 25 door te kunnen gaan) geen enkele motivatie, behalve dan dat hij agent is. Ook ziet de getto er niet bijzonder dreigend uit, ondanks dat er een suggestie is dat het hel op Aarde moet voorstellen. Zeker qua sfeer had daar meer ingezeten.

Wat overblijft is vooral een echte Hollywoodfilm. Als zodanig werkt het wel, maar er zitten hier meer ideeën in dan eruit komen.
3*

Wat een vreselijk slecht script heeft deze film zeg.

Het hele centrale idee is eigenlijk al gewoon knudde. Zo'n moeder die belangrijke geheimen heeft mede te delen aan haar kinderen en daarmee wacht totdat ze dood is en het via een brief kan doen is één ding, maar dat ze vervolgens een opdracht stuurt die potentieel levensgevaarlijk is of op zijn minst moeilijk te volbrengen en uitgaat van een hoop toevalligheden is een stap te ver. Maar wat me het meest dwars zat, buiten de vraag waarom de moeder niet gewoon tijdens het leven uit de school geklapt was, was wat die moeder nou in vredesnaam probeerde te bereiken door haar kinderen op dit pad te sturen. Aan het einde, als alle onthullingen met dank aan mijnheer de scriptschrijver onthult zijn, krijgen we een laatste brief van de moeder waarin ze niet alleen verteld dat dit allemaal een liefdesverhaal was (wat?), maar dat ook nog eens eindelijk de cirkel van haat verbroken was. Wel cirkel van haat? Die van haar? Die van haar verkrachterzoon? Niet die van de kinderen, want die zaten niet in zo'n cirkel van haat, maar als ik hun was zou ik hun moeder nu veel meer haten, nadat ze mij op zo'n gevaarlijke, vage reis gestuurd had, terwijl ze die informatie op zijn minst gewoon in die brief had kunnen zetten.

Het is allemaal zo extreem gekunsteld dat het nauwelijks nog serieus te nemen valt als drama. En dan heb ik het nog niets eens gehad over die beruchte onthulling dat de vader van de kinderen hun broer is. Geen idee wat dit hier te zoeken heeft of hoe het aansluit bij het thema, maar ik vond het nogal een rare toevoeging aan het verhaal, terwijl ik zo een aantal films kan noemen met een bijna zelfde onthulling waarin het wel werkte. Helaas kan ik die niet noemen vanwege spoilergevoeligheid. De ontknoping was echter niet eens het ergste. Dei scène waarin die twee broers van Nawal haar vriend neerschieten en dreigen hetzelfde te doen met hun zus, waarna ze kalmpjes in het rond staren als hun moeder (of oma?) ze tegen houdt, is erg slecht geacteerd en geregisseerd. En dan moet het stuk nog komen dat Nawal verandert in de Vrouw die Zingt, waardoor de film tijdens ineens in een mythische vertelling verandert in een serieuze, werkelijke context. Het werkte voor geen meter en het voorkwam telkens weer dat ik ooit echt in de film kwam. Vanaf minuut 1 voelde dit geforceerd aan.

Natuurlijk is dit hele familiedrama een grote allegorie, kennelijk voor de religieuze haat in landen in het Midden-Oosten waar eerwraak decennia lang doorgaat. Ja, maar wat hebben die kinderen van Nawal, die nooit in zo'n haatcirkel hebben gezeten, hier mee te maken? Waarom vind die moeder het nodig om ze die wereld in te trekken? Lubna Azabel mag dan in wezen een nederig personage spelen, maar ze acteert toch alsof ze weet dat ze een Grote Vrouw speelt. Ik vond het irritant en gewoon een slechte acteerprestatie, al is de regie hier ook wel schuldig aan. Ik geloofde nooit dat Nawal een Grote Vrouw was en vond haar behandeling van haar kinderen tijdens het leven al niet sympathiek (maar dat was ook niet de bedoeling), maar na haar dood zowat psychopatische vormen aannemen.

Een paar individuele momenten werkten wel, maar buiten het gebruik van Radiohead in de opening om, kan ik me nu, een paar dagen later, al niet meer herinneren wat die momenten waren. Misschien is mijn eindscore dan zelfs nog te hoog. Ik zie vooral een film die goedkope plottwists en een hoop ellende gebruikt om diep over te komen.
2*

Nolans films beginnen makkelijk te beoordelen te worden. Hoewel zijn films absoluut niet telkens een herhaling van zetten zijn, hebben ze constant hetzelfde effect op me. Al zijn werk is intrigerend op papier (behalve Batman Begins wat mij betreft), maar Nolan is niet goed genoeg om eruit te halen wat erin zit. Echter, hij levert wel bijna altijd uitstekend entertainment. Waar plaatst dat Nolan in de lijst van regisseurs van dit moment? Wel, hij is misschien de beste van alle blockbusterregisseurs in Hollywood, maar dat stelt niet zoveel voor tegenwoordig, lijkt het. Hij ligt nog enorm achter bij veel leeftijds- en landgenoten die in het independentcircuit werken.

Positief in Inception is in ieder geval dan Nolan eindelijk lijkt te zijn afgestapt in geforceerde plottwists die zo graag willen verrassen dat ze irritatie opwekken. Inception is rechttoe rechtaan en dat bedoel ik als een compliment. Ik lees hier veel verschillende berichten over hoe ingewikkeld deze film wel niet is. De een beweerd dat het een uiterst moeilijke film is, de andere dat zelfs de domste persoon het waarschijnlijk nog kan volgen. Mijn gevoel is toch meer dat de hoofdlijn simpel is en zelfs klassiek is gestructureerd, als een traditionele heistfilm. Maar laten we eerlijk zijn, Nolan werkt deze reis zo gedetailleerd uit dat we niet kunnen spreken van hap-slik-weg-niveau. Veel van de dialogen van Nolan gaan diep in over mogelijke werkingen van de hersenen en er worden nogal wat abstracte onderwerpen aangesneden die Nolan meer literair wil maken. Het zorgt voor een eerste deel waarin je vooral enorm goed moet opletten wil je de werking van de droomlagen en concepten als de Limbo begrijpen. Dit is het zwakke deel van de film, het uitlegdeel. Het mist pakkende dialogen en slechts enkele van de besproken concepten krijgen er een mooie visualisering (al is de stad die ingeklapt wordt wel geweldig, evenals de filmversie van Eschers eindeloze trap). De reden waardoor ik mijn interesse in de film niet verloor was omdat ik dit soort theorieën rond de werking van de hersenen, hoe onzinnig ook, bijna altijd wel leuk vind om te horen. De vraag is of dit ook herziening overleefd. Bij het vergelijkbare The Matrix was dit namelijk niet het geval.

Het tweede gedeelte is dan ook vooral waar het echt om draait. Veelgehoorde kritiek is dat als de heist eenmaal begonnen er alleen maar gekozen wordt voor een actie-aanpak. Zelf vond ik dit juist sterk werken. Wat Nolan hier doet lijkt makkelijker dan het is. Als een Hollywoodversie van The Saragossa Manuscript duikt hij hier verschillende verhaallagen in, die elkaar beïnvloeden. Het is geen kleine kunst om alles overzichtelijk te houden. Belangrijker is dat geen enkele actiescène erin lijkt te zitten puur om er een actiescène in te hebben. Alles heeft een doel en bij constant bleef ik het gevoel hebben dat er iets op het spel stond. Cobb's relatie met zijn vrouw, de hoofdheist met Murphy en de teamleden die allemaal in een andere droomlaag zitten zijn geen elementen die je gemakkelijk combineert, maar hier voelt het als een eenheid aan.

Uiteindelijk valt dit tweede deel het beste te beschrijven als een vrije val en hoe toepasselijk is dat voor een film, waarin vrije vallen een rol spelen. Als kijker wordt je letterlijk het diepe in gegooid. Het grote plot is overzichtelijk, maar juist het ontdekken van kleine dingetjes, het toevoegen van miniscule elementen die het totaalplaatje helderder maken maken dit tot een bevredigende ervaring. De spanning zat er constant goed in en dat is het belangrijkste. Tevens was de gewichtloze scène met Levitt geweldig. Wel verwijdt ik de film een gebrek aan hoognodige humor en ook had ik het gevoel dat Nolan leek te denken dat de film een emotionele snaar van ontroering zou raken, maar dat viel tegen. Anderzijds verliest hij zich daarmee nooit in sentiment gelukkig.

Eigenlijk zijn de teleurstellingen die ik had voornamelijk klein, maar het waren er vrij veel. Ik had het al over het gebrek aan humor en het wat uitleggerige eerste deel. Dat hele subplot met dat bedrijf dat achter Cobb aan zat wordt plotseling ineens vergeten. Nolan blijft ook meer geïnteresseerd in ideeën en plot dan in mensen, waardoor de goede acteurs helaas nooit meer kunnen doen dan vakwerk leveren, al schoot Cillian Murphy er voor mij toch wel uit. Ondanks dat hij de target was, wat in de doordeweekse heistfilm vaak een van de meer hatelijke personages is, was hij hier de enige waar ik nog wel mee kon leven.

Wat mij op een persoonlijk vlak tegenviel was dat de film niet mijn gevoel voor dromen uitbeelde. Ik weet niet hoe andere mensen dromen, maar die paar dromen die ik me herrinnerde waren allemaal absurd, surrealistisch en er viel eigenlijk nooit een touw aan vast te knopen. Maar een plotingestelde regisseur als Nolan kan daar natuurlijk weinig mee. Buñuels Un Chien Andalou en de films van David Lynch evenaren voor mij nog het meest het vervreemdende gevoel van een droom. Ik had ook niet de indruk dat Nolan werkelijk met dromen bezig was, maar meer met rationele gedachten. Waarom anders draaien de heists van Cobb juist om zo'n concrete ideeën en wordt er veel gepraat hoe die concrete ideeën ontstaan. Zelfs Limbo en de scènes met Mal zijn niet zozeer droomachtig, maar steunen op herrinneringen. Maar ik reken dit Nolan niet zwaar aan. Ik kan toch moeilijk verwachten dat hij de film maakt volgens mijn visie op dromen. Evengoed zou ik wel graag een dergelijke thriller zien waarin een personage vecht tegen de onlogica van dromen. Dat is pas een 'mission impossible'.

Alle kritiek kan niet wegnemen dat dit een erg goed stukje vermaak is. De hype is weer wat overdreven, maar wat kan mij die hype verder schelen? Goed werk, meneer Nolan, maar de tijd van excuses is hierna wel voorbij. De volgende film moet dat langverwachte meesterwerk worden, begrepen?
4*

Afgelopen jaren was ik het die regelmatig blockbusters die belachelijk hoog gewaardeerd werden op hun minpunten wees, maar deze keer doen we het schijnbaar andersom. Het valt me sowieso op dat voor de verandering eens de critici een publieksfilm hoger lijken te waarderen dan het publiek zelf. Waarom? Geen idee. Want hoewel The Kingdom of the Crystal Skull nog geen Raiders of the Lost Ark of The Last Crusade is, is het toch gewoon een uitstekend gemaakte avonturenfilm. En belangrijker: alles is typisch Indiana Jones.

Ik begrijp die kritieken dan ook niet zo goed. Iedereen vind schijnbaar het einde verschrikkelijk en mede daardoor wordt de film nu op IMDB door het halve forum de slechtste film van Spielberg genoemd. Vreemd genoeg zag ik in het einde toch echt precies hetzelfde einde als in de andere delen. De vijand probeert de macht te grijpen over iets bovennatuurlijks en wordt daardoor vernietigd. Dit ziet er altijd spectaculair uit. Ik zie ook niet in op welke manier een vliegende schotel vreemder is dan een heilige graal die het eeuwige leven geeft, of een ark met geesten. Gelukkig is Reinbo het met me eens, maar schijnbaar staan we alleen. Het is gewoon typisch Indy.

Ook vind ik de kritiek op die CGI zwaar overdreven. CGI in deze vorm bestond nog niet in de jaren '80 natuurlijk, maar het werd hier gewoon op precies de plaatsen gebruikt waar het in de voorgaande delen met vergelijkbare trukages gedaan werd. De sets en veel van de stunts zijn over het algemeen nog steeds gewoon het echte werk. En laten we eerlijk zijn: wie zou er nu nog een UFO of een alien zonder CGI maken? Als nu nog een acteur in een alienpak zou kruipen zou iedereen waarschijnlijk lachen.

Ik vind ook niet dat de film nou zo vaak veel te ver over de top gaat. Alleen die kernexplosie vond ik niet per se nodig. Voor de rest was het ook weer gewoon Indy-niveau. Dat slingeren aan die lianen was misschien wat vreemd bedacht, maar ik kon er wel mee lachen. Het is allemaal nooit serieus bedoelt.

Ik zie er nu gelukkig niet veel meer van, maar ik meen ook dat de film bekritiseerd werd omdat er teveel sentimentele familiewaarden in zouden zitten. Dat gevaar heerst altijd bij Spielberg, maar hij weet het hier goed terzijde te houden. Indiana Jonesfilms werden nooit sentimenteel en hier ook niet.

En Ford te oud? Hij is ouder, ja, maar daar waren de makers zich van bewust. Ik verbaasde me eigenlijk hoe goed hij het nog deed. Nog altijd zeer overtuigend. Ik lees hierboven dat het acteerwerk minder zou zijn, maar volgens mij is dit toch gewoon weer hetzelfde niveau als voorheen. Met een extra pluspunt: Blanchett is de eerste echt leuke schurk uit de reeks. Ray Winstone's rol was misschien wat overbodig, maar niet echt storend. Leuk eerbetoon aan Dernholm Elliott overigens!

En voor Reinbo: waar haalde je het idee vandaan dat Allen onder de botox zat terwijl ze er toch vrij gerimpeld uitzag? Ik weet verder ook niet hoeveel botox er in de jaren '50 was, maar ik zag deze week toevallig Chaplins A King in New York, waarin ook al dergelijke plastische chirurgie gebruikt werd. Men was er al vroeg bij.

De film heeft wel z'n nadelen. Zo heeft de eerste helft niet altijd even veel vaart en is de humor net iets minder dan in andere delen. Maar in zijn geheel is dit gewoon topvermaak. Ik begrijp er echt niets van als ik hier lees dat al die criticasters beweren de vorige films gezien te hebben en ook nog eens zeggen dat dit totaal anders is. Het is gewoon weer hetzelfde in mijn ogen. 20 jaar later misschien, maar toch zo traditioneel als rationeel nodig is.
Ik twijfel tussen 3,5* en 4*, maar ik ben in een goede bui. 4* dus.

Ik heb zojuist al een gigantisch lang bericht over Der Tiger von Eschnapur en Das Indische Grabmal bij Der Tiger geschreven en ik ga dus niet meer uitgebreid over deze film in. Mijn cijfer van 4* is voor beide films, want ze vormen gewoon een geheel. Ze zijn zelfs tegelijk gemaakt. Het is dan ook aan te raden ze in één keer achter elkaar te kijken als je de kans krijgt. Persoonlijk vond ik het voorgaande deel net ietsje beter dan deze. Hier is de verhouding verhaal/ avontuur minder in balans en krijgen de plotontwikkelingen dus meer de overhand. Toch blijft er genoeg te genieten over.

4*

Soms is het moeilijk om te weten wat je met een film aan moet. Ik denk dat L'Inferno zo goed is als een film uit 1911 kan zijn. Natuurlijk zijn de effecten veroudert en natuurlijk gebruikt het de beeldtaal van dat moment. Maar het roept bij mij de vraag op of er nog wel een plaats is voor cinema als dit, buiten de gescheidenisboekjes om.

D.W. Griffith staat vaak (niet helemaal terecht) te boek als de man die de films hun definitieve vorm gaf, waarmee bedoelt wordt dat hij klassieke montage en dingen als close-ups aan de cinema toevoegde, waardoor een filmverhaal veel beter verteld kon worden. De meeste films volgen tot op zekere hoogte dit model of gaan er bewust tegenin. Er kwam toen ook gewoon meer oog voor zowel narratief als esthetiek in film.

L'Inferno stamt echter van voor die tijd en dat levert problemen op. Het is misschien hard om een film aan te rekenen dat hij typisch voor zijn tijd is, maar het levert wel een hoop gebreken op tijdens het kijken. De regisseurs hebben het zich ook wel moeilijk gemaakt om voor één van de eerste lange speelfilms meteen een van de moeilijkst verfilmbare verhalen te pakken, die van Dantes Inferno. Voor wie het gelezen heeft is het niet verwonderlijk dat er nog geen definitieve filmversie bestaat en deze drie regisseurs hebben het extra moeilijk. Het zijn niet eens zozeer de effecten die verschrikkelijk zijn; met uitzondering van het grote ijsmeer dat totaal niet lijkt op ijs of een meer is het knullig maar acceptabel. De filmstijl is het probleem. Er zijn dus geen close-ups, wat nogal frustrerend is, omdat je de verschillende straffen van de hel nauwelijks goed kunt volgen. Je zou op zijn minst wensen dat er nagedacht lijkt te zijn over de kadrering, maar de twee hoofdpersonen in het midden zetten lijkt genoeg voor de regisseurs. Dit is ook een film die baat zou hebben gehad bij meer editing. De hele tijd wou ik dichterbij komen en meer overzicht over de situatie krijgen, maar ik moest het doen met eeuwigdurende shots van een lange afstand.

Daar komt nog eens bij dat hier ook niet sprake is van een goede verteller. Kennelijk nemen de drie regisseurs aan dat ieder La Divina Comedia gelezen heeft, want alles wordt bijzonder slecht uitgelegd, ondanks de titel cards. Zo kan iedereen nu denken dat Fransesca in de Hel verblijft omdat ze haar geliefde gekust heeft, wat natuurlijk absurd is. Daarbij denken de schrijvers kennelijk diep te zijn door te vermelden wie Dante allemaal aansprak in de Hel, zonder vaak toe te lichten waarom en wat er überhaupt gezegd werd. What's the point? Wie snapt het die het gedicht niet kent? De complete moraal en de diepere lagen worden telkens minimaal aangehaald, waarna men lijkt te vragen aan de kijker om het zelf af te maken met hun Dantekennis. Nou heb ik het boek recent nog gelezen, dus dat lukte nog wel, maar wat moet iemand hier mee die niet bekend is met La Divina Comedia?

Dus waarom deze film nog bekijken? Omdat het een van de eerste lange speelfilms is (Hollywood had nog altijd geen poging gewaagd!)? Omdat het überhaupt een van de weinig overgebleven werken uit die tijd is? Wellicht, maar van alle belangrijke historische films behoort L'Inferno tot de groep die op zichzelf het minst overeind blijven. Het is gewoon verdomt saai om naar te kijken en zelfs objectief gezien bij vlagen een slechte film. Dat het 'belangrijk' is maakt het in dit geval duidelijk nog lang niet goed. En mensen die kennis willen maken met Dante moeten hier ook niet beginnen.

1,5*

Erg leuke film, wat ik ondanks het gemiddelde ook wel had verwacht. Ik hou wel van verhalen over losers die zichzelf in een grootse positie plaatsen waar ze niet in passen en Mark Whitacre is een voorbeeld uit het echte leven. Wat een merkwaardige man was dat, bizar dat zijn vrouw het tot op de dag van vandaag met hem uithoudt. Matt Damon heeft intussen een aardige carriére opgebouwt met sluwe karakters die zich op bijna onzichtbare wijze aanpassen aan de situatie (Ripley, Bourne), maar dit slaat toch alles. Het constant verzinnen van nieuwe leugens maakt de film steeds verwarrender, maar ook grappiger. Het is geen brede humor, maar eerder een subtiele glimlach. Een veelzijdige film is het niet, maar het ijzersterke scenario en Damon (in zijn beste rol?) houden de boel constant levendig.

Geen enorm geweldige film, maar wel een voor in de hoogste regionen van de 3 en een halve ster.

De eerste film van Tarantino sinds Pulp Fiction die ik weer echt leuk vond, al wordt het niveau van dat meesterwerk uit 1994 nog lang niet gehaald. Niet dat ik geloof dat Tarantino die film ooit nog zal overtreffen.

Inglourious Basterds is minder perfect dan de Kill Bill-films, maar ik vond hem vermakelijk. De minpunten voor Basterds zijn duidelijk: veel scènes worden te lang uitgerekt en bovenal zit er te weinig afwisseling in. Tarantino kan hier een dialoog soms een kwartier lang vasthouden, soms zelfs langer. Op zich een hele kunst, maar al die dialogen hebben vaak een onderliggende spanning die soms iets te ver gerekt wordt. Nu stoorde ik me er niet zo aan, vooral omdat ik me altijd bleef afvragen hoe de scène nu ging aflopen, maar ik denk dat de herzieningswaarde hierdoor vrij laag is. Reinbo heeft wat dat betrefd waarschijnlijk gelijk. De film duurt 2 en een half uur, maar bevat nauwelijks 10 scènes. Vrij uniek, maar ik zie dan toch graag meer gedaan worden met zo'n lengte.

Vooral omdat er met dit concept zoveel mogelijkheden zijn. Slechts één scène waarin we de Basterds veldwerk zien verrichten is wel érg weinig. Daarbij komen erg veel scènes op het zelfde neer. Er is meestal een situatie waarin iemand een geheim heeft of waarin iemand bedreigt wordt en we wachten af of de de bom wel of niet ontploft. De openingsscène is zo, de scène in het restaurant met Shosanna, Goebbels en Landa, de scène tussen Von Hammersmarck en Landa, de scène tussen Landa, Raine en die andere Basterd, de scène in de kelder... Ongeveer drie kwart van de film is dus bijna gebaseert op één scène-idee. Er valt toch wel meer te verzinnen? Ook buiten actiescènes om.

Dat gezegd hebbende is het wel allemaal ontzettend vermakelijk. Landa is een geweldige bad guy, sterk vertolkt door Waltz in maar liefst 4 talen. Ik vond ook Mélanie Laurent een interessante verschijning. Schitterende vrouw, maar het is vooral opvallend wat Tarantino met haar krachtige en toch breekbare verschijning doet. Die scène met dat Bowie-nummer is dan ook groots in dat opzicht. Ze deed me meer dan de twee Thurmanrollen en is hiermee voor mij de ultieme Tarantino tough-girl. Kruger is ook een bijzondere toevoeging. Als het niet aan Waltz lag was dit voor mij net zo'n Tarantino-vrouwenflick geweest als Kill Bill 1 en Death Proof. De rest van de cast is vooral erg leuk. Ik snap de kritiek wel op Brad Pitt, maar wat mij betrefd had je toch echt iemand nodig met een star-power zoals Pitt om de rol echt goed te brengen. Het maakt die rol gewoon vermakelijker. Ik vond er niets mis mee in ieder geval. Eli Roth heeft vooral een geweldige rotkop, die hem vermakelijk maakt als de Bear-Jew. Hetzelfde geldt eigenlijk ook voor Schweiger al wordt er uiteindelijk te weinig met zijn personage gedaan.

De humor in deze film is ook anders dan in ander werk van de regisseur. Die waren vooral grappig door een bepaalde coolheid en door enkele verrassingen, maar hier maakt Tarantino wat meer zichtbare, makkelijk aanduidbare grappen. Zo'n scène waarin Pitt en zijn makkers Italiaans moeten spreken lijkt bijna wel uit een komedieserie te komen. Wel een goede komedieserie moet ik daarbij zeggen, want ik kon er erg om lachen. Het is sowieso een erg grappige film, naast een erg spannende.

Het zijn echter toch vooral de verrassingen die het 'm doen. Sommige beschuldigen de film van pro-Nazisisme of zelfs een ontkenning van de Holocaust, maar die mensen snappen deze film niet. Inglourious Basterds is het tegenovergestelde van een Holocaust-ontkenning. Was de jodenvervolging er niet geweest, dan was deze film waarschijnlijk nooit gemaakt. Tarantino voelt waarschijnlijk als veel meer mensen dat de tweede wereldoorlog een beetje in een anti-climax is geëindigt. Gelukkig was het na zes jaar eindelijk afgelopen, maar de grote schurken zijn nooit op een bevredigende manier gestraft. Tarantino dacht schijnbaar dat als het niet in het echt kon, dan maar op film. En waarom ook niet? Hitler en zijn topmannen laten omkomen op het einde vond ik een meesterzet. En in Tarantino's werled worden er zo ook nog eens heel veel jodenlevens gered. Dit is dus geen ontkenning van de Holocaust, want Tarantino presenteerd dit duidelijk als een fantasie. Dit is een cinematische wraak voor de Holocaust. Misschien niet de meest smaakvolle manier om het te doen, maar die hele jodenvervolging was minder smaakvol. En lijkt me een typische Tarantinodroom dat de Nazi's door film kapotgemaakt worden, zoals hier letterlijk uitgebeeld wordt.

De filmverwijzingen zijn hier trouwens vreemd. Niet zo storend aanwezig zoals in de voorgaande films, maar aan de andere kant wordt er meer over films gepraat nu. Er zit zelfs een in dialoog waarbij de kijker het verschil moet weten tussen filmproducenten Louis B. Mayer en David O. Selznick om het punt te snappen. Hoeveel mensen in het publiek zouden dit snappen? Ach, wat maakt het uit.

Goed om te zien dat Tarantino het spoor weer teruggevonden heeft, al kan het nog beter.
4*

The Big Sleep in the seventies.

Het is jammer, maar misschien onvermijdelijk dat Inherent Vice nu vooral bekend staat als een film met een onnavolgbaar plot. Ik had de waarschuwing vooraf ook al gekregen, maar al te wakker lag ik daar niet van. The Big Sleep is immers één van mijn meest favoriete detectivefilms en is ook moeilijk te begrijpen op een plotniveau. Wie precies wat heeft gedaan is vaak niet het meest interessante van zulke verhalen. Wel het milieu waarin ze zich afspelen en eventueel het waarom van de misdaden. Inherent Vice scoort in ieder geval op het eerste vlak hier.

Ik zeg er maar meteen bij dat ik, in tegenstelling tot The Big Sleep, het hier totaal verdedigbaar vind dat het verhaal moeilijk te begrijpen is. Sterker nog, het is essentieel voor de bijzondere sfeer. Het zette mij dichter bij Doc en zijn stonede conditie. Het is net alsof je af en toe een glimp opvangt van een of andere samenzwering, maar te veel met je hoofd in de wiet (en wat al niet meer) zit om er precies een coherent geheel van te maken. Het is moeilijk met concrete voorbeelden te staven, maar ik kreeg ook sterk de indruk dat Doc zelf onzeker was of alles wat hij zag nou wel werkelijk gebeurde of een combinatie was van hippie-paranoia en slechte drugs. Geen wonder dat Bigfoot ook altijd vooraf vroeg of nieuwe informatie niet slechts een waanbeeld was.

Het creëert een heel eigen sfeer. Dromerig bijna; een soort bijna-surrealistische nachtmerrie vol maffe figuren en gebeurtenissen die maar half verklaarblaar lijken. Wel helpt het dat tussen dit rariteitenkabinet aan personages Doc zelf wel heel helder als karakter geschetst wordt. Met een meer nuchtere held zou het allicht een meer frustrerende film worden. Het tijdsbeeld is ook heel goed gedaan en voor een deel voelt dit ook wel wat aan als een van de meer out-there-films die je eind jaren '60, begin jaren zeventig aantrof. Natuurlijk is daar ook bewust op ingespeeld, niet alleen door aankleding en de muziek, maar ook door camerawerk bijvoorbeeld. Dat laatste is erg fraai, al viel vooral het kleurgebruik me op. Die introductie van Shasta aan het begin is een bijzonder mooi staaltje van gebruik van licht en kleur.

Helaas een groots meesterwerk is het naar mijn gevoel niet, wat extra jammer is want de vijf films van Anderson hiervoor hadden een opzienbarende reeks aan vijf sterren of vier en een half. Inherent Vice is vaak briljant, mooi, grappig en soms zelfs licht ontroerend, maar het sleept ook zo nu en dan. Daarbij had ik soms wat moeite met de humor. Nou is Inherent Vice al een wat vreemde mix van elementen, met zijn hard-boiled detective-plot, hippie-vibe, arthouse-stileringen en melancholische ondertoon, maar op een bepaalde manier komt dat altijd samen. De subtiele humor, vooral in de dialogen, werkt uitstekend, maar het was vreemd om daarnaast ook zeer platte, bijna puberale grappen te zien, evenals wat slapstick. Dit soort humor zit door heel de film, maar wel altijd enorm kort. Een kort, lomp grapje en weer verder. Fris misschien en hier en daar werkt het, maar ook even vaak voelde het wat geforceerd aan of doorbrak het de toon te veel.

Voor het grootste deel werkt dit zeer goed, gelukkig. Ik hoor her en der dat dit een groeier zou zijn. Misschien. Het is nu bijna een week geleden dat ik hem zag en hij is door mijn hoofd malen. Een goed teken hoop ik. Zo goed als Andersons voorgaande werk is het misschien niet, maar het is ook niet iets waarvoor hij zich moet schamen.

4*

Dat Lynch een groot regisseur is zal ik niet snel in twijfel trekken. Hij weet me altijd wel een ongemakkelijk gevoel te geven en heerlijk vreemde scènes op het scherm te toveren. Inland Empire is niet anders. Er is weer genoeg te beleven en te zien en een aantal momenten zijn wederom briljant en Lynchiaans naargeestig. Het enige wat Inland Empire voor mij anders maakt dan ander werk van deze regisseur is dat het totaalplaatje eigenlijk opvallend weinig indruk achterlaat.

Ik heb er geen problemen mee dat ik de film niet snap, laat dat duidelijk zijn. Dat is zelfs een kracht van Lynch, want dat wekt namelijk een vervreemdend gevoel op die voor een onderhuidse spanning zorgen. Daarbij kwam het op mij over als wederom een verhaal over een iemand met een alter ego die geconfronteerd wordt met haar zondes. In dit geval die Poolse vrouw die zich lijkt te schamen voor haar losbandige seksuele leven (en mogelijk ontrouwheid in het huwelijk) en zich vervolgens als Laura Dern haar angsten ziet confronteren. Of zoiets. Ik heb er geen studie van gemaakt en er zijn wellicht andere interpretaties mogelijk, maar met kennis van vorige Lynchfilms kom je toch al een heel eind lijkt me.

Mijn probleem is ook niet dat het niet overkomt als een coherent geheel, zoals andere lijken te stellen. Volgens mij heeft Lynch namelijk zijn uiterste best gedaan om alles aan elkaar te knopen. Er zit veel herhaling in van camerastandpunten, locaties, attributen, personages, citaten en zelfs complete scènes. Zo valt alles als een soort abstracte puzzel in elkaar. Het gevoel dat er gewoon maar willekeurige dingen gebeurden had ik nooit.

Het probleem is dat ik nooit echt betrokken werd bij wat er gebeurde. Mulholland Dr. is natuurlijk op de eerste plaats een briljante mind-fuck, maar daarnaast mag ook de sterke dramatische ondertoon niet vergeten worden. En eigenlijk hebben alle Lynchfilms wel zoiets, inclusief Lost Highway. Dit wordt bereikt door gelaagde personages, maar ook door af en toe een gewone scène toe te voegen. Deze zijn er niet om op adem te komen. Je zou zelfs kunnen stellen dat het tegenovergestelde waar is. Deze scènes dienen ervoor om de vreemde scènes vreemder te maken en de verlies van de realiteitszin van de personages voelbaarder te maken. Hier verdrinkt Lynch de kijker meteen in de waanzin. Daarnaast gooit hij ook weinig relatief drama en humor in de mix en lijkt hij te denken dat vervreemding genoeg is om de boel overeind te houden.

Zo komt het dat individuele scènes op mij wel werken hier, maar dat er een spanningsboog ontbrak die mij emotioneel betrokken maakte en benieuwd maakte wat voor gekkigheden er nu weer zouden komen. Het is nu iets te vrij allemaal. Sommige momenten zijn groots, andere vallen een beetje dood (al werd het gelukkig nooit saai). Briljant wordt het echter nergens. Of misschien bij die stukjes met die konijnen, die ironisch genoeg uit een andere film komen. Rabbits moet hoog op mijn nog-zien lijst komen staan, blijkt wel.

En ik weet dat het conservatief is om te zeggen dat DV lelijk is, maar ik denk dat er zeker een halve punt extra ingezeten had als Lynch wat traditioneler gefilmd had. Ik vond de kleuren nu wel erg dof en het geheel verloor sfeer. Ik heb niets tegen deze filmstijl, in Public Enemies werkte het geweldig. Inland Empire is echter eerder een argument tegen DV. Lynch schiet genoeg mooie plaatjes hier, maar DV verpest ze regelmatig een beetje.

3*

Ik was vooral benieuwd geworden naar deze film omdat ik gehoord had dat hij zou lijken op het prachtige Picnic at Hanging Rock. Ik zie inderdaad een duidelijke link, al verschillen de films uiteindelijk toch wel veel van elkaar. De overeenkomst zit hem natuurlijk in het opwekken van onderhuidse en overklaarbare spanning op een meisjeskostschool. Beide films proberen absoluut niet hun raadsels te verklaren en geven slechts kleine hints.

Innocence is nog gestileerder dan Picnic at Hanging Rock, maar toch vond ik Weirs film net iets beter, mede doordat de locatie mij wat meer intrigeerde, maar ook omdat het mij toch iets duidelijker was wat Weir nou met zijn film wilde bereiken (wat overigens niets met het oplossen van raadsels of het weghalen van mysterie te maken heeft).

Daarmee wil ik verder geen afbreuk doen aan Innocence, wat ik een goede film vond. De sfeer is prachtig en de meeste scènes werken gewoon. Ik vond met name het einde toch wel knap uitgevoerd. Minder goede stukken waren er ook, zoals de geslaagde ontsnapping van Alice. Ik had toch liever het gevoel gehouden dat ontsnappen uit deze wereld compleet onmogelijk was.

De film gaat me net te lang door en houdt me net iets te veel op afstand om er een echt geweldige score aan te kunnen geven, maar ik vond hem toch de moeite waard.
3,5*

Prima film, maar echt bijzonder kan ik hem toch ook weer niet noemen. Eigenlijk is er niks mis mee en kijkt de film goed weg, maar tegelijkertijd wordt het ook weer nooit echt superboeiend. Wel sterke acteerprestaties van beide hoofdpersonen. Ik vond eigenlijk de eerste helft het minst en de tweede helft in de media het best.

3*

Insomnia is een film die ik op papier interessanter vind dan in de uitwerking. De setup is erg goed: agent schiet per ongeluk zijn collega neer en moet zich net zo gaan gedragen als de moordenaar waar hij op de eerste plaats achterna zit. Klinkt als een briljant uitgangspunt voor een psychologische thrillerdrama, maar het grootste probleem hier is dat ik het nooit echt voelde. Niet de openlijke spanning van de thriller en niet innerlijke spanning van het drama. In plaats daarvan keek ik gewoon en dacht ik 'ja, dit is een interessant verhaal.' Maar dat maakt het geen grootse film natuurlijk.

Dat Stellan Skarsgård onsympathiek moet zijn en weinig emoties moet weergeven hoort erbij, maar evengoed geld wel de kritiek dat het geen boeiende prestatie is. Hetzelfde geldt een beetje voor de moordenaar. Ook meer een personage dat een aardig gegeven blijft, maar niet pakkend uit de verf komt. Het is allemaal realistisch gefilmd, maar misschien had hier een net iets gestileerdere aanpak beter gewerkt. De mist en de eeuwige zon worden hier iets te observerend gebracht, terwijl die twee eigenlijk hier de hoofdrol hadden moet spelen. Nu komt zelfs de titel niet uit de verf. Dat Skarsgard constant moe was merkte ik nauwelijks. Hij kijkt ook niet moe uit zijn ogen.

Ach, het is wel een aardig filmpje met een iets interessanter uitgangspunt dan de gemiddelde politiefilm, maar er had meer ingezeten.

Daft Story

Ja, het verhaal is te stompzinnig voor woorden, maar dat stoorde me totaal niet, want ik keek dit niet voor het verhaal. De attractie hier is hoe de muziek van Daft Punk samen speelt met de beelden. Dat pakt soms erg sterk en uit op andere momenten wat minder. Het is vooral de montage die het hem doet. Er wordt niet zozeer op ritme gemonteerd, maar meer naar beelden gezocht die een bepaalde muzieksequentie ondersteunen. Dat pakt zeker in de eerste helft hoed uit, wat een soms prachtig samenspel van muziek en beeld oplevert, waardoor het nauwelijks stoort dat de animatie nog al eens wat details mist en dat ik eigenlijk geen liefhebber ben van dancemuziek. Het valt hier allemaal wel op z'n plaats.

Helaas wordt het in de tweede helft een stuk minder. Enkele scènes zijn heel lelijk, zoals die begrafenis (die bloemen en lichtbolletjes...) of die droomscène waarin die vrouw met haar redder door hun veel te roze thuisplaneet zweeft. Geen enkele scène weet eigenlijk nog het effect te halen van de eerste helft.

Verder toch een leuk experiment voor een geanimeerde albumclip. Volgens mij zullen alleen fans van Daft Punk hier een meesterwerk in herkennen (terwijl bij een echt succes het bij wijze van spreke iedere band of muzikant had kunnen zijn), voor de rest is het misschien meer een curiosum.
3*

Wat een grappig idee: Nolan die zich laat inspireren door 2001: A Space Odyssey. Grappig omdat Nolans vertelaanpak altijd 100% het tegenovergesteld is van Kubricks film. Waar 2001 vooral met beelden en muziek spreekt en zo min mogelijk uitlegt, verwacht je van Nolan juist dat alles uitgelegd wordt. En dat gebeurt dan ook gewoon. Interstellar is 2001 met lopend commentaar van de personages.

In sommige opzichten is dat funest voor de film, waarschijnlijk de belangrijkste reden dat ik dit toch niet helemaal geweldig vind ondanks de sterke punten. Nolan is me altijd al misschien een iets te letterlijke regisseur geweest. Voor hem zijn personages metaforen die ook herkenbaar moeten zijn als metaforen en zich uitdrukkingen in stellingen. Als hij een mysterie maakt dan moeten er zo veel mogelijk verwijzingen naar de uiteindelijke onthulling gemaakt worden dat je het moeilijk kon missen (ja, ik vermoedde al snel dat Cooper op een bepaalde manier het spook was). De grote geheimen die het heelal met zich meedragen dienen voor Nolan niet zozeer als een ontdekkingsreis, maar als een podium om bewezen wetenschap op te dienen. 2001 was een reis naar het onbekende en zelfs daar voorbij, maar ik vermoed dat Nolan bang is voor het onbekende. Veel artiesten zouden die angst omzetten in een meesterwerk, maar Nolan verklaart het weg.

Dit klinkt misschien allemaal wat gemeen, al is het niet helemaal zo bedoelt. In zekere zin is Nolan wel op zijn plaats als regisseur van Interstellar. Hij heeft de ambitie en werkt graag met grote ideeën, het materiaal waarvan ruimtereizen gemaakt worden. Ondanks dat hij het woord meer vertrouwd dan het beeld is hij ook niet te beroerd om geregeld machtige shots op het beeld te toveren en hij staat ook niet boven vermaak. Ook niet onbelangrijk is dat hij de juiste mensen aan zich weet te binden. Natuurlijk koop je met een groot budget Hoyte van Hoytema en Hans Zimmer, maar ze leveren hier uitstekend werk. Zimmer zou hier zelfs misschien wel eens zijn meesterwerk kunnen afleveren. De muziek, samen met het sound design op zichzelf zorgen er al voor dat Interstellar boven de massa uit stijgt. Daarnaast groeit Nolan dramatisch. Diep aangrijpend is het niet, maar het sentiment wordt hier wel verdient en McConaughey is hier echt heel goed. De rest van de cast overstijgt helaas niet het statement dat ze moeten maken of het thema dat ze moeten verbeelden.

Echter, ondanks dat veel dingen hier sterk zijn miste er wat voor mij. Zelf vind ik het jammer dat de origineel beoogde regisseur Steven Spielberg zijn interesse in het project verloor. Hij is meer een visueel regisseur dan Nolan en als hij zijn gebruikelijke team vervangen had door Van Hoytema en Zimmer was de reis waarschijnlijk magischer geweest en was de behoefte om dingen uit te leggen waarschijnlijk ingeperkt. De entertainmentfactor zou ook niet minder zijn geweest.

Nu miste ik ook vooral iets tegen het einde. Die ruimte die zich in alle tijden in de dochters kamer bevind is gaaf ontworpen, maar voelt ook als een wat makkelijke oplossing aan en had misschien beter gewerkt zonder directe verklaring. De film mist een beetje een interessante ontknoping wat mij betreft, iets wat de onzekere ontdekkingsreis wat meer eer aan doet dan een toevallige ruimte die als een soort deus ex machina werkt.

Niettemin, het is een meer dan aardige ruimtereis en vooral op technisch vlak een prestatie.
3,5*

Aardige film, maar vrij onopvallend. Ik heb het origineel nooit gezien, ook niet meteen behoefte meer aan na deze film. Ik hou wel val films die gaan over een psychologische strijd tussen twee personages en daarom vond ik dit ook wel weer vermakelijk, maar de film behaalt nergens een echt hoog niveau. Misschien ook wel omdat er iets te veel gemoedswisselingen inzaten en dat ze vaak ook plotseling kwamen. Wel fijn geacteerd door Buscemi, al was het Miller die mij meer verraste.

2,5*

Werner Herzog's film over de doodstraf is verfrissend om twee redenen. Ten eerste vermeld Herzog duidelijk dat hij tegen de doodstraf is, maar gebruikt hij deze documentaire nauwelijks om dat punt te onderstrepen. Hij pakt gewoon een misdrijf waarvoor iemand ter dood veroordeelt is en spreekt met zoveel mogelijk mensen die er verband mee hebben. Ten tweede gaat het hier ook eens niet om iemand waarover je twijfelt of hij schuldig is. Michael Perry kan beweren dat onschuldig is wat hij wil, maar de documentaire laat er weinig twijfel over bestaan dat hij liegt. Hij heeft nota bene de politie naar de lijken geleidt. Dat Herzog juist koos voor criminelen die duidelijk een verschrikkelijke drievoudige moord hadden gepleegd om aan een auto te komen en daar een film om maakt die over het al dan niet aan de kaak stellen van de doodstraf is een gewaagde keuze. De film neigt naar een keuze tegen de doodstraf (mede dankzij het verhaal van die man die op Death Row gewerkt heeft), maar dat iemand de tegenovergestelde mening kan hebben na het zien van de film is niet ondenkbaar nadat je mensen als Jason Burkett en vooral Michael Perry gezien hebt. Herzog zelf heeft in interviews gezegd dat Perry de engste persoon is die hij ooit heeft ontmoet. DIt van de man die meerdere malen met Klaus Kinski heeft samengewerkt. Maar hij heeft gelijk, Perry komt in dit korte interview werkelijk als een echte engerd over.

Dit is een duistere film en dat komt gewoon omdat Herzog er voor kiest om over niemand te oordelen. Niet over de daders en niet over de doodstraf. Maar hij probeert er ook geen sympathie voor op te wekken. Dit is een observerende documentaire die je door de afstandelijkheid aan het denken zet. En er is veel om over na te denken, want Herzog laat een breed perspectief zien. Uiteraard leef je mee met de nabestaanden van de vermoorde slachtoffers (vooral die vrouw die in zeer korte tijd bijna haar complete familie verloor) en is er een afkeer voor de psychopatische daders. Daar tegenover staan de man die op de Death Row gewerkt heeft en het verhaal van de vader van een van de daders, die weet dat verlossing voor hem en zijn zoon er niet meer in zit en zoekt naar een lichtpuntje in zijn leven. Als laatste is er nog de ietwat bizarre vrouw die getrouwd is met één van de daders, ondanks dat ze hem pas na de misdaad ontmoet heeft. Is dit een sprankje hoop van liefde die Burketts ziel kan redden? Of is het waanzin? Moeilijk te zeggen in deze moeilijke documentaire.

Het is allemaal erg deprimerend eigenlijk, maar ik kan dan in ieder geval niet zeggen dat het me niets deed. Ik ben erg blij dat Herzog hier de afstand bewaard heeft en dat het geen simpele Michael Moore-achtige propangdafilm is geworden. Weinig documentaires hebben me in ieder geval zo geraakt, juist door zijn objectiviteit.
4*

Het duurde even voordat ik echt mee kon leven met Chris McCandless in deze film. Ik vond het namelijk een arrogante bal. Hij is zo'n typische adolescent die denkt dat hij een held is en dat zijn meningen over de maatschappij (die allemaal negatief zijn) de enige waarheden in de wereld zijn. Ik zat eigenlijk niet te wachten op een hoofdrolspeler die de wildernis in trekt bijna alleen maar om de mensheid eens een soort van lesje te leren. Ik begreep die McCandless echt niet, want hoe meer hij zeurde over de hypocrasie van de mensen, hoe sympathieker zijn metgezellen vaak waren. McCandless was gewoon een koppige vent met oogkleppen op, die maar één kant van de maatschappij ziet. Een negatieve kant, maar het lijkt wel alsof hij stiekem alleen deze kant wil zien, puur om zichzelf een doel te geven. Hij deed me aan Travis Bickle uit Taxi Driver denken. Alleen komt Travis Bickle's negatieve beeld voort uit eenzaamheid en zoekt McCandless juist de eenzaamheid op door de negatieve beelden.

Maar gelukkig kwam het toch nog helemaal goed met de film. Sean Penn leek begrepen te hebben dat McCandless' acties niet helemaal rationeel waren. En ik was nog blijer om te zien dat de clou van McCandless' reis is dat de mensheid zo slecht nog niet is en dat je gewoon anderen om je heen nodig hebt. Het mooie aan de film (en wat volgens velen hier de zwakte is) is dat Penn er niet voor kiest om McCandless óf als een held óf als een klootzak neer te zetten (iets wat Martin Scorsese in Taxi Driver overigens ook niet deed). Penn gaat voor de middenweg en dat levert een uiteindelijk prachtig portret op. Penn was zich bewust van de fouten van McCandless, maar had ook een zekere bewondering voor zijn doorzettingsvermogen voor de radicaliteit van diens acties. Een Jezusfiguur wordt McCandless in deze film in mijn ogen nooit. Het is gewoon een typische rebel, met zijn goede en slechte eigenschappen.

Het is dan ook tekenend dat de mooi geschoten scènes in de wildernis niet eens de beste zijn, maar dat het toch de ontmoetingen met andere personages zijn die de film zijn ware hart geven. Hal Holbrook wil ik hier in het bijzonder noemen. Ik had voor deze film nog nooit van de beste man gehoord, maar hij heeft een diepe indruk achter gelaten. Het speelt een personage dat al snel onevenwichtig neergezet kan worden, maar hij ontwijkt alle valkuilen. En het is aan hem te danken dat die scène in die auto niet vals sentimenteel wordt, maar echt ontroerend. Verder heeft de film natuurlijk een zeer solide cast, met onmisbare karakteracteurs als Catherine Keener, William Hurt en Marcia Gay Harden. Zelfs Vince Vaughn overtrefd zichzelf deze keer.

De kritiek die ik wel heb is dat de film, met name in het begin, soms wat fragmentarisch is, waardoor ik het avontuur soms niet zo sterk ervaarde als gekund had. En waar komt toch het gekke idee vandaan dat Skandinavische vrouwen altijd zomaar hun kleren uittrekken waar wildvreemden bij zijn? Dat is een vooroordeel die ik vaak in komedies zie, maar het wordt toch wel heel bizar om zoiets aan te treffen in een serieuze film als Into the Wild.

Ik ben ook best benieuwd naar het boek geworden, nu. Gewoonlijk hou ik er niet van om een vergelijking tussen boek en film te maken, maar ditmaal kan het interessant zijn. Ik dacht trouwens dat McCandless de film gewoon zou overleven en dat hij zelf het boek geschreven had. Het was dus een complete verrassing voor me dat de film eindigde met de dood van McCandless.

4*

Toch een beetje een tegenvaller. Dan bedoel ik zowel D.W. Griffith in het algemeen als Intolerance in het bijzonder. Griffith is voor mij een beetje vergelijkbaar met Eisenstein. Beide regisseurs waren zo vernieuwend dat ze hun plaats in het geschiedenisboek wel verdient hebben. Daar staat dan weer tegenover dat hun films kijken niet zo interessant is als erover lezen.

Daarmee wil ik niet zeggen dat Intolerance een vervelende zit of een slechte film is. Het is alleen zo dat het wauw-effect uitbleef. Natuurlijk zijn de sets van Babylon indrukwekkend en niet alleen voor hun tijd. Maar sets houden je geen drie uur bezig (ik zag de versie van 176 minuten). De film wordt hier nogal eens gelaagd genoemd, maar daar zit hem wat mij betreft de grootste tegenvaller in. Zo bijzonder diep is het niet. Als je de titel leest weet je alles wat je moet weten over de diepere lagen van Intolerance. En laten we eerlijk zijn, het is gewoon een simplistische film als het om de boodschap aankomt. Ook kan ik moeilijk een film bedenken die meer moraliserend is. Ik heb me daar niet bijzonder aan gestoord omdat ik het al verwacht had, maar het is toch opmerkelijk dat de meerderheid van de tussentitels met een wijzend vingertje geschreven lijken te zijn.

Nu we toch bij de tussentitels zijn aangekomen: waren er echt zoveel nodig? In sommige scènes stopt Griffith niet met ze gebruiken. Dan krijg je teksten als "De koning en zijn vrouw lopen door de poort", gevolgd door een shot waarin de koning en de vrouw door de poort lopen. Was het werkelijk nodig om de flow van de film te verpesten met een toelichting van iets wat we al zien en wat überhaupt niet belangrijk genoeg is om te benadrukken? Echt ongeloofelijk hoeveel dat hier gebruikt wordt.

Verder is het ook wel duidelijk dat er veel gesneden is uit de oorspronkelijke versie. Griffith had aanvankelijk een cut gemaakt van 8 uur, maar de vertoners wilden een kortere versie, dus monteerde Griffith het geheel naar wat minder dan 3 uur. De 8 uur durende versie is nooit vertoond, dus er is geen hoop dat al dat materiaal ooit terug gevonden wordt. Op zich niet eens zo heel erg, maar je merkt het wel doordat twee verhalen (Babylon en het moderne verhaal) enorm veel meer aandacht krijgen dan de andere twee (Frankrijk en Jezus), die er nu maar wat bijhangen en de boel onderbreken. Het Franse verhaal en de Bijbelvertelling werken niet meer in de verknipte vorm. Zeker Jezus' episode gaat nu van de hak op de tak. Zo predikt hij nog, dan zien we hem bijna een uur niet meer en vervolgens hangt hij al weer aan het kruis (meest overbodige spoiler ooit?). Nou kent iedereen dit verhaal natuurlijk, maar het had eleganter opgelost kunnen worden.

Nu klink ik heel hard voor deze al weer 95 jaar oude film. Voor zijn tijd was het allemaal enorm gewaagd en vernieuwend. Maar maakt dat de film nu nog bijzonder? Ik vind het meevallen, zeker met het oog op dat een aantal jaren daarna al Caligari, Nosferatu en Die Nibelungen kwamen. Griffith had een groot oog voor techniek, maar in dingen die ik over hem lees komt hij niet bijzonder intelligent op me over. Dat reflecteerd zich een beetje in zijn films: geniale techniek, maar nauwelijks kunst en weinig werkelijke menselijkheid.

Genoeg kritiek, want er is eerlijk gezegd nog wel wat te genieten. De verhaallijnen van Babylon en de moderne tijd staan nog als een huis en stijgen uit boven het sterrenaantal dat ik geen (3,5* voor de moderne tijd en 3,5* tot 4* voor Babylon). Dit komt vooral door het laatste uur overigens, die verreweg het meest meeslepend is. Alle kritiek die ik op Griffith heb nemen niet weg dat de man wist hoe hij een actiescène moest filmen. De vele reddingsscènes hebben niets van hun meeslependheid verloren. Griffith heeft wel een merkwaardige obsessie met scènes waarin meisjes gered moeten worden van een verkrachting. Die zitten in iedere film die ik van hem zag, inclusief de korte. Intolerance heeft er twee voor de prijs van één. Babylon heeft trouwens ook het enige spontane, menselijke personage in de film, namelijk The Mountain Girl. Mijn favoriete moment in de hele film is dan ook als zij in het oor van een geit bijt. De reactie van de geit is onbetaalbaar.
3*

Ik had eerlijk gezegd, ondanks de kleine hype, toch wat moeite om me hier naartoe te slepen. Dit leek me de zoveelste variatie op Driving Miss Daisy, met nu Omar Sy als Morgan Freeman en François Cluzet als Jessica Tandy. Komedies over de verschillen tussen armen en rijken en zwarten en blanken, uiteraard allemaal op de meest correcte manier mogelijk, door middel van een ontluikende vriendschap: het is allemaal al wel erg vaak gedaan. De braafheid van al die films resulteert altijd in weinig diepgang, waardoor het nauwelijks de moeite loont om de zoveelste versie van het verhaal te gaan zien.

Al die bovenstaande kritiek is van toepassing op Intouchables. De film is enorm cliché, voorspelbaar van begin tot einde en zo braaf dat ze zelfs het verplichte subplot rond de jonge broer die met verkeerde mensen om gaat zo vaag mogelijk houden, voor het geval het warme onderbuikgevoel weggaat. Je mag deze film de hemel in prijzen wat mij betreft, maar ik neem aan dat niemand dit ook maar enigszins origineel durft te noemen.

En toch is Intouchables makkelijk de tijd waard. Waarom? Omdat hij gewoon ontzettend grappig is. Omar Sy is iemand die kennelijk de lachers met het grootste gemak op zijn hand krijgt en Cluzet is een fantastische aangever, met zijn statische houding en zijn bescheiden glimlachje. De dialogen zijn gevat en de situaties bijzonder leuk. Ik heb goed gelachen en bij goede komedies doet het er altijd wat minder toe als het verhaal niet zo origineel is. Dat iedere poging tot drama nauwelijks werkt neem ik dan maar voor lief, vooral ook omdat er duidelijk weinig interesse is om het al te serieus te laten worden. Het is gewoon een lief, klein feelgoodfilmpje. De enorme score is wat overdreven wat mij betreft, maar ik ben allang blij dat het niet zo'n kleffe, oversentimentele film is geworden zoals ik verwachtte. Een aangename verrassing.

3,5*

Ondanks het degelijke gemiddelde vind ik de reacties hier erg lauw. Waarom zou ik echt niet weten, want Invasion of the Body Snatchers is een opvallend goede science-fictionfilm. Sterker nog: hij behoort nu al tot mijn favorieten binnen het genre.

Wolf maakt hierboven de bizarre opmerking dat de effecten in de jaren '70 beter zijn. Nou klinkt dat logisch, maar niet als je beseft dat deze versie nauwelijks special effects heeft. Er zullen niet veel sci-fi-films zijn waarin zo weinig toeters en bellen te vinden zijn. En dat werkt, want het realisme is een van de belangrijkste troeven van deze film. Het heeft soms een beetje een docustijl die de sfeer ten goede komt. Daarnaast bevatten de nachtelijke scènes weer heerlijke belichting en schaduwgebruik. Ik hou er wel van.

De film is ook opvallend griezelig gebleven. Het uitgangspunt heeft sowieso al wat naars, maar ik was bang dat ik deze film niet spannend zou vinden. Maar Invasion of the Body Snatchers blijkt opvallend tijdloos en heeft genoeg spanning om een modern publiek te onderhouden. Ik slaap er 's nachts niet slecht van of zo, maar de film is effectief genoeg. Het is eigenlijk bijna een Hitchcockiaanse science-fictionfilm, want net als bij Hitchcock komt de dreigen vanuit iets vreemds dat zich in het alledaagde mengt. De groepsscènes, waarin de podmensen zich verzamelen en met die peulen lopen te sjouwen zijn bijzonder sterk. Mooiste moment vond ik echter die waarop Bennel op het einde achterop een vrachtwagen probeert mee te liften en ziet dat er in die vrachtwagen tientallen peulen zitten. Een heerlijk creepy verrassing.

De film is van oorsprong een b-film, maar komt nergens goedkoop over, op een paar stukjes dialoog na dan. Het acteerwerk hoeft niet met Oscars genomineert te worden, maar was toch opvallend goed.

Er is nogal wat te doen rond de thematiek van deze film. Iedereen lijkt er iets anders in te zien, maar vooral de anti-communistische stelling is populair. Mij maakt dat allemaal niet zoveel uit, maar ik vond het met dat oog op deze film wel grappig dat de acteur die de hoofdrol heeft McCarthy heet. Alsof senator McCarthy het in deze film in zijn eentje opneemt tegen de commies.

Enige gekke vond ik de manier waarop Dana Wynters in een podmens veranderde. Eerder in de film moesten mensen schijnbaar lang slapen voordat ze overgenomen konden worden en er moest ook een peul bij zijn. Echter was er bij Wynters helemaal geen peul en sliep ze heel kort. En ik had toch graag willen weten wat er met de oorspronkelijke lichamen gebeurde.

Een kleine en niet al te belangrijke smet op een uitstekende science-fictionfilm. Sterk aanbevolen!
4*

Waarschijnlijk Eastwoods minst interessante film, maar een mindere Eastwood blijft toch altijd wel bekijkbaar. Ik heb het er volgens mij wel vaker over gehad, maar die kalmte die zijn films uitstralen en die koele kleuren vind ik op een bepaalde manier heerlijk.

Verder is het allemaal zoals te verwachten valt. Mandela is een inspirerend figuur en waarom dat is valt sterk terug te zien in Invictus. Freeman speelt hem zoals verwacht met veel waardigheid. Het is dan ook tekenend dat als de film eenmaal zijn aandacht meer verschuift naar het rugbyteam het geheel wat minder interessant wordt. Een van de weinige films waarin de politiek vermakelijker is dan de entertainment vrees ik. Het geheel heeft ook wat weinig drama. Eigenlijk gaat alles vooral heel goed, zonder al te zware hobbels op de weg. Dat maakt vooral het middenstuk wat minder boeiend. Gelukkig is de uiteindelijke wedstrijd, ondanks de bekende afloop, toch nog best spannend.

3*

Ik vraag me trouwens af waarom Matt Damon hiervoor een Oscarnominatie kreeg. Al zijn rollen van de afgelopen 5 jaar of zo zijn boeiender. Of waren ze zo onder de indruk van zijn accent?

Ik ben het hier vooral eens met de meeste berichten. Mooie beelden en een bijzondere stijl (weinig films filmen zoveel out-of-focus), aangevuld door prachtige muziek (het bombast van de laatste scène uitgezonderd) en met een sterke Swinton, maar ook ik had weinig met de inhoud op. Thematisch is het 't oude verhaal over personages op zoek naar liefde in een familie die vooral voor zakelijkheid staat. Niks mis mee op zich, maar de relaties worden flinterdun uitgewerkt. Het grootste probleem is nog wel dat die kok naar mijn gevoel nauwelijks een personage werd. Als we willen weten waarom Tilda Swinton alles op het spel zet voor die man wil ik toch wel het gevoel hebben dat hij meer is dan slechts een lustobject, maar iets anders haalde ik er niet uit. Daarbij sleepte de film naar mijn gevoel ook nogal, al duikt er vaak genoeg een mooi shot of een aardige scène op om niet totaal saai te worden. Het meesterwerk dat er op andere plaatsen in gezien wordt haal ik er echter niet uit. Daarvoor is het me te oppervlakkig en zelfs stilistisch net niet goed genoeg.
3*

Deze was aan herziening toe. Dit is immers een vrij geliefde animatiefilm geworden door de jaren heen. Deze heb ik indertijd in de bioscoop gezien, maar sindsdien niet meer. Toen viel hij tegen, nu gaat het al wat beter, maar een meesterwerk zie ik er niet in.

Het is ook moeilijk om echt indruk te maken als je zo duidelijk leentjebuur speelt bij een andere film. Iedereen merkt op dat The Iron Giant wel erg lijkt op E.T. en laat dat nou niet meteen een favoriet van mij zijn, ook al niet als kind. Daarnaast ligt er wel erg veel nadruk op de moraal, wat het ook niet allemaal even leuk houdt. Ik heb ook niets met een einde als dit, waarin de hoofdfiguur zichzelf opoffert voor de mensheid, maar vervolgens nog leeft.

Niettemin, je merkt dat dit met hart gemaakt is en het heeft een zekere charme. Vooral het tijdsbeeld is leuk, met veel verwijzingen naar de koude oorlog in de jaren '50 en sciencefictionfilms uit die periode. Toch niet een moment uit de geschiedenis waar je vaak kinderfilms omheen gebouwd ziet worden, maar het pakt leuk uit. Vooral die instructiefilmpjes bij wat te doen als er een atoombom valt zijn erg leuk. Verder is het gewoon goed uitgewerkt en is de relatie tussen jongen en robot ondanks de voorspelbaarheid wel aandoenlijk.

Ik blijf echter wel bij mijn oude kritiekpunt van dat de achtergrond van de robot wat te vaag blijft. Mysterie is leuk, maar een van de weinige dingen die me bijgebleven was van de eerste kijkbeurt was dat ik met het gevoel zat dat er waarschijnlijk zo meer robots naar de Aarde zouden kunnen komen om de boel te vernietigen. Wat onze reus precies kwam doen en of het gevaar nu afgewend is had wat duidelijk gemogen.
3*

Het is opvallend dat er bij The Iron Lady bijna alleen maar over Streep gepraat wordt, terwijl de film eromheen een stuk merkwaardiger is. Over Streep heb ik eigenlijk niet eens zoveel te zeggen, omdat dit gewoon is wat Streep altijd doet: technisch perfect acteren zonder onder de huid van het personage te kruipen en mij als kijker mee te slepen. Ik ben blij dat ik zo langzamerhand meer stemmen hoor van dat de verplichte Oscarnominatie voor Streep hier wat overdreven is. Men lijkt Streep wel te nomineren uit gewoonte. Dat ze de prijs waarschijnlijk gaat winnen is absurd. Ik durf iedereen uit te dagen om We Need to Talk About Kevin te zien en met een serieus gezicht te zeggen dat Streep beter is in The Iron Lady dan Tilda Swinton in die film.

Wat me het meest interesseert hier is wat een aparte film The Iron Lady is geworden. Geen enkel bericht gaf mij het idee iets anders te hoeven vermoeden dan gewoon weer een conventionele biopic. Echter qua stijl is het toch wel een ander verhaal, want volgens mij heb ik nog nooit zo'n bombastische biopic gezien. Vette camerastandpunten, extreme close-ups, karikaturale acteerprestaties, gekunstelde settings en een soundtrack (dus zowel geluidseffecten als muziek) die zo uit Transformers had kunnen komen: alles is zo over-the-top dat het een poging tot camp lijkt. Het is wat dat betreft niet eens zo wonderlijk dat Phyllida Lloyd hiervoor een (barslechte) musical heeft gemaakt, want deze film krijgt doodleuk dezelfde behandeling. Dit is meer Eisensteins Ivan the Terrible dan Frears' The Queen. Als de film de bombast en de kitsch nog wat verder had opgevoerd, zoals in Ivan the Terrible had ik het waarschijnlijk nog best leuk gevonden ook, maar helaas probeert de film meteen toch ook een serieuze film over Thatcher te zijn.

Op zich zou zo'n audiovisueel afwijkende biopic verfrissend kunnen werken, ware het niet dat het allemaal niet mooi is (Lloyd is gewoon een verschrikkelijke regisseur, die ik in de toekomst hoop te negeren) en vooral dat het niet werkt om het verhaal van Thatcher te vertellen. Als biopic is dit niet meer dan oppervlakte. Alle belangrijke moment komen aan bod en krijgen net genoeg context om begrijpelijk te zijn, maar daar is alles mee gezegd. Niets wekt de indruk dat ook maar iemand die aan deze film heeft meegewerkt heeft interesse had in Britse geschiedenis of politiek. De film komt dan ook uiteindelijk niet verder dan te zeggen dat Thatcher een trotse vrouw is met een ijzeren wil die haar zin doordrijft. Dat is het en dat is al ook al meteen duidelijk. Wat voor een invloed dat karakter op haar land had wordt zo min mogelijk duidelijk gemaakt, want de Lloyd en scenarioschrijver Morgan lijken het absoluut niet aan te durven om ook maar geassocieerd te worden met een mogelijke politieke mening, zelfs niet met een objectieve blik. Het grootste schandaal van The Iron Lady is dat er uiteindelijk geen oordeel (positief of negatief) geveld wordt over Thatcher de politicus, maar wel over hoe ze als gezinsvrouw was. Dat is kennelijk waar de interesse van Lloyd en Morgan lag en ze laten vooral zien dat Thatcher vervreemd is van haar kinderen en een goede maar soms lastige band had met haar conventionelere man. Ik denk dat dit ook de reden is waarom de momenten in het heden met een dementerende Thatcher de overhand krijgen. De flashbacks worden telkens gestart door waanbeelden waarin Thatcher haar overleden man ziet. Dit is bizar aangezien Dennis Thatcher overduidelijk geen hand had in het politieke leven van zijn vrouw en nauwelijks een rol speelt in de flashbacks. Een bizarre structuur, eigenlijk gewoon twee films ineen (Thatcher de politicus en de dementerende Thatcher) die nooit echt als een geheel voelen.

En waar eindigt het? Met Thatcher die alleen een theekopje schoonmaakt, ondanks dat ze aan het begin van haar carrière gezworen heeft geen huisvrouw te worden die zich met dergelijke taken bezighoudt. Waarom dit einde? In feite zeggen Lloyd en Morgan hier gewoon doodleuk dat Thatcher ondanks haar tijd als premier uiteindelijk toch een huisvrouw is geworden, alsof haar politieke carrière geen indruk heeft achter gelaten. Ze is toch maar een gewone vrouw, alleen dan wel eentje die ook nog eens gefaald heeft in haar gezinsleven. Ik denk dat zelfs Thatchers grootste tegenstanders dit een onpassend slot zullen vinden voor een film over haar leven.

Een rotslechte film dus, misschien wel de slechtste biopic die je kunt bedenken en in ieder geval dé biopic die het minste voeling lijkt te hebben gehad met de persoon die geportretteerd wordt en de geschiedenis die haar zo gemaakt heeft. Ik overdrijf niet als ik zeg dat de titel alles zegt wat de film te zeggen heeft over Thatcher: ze was een ijzeren dame. Als je de titel gelezen hebt kun je de film overslaan.
1,5*

In mijn eerste recensie noemde ik Iron Man 'gewoon popcornvermaak'. Dat is waar, het gaat hier niet om een echt bijzondere film. En toch is Iron Man een zeldzaamheid: het is een superheldenfilm die ik niet alleen leuk vind, maar ook nog eens erg leuk vind.

Het deed me zelfs even twijfelen hoeveel blockbusters ik de laatste jaren een hoge score heb gegeven. Er zijn wat 3,5*jes te vinden en Pixar scoort constant goed, maar buiten The Dark Knight om moeten we toch al naar afwijkendere blockbusters (bijv. Inglourious Basterds) gaan voor een echt goed oordeel. Ik heb niets tegen Hollywoodspektakel op zich, maar de afgelopen jaren is er toch wel iets mis geweest. De films sterven een beetje onder iets teveel bombastische actie, CGI overload en een gebrek aan karakter. Pixar en The Dark Knight scoorde niet omdat ze Hollywoodspektakel op een goede manier brachten, maar omdat ze meer een eigen plan trokken. Ben ik gewoon cynisch geworden of is er werkelijk iets mis met de blockbusters?

Iron Man doet mij geloven in het tweede antwoord. Kijk naar Hollywoods traditie en er valt een ding op dat ze beter doen dan filmindustrieën in de rest van de wereld: genrefilms. Goed genrewerk hoeft vaak niet origineel te zijn, maar maskeert formules door er telkens een kleine twist aan te geven, door alles goed uit te werken en door te proberen alles vermakelijk te maken. Opmerkelijk genoeg heb ik haast het gevoel dat dat laatste punt ,het vermaak, niet veel interesse meer heeft bij de Hollywoodheren (ja, ik kijk speciaal jouw richting in, Transformers). Iron Man pakt alle punten goed aan. De acteurs hebben er lol in, het tempo ligt lekker, het geheel verzand nooit in een actie- of CGI-overload, er zit veel humor in en weinig pretenties. Het is gewoon erg leuk om naar te kijken.

En dat terwijl ik het superheldengenre zo verschrikkelijk vind. Kijk in mijn stemmen en je ziet vooral onvoldoendes voor de spinnenmannetje, X-mannetjes en hulkjes. Ja, Nolans Batmanfilms scoren goed, maar dat zijn haast meer neo-noirs dan superheldenverhalen. Iron Man volgt de bekende plotlijnen van het eerste avontuur van de held, maar geeft iedere scène zijn eigen karakter. Het wordt er niet uniek door, maar het heeft wel een fris gevoel. De film lijkt soms haast meer geïnteresseerd te zijn in de interactie tussen de personages dan in de actie.

En godzijdank is Tony Stark niet zo'n saaie braverik als de meeste helden. Waar Peter Parker gedwongen is om een zwaarwichtig klinkende moraal in bijna iedere zin uit te spreken kan Stark gewoon de klootzak uithangen in de meeste scènes. En dat zonder zijn geloofwaardigheid of onze sympathie te verliezen. Hij is leuk om te volgen. De film heeft wel degelijk een moraal, maar blaast het niet op, doet er niet onnodig gewichtig over. Dat 'with great powers comes great responsibility' weet Stark ook wel, maar hij hoeft dat niet te zeggen. Hierdoor wordt hij nooit saai. Door de handelingen in de echte wereld te plaatsen en zelfs het Afghanistanconflict erbij te betrekken krijgt het geheel een interessanter randje, zonder dat het ooit de uit de hand loopt, wat zeer gemakkelijk had gekunnen. Daarnaast is het ook wel eens leuk om eens een schurk te hebben die geen overduidelijke psychopaat is, maar die wat realistischer overkomt.

Iron Man is daarmee een film die gewoon werkt. Bij de eerste kijkbeurt ging ik met een cynisch oog naar de bioscoop, maar bij de tweede kans liet ik alles gewoon aangenaam over me heen varen. Op mijn lijst van beste films van de afgelopen tien jaar zal Iron Man niet vreselijk hoog eindigen. Op de lijst van pretentieloos vermaak komt hij er echter een stuk beter van af.

4*

Een mooi voorbeeld van hoe typische blockbusterzwaktes overwonnen kunnen worden door een goed gevoel voor fun. Het verhaal van dit vervolg loopt niet zo lekker als in deel 1. Zo is de achtergrond van Mickey Rourke's schurk redelijk vaag en nogal cliché. Ook heb ik geen idee waar dat conflict tussen Stark en Rhodey op de helft van de film over ging en ook niet waarom Rhodey dat pak naar het leger bracht. Het grootste mysterie is echter het personage van Scartlett Johanson: heeft iemand door wat zij precies met het verhaal te maken had? Gelukkig heeft ze relatief weinig te doen. Ze is ook met afstand de slechtste acteur uit de hele cast. Had gewoon uit de film geweerd moesten worden.

De zwakte van de verhaallijn wordt met gemak gecompenseert door de zeer geslaagde humor en een aantal fijne actiescènes. Het is eigenlijk een screwball-superheromovie. Tony Stark blijft voor mij de enige boeiende superheld, simpelweg omdat hij meer gemodeleerd lijkt te zijn op een personage van Humphrey Bogart dan op Superman. De oneliners zijn dan ook daadwerkelijk gevat en de acteurs ratelen door alsof ze elkaar verbaal de baas willen zijn. Ook de meeste andere grappen zijn geslaagd, met als beste het einde met die senator. Heerlijk droog.

De acteurs hebben er over het algemeen lol in, met uitzondering van Paltrow die hier, in tegenstelling tot in deel 1, vooral moet zeuren en Scarlett Johanson, die in iedere film zich lijkt te vervelen. Rourke haalt echter het maximale uit zijn minimale bijdrage, Cheadle is een fijne vervanging van Howard en Sam Rockwell (die tot mijn blijde verrassing na Downey Jr. en Cheadle de meeste schermtijd had) bewijst wederom een van Hollywoods meest ondergewaardeerde acteurs te zijn in een komische bijdrage als Starks wezelachtige concurrent. Rockwell steekt Downey Jr. bijna naar de kroon. Bijna, want Downey Jr. blijkt toch wel weer degene te zijn die de film maakt tot het echte succes. Het is gewoon goed om te zien dat er nog blockbusters bestaan waarin acteerwerk belangrijker lijkt dan CGI, misschien omdat Favreau zelf een acteur is. Overigens levert de film qua actie ook voldoende leuks op, met name op de racebaan.

Het totaalplaatje mag dan wat foutjes hebben en zo bevredigend als het eerste deel is Iron Man 2 niet, maar toch zeker een dikke voldoende.
3,5*