Opinions

Elk continent heeft zo z’n trauma waar het niet los van kan komen: voor Europa is dat de kerk, voor de VS racisme (slavernij) en voor Latijns-Amerika de feodale ongelijkheid van landbezitters vs. degenen die niets bezitten. Deze film gaat dan ook over vijf criminele straatjochies in Colombia die opeens kunnen hopen een waardig leven te verkrijgen omdat een van hen een stuk land erft dat van z’n grootmoeder was geroofd: in wezen is de film een road movie waarin we de avonturen van de jongens volgen door Colombia naar het Beloofde Land. En zoals Latijns-Amerikaanse kunst zich kenmerkt door de stijl van het magisch realisme, is dat ook de stijl van deze film (al blijft het magische beperkt tot het witte paard dat voor die hoop op een eerlijke maatschappij als paradijs en daarmee een beter leven voor de jongens zal staan). Toch kon het verhaal me niet echt meekrijgen: wellicht voelde ik onvoldoende sympathie voor de jongens die alleen maar alles kapot maken, als een rancuneuze manier om iedereen gelijk te maken, waarmee het cynisme van het geweld dat hun droom kapot zal maken ook al in hun eigen gedrag zit (en het nationale trauma waar niet los van kan worden gekomen, ook niet na wat wetswijzigingen om de maatschappij rechtvaardiger te maken, wordt bevestigd). Voor mij moet de film het vooral hebben van z’n hoogstaande esthetiek: de beelden zijn prachtig en maken de film aldoor onderhoudend.

De film vertelt het semi-autobiografische verhaal van de regisseur (en acteur) Shim waarin de immigrant het niet makkelijk heeft en moet dealen met eenzaamheid en racisme en welk verhaal de vorm van een drieluik heeft: een traumatische geschiedenis in Korea waar een vrouw met haar zoontje moet vluchten, de immigratie en integratie in het nieuwe land met vervreemding van zowel je (onbekende) afkomst als tussen moeder en zoon en tot slot de genezing of verzoening met zowel je afkomst als tussen moeder en zoon terug in Korea. De film heeft aldus misschien een weinig originele of bijzondere thematiek en is misschien ook een beetje sentimenteel, maar het verhaal is mooi in beeld gebracht en wordt goed verteld zodat de film beslist emotionele impact heeft en het gewoon een mooie film is.

De film is weinig bijzonder en behoorlijk clichématig in concept en uitwerking; de film gaat in wezen over de tunnelvisie bij een strafvervolging waarvan een integere maar ietwat overijverige beveiliger de dupe van is maar die hierdoor uiteindelijk wel leert om voor zichzelf op te komen. De film is echter wel heel fijn: de clichés werken goed en de film is van het begin tot het eind boeiend en ontroerend.

M'n eerste kennismaking met Riddick en het beviel me wel. Alles wat er gebeurt is weliswaar totale onzin en een actiefilmcliché, maar het is goed uitgevoerd en Riddick is zo cool dat het gewoon leuk en spannend is. Dat het verhaal zo simpel is dat het niet afleidt van de actie helpt ook om je verstand uit te zetten, achterover te leunen en simpelweg te genieten.

De zoveelste filmhuisfilm van dit jaar waarvan ik de juichende kritieken niet begrijp. Zoals altijd bij filmhuisfilms is ook deze erg traag maar diepgang heb ik er niet kunnen ontdekken.

We worden geïntroduceerd in het ruige plattelandsleven in zuidelijk VS. Dat lijkt erg veel op het ruige plattelandsleven in Nederland, zoals te zien in Brommers Kiek'n (2017) - MovieMeter.nl maar de brommers zijn hier vervangen door paarden. We volgen het leven van Brady, een paardentrainer en rodeorijder, kortom een cowboy en paardenfluisteraar. Maar hij valt en loopt daardoor hersenletsel op. Brady gaat dan door een diep dal want paardrijden is alles voor hem en verder kan hij ook niets (hij is ongeschoold): alleen als rodeorijder krijgt hij bewondering en status en geeft het leven hem voldoening. Ondanks de adviezen van ziekenhuis verlaat hij het ziekenhuis voortijdig en probeert hij zijn vroegere werk als paardenfluisteraar op te pakken want het baantje als vakkenvuller in de supermarkt bevalt hem niet.

En dat is het eigenlijk. De film werkt toe naar een zelfmoord vanwege het aldoor gespeel met een pistool en het gewonde paard dat wordt afgemaakt op het einde van de film. De boodschap is dan: een gewond dier dat zijn ding niet meer kan doen wordt afgeschoten, maar een gewond mens als Brady die zijn ding niet meer kan doen moet blijven leven. Ik kan dat verschil in moraal verklaren doordat de mens zichzelf kan vormen terwijl een dier alleen maar kan zijn wat hij is: Brady kan niet meer rodeorijden maar evengoed andere talenten en doelen ontwikkelen. Maar dat accepteert Brady niet, zodat je een zelfmoord verwacht. Maar dat gebeurt niet (er gebeurt sowieso eigenlijk niets dramatisch in de film). De film eindigt ermee dat hij toch weer gaat rodeorijden omdat hij zijn dromen niet wil opgeven c.q. omdat hij – net als een dier – zichzelf niet kan vormen maar alleen maar een cowboy kan zijn. Hoe hij dat kan overleven vanwege zijn hersenletsel waardoor zijn hand kan verkrampen is een raadsel dat de film niet oplost.

Ik kan hier geen diepe boodschap in vinden en ook het eindeloze gedoe met paarden waarmee de film praktisch geheel is gevuld begon me de keel uit te hangen (ik ben gewoon niet zo’n paardenliefhebber die twee uur naar paarden wil kijken). Maar evengoed is de film toch niet echt saai – je wilt toch wel weten hoe dit afloopt, ook al komt er dan een onbevredigend einde – en stal vooral het geestelijk gehandicapt zusje van Brady de show. Ik ervoer de film als een film over de liefde van Brady voor zijn zusje, zijn rodeoheld en door een val zwaar gehandicapt geraakte Lane en uiteraard voor paarden, maar vooral de wederzijdse liefde tussen broer en zus was echt ontroerend. Daarom toch nog drie sterren.

Net als bij De Propagandist (2024) over de Nederlandse filmmaker in dienst van de nazi’s Jan Teunissen gaat het in Riefenstahl (2024) over de schuldvraag: wist Riefenstahl van de gruwelijkheden die haar opdrachtgevers begingen, erkent ze dat ze zelf met haar werk daaraan heeft bijdragen en heeft ze spijt? Het resultaat van haar verdediging tegen de verwijten is bij haar niet anders dan bij Teunissen: ze wist niets van de gruwelijkheden, ze maakte alleen maar films (ja, inderdaad voor de nazi’s maar die waren nu eenmaal aan de macht en 90% steunden in die jaren ’30 Hitler dus hoe kun je het haar kwalijk nemen dat ze hun opdrachten aannam?), films zijn iets heel anders dan politiek dus ze is onschuldig en waarvoor moet ze dan spijt hebben? Ze wenst dan ook niet als nazi te worden geportretteerd en zich aldoor te moeten verdedigen (ze is nota bene ook vrijgesproken van oorlogsmisdaden) maar deze documentaire heeft als enig doel haar als een nazi te portretteren (die ze niet was). Eerlijk gezegd vind ik dit gekissebis tussen haar en haar critici niet zo interessant, net zo min als de andere aspecten van haar persoon en leven waar de documentaire op in gaat zoals haar ontmaagding of de steun die ze nog krijgt van sommigen (met de suggestie dat de nazi’s nog steeds onder ons zijn).

Net als De Propagandist is Riefenstahl daarom een film die hooguit een enkele historicus, die alles wil weten over Riefenstahls leven, of een fervente Riefenstahl-hater kan boeien. Wat in mijn ogen wel interessant is (maar dat komt misschien door mijn filosofische insteek) komt geheel niet aan bod: haar werk (!), waarom is het propaganda (opmerkelijk genoeg ook wel Rattenfängerfilm in het Duits genoemd) en wat is de relatie tussen fascisme en kunst? Bij de film De Propagandist heb ik wat gezegd over propaganda: bij deze film wil ik dan maar zelf iets zeggen over de relatie tussen kunst en fascisme omdat meteen in het begin van de film duidelijk wordt dat er gelijk een klik was tussen Riefenstahl en de nazi’s, ook al geloof ik haar dat zij geen nazi in de zin van anstisemiet e.d. was, hetgeen ik wil begrijpen. De klik zit volgens mij dan ook niet in de politieke ideologie maar in eenzelfde ethiek en esthetiek van kracht, schoonheid, gezondheid en een ‘triomf van de wil’ dus de sterke wil die Hitler politiek belichaamde en die zich bij haar uitte in tomeloze ambitie waarin ze tot het uiterste gaat om het beste resultaat te krijgen (niet voor niets is naast Triumph des Willens (1935) haar bekendste werk het verslag van de Olympische Spelen, Olympia (1936) want het is in wezen een sportersethiek met een daarbij horende esthetiek van mannelijke kracht). Het is veelzeggend dat ze tijdens het maken van Olympia in de ban raakte van de zwarte sporter Jesse Owens die voor haar het summum van schoonheid belichaamde en dat ze na de oorlog haar werk voortzette in Afrika (in die zin dat ze zwarte lichamen bewonderde was ze dan ook zeker geen racist).

Daarbij speelt nog een ander aspect dat eigen is aan de kunst en dat verwant is aan ‘de sterke wil’: de vervoering. De kunstenaar gaat geheel op in zijn onderwerp – voor Riefenstahl het excuus om te beweren dat ze alleen met haar kunst bezig was en niets met politiek had – hetgeen ook eigen is aan religie en welke trance het fascisme na de dood van God politiek herschiep in de vorm van massa-bijeenkomsten en de opzwepende redevoeringen van Hitler, resulterend in een ‘hysterie’ die Riefenstahl zal hebben herkend als eigen aan de kunst (een interessant beeld vind ik dat van Hitler die zichzelf zag als heldentenor in een Wagneriaanse opera). Sowieso is het fascisme in hoge mate ontstaan uit de kunst: de eerste fascistische staat werd in 1919 opgericht door de dichter d'Annunzio waarbij alle politiek tot theater werd gemaakt maar ook zeer invloedrijk was bv. het radicaal-linkse futurisme welke kunstbeweging opriep tot de vernietiging van al het oude en een nieuwe esthetiek proclameerde van oorlog, snelheid en kabaal, gebaseerd op het moderne levensgevoel waar alles draait om opwinding. Het fascisme is zo een beetje een modernistische revolutie om de moderniteit (individualisme) te vernietigen en op een politieke manier de voormoderne religieuze mystiek van opgaan in iets bovenindividueels dat jou leidt (der Führer) te herwinnen. Dat zal Riefenstahl hebben ervaren en aangesproken toen zij Hitler hoorde en wat ze later ervoer en aansprak bij het ‘oervolk’ in Afrika. Hoe dan ook, ik denk dat wat Riefenstahl instinctief aansprak in Hitler en zijn beweging deze fascistische esthetiek is waarbij het bijzondere is dat zij tegelijk die esthetiek mede heeft vormgegeven of geëxpliciteerd door middel van haar films (waardoor de nazi’s op hun beurt in hun nopjes met haar waren). Maar dat maakt haar niet schuldig dus daar gaat de documentaire dan ook niet over.

De film lijkt te gaan over het wantrouwen tussen twee naburige dorpen waarvan het ene wat meer met de tijd mee gaat dan de andere en dat zich toespitst op een rietsnijder die een jongen uit het andere dorp beschuldigt van een verkrachting en moord (omdat de naam van het slachtoffer lijkt op Marianne Vaatstra zal de film symbool willen staan voor het wantrouwen tegen de immigrant en voor de beschuldiging tegen een asielzoeker in de zaak van Vaatstra). Dat zou een interessante film kunnen opleveren maar er wordt niets met het idee gedaan want meer gebeurt er eigenlijk niet: het is een van de meest slaapverwekkende films die ik ken. Er loopt nog een thema van overstroming door de film zodat je je kunt voorstellen dat in een denkbare escalatie of confrontatie de rietsnijder uiteindelijk verdrinkt of zo zodat de film je in ieder geval nog aan het eind even wakker maakt maar dat gebeurt niet. Er gebeurt gewoon niets. De film kent wel een harde, schrille toon die op de ‘spanning’ van de hele situatie zou kunnen duiden maar dan toch slechts in het hoofd van de rietsnijder want ik voelde ‘m niet.

Opvallend veel mensen verlieten de bioscoop vroegtijdig en ik neem aan dat dat komt omdat een film van Seidl nu eenmaal niet een gewone film is, maar ik hou ervan en ook van deze film heb ik erg genoten.

We volgen de verlopen schlagerzanger Richie Bravo die in de toeristische bad- en wellness-plaats Rimini aan de Italiaanse kust in glamourpakken voor z’n bejaarde fans zingt (een beetje zoals Elvis in Vegas deed maar dan natuurlijk op een veel kleinere en aftandsere schaal) en nog bijschabbelt door met z’n bejaarde fans naar bed te gaan. Maar de decadentie van zo’n wellness-plek vol bejaarden en de glitter van het artiestenbestaan verraadt natuurlijk vooral de dood, het verval en de perversie die eronder schuilgaat en die het wil verbloemen, zoals ook de heftige hartstochten die Richie bezingt in z’n levensliedjes vooral z’n kil cynisme verhullen. Tegelijk is hij de hoofdpersoon van een eigen smartlap waarin z’n (verleden van) egoïstische levensstijl een prijs heeft en hij zelf de binding met z’n naasten is verloren: de film imponeert met name door z’n harde (hyper)realisme waarin niemand slecht is maar iedereen verloren rondloopt in een nacht der eenzaamheid en noodgedwongen de ander gebruikt voor eigen gewin (met zijdelings ook een rol voor de immigratie uit Afrika met eenzelfde spel van vervreemding en wederzijds wantrouwen of misbruik).

Het is dit troosteloze realisme waarmee accuraat de ziekte van onze tijd wordt getoond dat anderen wellicht afstoot maar dat voor mij de reden is waarom ik het een hele sterke film vind. Wellicht vinden sommigen de schlagerliedjes ook afstotend maar ofschoon het niet mijn genre is werd ik getroffen door de formidabele zangkwaliteit van de eveneens zeer goed acterende Michael Thomas als Richie Bravo alsmede de hoge kwaliteit van de voor deze film gecomponeerde schlagerliederen; zoals er een lijn loopt van de nazistische vader van Richie naar de racistische Richie (en hun beider moederliefde en verlatenheid) is er ook een lijn te zien van Schuberts kunstlied op het eind naar de schlagers van de film (en niet alleen qua tekst).

Lang geleden heb ik zowel het Japanse origineel als deze Amerikaanse remake gezien. Ik weet niet meer welke ik de beste vond, maar nu de Amerikaanse remake op TV was heb ik deze herzien. Het is een goede horrorfilm en ik vond ‘m leuk: het verhaal is in wezen simpel en gaat om het in vele culturen bekende (bijgeloof van het) ‘boze oog’ dat een moderne en originele update krijgt doordat het de vorm heeft gekregen van een videotape waarbij een journalist onderzoek gaat doen naar typische tienerdoden na het zien van de tape en daarbij ook zelf de tape ziet en aldus in een race tegen de tijd het mysterie moet oplossen om haar eigen leven te redden. De film bevat daarmee horror-, mysterie- en thrillerelementen en dat maakt de film aldoor boeiend. Zeker voor een horrorfilm is het script intelligent en op het einde is er nog een twist of een vervolg: de film lijkt afgelopen maar de conclusie daarvoor is fout zodat het echte inzicht in het mysterie pas erna komt (en dat de goede afloop verandert in een kwade afloop).

Er is een hoop positiefs over deze film te zeggen. Het idee van de tableaux vivants is origineel en sterk, wellicht briljant: het drukt uit dat de tijd voor c.q. het leven van de getroffenen stil is gaan staan tijdens hun deportatie (het zijn verloren jaren) en het geeft de kijker de rust om de smart waarover wordt verteld en die wordt getoond in te voelen en de getoonde wreedheden te overdenken. Het zijn ook hele mooie schilderijtjes geworden, die tableaux vivants, en lijken wel echte foto’s uit 1941 zelf. En het is goed dat deze Sovjet ‘holocaust’ aandacht krijgt in onze contreien, omdat we hier vanwege onze eigen geschiedenis altijd vrijwel geheel zijn gericht op de wreedheden van de nazi’s en niet op die van de communisten. Wat dat betreft deel ik danuz’ ergernis dat veel linkse mensen nog altijd schaamteloos met de symbolen van het communisme rondlopen, alsof de massamoorden en andere gruwelijkheden die in de naam van het communisme zijn gepleegd niet zijn gebeurd. Wat dat betreft laat de film ook wel zien dat de ideologische omkering de zaken niet beter maakt: de nazi’s wilden van de ontwortelde, ‘ontaarde’, mensen (dus van de migrantenvolken als Joden en zigeuners) af terwijl de communisten nu juist de inheemse volkeren deporteerden en zo ontwortelden hetgeen minstens zo’n grote misdaad is. En het maakt nog eens duidelijk waarom de Baltische staten zo panisch zijn over de hernieuwde Russische agressie.

Ik deel echter ook danuz’ ervaring dat de tableaux vivants nogal repetitief zijn en dat het voor mij de film ook wat saaiig maakte. Wat dat betreft is het ook niet te vergelijken met bv. de foto’s die na de bevrijding in de concentratiekampen van de nazi’s zijn genomen zoals getoond in een film als Night Will Fall (2014) - MovieMeter.nl: die echte foto’s zijn in hun gruwelijkheid zo onbevattelijk en grotesk dat een seconde al genoeg is om er uren over na te denken (en er slapeloze nachten van te krijgen). In die film wordt ook opgemerkt dat het onmogelijk is om de beelden te vervalsen c.q. in scene te zetten bij wijze van propaganda (‘waar vind je zulke uitgemergelde acteurs?’). Dat Risttuules alles wel uitdrukkelijk in scene zet, levert mooie plaatjes op maar verliest daarmee ook impact.

Lange tijd zit je naar de film te kijken als naar een documentaire: de film vertelt het verhaal heel kalm (je zit bv. minutenlang te kijken hoe men noodles eet) maar het verveelt niet omdat het best interessant is om te zien hoe Myanmarese illegalen in Thailand leven (heel veel noodles eten!) en hoe corrupt de autoriteiten er zijn. Die corruptie biedt kansen, want voor geld is alles te koop, maar kost wel veel geld, zeker als je zo ambitieus bent als de hoofdpersonage Lianqing die zich daarmee wel vervreemdt van haar vriendje Guo die tevreden is met zijn leven als illegaal en die geen Thais ID-kaart of paspoort hoeft om verder te reizen naar Taiwan. Maar gaandeweg ga je toch meeleven met Lianqing en hoop je dat ze haar dromen kan waarmaken, zodat het dramatische einde weet te schokken en de film je uiteindelijk niet onberoerd laat.

Ruime drie-en-een-halve ster.

Indrukwekkend qua apocalyptische wereld maar wat saaiig omdat een spannende complotontwikkeling ontbreekt. Het einde vond ik ook niet sterk: de jongen lijkt een beter leven te krijgen nu hij wordt opgenomen in een echt gezin (zelfs met hond!) maar als de film iets lijkt te leren is dan is het dat een kind een blok aan je been is als je moet zien te overleven in een rechteloze wereld waarin mensen elkaar vermoorden en opeten om te overleven, zodat de kansen op overleving in zo'n gezin helemaal nul lijken. Wat dat moreel kompas van kinderen betreft, waar Valii over spreekt, vond ik het kind vooral erg naïef: mensen helpen en vertrouwen in een prima basis voor beschaving maar niet als het eten op is en iedereen op elkaar jaagt...

Een heerlijke en briljante Disney-adaptatie van de Robin Hood-legende, zoals die eind 16de eeuw in de 12de eeuw werd gesitueerd toen koning Richard Leeuwenhart op kruistocht was en zijn broer Jan zonder Land als een tiran over Engeland regeerde. De film behoudt de zware thematiek die wel wat lijkt op Shakespeare’s Hamlet: een ‘usurpator’, dus iemand die illegaal de troon heeft afgenomen van de rechtmatige vorst, oefent een waar terreurbewind uit over de bevolking waarmee de tiran zelf z’n einde bewerkstelligt doordat nobele krijgsheren zich namens de bevolking tegen hem keren. De film behoudt ook de zware politieke thema’s die de legende een protosocialistisch karakter geven; in de woorden van Marx “onteigen de onteigenaars!”. Tot mijn verrassing herkende ik nog heel veel van de beelden en scenes van de film uit mijn kindertijd, zelfs tot in de details, zodat het lijkt alsof ik de film vaak heb gezien als kind (dat noemen ze tegenwoordig ‘linkse indoctriantie’ van de kinderziel).

Dat de personen worden uitgebeeld door dieren maakt de legende tot een fabel waarin de menselijke eigenschappen zelfs nog sterker worden uitgebeeld door ze tot karikaturen te maken. Die menselijke eigenschappen in de gegeven politieke (middeleeuwse) context zijn meesterlijk uitgebeeld en de briljante humor maakt het helemaal af (zoals bv. wanneer Koning John Sir Hiss verontwaardigd verwijt zijn vuistslag te ontwijken).

De film lijkt bovenal de huidige wereld van jongeren in de grote, multiculturele stad te willen tonen met de nadruk op het multiculturele – multiculturalisme is duidelijk het thema van de film – en doet dat niet onverdienstelijk (de jongeren hebben zelf ook meegeschreven aan het script hetgeen mogelijk eraan heeft bijgedragen dat echt hun wereld wordt getoond). Het verhaal lijkt bijzaak te zijn maar is functioneel in het bij de les houden van de kijker zodat die met zijn neus 93 minuten lang op de multiculturele feiten kan worden gedrukt (zonder dat overigens het multiculturalisme wordt bejubeld).

Uitstekende film. De film begint zelfs ijzersterk en meteen heel spannend, zakt daarna wel wat in maar de film blijft sterk. De film heeft een mooie gelaagdheid: de persoonlijke ontwikkelingen lijken op zichzelf te staan met het politieke nieuws slechts als achtergrond (dingen die je op de radio hoort) maar gaandeweg blijkt die politiek op indirecte wijze toch allesbepalend te zijn waarbij de film niet schuwt om het thema – de verdwijningen van (politieke) tegenstanders in Argentinië – op allerlei manieren te anticiperen tot aan een goochelshow aan toe.

Deze film deed me sterk denken aan Zimna Wojna (2018) - MovieMeter.nl: ook zo’n film in zwart-wit geschoten (en opnieuw geen enkel idee waarom) over een persoonlijk relaas tegen een politiek turbulente tijd. En net als Cold War heb ik geen idee waarom critici de film zo geweldig vinden want ook deze film kon mij niet boeien en heb ik geen idee wat de film mij heeft willen vertellen (en deze film heeft zelfs geen mooi jazz-liedje dat iets van troost biedt aan de teleurgestelde kijker).

De film gaat over het leven van een dienstmeisje: je vermoedt dat het dan iets willen zeggen over de ongelijkheid in de wereld of zo (er lijkt symboliek in de film te zitten zoals met de hondenpoep en de auto die de bazen telkens aan gort rijden tot en met de actie aan zee met als boodschap dat het arme meisje de rotzooi moet opruimen die de rijken veroorzaken maar dat is nu eenmaal de taak van een dienstmeisje dus met zo’n boodschap kan ik weinig mee) maar tegelijkertijd benadrukt de film juist dat het leven van het dienstmeisje parallel loop met die van de vrouw des huizes en ontvangst zij alleen maar liefde van het gezin zodat vooral de eenheid opvalt. De film lijkt ons te willen ontroeren met het doodgeboren kindje en het verdriet van Cloe maar daar kon ik weinig mee: het leven is nu eenmaal niet alleen maar feest en net als Cold War wist deze film me emotioneel niet mee te kunnen voeren. Dat de baby zo duidelijk nep is en de kinderen zo slecht acteren helpen dan ook niet.

Al met al zit er bijzonder weinig drama in de film: hooguit de zwangerschap brengt iets van drama in het verhaal; het drama aan zee vond ik grotesk en ongeloofwaardig. Sterker, de film lijkt telkens bewust elk drama te vermijden: Cleo wordt niet neergeschoten door Fermin, niet één kind sterft in zee en het is zonneklaar dat ze beter af is zonder eigen kind. Maar ik heb geen idee wat de film dan wel boeiend moet maken want ook de beelden zijn op geen enkele manier mooi of artistiek interessant en ook wat de personen zeggen in de film is op geen enkele manier (poëtisch, filosofisch of zelfs maar gevat) interessant. Voor mij helaas een nietszeggende film.

Een geslaagde filmversie van het toneelstuk.

De beroemde filmrecensent Rogert Ebert heeft eens geschreven dat hij van Europese films houdt omdat de personages in Europese films in tegenstelling tot Amerikaanse films wel eens iets intelligents zeggen. Het is natuurlijk zo dat Amerikaanse films eigenlijk per definitie plat vermaak zijn waarin intelligentie synoniem is met gevatheid: wat de belangrijke personages in Amerikaanse films bijna allemaal met elkaar gemeen hebben is een onwaarschijnlijke gevatheid, zelfs op die momenten waarop je denkt dat ze wel andere dingen aan hun hoofd hebben zoals vechten voor hun leven. Maar diepgang heeft het niet wat er wordt gezegd. Nu is Shakespeare natuurlijk helemaal Mr. Eloquentie en zijn zijn personages net zo onwaarschijnlijk als de Amerikaanse tegenhangers, maar dan omdat iedereen in zijn stukken zo verbluffend mooi, poetisch en diepzinnig spreekt. Maar net als Ebert vind ik het leuk om iemand iets intelligents te horen zeggen.

Een simpel maar mooi en goedgemaakt emo-drama. Dit is niet echt mijn type film, maar zelfs ik kon het nauwelijks droog houden, zodat ik denk dat het een goede film is.

Zoals snefroe hierboven aangeeft, maakt het perspectief van het jongetje de film enigszins bijzonder, al is dat perspectief niet onbekend en niet bijzonder vanuit het perspectief van het kind, dus dat heeft voor mij de score niet echt nog wat hoger kunnen brengen.

De film lijkt me typisch Almodóvar: het gaat over relaties, gebaseerd op zelfreflectie door de regisseur. In dit geval voelt Almodóvar de dood naderbij komen zodat deze film een meditatie is op hoe om te gaan met het onvermijdelijke einde met onder een Ingrid, die de dood niet kan accepteren, en Martha, die de dood eigenlijk al lang geaccepteerd heeft maar een waardig einde (euthanasie) wenst nu ze ongeneeslijke kanker heeft (met nog een Damian die vanwege de klimaatverandering en opkomst van extreem-rechts de doemboodschap predikt dat we er allen aan gaan). De les is dat vanwege de onvermijdelijke dood we dankbaar moeten zijn voor het leven en bovenal dat we bij elkaar moeten zijn in moeilijke tijden – we ‘next door’ moeten zijn – omdat dat het enige is waarmee we de situatie van de lijdende ander kunnen verlichten (dat zo wel iets van een kerstboodschap heeft en waarover Beatrice de Graaf vanochtend in Buitenhof nog sprak: tussen doemprofetieën en naïef wegkijken zit (de christelijke deugd van) de hoop en de solidariteit op grond waarvan we samen iets kunnen doen voor onszelf en/of het nageslacht zoals in de film Ingrid de dochter van Martha ‘erft’). Omgekeerd leert Ingrid de dood toch accepteren, niet door haar eigen boek erover maar door de ervaring om bij Martha te zijn.

Zoals ook bij andere films van Almodóvar heb ik wel waardering voor de film maar kan hij me tegelijk niet echt imponeren: de gerichtheid op relaties – zoals de onvermijdelijke moeder-kind-problemen c.q. familiebreuk en de vele liefdesperikelen – spreken de vrouwelijke kant van de kijker aan die ik nog niet in mezelf heb ontdekt en Almodóvar heeft wel keurig alle aspecten die je kunt bedenken bij het thema van de naderende dood benoemd maar dat maakt de film vooral wat gekunsteld (en de duidelijke aanklacht tegen het verbod op euthanasie in de VS is niet echt een thema dat in Nederland speelt). Om dit ‘essay’ esthetisch interessant te maken, maakt Almodóvar veel gebruik van parallellen – zoals die tussen oorlog en ziekte met seks/initimiteit als beste (mentale) verdediging (dat ook wordt afgewezen omdat je, anders dan het clicé wil, tegen ziekte niet kunt vechten) en de driehoeksverhoudingen in het verhaal over de Irak-oorlog, het verhaal van de kunstenares en Martha, Ingrid en Damian – en die maken de film ook interessanter maar ook nog gekunstelder. Ik kan de film aldus met mijn verstand waarderen maar – ondanks dat er ontroerende momenten in de film zitten – laat het na mijn hart blijvend te beroeren.

De film is vermakelijk in de knorrige relatie tussen Leon en de mensen met wie hij opgescheept zit: waar die anderen ten volle leven en met elkaar de liefde bedrijven, is Leon ogenschijnlijk geheel gericht op z’n manuscript – hij heeft geen tijd voor plezier want moet ‘aan het werk’ terwijl hij zich in werkelijkheid niet kan concentreren op zijn werk en stiekem verliefd op Nadja is – en is hij eigenlijk onzeker, verbitterd en geobsedeerd met zichzelf. Waar Leon niets opmerkt buiten zichzelf en niet aan het leven toekomt en de anderen vooral met elkaar en het leven bezig zijn, hebben ze alle gemeen dat ze niet door hebben dat de bosbranden om hen heen catastrofaal zijn, waarmee ook wordt verwezen naar het politieke gebrek aan bewustzijn van de klimaatcatastrofe die steeds dichterbij komt (en waardoor we ons laten overvallen zoals de bewoners van Pompeï in 79 n.C. werden overvallen door de vulkaanuitbarsting).

De film gaat denk ik over liefde en natuur en daarmee Romantiek welke thema’s ook een schaduwkant hebben: verliefd worden is sterven (zoals in het geciteerde gedicht van Heine) en de natuur kan ons ook vernietigen. Daarbij zit de film vol symboliek die ik vast niet geheel doorgrond: bv. het schrijven staat voor niet leven of handelen want afstand nemen of observeren, de zee misschien voor het verlies van jezelf (extase maar ook eenzaamheid) en het vuur voor vernietiging maar ook voor hergeboorte (loutering; het schudt Leon wakker die zich zo kan heruitvinden en mogelijk de relatie met Nadja kan herstellen).

Boeiende documentaire over een groepje jeugddelinquenten. Wel jammer dat men zo focust op Mitchel waardoor we eigenlijk nauwelijks iets over de anderen te weten komen.

Maffiafilms zijn leuk – anders gezegd: de maffia is een interessant fenomeen – omdat het een terugkeer is naar het tribale dat onder onze moderne samenlevingen ligt (en dat die kan ontwrichten als het te machtig wordt) en dat de dreiging en het geweld terugbrengt die onze moderne samenleving juist heeft willen elimineren. Europese maffiafilms plegen realistischer aan te voelen dan de Amerikaanse omdat ze het glamoreuze missen: in dit geval zien we het hoofd van een clan in wezen slechts alsmaar een nieuwe schuilplaats zoeken en zich verdedigen tegen een aanvallende andere clan waarbij we het vooral vanuit het lekenperspectief van z’n dochter meemaken. De vader van de regisseur zou zelf mafiabaas zijn geweest hetgeen toevoegt aan de authenticiteit.

Dat is een interessant perspectief maar er wordt niet meteen veel mee gedaan: je verwacht dat de dochter – die als 15-jarige wat opstandig is en domme dingen doet die haar vader in gevaar kunnen brengen – de boel uit de rails laat lopen, maar de film is realistisch genoeg dat het dat niet laat gebeuren: dat de dochter onbedoeld met haar vader op de vlucht moet slaan biedt vooral een gelegenheid voor een hechtere vader-dochterbinding welk onderwerp van het tweede deel wat van de spanning en dreiging van het eerste deel weghaalt. Het ogenschijnlijke einde met de vader zie je al een tijdje vantevoren aankomen, maar erna volgen nog een paar scenes die wel enigszins verrassen of je op het verkeerde been zetten (zoals de jonge maffiavader met de dochter nog als baby en het langverwachte element van verraad) en die uiteindelijk de gebruikelijke boodschap verkondigen: de cyclus van bloedwraak is eindeloos (en dat de dochter hecht is geworden met haar vader maakt dat ze vanzelf deel uitmaakt van de misdaadorganisatie en de vicieuze cirkel van het geweld). Ofschoon de film niet heel origineel is, is het toch een aardige maffiafilm die authentiek voelt en die grotendeels vanaf het begin de spanning weet vast te houden.

Het verhaal van deze animatiefilm is gebaseerd op het leuke idee dat kunst de sleutel is tot de kwalen van de ziel met daarom een kunsttherapeut voor artistieke zielen in de hoofdrol en een hoop reizen naar het onderbewuste in de vorm van nachtmerries (figuren uit schilderijen die aanvallen), maar uiteindelijk is het vooral een actievolle heistfilm over een kunstroversbende. De hele film lijkt vooral een vehikel om tot in alle details te verwijzen naar de kunstgeschiedenis (inclusief die van de film en de muziek) waarbij alles is getransformeerd tot Picasso-achtige moderne kunst; de film lijkt vooral een hommage aan de kunst(geschiedenis) te willen zijn. Je weet vaak niet goed of je je moet richten op het verhaal, dat enigszins onlogisch is en niet altijd makkelijk te volgen, of op alle verwijzingen naar de kunstgeschiedenis waarbij je ook zonder twijfel dingen zult missen. De film is in die zin overdonderend en hoe dan ook leuk gemaakt en vermakelijk maar veel diepgang lijkt de film niet te hebben en ik geloof niet dat hij me lang bij zal blijven.

Zoals de titel al aangeeft vertelt de documentaire het verhaal van het Britse platenlabel Trojan Records maar daarmee natuurlijk dat van de muziek uit Jamaica (ska, rocksteady, reggae) die door Trojan Records naar Engeland werd gebracht en die een stempel zou drukken op de popgeschiedenis.

We leren dat Jamaica in de jaren ’50 een cultuur van sound systems ontwikkelde zodat men op feestjes plaatjes kon draaien in plaats van live muziek. Men draaide er Amerikaanse r&b maar omdat men plaatjes te kort kwam was er een stimulans voor Jamaicanen om zelf plaatjes te maken. Toen vele Jamaicanen in de jaren ’60 naar Engeland emigreerden namen ze die muziek mee waar het werd opgepikt door blanke skinheads die net als de Jamaicanen tot de arbeidersklasse behoorden: met de muziek en het uiterlijk (kort haar) zetten zij zich af tegen de hippies (lang smaak) en de smaak van de elite zoals de BBC die neerkeek op deze muziek. Maar weldra bestormden de platen van Trojan Records de hitlijsten waarna ze bewust de Amerikaanse Motown van de troon probeerden te stoten en de reggae vercommercialiseerden door er strijkers aan toe te voegen waardoor het ook meer een soulgeluid kreeg (de skinheads hielden niet van deze zoetigheid en imiteerden daarbij liever de stijl van de Jamaicaanse gangsters die men rudeboys noemde). In 1975 ging het platenlabel failliet maar de muziek heeft behalve legendarische nummers ook de multicultuur nagelaten (men vergelijke ook in dit opzicht het belang van Motown voor de VS): de muziek uit Jamaica verenigde wit en zwart op de dansvloer.

De documentaire heeft m’n interesse gewekt voor die oudere, nog duidelijk in de r&b gewortelde ska/reggae van Trojan Records als de Britse tegenstrever van Motown – van voor de (politieke) ‘rootsreggae’ van onder meer Bob Marley die we veel beter kennen – en dat maakt de documentaire in mijn geval dus sowieso succesvol.

Waar Iraanse films vaak beter zijn dan je verwacht, vallen Japanse animefilms me vaak tegen: deze wil denk ik iets zeggen over de noodzaak van manga (kunst) om uiting te geven aan een anders gesloten innerlijk maar het verhaal is te weinig boeiend en de betekenis te vaag om indruk te maken.

Het idee van de film is best goed en ik kan me dan ook goed voorstellen dat ze dit korte verhaal (van Owen Marshall) hebben gekozen om te verfilmen: een rechter wordt na een beroerte opgenomen in een verzorgingshuis waar de patiënten worden geterroriseerd door een medepatiënt wat de rechter natuurlijk niet kan toestaan, temeer nu de terrorbejaarde het ook met name heeft gemunt op de rechter want zo blijkt later, als we oud zijn dan kunnen de rollen omkeren en degenen die succesvol en machtig waren (zoals de rechter) weerloos en zwak worden (waarbij schaamte kan verhinderen hulp in te roepen) terwijl de loser een nieuwe jeugd kan ervaren omdat hij nu de scepter kan zwaaien en wraak kan nemen op zijn meerderen. Hij speelt ook letterlijk de seniele oude man die weer kind is geworden zodat het personeel geen argwaan krijgt terwijl hij de pestkop uithangt en zelfs mensen vermoordt. De film verwijst zo ook naar de actuele problematiek van (financieel) misbruik van ouderen en meer in het algemeen naar de horror om oud te worden.

De uitvoering vind ik minder sterk: men heeft er denk ik een echte horrorfilm van willen maken maar het verhaal bevat te weinig elementen om er een horrorfilm in de gangbare betekenis van te kunnen maken. In ieder geval wil de film maar niet spannend worden – de dreigende muziek ten spijt – en onverwachte wendingen zitten er ook niet in. Wel strooit de erudiete rechter interessante teksten rond, zoals dat zonder de leeuwen de hyena’s heersen, en speelt Lithgow op geloofwaardige wijze een enge oude man.