Opinions

Het begin van de film is meteen zinderend omdat je midden in een totaal disfunctionerend gezin in de Engelse onderlaag valt waarin alles zo totaal is ontspoord dat het voelt alsof je van het ene drama in het andere drama tuimelt. Omstreeks het midden van de film wordt ie wat slepend omdat er dan weinig nieuwe of verrassende ontwikkelingen zijn, maar tegen het eind veert de film weer op in een crescendo naar een climax. Al met al is de film wat onevenwichtig - ook het gedans haalt het tempo van de film er telkens helemaal uit - maar over de hele linie genomen toch indrukwekkend.

PS. Ik moet de film al een keer in 2015 hebben gezien toen ie op TV was zonder dat ik me dat nu realiseerde maar ik heb toen blijkbaar precies dezelfde score gegeven als die ik nu zou geven. Het is grappig om te zien dat ik consistent ben ik mijn waardering, ook na een flink aantal jaren extra filmervaring.

10% van de Amerikanen kan zich geen echte woning veroorloven en leeft daarom in hotels en andere ‘flophouses’ en 10% van de Amerikaanse kinderen heeft minstens één alcholoverslaafde ouder. Deze documentaire toont zo’n gezin in een flophouse. Wat opvalt is dat het ondanks alles een liefdevol gezin is – aan liefde ontbreekt het niet al is het voortdurend zeggen dat je van elkaar houdt misschien ook wat Amerikaans – maar de levensomstandigheden zijn evengoed miserabel: de jongen leeft tussen de rommel met z’n ouders slechts door een gordijn gescheiden met een moeder die zich helemaal laat gaan in haar verslaving en verwaarlozing terwijl de werkende vader probeert de verhoudingen goed en het gezin nog enigszins op de rails te houden alsmede de jongen een toekomst te geven. In feite lijkt hem dat ook te lukken, maar het getoonde leven aan de onderkant van Amerika is evengoed schrijnend.

De film deed me wat denken aan American Honey (2016) - MovieMeter.nl – we volgen opnieuw een aantal jongeren/kinderen aan de onderkant van de Amerikaanse samenleving in de zomer en veel gebeurt er niet – maar waar ik American Honey een kandidaat acht voor de saaiste film aller tijden, vond ik The Florida Project wel vermakelijk en boeiend.

Dat heeft er mee te maken dat ondanks de schone schijn – de kinderen spelen onbezorgd en de volwassenen houden de vuile was c.q. problemen binnen – het snel duidelijk is dat de gezinnen worstelen en het slechts een kwestie van tijd is tot het fout loopt, hetzij door de onopgevoede en verveelde kinderen van wie het kattenkwaad steeds uit de hand loopt of dreigt te lopen hetzij door de ouders die de eindjes nauwelijks aan elkaar kunnen knopen, voortdurend hun spullen moeten pakken en verhuizen en zelf ook grenzen (moeten) overschrijden. Zeker de hoofdpersonages lijken op het randje van het ravijn te lopen waardoor de film de spanning erin houdt. Wat er uiteindelijk fout gaat is niet precies wat je verwacht maar des te hartverscheurender. En de film heeft zelfs iets tragisch-komisch in de hotelmanager Bobby die half wanhopig half gelaten het zootje ongeregeld in het gareel probeert te houden en nota bene voor zijn moeilijkste klant en haar kind probeert te redden wat er te redden valt.

Wat ook helpt is dat de film realistisch oogt (niet dat rare hippiegedoe van American Honey) en je echt even die onderkant beleeft met mensen die enerzijds grofgebekt zijn en vanwege een soort verveling/depressie kicken op sensatie in elke vorm maar die anderzijds ook maar gewoon proberen te overleven en een beetje lol te hebben ondanks hun problemen. Dat de film deze wereld toont vanuit het gezichtspunt van de kinderen is bovendien origineel (en past bij het slot).

Tussen vier en vier-en-een-halve ster.

Kinderen vinden de film misschien boeiend (al zal het voor de allerkleinsten te eng zijn) maar ik heb me alleen maar verveeld. Een kat beleeft ‘avonturen’ met de elementen en ontmoetingen met andere dieren als een zondvloed alles onder water zet waarbij een paar dieren worden verzameld in een boot bij wijze van Ark van Noah (waarna het water weer verdwijnt en het bos terug keert). De dieren zijn half dierlijk (ze kunnen ook niet spreken) en half menselijk in hun gedrag (waarbij ze elkaars vrienden worden en elkaars levens redden). Ongewtijfeld zal de boodschap iets zijn als dat we zelf een zondvloed aan het scheppen zijn (klimaatverandering) en dat we net als de dieren in de film onze verdeeldheid achter ons moeten laten om eensgezind de natuur te redden, maar de film als film heeft naar mijn mening niets interessants te bieden.

De animatiefilm vertelt het echte verhaal van een Afghaanse vluchteling (Amin) dat ook door hem zelf wordt verteld. Nu kennen we dergelijke verhalen wel maar het wordt goed verteld en de film is goed gemaakt: de combinatie van interview en verhaal alsook de combinatie van gewone animatie, abstracte animatie en echte beelden van politieke gebeurtenissen werkt goed. In feite is het bijzondere van de film dat het niet zomaar een vluchtelingenverhaal is maar op dubbele wijze een coming-out van Amin bevat die hij nodig had om z’n leven op de rails te krijgen: een coming-out van z’n ware vluchtverhaal omdat hij z’n asielaanvraag heeft gebaseerd op een leugen en een coming-out als homoseksuele man. De boodschap van de film is dat de ervaring van het vluchten wantrouwend maakt dus relaties instabiel en en dat het belangrijk is om een thuis te hebben waar je je veilig voelt zodat je niet ergens anders heen hoeft te gaan waarmee de fysieke ervaring een psychologische doorwerking krijgt (die wel eens over het hoofd wordt gezien).

Zijn films zijn niet voor iedereen maar ik hou van Stricklands stijl en ook deze film gaf me veel genot. Genot is ook een belangrijk thema van de film die in de eerste plaats zintuiglijk is in vormgeving en inhoud terwijl de gesprekken een intellectueel karakter hebben zodat ook het intellect aldoor wordt geprikkeld.

De film volgt een collectief culinair gezelschap op het Sonic Catering Institute die performances maakt van het koken waarbij het niet om de smaak maar om de geluiden gaat. Dat is tamelijk bizar en de film bevat veel variaties op de thema’s van voedsel en geluid die eveneens bizar zijn – van voedselallergie tot toiletseks en winderigheid – met de nodige seksuele aberraties zoals orgieën en fetisjes. Maar de film gaat ook over machtsverhoudingen die het verhaal voortdrijven en met name de verhoudingen tussen financier, performer en fan worden in hun dynamiek getoond. Daarbij loopt op postmoderne wijze alles in elkaar over of keert het om – het banale en het artistieke, het lachwekkende en de ernst, de performance en het echte – waarbij nu eens de mannen worden gedomineerd en misbruikt door de vrouwen.

Hoewel het allemaal bizar oogt – zelfs de personages lijken zo uit een Fellini-film te komen – is het intrigerende dat de verhoudingen, emoties en gedachten ook zeer herkenbaar zijn en de film vooral een spiegel voorhoudt. De film is zo een lust voor oog en intellect zodat Strickland weer een fascinerend kunstwerk heeft afgeleverd.

De technologie is in deze film nog niet heel overtuigend maar het idee – je verandert langzaam in een menselijke vlieg waardoor je bovenmenselijke krachten krijgt maar ook een andere levensvorm wordt – is interessant en huiveringwekkend tegelijk (een beetje zoals het monster van Frankenstein dat ook is). Het verhaaltje dat om dit sterke idee is bedacht is niet heel origineel of diep maar aldoor boeiend en amusant.

De documentaire Apollo 11 (Film, 2019), die werd gemaakt naar aanleiding van de 50ste verjaardag van de historische eerste maanreis, maakte veel indruk op me en deze documentaire is vergelijkbaar – beide films zijn gevuld met archiefbeelden – maar wat kleiner. Waar Apollo 11 meer aandacht besteedde aan de technische uitdagingen van de missie bevat For All Mankind vooral uit filmbeelden die de astronauten zelf maakten met hun eigen uitgesproken gedachten erover. Het blijft onvoorstelbaar dat ze dit voor elkaar kregen en dat met de in onze ogen tamelijk primitieve middelen van 50 jaar terug; het vergt veel moed van de astronauten en wat het meest opvalt – bijna shockeert – in deze film is hoe veel lol ze tijdens de toch uiterst serieuze en gevaarlijke missie hadden.

Deze documentaire lijkt sterk op The Cave (2019) die momenteel ook in de bioscoop draait: opnieuw kijken we naar een verslag vanuit een ziekenhuis in een door Assads troepen en de Russen belegerde Syrische stad met een hoog propagandagehalte. Immers, ook hier is van enige neutraliteit geen sprake en noemt de journaliste die het verslag maakt (voor haar baby Sama: zowel persoonlijk van moeder tot dochter als algemeen voor het nageslacht) zichzelf uitdrukkelijk een strijder die vanaf het begin meedeed aan de opstand tegen Assad en toen het geweld losbarste bewust in de stad Aleppo bleef om verzet te blijven bieden. Nu is dat natuurlijk helemaal prima, maar impliciet steunt zij dus groeperingen als al Qaida en IS waarmee Assads troepen strijd leverden in en rond deze stad. Ikzelf kan me daarom niet echt verplaatsen in haar positie: uiteraard zijn Assads misdaden enorm maar ik acht al Qaida of IS niet perse een verbetering dus ik zou de stad hebben verlaten zodat Assad en de jihadisten het onderling kunnen uitvechten in plaats van partij te kiezen.

En net als The Cave biedt de documentaire weinig informatie en zeker geen informatie die we niet al vaak hebben gezien op het Journaal en gelezen in de kranten: wat deze documentaire toevoegt aan de beelden op het Journaal en de sociale media maar ook op The Cave zijn eigenlijk alleen expliciete in plaats van geblurrede beelden. De film biedt heel veel expliciete beelden van doden en zwaargewonden en dan ook nog vooral van kinderen. Wat dat betreft weet deze film hoe je harten raakt en dus effectieve propaganda maakt.

De boodschap van alle expliciet getoonde verwoesting, lijken en bloedbaden lijkt overigens niet zozeer propaganda in de zin van oproep tot strijd (de strijd tegen Assad is immers inmiddels verloren) maar vanuit het perspectief achteraf bovenal een aanklacht tegen de wereld (lees: het Westen): hoe hebben jullie dit kunnen laten gebeuren? Maar iedereen weet wat voor dilemma’s het Westen heeft gehad: enerzijds heeft het Westen beslist willen helpen om Assad weg te krijgen maar de strijd bleek hetzij na het ingrijpen van Rusland hopeloos hetzij hielpen we er alleen maar al Qaida en IS aan de macht. Ik denk dat partijdige en eenzijdige ‘documentaires’ als deze die simpelweg de dode baby’s aan de eigen kant als argument opvoeren (en niet laten zien hoe de eigen opstandelingen ook de baby’s van de andere partij vermoorden) weinig helpen om doordachte beslissingen op het wereldtoneel te nemen.

Vanwege de expliciete beelden geef ik deze wel een halve ster meer dan The Cave die zich meer inhield, want als je een boodschap wilt brengen moet je ‘m wel zo sterk mogelijk brengen (hetgeen For Sama geen windeieren heeft gelegd, gelet op de bijna louter vijf sterren die de critici ervoor gaven).

Het grootste deel van de film voelde ik vooral irritatie en verveling: de film is een aaneenschakeling van hele flauwe gekkigheid en andere onzin in een soort archaïsche, quasi-stomme filmstijl in een quasi-psychedelisch jasje. Ik vond ook geen diepgang in wat ik zag of hoorde, al is de film eindeloos gelaagd: de film is een soort Russische pop van een droom/verhaal in een droom/verhaal in een droom/verhaal etc. Evengoed moet ik wat punten geven voor al het werk dat in de film moet zijn gaat zitten en toegegeven: naar het einde toe was ik inmiddels zo gewend geraakt aan het ‘bad’ waar de film de kijker in dompelt, dat ik er bij de aftiteling met milde tegenzin uit moest stappen het gewone leven weer in…

Zoals hierboven al is opgemerkt is dit een typische Wilder-film is en dat bedoel ik positief: het verhaal is briljant, de humor is geestig, de film zit vol mooie oneliners en de film heeft een belangrijke kritische boodschap. In dit geval bekritiseert Wilder de rechtse moraalridders en laat de film zien dat oorlog, overlevingsdrang en liefde iedereen wel over de schreef laat gaan.

De opbouw van de film is traag en is zowel indrukwekkend als saai in z’n realisme maar de film werkt naar een intense en spannende climax toe. De relatie met het toneelstuk van Arthur Miller lijkt te zitten in hoe langzaam de man van het stel zichzelf, de werkelijkheid en z’n vrouw kwijtraakt onder druk van de culturele normen (en z’n emoties).

Zwaar symbolische film die de klassieke tragedie nieuw leven inblaast: Michael blijkt zijn lot c.q. straf niet te kunnen ontlopen en in een poging zijn lot/straf af te wenden realiseert hij haar juist (zijn zoon Jonathan is het ‘bewijs’ dat God hem zijn zonde heeft vergeven, maar juist door Jonathan terug naar huis te roepen drijft hij hem de dood in zoals hij eerder een medesoldaat de dood in dreef). De foxtrot symboliseert deze strijd nu hij de dans is waarbij men altijd weer op hetzelfde punt uitkomt, welke stappen men ook neemt. Er is aanvankelijk de dreiging dat Jonathan er niet komt (abortus) en later is gesneuveld, waarna de hoop wordt hersteld die toch tevergeefs blijkt. Er lijkt ook iets van een erfzonde te zijn die van Michael op diens zoon Jonathan is overgegaan in de vorm van de pin-upgirl (c.q. atheïsme) die door Michael in de plaats is gezet van de Bijbel (c.q. geloof). Het scheef hangen c.q. verzinken van het schilderij in het ouderlijk huis resp. de container van de soldaten symboliseren de onvermijdelijke ondergang van Michael resp. Jonathan. Et cetera.

De film is opgezet als een drieluik met een scherp contrast tussen de realistisch en grijs ogende eerste en laatste delen over Michael en het wat surrealistisch en kleurrijk ogende middendeel over diens zoon Jonathan. De pijn van de dood wordt breed uitgemeten in het eerste en laatste deel terwijl de dood in het tweede deel een bagatel is. In dat tweede deel ontwaarde ik mede om die reden ook een kritiek op Israëls optreden jegens de Palestijnen die me door zijn eenzijdige karikatuur van het Palestijns-Israëlisch conflict wat ergerde, al vond ik e.e.a. artistiek te billijken vanwege het genoemde surrealisme en contrastwerking (maar in Israël zou Maoz met deze film de woede van de Israëlische minister van Cultuur op de hals hebben gehaald: Foxtrot (film)) - Wikipedia - nl.wikipedia.org.

Op papier klopt de film helemaal, maar op het doek wist de film me maar matig te bekoren. Dat heeft ermee te maken dat de film traag is, je het grootste deel clueless bent over wat de film wil zeggen waarna in het slot de puzzelstukjes juist te opzichtig op hun plek worden gelegd met nogal wat dei ex machine (zoals het ongeloofwaardige schietincident door Jonathan alsmede de onwaarschijnlijke dood van Jonathan) om het verhaal rond te breien. De film is wel interessant en als tragedie wordt de film mogelijk boeiender naarmate je ‘m vaker ziet doordat je de puzzelstukjes dan steeds beter kunt leggen (een tragedie is als een muziekstuk dat mooier wordt naarmate je ‘m vaker hebt gehoord doordat je gaat aanvoelen of doorzien wat er moet gaan komen).

De film is traag – op het saaie af – maar het verhaal kent net genoeg ontwikkeling en spanning om de aandacht vast te houden waarbij het ook helpt dat de film sfeervol is en je op overtuigende wijze naar het 19de eeuwse Deense plattelandsleven brengt. De film heeft een Faustiaans thema waarbij een aan lager wal geraakte boer (als gevolg van de globalisering) zijn ziel verkoopt om uit de honger en armoede te ontsnappen en aanzien te verwerven in de vorm van een plaats vooraan in de kerk.

Ik hou niet zo van de fantasiewereld van Del Toro (fantasy is sowieso niet mijn genre) en gelet op zijn versie van het kinderverhaal Pinokkio, die te kinderlijk bleef om me als volwassene te kunnen boeien, hield ik mijn hart vast voor zijn versie van Frankenstein want die romantische gothic novel is me erg dierbaar. Meteen bij de eerste beelden van de film zonk de moed me al in de schoenen: we zien het ‘monster’ eindeloze kogelregens doorstaan en een schip van 100.000 ton of zo optillen. Superman is er niets bij en waarschijnlijk beoogt Del Toro ermee aansluiting te vinden bij het Marvel Cinematic Universe maar daar heb ik niets mee (want opnieuw te kinderlijk voor me) en past ook niet bij het verhaal. De fantasy-stijl waarin de hele film zit past evenmin bij het verhaal: je hebt het gevoel alsof er elk moment iets magisch kan gebeuren en wat dat betreft verloopt het werk van Frankenstein om leven uit dode materie te scheppen wel erg moeizaam (in Shelleys roman wordt overigens aan dat proces praktisch geen enkele aandacht besteed) om dan opeens het ‘monster’ te zien rondlopen. Het is allemaal niet realistisch en dat geldt ook voor de CGI die wordt gebruikt voor de actie: ik ben verbaasd dat dat zelfs in deze tijd nog steeds nergens op lijkt.

Toch is de film zeker niet alleen maar slecht: voor zover het verhaal van de roman wordt verteld blijft het een boeiend verhaal waarbij Del Toro ook de filosofische vragen die het allemaal oproept durft te stellen. De invulling wijkt wel vaak af van het boek: zo moordt het ‘monster’ in het boek de familie van Frankenstein uit (het verhaal van Shelley staat ook voor de val van de aristocratie die pervers/incestueus is geworden en in die zin alleen nog maar monsters voortbrengt) maar spreekt het monster in de film wel over zijn ‘rage’ maar zien we hem louter als een soort ultiem goede, gekruisigde Jezus die is opgestaan uit de dood maar gedoemd is eeuwig te lijden (hij zou de ‘nieuwe Adam’ moeten zijn – zoals Jezus wordt genoemd in de Bijbel – maar is als de gevallen engel (Satan) veroordeeld tot een gevecht met zijn Schepper (God)). In de plaats van de incestueuze relatie tussen Frankenstein en Elizabeth in de roman is er een vreemde ‘beauty and the beast’-liefde tussen het monster en Elizabeth waarbij Elizabeth als een goed christen zich niet laat afschrikken door het uiterlijk van het monster maar ziet ze de bovennatuurlijke of misschien juist de door ons verloren natuurlijke goedheid of onschuld in hem (nonnen verzorgden ook wel de lepralijders, bv. Moeder Teresa). In ieder geval is de film minder ambigu dan het boek: het echte ‘monster’ is de 'immorele' Frankenstein en niet zijn ‘monster’.

De film behoudt wel de ietwat feministische kritiek van het boek: de vrouw baart mensen en geeft liefde terwijl mannen slechte vaders zijn en in hun machteloze ambitie en scheppingsdrang alleen maar monsters baren. De romantiek van het verlangen en de destructieve obsessie – zowel naar kennis bij Frankenstein en naar een ‘companion’ bij het ‘monster’ als de haat tussen Frankenstein en het monster die elkaar achtervolgen tot de Noordpool aan toe – worden in de film zeker aangestipt maar zijn natuurlijk minder uitgewerkt dan in het boek. De wolven komen niet voor in het boek en in dat verband benadrukt de film denk ik het typisch eigentijds thema van vreemdelingenhaat: Frankenstein is de ‘vreemdeling’ op wie we uit vooroordeel jagen; haat is de keerzijde van liefde en betreft juist de relatie tussen Frankenstein en het monster dus tussen vader en zoon (het ‘eigene’). Tot slot, in het boek vernietigt het monster zichzelf door vuur (want door vuur – dat Frankenstein als de ‘moderne Prometheus’ stal van de goden – is hij ook geschapen); in de film is hij gelijk superheld Achilles onkwetsbaar dus in beginsel onsterfelijk en is er een verzoening tussen Frankenstein en zijn 'zoon' (waar de roman speelt met christelijke thema's blijft de film strikter binnen het christelijke kader). Dat houdt denk ik verband met Del Toro’s eigen obsessie in de zin dat men zijn Pinokkio kan projecteren op Del Toro’s Frankenstein: zolang het monster goed (kinderlijk) blijft zal het blijven leven (en kunnen er net als in het Marvel Universe eindeloos veel vervolgfilms worden gemaakt).

Met deze film heeft Del Toro op geslaagde wijze zijn eigen (fantasy)versie van Frankenstein gemaakt: weliswaar is het niet de versie van Frankenstein die ik graag had willen zien maar de film is rijkelijk gevuld en bevat twee-en-een-half uur amusement die ook intellectueel genoeg te bieden heeft en mij niet heeft verveeld. Wellicht is de film voor sommigen een aanleiding de klassieke roman van Mary Shelley eens te lezen. Mijn uitgebreide analyse van dat boek staat hier: Mary Shelley: Frankenstein or The Modern Prometheus (1818; gelezen is de 1831-versie) – De filosoof leest… - defilosoofleest.wordpress.com.

Leuke animatiefilm die op een charmante en geestige wijze de kern en het karakter van Frankenstein en een paar andere horrorklassiekers weet te vangen.

Prima, ontroerende documentaire die in wezen hetzelfde doet als The Freddie Mercury Tribute Concert for AIDS Awareness waarmee de documentaire eindigt: eerbetoon bewijzen aan de grote zanger, liedjesschrijver en entertainer Freddie Mercury en aandacht vragen voor alle AIDS-slachtoffers. De aanleiding is het stigma dat AIDS-slachtoffers en homo’s in die tijd zouden krijgen: ik herinner me dat in het waarschijnlijk veel linksere Nederland er in de berichtgeving vanaf het begin erop is gehamerd dat AIDS geen homoziekte is en dat iedereen even veel kans heeft om het te krijgen (een politiek correcte leugen die me toen enorm stoorde), maar in het uiterst harde conservatieve, neoliberale klimaat in Engeland (Thatcher) en de VS (Reagan) waarin ook predikanten van leer trekken tegen homo’s op TV zal het anders zijn geweest zoals de documentaire suggereert zodat het opstaan tegen homofobie een prima idee was. En een eerbetoon aan de geniale en veel te vroeg gestorven Freddie Mercury is altijd een goed idee.

Bergbeklimming is niet iets wat mij boeit of aanspreekt. Sterker nog, ik heb hoogtevrees en ik ben sowieso een schijtluis (aan mij heb je niks in een oorlog). Ik kan al niet naar al die filmpjes op youtube kijken van waaghalzen die hoog in de bergen idioot hard op smalle richels fietsen of rijden of zelfs naar de trapezeartisten in het circus. Dus ik wilde niet naar deze documentaire over weer zo’n maffe waaghals, maar de critici waarderen ‘m hoog en hier staat ie zelfs op nr. 1 in de Recente Top 250 dus ben ik toch maar wezen kijken met m’n Cinevillepas…

De documentaire is precies wat ik had verwacht en dus inderdaad niet echt boeiend. Natuurlijk zit je met zweethandjes te kijken of ie toch niet valt en de documentairemakers laten natuurlijk heel veel valpartijen zien – en z’n vriend zit duizenden redenen te geven waarom dit onmogelijk goed kan aflopen – om zo op een wat goedkope manier de spanning nog wat op te voeren zoals circusartiesten dat ook doen. Interessanter is de psyche van zo’n waaghals. Kent hij misschien geen angst? Sowieso zijn de mensen zonder angst natuurlijk degenen die zich meteen al doodvallen, maar ironisch genoeg schetst Alex zichzelf zelfs als een van nature heel bang mannetje die zelfs geen contact durft te maken met mensen en die lijdt aan dwangneuroses (net als z’n vader lijkt hij wat autistisch te zijn) en met z’n hersenen blijkt niets mis. Ook zou hij niet echt een thrill-seeker zijn – al kickt hij wel op het overwinnen van het gevaar dat ‘m pas echt het gevoel geeft te leven – maar zou hij vooral gedreven worden door prestatie- en perfectiedwang (als een soort dwangneurose): alleen door geen enkele fout te maken kan hij het overleven – hij ziet zichzelf als een soort samoerai – en die noodzaak tot perfectie maakt ‘m gelukkig want een bijzonder mens die grootse dingen bewerkstelligt.

Nou, dat weten we dan ook weer. En een bijzonder mannetje is hij zeker. Maar deze documentaire over hem vind ik niet zo bijzonder.

De film lijkt wat op Sometimes I Think about Dying (Film, 2023) die ook nu in de Nederlandse bioscopen draait: in beide gevallen is het een zwarte komedie over een jonge vrouw die voorzichtig het liefdespad opgaat. In dit geval betreft het een Afghaanse immigrante die het geluk heeft gehad om als vertaler voor het Amerikaanse leger net op tijd toen de Taliban de macht grepen het land te kunnen verlaten en in Amerika een normaal leven leidt met contacten met onder meer collega’s op het werk, haar Afghaanse buren en een psychiater maar juist vanwege dat normale leven toch nog een stukje geluk mist: een vriendje. Ze werkt in een fortune-cookie-fabriek waar ze op een gegeven moment de spreuken mag bedenken hetgeen haar psychiater inspireert tot het zelf bedenken van een aantal nieuwe geluksspeuken waaronder ‘In de haven is een schip veilig maar daar is een schip niet voor gemaakt’ hetgeen haar waarschijnlijk weer inspireert tot een gewaagde actie om het liefdesgeluk te vinden. Anders dan de hoofdpersoon in Sometimes I Think about Dying is zij niet zozeer introvert – al praat ze erg weinig waardoor de film toch een introvert karakter heeft hetgeen wordt versterkt door de zwart-witbeelden – maar gaat het meer over vertrouwen dat zoals ook bij internetdaten het geval is het risico meebrengt dat je wordt belazerd, hetgeen een spreuk die ze zelf had bedacht waarmaakt: het geluk dat je zoekt zit in een ander gelukskoekje.

Al met al is het een kalme film die gelijk de gelukskoekjes gaat over het vinden van geluk en vol levenslessen zit en die nergens overdondert maar goed in elkaar zit.

PS;. Ik weet niet wat het is met de vermelde tijdsduren van de films de laatste tijd maar ook bij deze film vind je overal een andere tijdsduur; hij duurt in ieder geval korter dan de 98 minuten die hier wordt opgegeven.

Het verhaal stelt wenig voor en is afgezien van de homoseksualiteit een cliché: een onpopulair meisje is verliefd op het populaire meisje hetgeen het populaire meisje echter niet onberoerd laat – het wekt een latent lesbische geaardheid bij haar – waarna zij uiteindelijk toegeeft aan haar gevoelens. De kracht van de film is dat iedereen z’n eigen pubertijd kan herkennen in de moeilijkheden van die tijd en zo’n eerste verliefdheid: de heilige drang om los te breken en kicks te vinden (zeker in een klein dorp waar weinig te beleven valt), de onzekerheden, de angst voor schut te staan, de angst eeuwig alleen te blijven (of juist een reputatie als slet te krijgen), de pijn bij afwijzing, de opwinding, het pure geluk bij succes, de groepsdruk, de ouders die willen helpen maar machteloos staan en alleen maar in de weg staan, etc. Doordat je je makkelijk inleeft in de hoofdpersonen omdat het je terugvoert naar je eigen ongemakkelijke ervaringen als puber is het een fijne ongemakkelijke film.

De film gaat over de twee rekruten Pyle en Joker van de Amerikaanse mariniers die worden uitgelicht omdat zij eigenlijk niet geschikt zijn voor het werk: Pyle omdat hij dik is en Joker omdat hij intellectueel en gevoelig is (in Vietnam draagt Joker veelzeggend een speldje met het pacifisme-symbool). Het eerste deel speelt zich nog af in de VS waarin de rekruten worden getraind door een bullebak van een instructeur die op geestrijke wijze de rekruten beledigt en die met name Pyle keer op keer vernedert: terwijl de jongens worden gedrilld om ‘killers’ te worden breekt Pyle psychisch ondanks de hulp van Joker om Pyle door de training heen te loodsen. Het resultaat is dat Pyle inderdaad een ‘killer’ wordt maar niet op de wijze waarop dat is bedoeld. In het tweede deel zijn we in Vietnam dat opvallend genoeg een stuk relaxter voelt dan het intense maar ook hilarische eerste drill-deel: het is vooral de cynische macho-humor die in Vietnam wordt voortgezet (‘Hoe kun je vrouwen en kinderen doodschieten?’ ‘Heel makkelijk: die lopen minder hard dan mannen.’). De jongens weten eigenlijk niet waarvoor ze in Vietnam vechten waarmee de film de anti-Vietnam-protesten uit de jaren ‘60/’70 weerklinkt (de Vietnamezen lijken liever te willen leven dan te willen sterven voor ‘vrijheid’) en ze eigenlijk alleen maar het doel hebben om te doden als bewijs dat ze een man en een marinier zijn waarvoor ze in het eerste deel zijn gedrilld. Joker is – als intellectueel – verslaggever maar door een fout komen ze in gevaarlijk gebied waar ook Joker zijn eerste moord pleegt en dus heeft laten zien een ‘killer’ te zijn, ook al is zijn moord niet bepaald heldhaftig maar uit medelijden ingegeven.

De film is aldus een anti-oorlogsfilm doordat het zich niet richt op heldenmoed of de strijd om het hogere goed maar oorlog reduceert tot een cynische slachtpartij en moord de status van primitief initiatieritueel geeft. Maar het geeft ook een verklaring. Enerzijds geeft Joker die door – naast z’n pacifismebutton –‘born to kill’ op z’n helm te hebben staan en in dat verband naar Jung verwijst: de oorlog haalt onze ‘schaduw’ als kwaadaardige kant van onszelf naar voren die we onder normale omstandigheden onderdrukken. Anderzijds heeft die donkere kant van onszelf een uitgesproken macho-vorm die tot uitdrukking komt in het kunnen plegen van een moord als inwijding tot de cirkel van mannelijkheid maar ook in het seksueel gebruik van vrouwen (het enige aspect van het soldatenleven naast het werk dat de film toont is prostitueebezoek) en die reeds in de vorm van typische mannenhumor met onder meer seksueel geladen beledigingen (waar de film vol mee zit) naar de oppervlakte komt. Dat maakt de film niet alleen intens (en als je een man bent: hilarisch grappig) maar ook diepzinnig.

De absurdistische humor van Dupieux kan soms flauw en onzinnig zijn, maar in deze film is het absurdisme aldoor sterk en geestig, hetgeen ermee te maken heeft dat het absurdisme aldoor raakvlakken heeft met het menselijk bestaan of actuele kwesties dus met de werkelijkheid, van vastlopende computers en het ‘vernietigen’ van de Aarde door onze vervuiling tot vooroordelen, de verslaving aan selfies en verlies van sociale cohesie als gevolg van individualisme (en de film oppert iets wat ik me ook wel heb afgevraagd: waarom zou je een film in de bioscoop kijken als je het op je eigen televisie net zo goed ziet omdat de hoek dezelfde is; het doek in de bioscoop is groter maar je zit er evenredig verder vandaan). De dialogen zijn ook aldoor realistisch hetgeen vanwege de vreemde situaties juist een absurd effect krijgt. Het verhaal is een parodie op het superheldengenre – mogelijk geïnspireerd door Hitlers opmerking dat tabak ‘de wraak van de Indianen’ is, vormt hier de Tabaksbrigade de groep helden (‘wrekers’) die de wereld moet redden door de vijand te verstikken, maar ook zij hebben last van desintegratie van de teamspirit – waarbinnen verhalen worden verteld die het horrorgenre eveneens op originele en vermakelijke wijze parodiëren met een absurde twist. Al met al een zeer geslaagde film in de typische stijl van Dupieux.

Deze film lijkt op het eveneens deze week in de Nederlandse bioscopen verschenen Seltsimees Laps (2018) - MovieMeter.nl in de zin dat beide films een stukje 20ste eeuwse geschiedenis van communistische bezetting/terreur vertellen vanit een (auto)biografisch verhaal over hoe een ouder(s) en een kind van elkaar werden gescheiden (en uiteindelijk weer samen kwamen). Alleen deze film is een animatiefilm en vertelt de geschiedenis van Cambodja ten tijde van de Rode Khmer.

En meer dan Seltsimees Laps (The Little Comrade) vertelt deze film een geschiedenisles met het (auto)biografisch verhaal van wat de ouders van de regisseur is overkomen als kapstok zodat enerzijds dat persoonlijke verhaal niet echt wist te boeien (en af en toe wat verwarrend was zoals meteen in het begin als de familie Frans spreekt zodat je je even afvraagt of deze mensen tot de elite behoren totdat ook de Rode Khmer-leden Frans spreken) en anderzijds je de geschiedenis van Cambodja ook op bv. Wikipedia kunt lezen (en algemeen ontwikkelde mensen kennen die wonderlijke geschiedenis natuurlijk al). Zo’n animatiefilm zal die geschiedenis wel toegankelijk maken voor sommigen maar voor mij hoeft zo’n geschiedenis-in-stripvorm niet zo en ik zie er geen meerwaarde in.

Kortom, de film is interessant voor mensen die nog niets weten van deze geschiedenis van Cambodja en/of een geschiedenis graag in de vorm van animatie of een persoonlijk verhaal ontvangen maar anders is het een overbodige film.

De zo bejubelde Mad Max: Fury Road vond ik al niet veel aan en ook deze – opnieuw nogal bejubelde – Furiosa kon me weinig bekoren. Het verhaal stelt weinig voor – uiteindelijk is het een simpele wraakfilm – en de doorlopende actie, die de reden lijkt dat de film door velen wordt bewonderd, vond ik weinig origineel en zelfs nogal nep en dus onovertuigend (je zou denken dat ze in 2024 realistischere actie kunnen maken). Het bijzondere is hooguit dat het een vrouw is die de hoofdrol heeft – maar dat is bijna verplicht en dus al cliché in deze woke-tijd – en dat maken haar stunts (het kleine vrouwtje slaat zo tien mannen van elk 100 kilo tegen de grond en zonder schietles schiet ze altijd precies raak) allesbehalve geloofwaardiger. De NRC schrijft dat de film “overtuigt als intellectuele, filosofische rock-‘n-roll opera” maar ik heb niets intellectueels in de film kunnen ontdekken en hooguit wat simpele en weinig originele huis-tuin-en-keuken-filosofie als dat het leven hard is in wat in de filosofie de natuurtoestand wordt genoemd (Hobbes schreef in 1651 dat het leven in zo’n voorbeschaafde wereld “solitary, poor, nasty, brutish, and short” was en dat laat de film goed zien) en dat geweld en wraak verslavend zijn zodat je als held het risico loopt zelf een bruut te worden maar ook dat is weinig origineel. Wat de film wel goed doet is de cirkel van het verhaal rond maken waarbij de wraak tegelijk ook hoop geeft (fysiek en menselijk) waarmee een einde kan komen aan de hopeloze en troosteloze wereld.

Het beste wat de film te bieden heeft is sfeer – de Mad Max-films zijn denk ik vooral populair vanwege hun postapocalyptische sfeer met een fysieke en morele woestenij (‘wasteland’) – en een flink aantal extravagant uitgedoste, carnaveleske figuren, waardoor het een eigen wereld weet te scheppen.

Een mooie en bovenal lieve film over een undatable die misschien niet vindt wat hij zoekt maar er toch in slaagt een ommekeer in zijn saaie leven te maken en iets van het leven te proeven.