Opinions

Wel weer leuk.

Hoe weinig ik ook met de Marvelfilms heb, er is altijd nog Iron Man om de naam te redden. De erg luchtige en voornamelijk komische insteek van de reeks is misschien niet ieders ding, maar ik vind superheldenfilms vaak juist ondraaglijk worden als ze een serieuze toon aannemen, omdat het genre nogal neigt naar het pompeuze. In Iron Man lijkt Tony Stark zich er altijd van bewust te zijn dat alles wat hem overkomt volstrekt belachelijk is, maar hij zet zich er toch doorheen. Het is niet zozeer dat de films zelf met een knipoog gemaakt zijn, maar dat het personage naar de gebeurtenissen knipoogt, om het zo maar uit te drukken. Ik vind de humor niet eens zo heel vaak hilarisch (al zijn de scènes met het kind in dit opzicht perfect), maar wel erg genietbaar.

Gek genoeg voor zo'n luchtige reeks is het ook de enige van Marvel die vaak de echte wereld aanhaalt, in dit geval de angst voor terroristen. En zoals eerder blijkt de aanvankelijke fobie voor buitenlandse dreigingen omgezet te worden tot een kritische blik naar de Verenigde Staten, zonder daarbij ooit de patriottistische insteek te verliezen. Het is knap dat ze hier steeds een goede weg in kunnen vinden, al helpt het misschien dat er verder ook geen diepe ideeën over het hedendaagse Amerika inzitten. Daar komen we ook niet voor, maar het is iets dat me steeds opvalt in deze reeks.

Ik vond vooral het tempo hier er goed inzitten en de insteek om Stark erg weinig in het pak te hebben zitten zorgt ervoor dat het geheel net iets spannender (dat is hier heel relatief) is en niet als een herhaling overkomt. De actiescènes mogen er verder ook zijn en de cast doet het leuk. De twist met de Mandarin pakte ook goed uit. Ik begrijp dat liefhebbers van Iron Man het verschrikkelijk vinden, aangezien de Mandarin kennelijk een serieuze schurk is in de strips, maar dat zegt mij als leek niet zoveel en ik vond Kingsley eigenlijk hilarisch in deze rol.

Er zaten wel wat gekke plotontwikkelingen in, niet op zijn minst dat de schurken zeggen Rhodes te doden als ze hem uit het pak hebben, om vervolgens als het zover is alleen naast hem vuur te spugen en hem levend te laten liggen. Slaat nergens op. Verder heeft Marvel nog altijd de neiging om special effects zichtbaar special effects te laten zijn. Dat kun je toch bijna niet meer verwachten met $200 miljoen als budget.

Het niveau van de eerste film wordt ook niet gehaald, maar dit blijft goed blockbustervermaak, toch wel een zeldzaamheid de laatste jaren.
3,5*

Ja, Irréversible deed wel wat met me. Maar hoe zou dat ook niet kunnen? Er is veel te waarderen hier, maar niet de subtiliteit. Iedereen herrinnert zich de twee scènes die ik niet anders hoef te omschrijven dan als 'de twee scènes'. Deze zijn met recht controversieel, zeker die ene die we op de poster terugzien. Verder trekt Noé alle registers los: camera's die óf alle kanten inzweven óf ondraaglijk lang stilstaan, storende geluidseffecten, lichtflitsen, Vincent Cassel (ja, ik tel hem mee als een element om bombastische intensiteit mee te creëren), een plotstructuur die je in verwarring brengt (ondanks de eenvoud), seks en geweld: het zit er allemaal in. Noé beheerst deze elementen allemaal, zelfs Cassel, waardoor het een film wordt die een soort wervelwind aan emoties achterlaat. Het is zowel schokkend als ontroerend.

Toch gaf ik de film gisteren vier sterren en zit ik nu op drie en een halve ster. Twee dagen na het kijken voelt de film gek genoeg toch wat leeg aan. Het bombastische gebruik van filmische middelen werkt zeer effectief, je zit van de eerste seconde tot de laatste aan de film gelijmd. De twee scènes zullen lang blijven hangen, wellicht voor altijd. Maar toch blijf ik met het gevoel achter dat het allemaal wel wat gemakkelijk is en flink aan diepgang mist. De film lijkt ook filofischer bedoelt te zijn dan hij kan waarmaken. "Tijd maakt alles kapot". Ja. Nauwelijks diep uitgewerkt echter, want geldt dit niet voor iedere film die goed begint en slecht afloopt? Er wordt hierboven zelfs gediscussieerd over de opmerking dat er geen misdaden zijn, maar slechts daden. Kom nou, alsof hier bepaalde mensen niet enorm schuldig zijn en bepaalde mensen compleet onschuldig. Hoef je geen moraalfilosoof voor te zijn. Ook een karige uitwerking. Het is op zich een indrukkwekkende film, maar meer een van het type die volgens mij minder biedt dan je op het eerste gezicht ziet.

Puur op humor oordelend had ik van It Happened One Night meer verwacht. Wellicht omdat ik dacht dat de film heel erg zou lijken op His Girl Friday. It Happened One Night is echter minder snel en de humor is niet zo grappig en prominent aanwezig als in HGF.

Maar erg veel maakt het niet uit, want de film maakt het op veel andere punten goed. Leuk om te zien bijvoorbeeld hoe Gable en Colbert door de film naar elkaar toe groeien. Dit gegeven van twee totaal verschillende personen die langzaam verliefd op elkaar worden is honderden malen gekopieërt, maar het heeft zelden zo goed gewerkt als hier. Perfect spel van de twee hoofdrollen natuurlijk. Ook opvallend is de rol van de vader. Aanvankelijk zag ik hem als een soort schurk die zijn dochter gevangen houd, maar tegen het einde aan blijkt het geen verkeerde man te zijn. Capra omzeilt clichés. Clichés die later pas ontstaan zijn nota bene!

Ik las trouwens dat met deze film de srewball comedy uitgevonden werd. Ik zei al dat ik de film grappiger verwacht had, maar ik moet erbij vermelden dat ik de hele tijd met een glimlach op mijn gezicht zat te kijken. Zo'n beetje elke scène werkt aanstekelijk en de film is ongeloofelijk charmant. Een paar scènes waren wel echt grappig. Het road-movie aspect zorgt ook voor veel afwisseling en het is gewoon een leuke reis om te volgen.

Kortom: een heerlijke Capra-film, die net als alle Capra's meer te bieden heeft dan je op het eerste gezicht ziet. Wel een slechte beeldkwaliteit op de dvd tijdens de eerste scènes. Maar je kunt niet alles hebben.

4*

De bekendste film van W.C. Fields: een komiek die eigenlijk niet zo heel goed meer herinnerd lijkt te worden. En toegegeven, als dit werkelijk Fields' meesterwerk is kan ik ook niet zeggen dat het een zware competitie is voor The Marx Brothers of dergelijke stomme komieken als Chaplin, Keaton of Lloyd. Het is echter wel een vermakelijk filmpje.

Fields zelf is eigenlijk het beste. Zijn uitgebluste, dommige karakter is geestig, vooral die kleine angstschokjes die door zijn lichaam gaan bij bepaalde opmerkingen van zijn vrouw zijn grappig, evenals veel droge opmerkingen. Een groot deel van de humor steunt echter op vernielhumor. Net zoals in veel Pink Pantherfilms moet alles schijnbaar kapot en echt mijn humor is dat niet, vooral omdat er weinig variatiemogelijkheden lijken te zijn. Doe mij maar de misverstanden, verbale grappen of lang uitgerekte sequenties zoals de toch wel geniale scène waarin onze held probeert te slapen op de veranda. Deze laatste scène trekt dit net boven het gemiddelde uit.

3,5*

Op zich geen onaardige film. Zo'n race volgen is altijd wel leuk. Het tempo ligt hoog. En als je een zwak hebt voor cameo's spotten (zoals ik) dan zit je hier ook goed, al moet je er op voorbereid zijn ook veel teleurgesteld te worden dat sommige grote komieken (waaronder Buster Keaton en Edward Everett Horton) slechts enkele secondes langskomen en praktisch geen enkele grap krijgen, met als dieptepunt The Three Stooges die nog geen 5 seconden schermtijd krijgen en maar wat staan te kijken. Anyway, het is dus geen onaangename film om te kijken, maar helaas is er één groot probleem: ik vond hem niet grappig. Hier en daar een glimlach is het meeste dat deze film bereikte en zelfs dat gebeurde zelden. Veel van de hoofdacteurs zijn ook niet bijzonder grappig of aansprekend. Stanley Kramer beweerde iedere komiek die hij kon bedenken voor deze film gevraagd te hebben, maar het gekke is dat ik er minstens 20 kan bedenken uit die tijd die hier ontbreken en waarschijnlijker een grappigere film hadden kunnen opleveren. Nu is de meest geslaagde grap gek genoeg iemand die uitglijdt over een bananenschil, kun je nagaan.

2,5*

Dat dit een love-it-or-hate-it-films is is gemakkelijk te begrijpen, maar ik moet Mister Blonde bijstaan als hij zegt dat dit onmiskenbaar anders en bijzonder is. Ik was niet echt gecharmeerd van de vorige twee Eisensteins die ik zag (Battleship Potemkin en Alexander Nevsky), maar dit is wat mij betreft het echte weer. De ironisch simplistische "intellectuele" montage wordt achterwege gelaten en we krijgen er meer een tableuxfilm voor in de plaats. Camerabewegingen zijn schaars, maar ieder stilstaand shot op zichzelf is gewoon opzienbarend. Ik heb met grote verbazing zitten kijken naar de schoonheid van de composities, het contrastvolle zwartwitgebruik en bizarre, geniale aankleding. Er is niets dat hier visueel op lijkt en vooral het eerste half uur heb ik gewoon vol verbazing naar het beeld zitten staren.

Die kroning van Ivan tot tsaar is een visueel spektakel waar weinig films tegen op kunnen boksen. Dat moment dat we Ivans hoofd als schaduw op de muur zien staan is waarschijnlijk het beste schaduwshot uit de filmgeschiedenis. Vergeet ook niet die laatste scène, met die witte omgeving waarop massa's mensen te zien zijn, terwijl Ivans hoofd op de voorgrond verschijnt. En dan heb ik het nog niet gehad over de kostuums, zoals die mannen met die enorme kragen of Anastasia tijdens de kroning. Ook de sets zijn buitenaards, met van die vreemde kleine, lange deuren waar mensen voor moeten bukken om er doorheen te komen. Ja, dit is een visueel wonder in ieder opzicht, behalve misschien montage. De filmstijl is barokker dan barok. Daar past die theatrale manier van acteren ook bij. Gewoonlijk zou ik dat te lachwekkend voor woorden vinden, maar hier is het gewoon onderdeel van het totaalplaatje.

Zeker het eerste half uur zat ik makkelijk op vijf sterren. Daarna werd het visueel niet minder mooi, maar na de eerste schok ging ik wat meer op het verhaal en de personages letten en op dat gebied heeft Ivan the Terrible weinig te bieden, zoals alle Eisensteinfilms. Erg oppervlakkig allemaal, ondanks dat het om een machtsstrijd gaat die op zowel fysiek als psychologisch niveau plaats vind. Ik was zelfs totaal in de war met de films standpunt ten opzichte van Ivan zelf. Wordt hij hier als held afgebeeld of als psychopaat. Ik neig naar het laatste, maar elke keer als hij op zijn meest daadkrachtig en daarmee machtswellustig en psychopatisch is wordt de filmstijl grootser en de muziek heldhaftiger. En ik kan ook niet ontkennen dat er hier en daar een moment is dat het geheel bezwijkt onder zijn eigen gewichtigheid en dan gewoon onbedoeld hilarisch wordt, al valt het mee.

Toch gek dat dit zo weinig positieve meningen oplevert. Het is een heel bijzondere film. Ik heb veel zin in deel 2.
4* Mijn vierde viersterrenfilm op rij. Dat komt zelden voor.

Deze film wordt over het algemeen hier kennelijk slechter beoordeelt dan deel 1, zeker als je de recensies erop na leest. Dat terwijl deel 1 al niet universeel geliefd is. Persoonlijk vind ik dit allerminst een minder vervolg. Integendeel, hij is misschien nog wel ietsjes beter. Toegegeven, part 1 was visueel misschien net iets imponerender, maar dat is hetzelfde als zeggen dat een film extreem mooi is en de andere geweldig mooi is. Zoiets overweldigends als de kroning van Ivan aan het begin van het eerste deel zit hier niet in, maar daar is ook alles mee gezegd. Het belangrijkste is dat Ivan the Terrible Part 2 het zwakke punt van zijn voorganger niet heeft: het niet al te boeiende verhaal. Dit vervolg is namelijk een stuk aangrijpender. Eerlijk is eerlijk, het scenario is nog altijd niet bepaald briljant, maar het loopt een stuk beter en de intriges rond het hof van de verschrikkelijke Ivan worden werkelijk spannend, zeker in de tweede helft. Waar bij deel 1 het me alleen interesseerde hoe gebeurtenissen uitgebeeld werden kon het me ook nu wat schelen wat er gebeurde.

Het verhaal blijft wel een rariteit. Nog meer dan in zijn voorganger is iedereen in deel 2 onsympathiek. Ivan mag dan een nare man zijn, iedereen om hem heen is even naar, dus het lijkt weinig verschil te maken wie er aan de macht komt. Daarom verbaasd het me enigszins dat Stalin zoveel bezwaar had tegen deze film. Ivan mag dan een paranoïde tirant zijn, maar dat was hij in het vorige deel ook al en zijn paranoia blijkt niet bepaald onterecht. Via twee geweldige flashbacks wordt Ivan zelfs nog wat meer uitgediept. Ik zou zelfs zeggen dat hij menselijk wordt, maar het nog altijd enorm theatrale acteerwerk doet niet veel aan mensen denken. Dat is geen kritiek overigens, want theatraliteit paste nooit zo goed als in dit barokke filmfestijn. Het is interessant dat het enige personage dat nog wel als onschuldig beschreven kan worden, Vladimir, hier in zekere zin Ivans grootste tegenstander wordt en dat de spanning in het verhaal helemaal niet voort komt uit de vraag of Vladimir Ivan zal verslaan (natuurlijk doet hij dat niet, hij is zo zwak dat hij voor mij al ten dode was opgeschreven toen ik hem voor het eerst zag in deel 1), maar hoe Ivan juist Vladimir naar zijn onvermijdelijke doem zal leiden en wat hij vervolgens zal doen met diens moeder.

Het is hier dat de kleur zijn intrede doet. Ik was ook verbaasd om ineens die rood-geelgetinte beelden te zien, maar het past perfect bij de climax. Het is niet bepaald realistisch kleurgebruik, maar het is net zo expressionistisch als alle andere elementen in dit tweeluik en het geeft zelfs nog meer een gevoel van onheil dan het zwart-wit. Ook de vrolijke dansscène paste voor mij perfect in het geheel, omdat het iets sinisters en spottends over zich heen had, iets wat duidelijk zo bedoelt was door Ivan en over het hoofd gaat van de arme Vladimir. Het geheel culmineert in misschien wel de beste scène uit Eisensteins carrière, in ieder geval samen met de kroning uit deel 1 (vergeet de Odessatrappen uit Battleship Potemkin of het gevecht op het ijs in Alexander Nevsky). Het gaat hier om Vladimir die zich maar al te bewust is dat zijn wandeling naar het klooster zijn laatste is. Het is een schitterende suspensescène en het abstracte kleurgebruik en de gestileerde manier waarop mannen in zwarte gewaden met kaarsen Vladimir volgen en uiteindelijk omsingelen vond ik gewoon adembenemend.

Eisenstein mag in het tweeluik rond Ivan the Terrible dan zo goed als geen camerabeweging gebruikt hebben en vrij statisch bijna losse tableaus gemonteerd hebben, toch heeft hij hier gewoon meesterlijk film gemaakt. Dat het inhoudelijk misschien niet geniaal is en misschien zelfs wat verward is (ik heb nog steeds geen idee wat Eisenstein nou van Ivan vondt; ik weet dat de opzet was om een heldenepos te maken rond de tsaar, maar uiteindelijk komt er een film uit die op een heldhaftige manier een psychopaat in beeld brengt), maar dat deert allemaal niet. In zekere zin maakt het het zelfs allemaal fascinerender. Stilistisch is het onvergelijkbaar; hoogstens Die Nibelungen van Fritz Lang komt er enigzins in de buurt. Ik las gisteren een stukje van Jonathan Rosenbaum over Eisenstein tweeluik, waarin hij opperde dat The Ivan the Terribles vooral een genre op zichzelf zijn. Ik had het niet beter kunnen zeggen. Ik begrijp dat het altijd al films zijn geweest die de meningen sterk verdeelt hebben (ik las net een enorm vernietigende recensie van The New Yorker van eind jaren '50), zeker deel 2 (dat terwijl ik die at toegankelijker vind dan deel 1), maar dat is het aard van het beestje. Ik geef toe dat he een volslagen belachelijk project was, maar wel op een glorieuze manier.

Mocht al mijn enthousiasme voor dit tweeluik nog niet genoeg reden zijn om dit te gaan zien, dan voeg ik er nog aan toe dat in deze films de meest bijzondere collectie aan baarden te zien is. Onmisbaar.

4,5* en vooruit, ook maar een halfje erbij voor deel 1. Dat deel 3 er niet van gekomen is, is inderdaad een schandaal. Ik wilde echt weten hoe het afliep na deel 2.

Tarkovsky is een regisseur waarvoor ik in de stemming moet zijn. Ik wist dat afgelopen woensdag niet de juiste dag was voor een Tarkovsky, maar door de pakketservice moest ik er toch aan beginnen. Helaas bleek mijn concetratievermogen inderdaad niet optimaal te zijn, dus eigenlijk is dit al automatisch weer een film voor herziening. Het waren vooral de subplotten rond de volwassenen die mij niet echt wisten te grijpen. Als het al subplotten waren, want Ivan was niet het personage die de meeste aandacht kreeg. Jammer, want Ivans scènes waren het beste. Een fascinerend personage. Vooral toen hij voor de eerste keer boos werd omdat hij niet mee mocht vechten was ik onder de indruk. De droomscènes zijn ook mooi, behalve die met het meisje in de appelwagen, die werkte niet helemaal. Natuurlijk is het ook weer mooi gefilmd, zoals Tarkovsky betaamd. Maar inhoudelijk kan ik pas bij herziening meer zeggen denk ik.

3*