Opinions

Krampus is vlees noch vis. Het lijkt namelijk alsof de regisseur er niet helemaal over uit was of hij bezig was met een kindvriendelijke griezelfilm of met serieuze horror. Gevolg is een titel die teleurstelt met een soepzooitje van meer en minder geslaagde elementen; losjes aan elkaar gekoppeld met de mythologie rond Krampus als enige bindende factor. In het eerste halfuur wordt teveel tijd gespendeerd aan oeverloos oninteressant geouwehoer dat nergens heen lijkt te gaan. Daarna verlopen de eerste contacten met het paranormale compleet volgens de overbekende horrorclichés: hijgerige p.o.v-shots, monsters die steeds net buiten het beeld blijven, de recon missies door het omineuze sneeuwlandschap, etc. Suspense opbouwen en jump scares in stijl en sfeer van de betere slasher of monster movie.

Op zich zou het eerste deel nog een aardig uitgangspunt zijn, ware het niet dat het daarna opeens volgegooid wordt met over-the-top lachwekkende absurditeiten á la Gremlins of Critters. Ze hebben de minst angstaanjagende opponenten denkbaar erin weten te verwerken: invasie van de peperkoekmannetjes! De lelijke CGI en vreemde creatures ondermijnen de redelijk onderhoudende sfeer die er tot dan toe opgebouwd is. Moet ik hierom lachen? Is dit creepy bedoeld?

Frustrerend genoeg heeft de aparte sfeer van de duistere kerstdagen meer dan genoeg potentie voor een sfeervolle (anti-) kerstfilm, maar in deze vorm leidt het tot een houterige mengeling van niet matchende genreconventies, waarbij horror en humor allebei niet bevredigend worden uitgewerkt.

'Kriegerin' (2011) lijdt een beetje aan hetzelfde euvel als een heleboel andere films met een boodschap. Het lijkt namelijk alsof de achterliggende gedachte (nieuwe nazi's komen in een geweldsspiraal terecht) belangrijker is dan het uitwerken van realistische verhoudingen tussen personages. Met als gevolg dat de emotionele ontwikkeling van Marisa (Alina Levshin) onoprecht voelt, als een doel tot iets anders en niet als een overtuigende karakterschets. Zoals ze het ene moment extreem gewelddadige dingen doet en die het volgende probeert te compenseren met barmhartigheid. Het is ergens jammer dat filmmakers nog steeds denken dat sociaal-realistische films een zogenaamde 'redemption arc' nodig hebben om zulke heftige thema's aan te snijden. En dat terwijl Alina Levshin op zichzelf een fijne rol neerzet als een getroebleerd tienermeisje met nazi-sentimenten. Een minder voor de hand liggend script had haar de ruimte kunnen geven voor een gelaagde vertolking.

Redelijk onderhoudende debuutfilm. Over een Turkse familie in Oostenrijk die onvermijdelijk uit elkaar aan het groeien is als de mater familias zich vastklampt aan traditionele Turkse waarden. Zeker aan het begin hangt er een prettig beklemmende sfeer rond het pasgetrouwde plattelandsmeisje dat steeds tot boksbal wordt gemaakt van haar nieuwe familieleden.

Het heeft een soort intimiteit en subtiliteit in het verbeelden van hoe deze jongedame haar plek probeert te vinden door aan de eisen van iedereen te willen voldoen. In die zin biedt het de aanzet tot een ongebruikelijk feminien uitgangspunt dat in veel Europese multiculti representaties vooral schittert door afwezigheid. Hier zijn het voor de verandering niet de gefrustreerde baardmannen die hun seksuele onderdrukking botvieren op onderdrukte vrouwen, maar onderdrukking geschiedt evenzeer vanuit sterke vrouwen die proberen hun eigen stempel te drukken op hoe zij zich verhouden tot maatschappelijke veranderingen.

Helaas weet regisseur Umut Dag de opgebouwde nuance niet de gehele film overtuigend door te zetten. Om de een of andere reden heeft hij een vreemde obsessie met lelijke fade-outs die belangrijke ontwikkelingen in sneltreinvaart laten geschieden. Deze aanpak levert een aantal melodramatische wendingen op waar alle subtiliteit overboord gegooid wordt door gemakkelijk scoren met voorspelbare clichés.

Een beetje flauw. Op zich is het uitgangspunt best leuk gevonden: de goeroe die eigenlijk wil onderwijzen dat je geen goeroe's nodig hebt. Het levert alleen niet veel meer op dan voorspelbare reacties van goedgelovige, kwetsbare mensen die erin meegaan. Echt grappig of ontroerend wil het ook niet worden. Alleen de uiteindelijke bekentenis is spannend in beeld gebracht.

Scorsese laat maar weer eens zijn veelzijdigheid als regisseur zien met een onderhoudende ode aan de Dalai Lama en zijn vlucht uit Tibet. Met grandioze sets en sfeervolle kostumering wordt de illusie geschetst dat het zich daadwerkelijk in en rond die regio afspeelt, des te groter is de verbazing dat het in Marokko is opgenomen. In dat opzicht is het gewoon een hele knappe film die overtuigend zijn eigen droomwereld weet te verbeelden en daarbij een impressie schetst van de roemrijke geschiedenis van een belangrijke historische figuur. Het is wel een tikkeltje aan de eenzijdige kant, omdat ingewikkelde politieke situaties op de Hollywood-manier worden teruggebracht tot simpelweg goed en slecht. Dalai Lama is het sublieme goede en de kwaadaardige Chinezen zijn het absolute kwade.

Verrassend leuke computeranimatie van Dreamworks. Ze maken het flinterdunne verhaal en de weinige pretenties goed met een geslaagde mix van slapstick en onderhoudende karakters. Dit is veel leuker dan bijvoorbeeld het recente Wall-E.

Vlotte adrenalinerush van actie en goed getimede grappen. Wel een echte sequel in hoe het voornamelijk meer doet van wat het origineel leuk maakte en niet echt originele invalshoeken opzoekt.

Een droomfilm voor mij. Ik hou van Egypte. Ik hou van Japanse animatie in het algemeen en de tekenstijl van Osamu Tezuka in het bijzonder. En ik ben gek op vreemde pulpfilms op z’n tijd. Hier volgt een stream of conciousness, waarin ik de nadruk leg op de vreemde, absurde, perverse en misogyne aspecten van deze film. Daarbij vermijd ik de belangrijke plotwendingen, maar mocht je het gebeuren geheel onbevangen willen zien, stop nu met lezen!

- Het begint meteen al goed met een fallisch ogend ruimteschip dat het melkwegstelsel penetreert. Kennelijk waren de makers even bang dat de kijker zou klagen over hoe historisch inaccuraat het werk zou zijn, want meteen volgt deze disclaimer: ‘This story is a fiction, so all responsibility doesn’t lie on the production staff because the character of this story are all ficticious.’ Weer een illusie armer: het oude Egypte had geen penisvormige ruimtevaartuigen…

- Surreële opening met geanimeerd hoofden die met een primitieve motion capture over 'echte acteurs' zijn geplakt. Het begint meteen al verwarrend dat de incarnatie van de Heilige Maagd Maria net is kapotgezapt, dus moeten de personages terug in de tijd omdat koningin Cleopatra hier iets mee van doen heeft. Veel te gecompliceerd voor een titel met Cleopatra en seks in de titel…

- HAHAHAHA! De tijdmachine bestaat uit twee grote grijpers die de karakters onder luid protest optilt, bepotelt en uiteindelijk in verschillende pod’s zuigt. Vervolgens wordt hun hoofd afgedekt met een stofzuiger en wordt de kleding – met chirurgische precisie- in tweeën gesneden met een onzichtbare laserstraal. Psychedelische lichtjes en geluidseffecten. Beelden van de technologisch geavanceerde apparatuur, waaronder een slot machine en een ronddraaiend roulettewiel.

- Ondertussen overlegt het Egyptische rebellenleger hoe zij Julius Caesar met zijn grote gok kunnen piepelen. Cleopatra blijkt een soort mix van Mata Hari, Moeder Theresa, Princess Leia én een vrouwelijke ninja. ‘Let me show you the strength of an angry cunt!’ Of een handlanger even zijn vinger in haar erogene zone wil steken. Eerst kijkt hij verlekkerd en blij, dan….BAM…ondraaglijke pijn. Haar grootste superkracht blijkt namelijk haar vagina. Al is hoe of wat onduidelijk.

- En weer volgt machinerie die meer weg heeft van aanranding dan iets anders. Een oud-Egyptische Dr. Frankenstein (mét Frankenmummie) brengt het lichaam van Cleo terug tot een vormeloos stuk klei en boetseert van het lelijke eendje de beeldschone dame die we uit de geschiedenisboeken kennen.

- Ugh. Om Cleopatra in het paleis te smokkelen, rolt de oude toverkol haar op tot een balletje zodat ze in een jutezak past. Onschuldig moment, maar toch disturbing: ze wordt een Barbamamma van vlees. Uiteindelijk steken haar billen er nog even uit. Ook wordt zij nog gedroogneukt door haar hulpje: het jachtluipaard Luba

- HAHAHAHA! Caesar opent de jutenzak en het opvouwbare vrouwenlichaam van Cleo komt er zwoel uitgekropen. De Romeinse keizer roept in absolute ontzetting: ‘SWEET ZOMBIE JESUS!’ Als hier nog geen meme van is…!

- Een intermezzo met de contouren van lichaamsdelen die erotische dingen met elkaar lijken te doen. Echt opwindend kan ik het niet vinden, want ze doen wel erg vreemde handelingen op plekken waar die dingen niet gedaan worden. Ook het krekelgeluid en de trommels zijn een mood kill van jewelste.

- Oef, en ja hoor, het vrouwelijke personage Libia ligt vastgebonden terwijl een rij geil kijkende handlangers om beurten over haar heen mogen. ‘Three minutes each, untill she is split in two!’ Zij reageert vrouwmoedig: I am strong! It will take more than a few hundred men to break me!’ Het feestje gaat niet door. Een van de handlangers roept gefrustreerd: ‘We’ve been waiting for this! What am I supposed to do with these blue balls?’ Heel smaakvol ook dat hun broekjes enigszins opgebold zijn.

- Bath Roman Style a.k.a. een softporno sequentie met een Cleopatra die zich zo wast dat zij er niet schoner van wordt, maar waarbij het gebeuren vooral interessant oogt voor de voyeuristische kijker. Caesar doet een paardenhinnik, duikt op haar en trekt de spartelende deerne onder water. En wederom is Cleopatra’s achterwerk volop in beeld. En de climax? Caesar stuitert als Wile E. Coyote uit het bad omdat hij kennelijk een lichamelijke conditie heeft die hem nu pas opspeelt.

- Maar hun innige samenzijn heeft geresulteerd in een jongetje met groen haar! Net bevallen en de toverkol beveelt haar om Caesar dood te steken op het kraambed. Best ziek eigenlijk. Gelukkig eindigt het mes tussen haar benen en lijkt het net het mannelijke lid in erectie…? ‘They say motherhood changes a woman, but THAT is too much…’

- Marcus Anthonius komt aan om in het huwelijksbootje te treden. Cleopatra staat tussen een legertje Oosterse vrouwen zonder topje. Cleo: Oh, you’ve gone all stiff and hard! Mark: I believe a man should be stiff and hard. Cleo: I’m glad you think so, it takes a stiff man to satisfy me!

- Na een awkward lebberscène zegt Marcus: I have a small dick, it’s nothing compared to Caesar’s. En dus duwt Cleopatra een grote en een kleine banaan in zijn huig om aan te tonen dat de grootte geen issue is. (?) Get ready for a hard dicking, bombs away!

- We must take the fight out of the enemy soldiers! Okay Ladies, screw them until they can’t even stand up. Er volgt iets wat zich nog het beste laat omschrijven als The Beatles in het Japans en een montage met animaties vol zoete kleurtjes en lieflijke vormen, waarin het vijandelijke leger dood gevreeën wordt. Sex is a weapon!

- En aan het einde snap ik nog net zo weinig van The Cleopatra Plan als aan het begin....Vast iets symbolisch en Freudiaans als mannen winnen altijd met hun geweld en machtsspelletjes, dus je kunt alleen winnen als je vrouwelijke tact leert inzetten oid. Of niet. Het einde zuigt. Enorm.

Concluderend: 'Cleopatra: Queen of Sex' (1970) heeft absoluut een paar sterke passages met de verschillende animatiestijlen en bizarre associaties. Ik heb het weggehaald wegens de idiote hoeveelheid tekst, maar enkele cruciale scènes zijn fantastisch omdat het idioterie mengt met toffe actie en absurde overgangen. Ook veel cameo's uit het oeuvre van Ozamu Tezuka. Daarmee is het een cult-waardig artefact, dat een andere kant van de legendarische striptekenaar/animator laat zien Al moet ik meteen erbij zeggen dat het dus ook een duistere kant van hem toont: vrouwen objectiveren en seksualiseren; seksuele intimidatie, vrouwenmishandeling, aanranding; en een snuf onvervalste homofobie. Niet fraai.

Als Freaks (1932) surrealistische Japanse avant-garde zou zijn geweest. Regisseur Kinugasa is zijn tijd ver vooruit met een immens scala aan verschillende sfeerschetsen. Drukke ritmische montage vol vreemde associaties en gestoorde speciale effecten. Kalme momenten waarop de spookachtige locatie van een schaduwrijk gekkenhuis optimaal wordt benut. Soms wordt de unheimische vervreemding doorbroken met intens ontroerende dramatische sequenties. Alle smaken en tonen die ik in een film zoek: ontroerend, doodeng, opbeurend én deprimerend. Centraal staat een beeldschone, bijna Lynchiaanse metafoor van de 'onzichtbare balletdanseres' die (in eerste instantie) alleen de geïnstitutionaliseerde waanzinnigen kunnen waarnemen. Een bijzonder fijne onderdompeling in een beklijvend stuk obscure filmhistorie.

Eén van mijn favoriete exploitatiefilms is 'Ms .45' (1981) van Abel Ferrara, waarin de engelachtige Thana (Zoë Tamerlis) voor de tweede keer op dezelfde dag wordt verkracht en er iets in haar breekt. Ze schaft een colt.45 revolver aan en wapent zich tegen elke ongewenste intimiteit. Elke vorm van catcalling, elke opdringerige man, elke ongewenste aanraking, elke potentiële verkrachter. In één van de meest iconische scènes heeft ze haar lippen felrood gestift en hult ze zich in een nonnenhabijt, terwijl ze met haar revolver om zich heen schiet. Volslagen over the top, maar oh zo genietbaar om de absurditeit van deze wraakfantasie. En nu hebben we met Femke Boot (Katja Herbers) een Nederlandse wraakgodin voor wie het dumpertreeten, online trollen en de reaguurderscultuur als een donderslag bij heldere hemel binnenkomt. Ze zal ze allemaal te pakken krijgen, de zielige mannetjes die haar vanachter de veiligheid van hun beeldscherm de walgelijkste obsceniteiten toewensen of hun seksfantasieën delen.

Voor mij zijn de Nederlandse telefilms een instituut en het afgelopen decennium heb ik bijna elke productie vanuit dat fonds gezien. De laatste jaren blijkt de focus wat te zijn verlegd van sociaal realistische drama's naar onversneden genrefilms. Vorige jaren waren 'misdaad' en 'romantische komedie' aan de beurt; dit jaar lijkt het of 'Nederhorror' wordt gestimuleerd. Ergens vind ik het jammer dat er voor filmmakers geen totale vrijheid is, maar het verdedigbaar moet blijven waarom hun telefilmbijdrages maatschappelijk relevant zouden zijn. Met 'De Kuthoer' (2020) is in ieder geval een prima middenweg gevonden tussen een vermakelijke exploitatiefilm en een film met een boodschap. Hoe Katja Herbers zo heerlijk de boze witte vrouw neerzet, die afgestompt raakt door de redeloze haat naar haar persoon en zelf genoegdoening eist voor haar frustraties. Zij zien haar niet meer als volwaardig mens, dus hoeft zij het ook niet meer te doen. Haat beantwoorden met meer haat, de heggenschaar erin wanneer je er niet meer met elkaar uitkomt.

Maar eerlijk gezegd vind ik de invalshoek over de grenzen en mogelijkheden van het vrije woord bij lange na niet het sterkste punt. Zo had deze film zoveel sterker gekund als Femke Boot gespeeld werd door een zwarte actrice, omdat nu juist een politica als Sylvana Simons de haatdiarree over zich heen krijgt van trollend Nederland. Het voelt wat veilig om weg te gaan bij het racistische aspect van online haat en het slechts zijdelings aan te snijden. Maar de film werkt verder prima als lekkere pulp met snedige dialogen en een heuse bodycount aan kleurrijke typetjes. Meer humor dan horror, maar geholpen door de droge emotieloosheid waarmee Katja Herbers haar wraakheldin neerzet. Net als Thana uit 'Ms .45' (1981) heeft Femke Boot in 'De Kuthoer' (2020) niet meer motivatie nodig dan dat ze weigert om lijdzaam sommige vanzelfsprekendheden te ondergaan. Een vrouw die handelt terwijl zielige haatmannetjes niet verder komen dan hun beperkte fantasie.