Opinions

Het oogt allemaal een tandje goedkoper en minder episch dan The Prince of Egypt, maar desalniettemin is het wederom een fijne cartoonversie van een bijbelverhaal. Ze weten ook hier weer erin te slagen om het verhaal zo a-religieus te vertellen dat ook niet-gelovigen er ''een boodschap'' uit kunnen halen. Ik had wel het gevoel dat er iets meer in had gezeten als ze bepaald relaties net wat dieper hadden uitgewerkt; nu gaat het verhaal soms net iets te hard voor zijn eigen bestwil.

Fijne hybride van verschillende elementen uit het Duitse expressionisme (de decors, het spel met licht en donker) en de Amerikaanse film noir (de flashbacks). De film wordt gedragen door een Jean Gabin die zijn rol van ruwe bolster blanke pit met verve speelt. Voor mij een erg fijne introductie met het poëtisch realisme.

Misschien nog wel enger dan de beladen historische context eromheen of de daadwerkelijke inmenging van Goebbels/Hitler bij het productieproces, is hoe vertrouwd en overbekend de stereotypen voelen. Heinrich George zet een leuke rol neer als de vadsige hertog die de deuren wagenwijd openzet voor de gladde intrigant die de boel op komt schudden met zijn boosaardige plannetjes. Die vileine Joseph Süß Oppenheimer (Ferdinand Marian) haalt alle maniertjes en gedragingen uit de kast die je kunt verwachten in een dergelijke rol. Eerst is het een orthodoxe jood met pijpenkrulletjes en zwarte kledij, maar eenmaal undercover verandert het in een twistzieke womaniser die de mensen bespeelt al ware zij marionetten.

'Der Ewige Jude' (1940) kan ik niet meer kijken omdat het zo onomwonden Joden criminaliseert en ontmenselijkt. Hier wordt de abjecte boodschap verpakt in een degelijk kostuumdrama met mooie sets/kostuums en een wraakverhaal als zovelen. Door de connotaties met het nazisme krijgt deze film (terecht!) een notoire status toebedeeld, maar het is niet wezenlijk anders dan veel foute tijdgenoten, waarin bevolkingsgroepen ook negatief weg worden gezet (ook werken van veel latere makelij, trouwens) Door de dik aangezette typetjes en de effectieve manier van de emoties bespelen, weet deze nazi-propaganda ook mij als moderne kijker mee te nemen in een verhaal van verraad en vergelding. En dat vind ik doodeng om toe te geven, want het antisemitisme laat weinig aan de verbeelding over.

Als je 'Hersenschimmen' (1984) combineert met 'E.T. (1982). Het levert met 'Jules' (2023) een gek indiefilmpje op over de dementerende Milton (Ben Kingsley) en zijn wonderlijke belevenissen wanneer er opeens een buitenaards wezen neerstort in zijn achtertuin. Als niemand Milton wil geloven, besluit hij de bizarre situatie gewoon te accepteren zoals het is. Want waarom zou je anderen nog willen overtuigen als ze toch niet meer bereid zijn om te geloven in jouw werkelijkheid? Een beetje teder en vol droogkomische seniorenmomentjes wanneer de zichzelf te serieus nemende Milton probeert om anderen te overtuigen van zijn gelijk. Heerlijk typetje ook, gespeeld door een compleet onherkenbare Ben Kingsley. 'Jules' (2023) kleurt net iets te veilig binnen de lijntjes van soortgelijke SF-films, maar de bitterzoete slotconclusie laat gelukkig genoeg ruimte open voor eigen interpretatie.

(Overigens mag ik mezelf ook wat minder serieus nemen. Ik keek 'Jules' (2023) op een entertainmentsysteem van een vliegtuig en opeens werden de stemmen vervormd alsof mensen in een vissenkom zaten. Mijn eerste gedachte: 'Dit symboliseert de vervreemding van Milton die, sinds de vondst van de alien, erachter is gekomen dat hij zelf een buitenstaander is geworden in zijn vertrouwde omgeving. Zij begrijpen hen niet meer en hij begrijpt hen niet meer.' Op een gegeven moment gingen de vervormde stemmen enorm tegenstaan en begon ik me eraan te ergeren: 'Zou dit de hele film zo doorgaan!? Wat irritant!' Ik besloot een paar tikjes te geven tegen mijn headset en het geluid klonk weer normaal. Oh.)

Dit gaat over zo ongeveer de meest amateuristische ontvoering ooit bedacht, en het gaat elke scene van kwaad tot erger door de ongelofelijk domme keuzes van Tilda Swinton's karakter. En toch heeft het wel iets. Het zijn met name de fel-realistische beelden die een soort betoverende trip door de onderlaag van Noord- en Zuid-Amerika in beeld brengen. Tilda Swinton zet ook nog een zeer intrigerend karakter neer, ook al zijn haar keuzes niet altijd even geloofwaardig.

Een luchtig niemendalletje, waarin vooral de warme liefdesrelatie tussen Meryl Streep en Stanley Tucci erboven uitsteekt. Hun twee karakters passen ogenschijnlijk helemaal niet bij elkaar: dat kleine stoere heertje samen met de lange gemaniëreerde dame met het geaffecteerde stemgeluid. En toch weten de twee acteerveteranen een chemie te spelen tussen twee volwassenen die elkaar naadloos aanvullen. Het is jammer dat hun verhaallijn steeds onderbroken moet worden door de hedendaagse fratsen van Amy Adams, die als een moderne heldin (type: Bridget Jones) haar jachtige leven moet zien te overleven. Een dertien in een dozijn' romantische komedie, maar het is ondergedompeld in een prettig nostalgisch sausje.

Voor mij werkt de nietsontziende stijl van Harmony Korine het beste in combinatie met kindacteurs zoals in Spring Breakers of Gummo. Hier moet de volwassen cast hard zijn best doen om tragiek en mistroostigheid te spelen, en dan nog komt het vaak zo geforceerd over dat het mij nergens echt raakt. In die zin haalt het mij ook uit het verhaal dat een iconische figuur als Werner Herzog zo prominent een rol moest vertolken. Wel een aangrijpend slotstuk met de dode baby aan het einde.

De gebroken moeder en het dochtersverraad. In 'Julieta' (2016) wordt de Madrileense titelfiguur gedwongen om een sluimerend trauma onder ogen te komen bij een nakende verhuizing naar Portugal. Jaren geleden werd Julieta (Emma Suárez) in de steek gelaten door haar dochter, met wie ze tot dan toe een goede band leek te hebben. Pogingen om terug in contact te komen leidden tot niks en de gekmakende machteloosheid knaagde aan haar eigen levensgeluk. Haar huwelijk met Lorenzo (Dario Grandinetti) als een harde reset om haar eigen falen als moeder te maskeren. Hij weet niks van de vernederende afwijzing die Julieta meer bezighoudt dan ze aan de oppervlakte doet voorkomen. Uit schaamte omdat ze ooit haar rol als moeder heeft verzaakt, of uit angst om opnieuw aan de kant gezet te worden wanneer ze opnieuw een geliefde deelgenoot maakt van haar innerlijke pijn. Maar Julieta raakt ervan overtuigd dat deze verhuizing misschien een definitieve punt zet achter haar moeder- en dochtersrelatie. Want wie verraadt er eigenlijk wie als een moeder haar eigen dochter opgeeft? Ze kapt haar huwelijk af met een verbouwereerde Lorenzo en spookt opnieuw door de straten van Madrid.

Hoewel 'Julieta' (2016) een thrilleropzet heeft waarin antwoorden worden gezocht op een mysterie en voyeurisme een rol speelt, is het een opvallend warme Almodóvar. Bitterzoet maar niet vals, waarin het verleden in flashbacks naar voren komt als een onbereikbare plek die gelijkelijk schrijnt en geruststelt. Zo is er de magnifieke treinscène waarin Julieta zowel in aanraking komt met het onvermijdelijke noodlot als dat ze steun vindt in de armen van een knappe vreemdeling. Of de scènes waarin haar prille relatie met Xoan (Daniel Grao) ontbloesemt onder het toeziend oog van een afkeurende huishoudster, die er alles aan gelegen is om twist te zaaien zodat haar rigide vooroordelen bevestigd worden. Visueel deden deze scénes me trouwens denken aan het cryptische schilderij 'Young Woman at a Window' (1925) van Salvador Dali. Ik heb een zwak voor dat beeld van een jonge vrouw die - nonchalant voorovergebogen voor een raamopening - uitkijkt over een kalm zeegezicht. Waar kijkt ze naar en waarom? Op eenzelfde manier speelt Almodóvar met dat sterke beeld van een venster over de zee om daarmee de turbulente liefdesrelatie tussen Julieta/Xoan te kaderen. Waar sloeg de kalme en vertrouwenwekkende deining om in een noodlotstijding die rimpelingen zou trekken door de tijd?

'Julieta' (2016) is bij momenten visueel een pareltje en sommige symbolisch geladen passages zijn magistraal. Toch focust het plot zich erg op het rond krijgen van de psychologische motieven van haar hoofdpersoon of hoe de sociale verhoudingen liggen. Het voelt een tikkeltje veilig en dichtgetimmerd dat er uiteindelijk voor alles een rechtlijnige verklaring komt. Daar komt bij dat er in de slotakte een wat flauwe wending volgt die de innerlijke verscheurdheid uit het verleden 'oplost' in het heden. Het gaat wat ver om het een deus ex machina te noemen, maar het is jammer dat er een figuur van buiten nodig is om de zelfontwikkeling van een vrouwelijke hoofdpersoon mee vorm te geven. Het maakt deze Almodóvar wat braaf en misschien zelfs neigend naar een verkeerd soort moralisme.

Zo veilig als een sequel kan zijn. De succesformule herhaald in een andere setting en met een paar kleine toevoegingen om de dynamiek tussen de personages te veranderen. Echt grappig wordt het niet wanneer de hoofdrolspelers opeens terechtkomen in andere avatars dan in de vorige film. Zelfs de toevoeging van Danny DeVito en Danny Glover voelt alsof ze een oudere, niet-gamende generatie bij de demografie wilden betrekken. Het begon me ook tegen te staan dat een gamewereld nu eenmaal een statische en onveranderlijke plek blijft. Alleen de personages maken ontwikkelingen door en de mensen die ze ontmoeten blijven exact hetzelfde. Uiteindelijk komt het neer op weinig meer dan een spelletje uitspelen, en dat hadden ze in de vorige film ook al gedaan.

The Rock is helaas wat behoudend waar het z'n filmrollen betreft, maar in het blockbustersegment krikt hij zelfs middelmatige producties op met z'n charismatische aanwezigheid. Zo ook deze 'Jumanji: Welcome to the Jungle' (2017) waarin het bordspel van weleer wordt vervangen door een heuse computergame. Het belachelijke uitgangspunt wordt er eigenlijk alleen leuker op, omdat ze de gamelogica consistent houden met avatars, health bars, respawns, npc's en verschillende levels. Misschien wat veel eer voor een vermakelijke pulpfilm om het 'zelfreflexief' te noemen (de nadruk leggend op de eigen vorm), maar met deze grappige omkering neemt het uitgemolken actieclichés in de maling. De gespierde titelheld (zonder zwakheden!) is eigenlijk een onzekere tienerjongen. De grappige bijrol die meer praat dan dat hij dingen voor elkaar krijgt, is in werkelijkheid een atletische jongeman bij wie alles makkelijk lijkt. De vamp die schurken verleidt of hun nek breekt met haar dijbenen, is in werkelijkheid helemaal niet zo blij met haar lichaam en houdt andere mensen op afstand met haar snedige opmerkingen. De bebaarde paleontoloog met overgewicht is eigenlijk een jonge vrouw die haar telefoonverslaving opvult met instagramfoto's, status updates en selfies. In die digitale wereld kan men iedereen zijn en tegelijkertijd is het een onredelijke fantasiewereld waar alles (tot in het belachelijke) wordt uitvergroot.

Mist natuurlijk de magie van het origineel en doet meer van hetzelfde in een iets nieuw jasje. Ach, ik heb slechtere pogingen gedaan om de tere kinderziel te vervuilen met nodeloze commercie.

Ellen Page zet een hele leuke 16-jarige neer die veel volwassener is dan de volwassenen om haar heen. Typisch zo'n Amerikaanse film met een lach en een traan, maar zodanig dat het niet overdreven sentimenteel wordt. Met van die lekker dik aangezette bitcherige dialogen, heerlijk!

Wanneer de met CGI geanimeerde dinosaurussen meer ziel en warmte uitstralen dan je menselijke acteurs, dan weet je dat het script behoorlijk rammelt. Op een bepaald moment hoopte ik dat de agressieve reptielen de gehele menselijke cast zouden verschalken. Dan was het tenminste gedaan met nodeloos lang uitgerekte plot expositions en irritant stereotype karakters. Zelfs de oneliners voelen geforceerd aan. Hier zou een vernietigende recensie kunnen staan over wéér een bloedeloze invuloefening van een oude franchise, maar toch weet JW zich continu te revancheren door los te gaan met zijn beeldschone dinosaurussenporno. Alles wat je zou willen zien qua vechtende reptielen, zit er wel ergens in verstopt. En de climax: zo onzinnig, maar zo gaaf.