Opinions

Veertig jaar geleden werden er spectaculaire voorspellingen gedaan over robots. Ze zouden het huishouden en alle karweitjes voor ons doen, onze werkuren halveren en onze wagens besturen. Niks van dat alles is uitgekomen. Als er een tafeltje in de weg staat, botsen ze er nog steeds tegenaan.

Het probleem met artificiële intelligentie is dat ze altijd artificieel blijft. Een robot kan geen beslissingen nemen, kan niet creatief zijn, kan niks doen waarvoor die niet geprogrammeerd is. Toch krijg je steeds weer dat angstvisioen van kunstmatige wezens die de macht overnemen.

T.I.M. is een huisrobot die een zeer keurige, wellevende indruk maakt, maar zich steeds meer als een psychopaat gaat gedragen. Georgina Campbell speelt de eigenares die hem aanvankelijk blindelings vertrouwt. Niet alles wat je op een scherm ziet, is echter waar. Een leuk detail is dat Paul weer bakelieten telefoons gaat gebruiken, omdat die niet afgeluisterd worden. Het zou zo'n aflevering van Black Mirror kunnen zijn, waarin de moderne technologie dingen uit de hand doet lopen. Geloofwaardig is het niet, maar wel onderhoudend.

Tacones lejanos heeft een thrillerachtige plot, maar dat is slechts een kapstok om een verhaal aan op te hangen dat het vooral moet hebben van de psychologische oorlogsvoering tussen de personages.

De titel betekent letterlijk "verre hielen". Rebeca (Victoria Abril) kon als kind pas inslapen wanneer ze in de verte het geluid hoorde van de hoge hakken van haar moeder Becky (Marisa Paredes) die thuiskwam. In enkele flashbacks krijgen we te zien dat ze opgroeide met een dominante moeder en een afwezige vader. Dit leidde tot een mengeling van idolatrie en rivaliteit. Wanneer Becky haar bezoekt in de gevangenis, toornt ze hoog boven haar dochter uit. Nadat Rebeca haar vergelijkt met Ingrid Bergman in Höstsonaten, gaat ze echter vrijwillig zitten.

Manuel (Féodor Atkine) gedraagt zich als een berlusconiaanse macho. Hij lokt een vrouw zijn bed in met beloften over een carrière in de media, maar een tijdje later vervangt hij haar door een jonger exemplaar. Hij verdient dan ook om vermoord te worden. Op een foto is te zien dat Manuel een erectie krijgt wanneer de travestiet Letal ("dodelijk") tegenover hem zit.

Het enige sympathieke mannelijke personage is de rechter-travestiet-informant (Miguel Bosé). Hij verkleedt zich als vrouw, maar is wel degene die Rebeca zwanger maakt. Zelfs als je het weet, is het vrijwel onmogelijk om te zien dat deze drie een en dezelfde persoon zijn.

De rechter gebruikt make-up om zijn geslacht te maskeren; Becky om haar leeftijd en haar hartziekte te verbergen. (In Almodóvars volgende film Kika zal make-up zelfs gebruikt worden om de dood te maskeren.) Op het podium zien we Becky's verrimpelde rug, die verraadt dat ze veel ouder is dan ze van voren lijkt. De grenzen vervagen tussen jong en oud, tussen goed en kwaad, tussen mannelijk en vrouwelijk. Zelfs in de vrouwengevangenis zit een omgebouwde man (Bibi Andersen - niet te verwarren met).

Make-up, felle kleuren, overdreven sexy kleren, grote oorbellen, hoge hakken en beschilderde benen creëren een kitscherig milieu, alsof het leven één grote dragshow is.

De Spaanse zangeres Luz Casal brengt een hartverscheurende versie van Piensa en mi van de Mexicaanse componist Agustín Lara. Para nada, para nada...

In de loop van de jaren 1920 moesten de buitenissige fantasieën van het Duitse expressionisme geleidelijk aan plaats maken voor de Neue Sachlichkeit of een terugkeer naar de harde realiteit. Armoede, ongewenste zwangerschappen en prostitutie werden onverbloemd getoond.

De dramatische opbouw kent enkele kantelmomenten, zoals een plotse verandering van fortuin en momenten van herkenning. Het is straf dat personages zoveel sympathie of antipathie op kunnen wekken zonder gesproken dialoog. Geen moment wordt het saai. Louise Brooks had een gezicht dat alle aandacht naar zich toe zoog, geholpen door een felle belichting, make-up en haar modieuze bobkapsel - dat ze tijdelijk inruilt voor een kostschoolkapsel. We didn't need dialogue. We had faces! Een montage met close-ups en tracking shots dient om te vertellen in beelden.

De Amerikaanse actrice speelt een ondubbelzinnig goed personage. Thymian is altruïstisch en gelooft in liefde en vriendschap. Daartegenover staat de schurk Meinert. Hij is egoïstisch en laat zich drijven door hebzucht en wellust. In een vroege scène staat hij naar pornografische plaatjes te kijken. Andere personages zijn dubbelzinniger. De vader is een zwakkeling die spijt heeft, maar niks onderneemt om z'n fouten recht te zetten. De jonge graaf is een nietsnut die slechts oppervlakkig genot zoekt. Meta is eerst de sluwe verleidster, dan de boze stiefmoeder, maar ten slotte wekt ze medelijden op in haar armoede.

Op moreel vlak komt Thymian in twee slechte omgevingen terecht. Enerzijds is er het bordeel met z'n zedeloosheid; anderzijds de tuchtschool met z'n overdreven strengheid. Zelfs het gebruik van lippenstift wordt daar als zondig beschouwd. Degenen die zich als moreel hoogstaand voordoen, zijn echter schijnheilig. Het instituut biedt de meisjes weinig uitzicht op reïntegratie in de maatschappij. De directeur en de directrice vertonen sadistische trekjes bij het tuchtigen van de jongeren. Het was een maatschappij met een dubbele moraal. Een meisje dat ongewenst zwanger was, was voor de rest van haar leven "verloren". De verantwoordelijke mannen kwamen er echter mee weg. Na negentig jaar heeft dit portret van een gevallen vrouw nog niks aan zeggingskracht ingeboet.

Je zou verwachten dat kapingen op het spoor iets van de negentiende eeuw in het Wilde Westen zijn, maar hier proberen vier mannen het in New York in de jaren 1970. Ze dragen een hoed met een verschillende kleur, die overeenkomt met hun schuilnaam. Mogelijk haalde Tarantino hier de mosterd. Wanneer ze hun vermomming uitdoen, draaien ze hun mantel binnenstebuiten. Het idee van de hoest als herkenningsmiddel is leuk gevonden.

De metro vertrekt om 13.23u. Dan wordt het een race tegen de klok. De montage houdt de vaart erin door heen en weer te springen tussen verschillende ervaringsstandpunten. Boven de grond is het hectisch; onder de grond is het statisch en donker, totdat de razende climax ingezet wordt.

Zowel boven als onder de grond zijn er onderlinge conflicten. De burgemeester denkt vooral aan de invloed op de verkiezingen. De schurken verschillen van opvatting over het gebruik van geweld. Ondanks de ernst van de situatie zit er humor verwerkt in de dialogen. In deze periode was schuttingtaal niet langer verboden, en het hoefde niet allemaal politiek correct te zijn. Een gizmo is een gadget. Fiorello La Guardia was burgemeester van New York tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Als acteur springen vooral Walter Matthau en Martin Balsam eruit. De muziek van David Shire versterkt de spanning en de jachtigheid.

Tamara Drewe is een bewerking van de gelijknamige beeldroman van Posy Simmonds, die op zijn beurt losjes gebaseerd is op Far from the Madding Crowd van Thomas Hardy. Het speelt zich af op het Engelse platteland tegen de wisselende seizoenen. Zomerkleren worden ingeruild voor winterjassen en sjaals. We zien herfstbladeren, kale takken, regen en wind, maar helaas geen sneeuw.

Hogere en lagere vormen van literatuur zijn een thema. Bestsellerauteur Nicholas deelt al eens een sneer uit naar de intellectueel Glen. Tamara zelf is een columniste die haar eigen en andermans privéleven te grabbel gooit. Op liefdesvlak moet ze kiezen tussen twee succesvolle maar onbetrouwbare mannen en haar jeugdvriend en tuinier Andy. Het leukste nevenpersonage is de tiener Jody, die wil ontsnappen aan de saaiheid van het plattelandsleven. In de graphic novel sterft zij door het inhaleren van computerreiniger, maar hier hebben ze het tot één dode beperkt. De scène waarin Nicholas door die koeien omvergelopen wordt, ziet er realistisch uit.

De algemene toon is luchtig met enkele sombere elementen, een echte tragikomedie. De muziek van Alexandre Desplat onderstreept dit.

Zelden is het isolement van een individu in een grootstad beter weergegeven dan hier. Als taxichauffeur heeft Travis Bickle contacten met alle lagen van de bevolking, maar elke poging tot een dieper persoonlijk contact lijkt bij voorbaat gedoemd, alsof er zich een glazen wand bevindt tussen hem en de rest van het mensdom. Druppelsgewijs komen we wat te weten over z'n verleden, maar sommige vragen blijven onbeantwoord. Heeft hij een oorlogstrauma opgelopen in Vietnam? Waarom heeft hij geen contact meer met zijn familie, afgezien van die ene kaart? Doordat (bijna) alles vanuit zijn standpunt verteld wordt, ben je geneigd met hem mee te leven. In het script van Paul Shrader was Bickle extreem-rechts en racistisch. Scorsese verkoos om van Sport (Harvey Keitel) een blanke pooier te maken - een griezelig personage overigens. De Niro heeft Bickle dubbelzinniger gemaakt, hem een charmant kantje gegeven en hem meer labiel en apolitiek gemaakt.

Bickle is een onbetrouwbare verteller. We krijgen New York te zien door zijn ogen. Het camerawerk helpt om de vertoebeling in Bickles geest weer te geven. Midden in een gesprek droomt hij weg bij het beeld van een oplossende bruistablet. Spiegels zijn een motief. We zien niet de realiteit, maar de reflectie van de realiteit in het hoofd van Bickle. Tijdens de beroemde geïmproviseerde monoloog zien we De Niro's spiegelbeeld, want z'n pukkel zit aan de verkeerde kant. Het einde lijkt een fantasie of hallucinatie, maar ik geloof wel dat hij het overleefd heeft. Voor het tracking shot meteen na de drievoudige moord hebben ze het plafond van een New Yorks appartement afgebroken. We krijgen het spoor van vernieling te zien in terugwaartse richting. Toeval of niet, maar Travis Bickle is een anagram van visible track!

De twaalfjarige Jodie Foster gebruikte haar zeven jaar oudere zus Connie als body double voor de expliciete scènes. Haar personage Iris was gebaseerd op het tienerhoertje Garth Avery. Zij heeft zelf een rolletje als de collega-vriendin van Iris, maar achteraf is nooit meer wat van haar vernomen. Paul Shrader ging een paar keer met haar ontbijten. Ze at geroosterd brood met confituur en suiker.

De dissonante akkoorden van Bernard Herrmann en de jazzy saxofoonsolo verhogen de duistere, rusteloze sfeer. Dit blijft een unieke kijk op nachtelijk New York en een blik in de geest van een verknipte antiheld.

Enerzijds is het een spannende thriller rond een ontvoeringszaak, anderzijds is er ook van alles aan de hand op sociaal en psychologisch vlak. Het mysterie is degelijk opgebouwd, met een statische eerste helft en een dynamische tweede helft. De dader wordt aan zijn verwonding herkend in een spiegelbeeld. De personages zijn goed uitgewerkt. Gondo wordt geconfronteerd met een ethisch dilemma. Ik heb zelden iemand zo sip zien kijken als de chauffeur. Er worden grapjes gemaakt over het uiterlijk van politie-inspecteur "Boots", de Japanse Kojak.

Er worden verschillende sociale milieus getoond: kapitalisten, arbeiders, een vuilnisman, junkies en jongeren op een rock-'n'-rollparty. De bestuursleden dragen westerse maatpakken en tonen geen medeleven met het ontvoerde kind. De vrouw van Gondo draagt een kimono en loopt over van bezorgdheid. De titel verwijst figuurlijk naar de hogere en lagere maatschappelijke klassen, maar ook letterlijk naar de hogere ligging van Gondo's huis. Voor de shots vanuit zijn raam werd een miniatuurstad gebouwd.

Het zijn mooie zwart-witbeelden met gebruik van schaduwen, tralies en weerspiegelingen. Een verrassend moment is wanneer er plots roze rook te zien is. Ook de achtergrondgeluiden zijn effectief aangewend: de trein, fluitende vogeltjes en het gekras van de nagels van de heroïnehoer. De mix van spanning, sociologie en stijl houden het over de hele lengte boeiend.

Sprookjes komen meestal uit de tijd dat de dieren nog spraken, maar hier hebben ze een sprookjesachtig verhaal geplaatst in het hedendaagse Tokyo, met wolkenkrabbers, neonreclame en moderne elektronica.

De Japanse titel betekent “Kind van het weer”. Afgaande op de uitleg van de oude, wijze man is het weermeisje afkomstig uit een polytheïstische mythe. Ze is een boodschapper tussen de mensen en de goden, een link met de hemel. Ze heeft dezelfde gave als Ilmatar in de Finse mythologie, maar dat was een godendochter.

De wisselende weersomstandigheden boden gelegenheid tot knappe animatie: van een geïsoleerde regendruppel tot een zondvloed; de zon die doorbreekt door de wolken, de kleuren van de regenboog. De personages hebben wijde ogen, wat de uitdrukking van emoties ten goede komt. Dialogen en sfeervolle momenten worden afgewisseld met actiescènes, waaronder een dolle achtervolging op een bromfiets. Het is een mooi voorbeeld van fantasie in een realistische omgeving.

Het is verrassend dat dit mogelijk was in Italië in 1941. Het is zeker geen wittetelefoonkomedie, want de telefoons zijn zwart. Vittorio De Sica laat zich van z'n komische kant zien, al zit er ook een sociaal aspect aan met de tegenstelling tussen de strenge kostschool voor weesmeisjes en de meer gegoede burgers. Het is een misverstandkomedie met leugens en te ontwarren knopen. De draak wordt gestoken met een oude dokter die voor elk kwaaltje wonderolie voorschreef.

Met haar doordringende blik doet Adriana Benetti aan Paulette Goddard denken. Teresa oogt onschuldig, maar weet haar plannetjes te bekokstoven. Ze leent een passage uit een toneelstuk om medelijden op te wekken. Een contrast hiermee vormt Loletta (Anna Magnani), die zowel op als naast het podium grote, theatrale gebaren bezigt. Dit was plezierig escapisme in een moeilijke tijd.

Voor haar rol van Aurora zou Shirley MacLaine inspiratie gehaald hebben bij Martha Beall Mitchell, de vrouw van de Amerikaanse minister van Justitie ten tijde van Watergate, die tot ergernis van haar omgeving over alles een mening te verkondigen had. Aurora is een flapuit met nukken en grillen die bang is om eenzaam oud te worden. In de openingsscène verliest ze haar zelfbeheersing bij de vermeende wiegendood van haar dochter. Dertig jaar later schreeuwt ze het hele ziekenhuis bijeen voor een inspuiting voor diezelfde dochter. Het is een uiting van machteloosheid.

De personages zijn levensecht, met een mengeling van goede en slechte eigenschappen, met twijfels en contradicties. In een opeenvolging van grappige, ontroerende en enerverende scènes wekken ze sympathie en ergernis op. Het mentaliteitsverschil tussen de verschillende Amerikaanse regio's is goed weergegeven: het zuiderse temperament, de noordse geslotenheid, de oppervlakkige moderniteit van L.A. en New York.

De grote ommekeer, in de vorm van een kwaadaardig gezwel, leidt tot een van de meest aangrijpende sterfscènes ooit. Voorwerpen in de ziekenkamer, zoals de das die Emma aan Flap cadeau gaf en de Renoir van Aurora, roepen banale herinneringen op, die nu opeens een diepere betekenis krijgen. Er is geen melige achtergrondmuziek, er zijn geen overdreven close-ups. De kijker wordt herinnerd aan z'n eigen sterfelijkheid. De overlevenden zijn op elkaar aangewezen met al hun zwakheden, wetende dat ze hun lot niet in eigen handen hebben.

Mary Pickford speelt de dochter van een kraker die ten onrechte van moord verdacht wordt. Ze wordt verliefd op de zoon van de grootgrondbezitter, die de krakers weg wil. De eerste helft is zeer boeiend, maar de ontknoping is voorspelbaar. De moordenaar is een stereotiepe slechterik, maar de grootgrondbezitter ondergaat een verandering.

Pickford roept verdriet, hoop en ontroering op zonder woorden. De dochter van de grootgrondbezitter heeft hetzelfde kapsel met valse krullen. De nachtelijke scènes hebben een blauwe filter; de binnenscènes zijn in sepia. De sneeuwstorm is mooi gedaan, ongetwijfeld met nepsneeuw. De boodschap is hoopvol met een sentimenteel kantje.

Endre en Mária zijn zachtaardige zielen in een ruwe omgeving. Ze zijn zich bewust van hun beperkingen. Hij is te oud voor haar en heeft een lichamelijke handicap. Voor een bedrijfsleider toont hij weinig zakelijke interesse. Zij heeft een soort hoogfunctionerend autisme of Asperger. Ze is intelligent en heeft een feilloos geheugen, maar is slecht in sociale contacten en het uiten van gevoelens. Tegen het einde hebben ze allebei een verminkte arm.

Hongaars is een sappig taaltje. De s wordt uitgesproken als sj, en het achtervoegsel -röl betekent over. De seksistische grappen van die dikke personeelsmanager doen al vermoeden dat hij weinig goeds in de zin heeft. De gesprekken met de psychologe vormen een komisch intermezzo.

Er is een groot contrast tussen de bloedige realiteit in het slachthuis en de vredige droombeelden van herten in een besneeuwd bos. De gemeenschappelijke dromen hebben een symbolische betekenis. Hij is het mannetje en zij het wijfje. Dat hij een sappig blaadje vindt onder een laag sneeuw, betekent dat hun gevoelens verborgen liggen achter een koude buitenkant. Zodra ze hun gevoelens geüit hebben, worden die dromen overbodig. Het is een symbolistisch liefdesverhaal over de kwetsbaarheid van ziel en lichaam.

Slashers moeten zowat het meest banale genre zijn: geweld om het geweld, en je kunt na vijf minuten al voorspellen in welke volgorde ze ongeveer afgeslacht zullen worden. In het begin lijkt het even interessant te worden, met die eerste snijwonden als aankondiging van meer, en een discussie over het slachten van dieren. Daarna vervalt het algauw tot het patroontje "Toen waren ze nog met..." De personages hebben totaal geen diepgang. Tijdens de nachtelijke scènes was het veel te donker. In een nacht met volle maan kan het nooit zo donker zijn. Toch kan niemand nog een kettingzaag vastnemen zonder aan deze titel te denken.

Je kunt meeleven met Frank (James Caan) omdat hij geen door en door slechte gangster is, maar iemand die slechts korte tijd in de misdaad actief wil zijn, om er dan de rest van z'n leven van te profiteren. Het laat zich echter raden dat de afwikkeling niet geheel volgens plan zal verlopen.

Dit is gebaseerd op een roman van Frank Hohimer, pseudoniem van John Seybold, een juwelendief in het echte leven. Ook voor hem verliep niet alles volgens plan, want hij zat van 1995 tot 2001 in de gevangenis. Hem kon je in geen geval een gebrek aan veldonderzoek verwijten!

James Caan is ideaal voor deze rol: stoer, maar toch een knuffelbeer. In een nevenrolletje zien we countryzanger Willie Nelson.

De krautrock van Tangerine Dream werd ten onrechte genomineerd voor een Razzie. Het is een energieke combinatie van warme synthesizerklanken en rockgitaar. De bewegende beelden hierbij van Frank in z'n auto geven het gevoel dat je op een roetsjbaan zit.

Kosten noch moeite werden gespaard voor het bouwen van grootschalige sets. Duizenden figuranten namen deel, naast paarden, kamelen en getemde roofdieren. De woestijn is in Arizona. Het is een westers fantasiebeeld met oriëntaalse clichés. In het tv-journaal ziet Bagdad er toch net iets anders uit.

De camera beweegt nooit. De montage wisselt af tussen overkoepelende shots, middellange afstand en goed gekozen close-ups, bijvoorbeeld van een ring in een hand. Verschillende kleurfilters zijn gebruikt: paars voor de binnenscènes, geel in de grot, groen onder water… Er zitten veel effecten in, met onzichtbare touwen, miniaturen en naar links bewegende decors achter het “vliegende” tapijt.

De uitvergrote bewegingen en gezichtsexpressies doen wat aan ballet denken. Douglas Fairbanks was een acrobaat en een adonis. Het is een raadsel wat hij in die gesluierde prinses ziet, terwijl de veel knappere Anna May Wong enkele meters verderop zit. Laatstgenoemde speelt de sluwe verraadster aan het hof. De Perzische prins is een travestierol.

Het is een episch, fantastisch avontuur met elementen uit de sprookjes van Duizend-en-een-nacht. Sommige attributen hebben een symbolische betekenis. Het afwisselend slappe en stijve koord staat voor mannelijkheid; het holle schoentje voor vrouwelijkheid. De weinig sympathieke Mongoolse prins smokkelt soldaten de stadsmuren binnen met een tactiek die aan het paard van Troje doet denken. Een knappe vondst is dat de drie prinsen met hun drie zeldzame voorwerpen moeten samenwerken om het leven van de prinses te redden. De echte magie zit in het feit dat dit avontuur je na bijna een eeuw nog steeds mee kan voeren naar het rijk der verbeelding.

In 1933 deed H. G. Wells drie voorspellingen: er zou een nieuwe wereldoorlog komen, een wereldwijde pandemie en bemande vluchten naar de maan. Het is allemaal uitgekomen, al kloppen de volgorde en de details niet altijd. Ook leven we niet in ondergrondse steden.

De plaatsnaam Everytown doet denken aan Everyman of Elckerlyc. Het begint realistisch, maar geleidelijk aan wordt het meer fantasie. In de tweede helft gaat het vooral om het heropbouwen van de beschaving. Dingen die destijds ernstig bedoeld waren, kunnen nu op de lachspieren werken, maar in elk geval is het een leuk tussendoortje voor liefhebbers van science fiction en dystopieën.

Graham Greene weet de spanningsopbouw van een thriller te combineren met politieke en ethische thema's.

Qua verhaalopbouw zitten de klassieke ingrediënten van een spannend verhaal erin. Holly Martins (Joseph Cotten) spit het recente verleden uit van zijn vriend Harry Lime (Orson Welles), wiens begrafenis hij net heeft bijgewoond. Er volgt een dramatische ommekeer; Lime blijkt nog te leven. Er is een moment van herkenning; Martins herkent Lime. De narratieve climax is het gesprek op het reuzenrad, wanneer Lime zijn wandaad probeert te verantwoorden. Martins worstelt met een moreel dilemma: zijn vriend verraden of de dood van vele kinderen ongestraft laten. Een bezoek aan het ziekenhuis met Major Calloway (Trevor Howard) brengt hem tot inzicht. Dit leidt tot de dramatische climax: de achtervolging in de riolen.

Natuurlijk is er ook een vrouw in het spel: de Tsjechische actrice Anna Schmidt (Alida Valli). Zij wordt als pasmunt gebruikt met de autoriteiten. Graham Greene had een happy end voorzien in het liefdesverhaaltje, maar regisseur Carol Reed had een ander idee. Greene gaf hem achteraf gelijk.

Terwijl je meegesleept wordt door dit spannende verhaal, leer je tegelijk iets bij over Wenen kort na de Tweede Wereldoorlog, in het begin van de Koude Oorlog. Net als Berlijn was die stad opgedeeld in sectoren, waarvan één Sovjet-Russisch.

Op een luchtiger toon behandelt Greene de tegenstelling tussen ernstige en populaire literatuur. Cultuurpaus Crabbin (Wilfrid Hyde-White) wordt in verlegenheid gebracht doordat zijn gastspreker nooit van de term stream of consciousness gehoord heeft. De volkse Sergeant Paine (Bernard Lee) blijkt een fan van Martins' pulpromannetjes. Wanneer Lime Sgt. Paine doodschiet, geeft dit de doorslag voor Martins om op Lime te vuren.

Het spel van schaduw en licht in deze herop te bouwen stad zorgt voor een lugubere atmosfeer. Destabiliserend werkt het gebruik van Dutch angles, wanneer de camera scheef gehouden wordt. William Wyler zou achteraf een waterpas opgestuurd hebben naar Carol Reed.

Orson Welles schittert gedurende zijn weinige schermtijd. Hij zou zijn tekst grotendeels zelf geschreven hebben. Eén detail: de koekoeksklok werd niet uitgevonden in Zwitserland, maar in het Zwarte Woud.

Anton Karas was een virtuoos op de citer, een prachtig instrument dat je zelden hoort. Het lijkt me moeilijk om die melodie en de begeleiding tegelijk te spelen. Het is origineel om eens niet de gebruikelijke "spannende" muziek te kiezen bij een thriller.

Tracy was playing with Barbies before she met Evie!

Nikki Reed verwerkte haar eigen ervaringen in het script. Het hoofdpersonage Tracy - dus niet het personage dat ze zelf speelt - zou losjes op haarzelf gebaseerd zijn. Reed was bevriend met regisseur en co-scenarist Catherine Hardwicke. Voor Hardwicke was deze laagbudgetfilm (2 miljoen $) haar regiedebuut. (Later zou zij de eerste Twilight-film regisseren; de gelijkenis is ver te zoeken.) Hoofdrolspeelster Evan Rachel Wood hebben ze ontdekt in een tv-serie. Holly Hunter speelt een knappe nevenrol. Ook Vanessa Hudgens heeft een klein rolletje.

In tegenstelling tot de meeste tienermeidenfilms is dit geen lichte komedie over cheerleaders of prom queens, maar een confronterend drama over reële problemen van pubers: automutilatie, drugs, rebellie, foute vrienden... We zien hoe het brave meisje Tracy onder invloed van Evie apengedrag gaat vertonen, en hoe ver dat kan gaan. Ondanks hun wangedrag voel je toch sympathie voor de meiden. Good girls zijn immers saai; bad girls zijn opwindend. De omgeving van de meisjes weet lange tijd niet hoe hierop te reageren.

Er zijn heel wat leuke details die je de eerste keer misschien niet opmerkt: het getal 13 op de skateboardramp; het T-shirt met "Bush is a loser"; het affichegezicht met Nikki's ogen. Wanneer de twee vriendinnen gibberish met elkaar spreken, schijnen ze te zeggen: "Why does my tongue ring hurt? Maybe because you s*** d***." Het blijft echter moeilijk te verstaan, zelfs als je het weet.

Op het einde krijgen de meisjes verbod elkaar ooit nog te zien. Dat is toch wel pijnlijk. Ik vraag me af of de twee elkaar bijvoorbeeld later als volwassene toch nog eens zouden ontmoeten, en hoe ze dan op deze periode terug zouden kijken.

Voor Tennessee Williams was deze eenakter in 1946 een vingeroefening voor A Streetcar Named Desire, dat hij een jaar later zou schrijven. Alva Starr (Natalie Wood) zou een jongere fase van Blanche Dubois kunnen zijn. Thema's als verarming en prostitutie en komen er in voor, net als de jazzstad New Orleans. Hoewel Robert Redford twee jaar ouder was dan Natalie Wood, stond hij nog aan het begin van z'n carrière en zij bijna aan het einde. Het verhaal wordt in een grote flashback verteld door de jongere zus van Alva, gespeeld door Mary Badham - bekend als Scout in To Kill a Mockingbird. Het gaat over dromen, willen ontsnappen aan de bittere realiteit en de problemen die opduiken wanneer iemand zich verzet tegen haar lot.

Is het mogelijk dat een mens geen gevoelens heeft? Wanneer iemand zich niet verdrietig voelt op een begrafenis of niet vrolijk op een feestje, heeft die niet de sociaal wenselijke gevoelens, maar dat is nog iets anders dan helemaal geen emotie kennen. Amanda (Olivia Cooke) beweert dat wel van zichzelf en dat maakt van haar een boeiend personage. Ook Lily (Anya Taylor-Joy) heeft psychopathische trekjes, want ze kent weinig empathie. De twee kennen een soort folie à deux. De beste scènes zijn de dialogen waarin ze hun plannen smeden. Helaas zijn de nevenpersonages nogal vlak; vooral die huurmoordenaar is eendimensionaal.

De bewegende camera geeft een rondleiding door de riante villa en dito tuin. Alles is er overdreven groot, zodat Lily overkomt als een verwend nest met een gedragsstoornis. Symmetrie wordt gebruikt om aan te geven dat de twee een eenheid vormen, bijvoorbeeld wanneer ze aan weerszijden van de sofa zitten. Het is een psychologische thriller verteld uit het standpunt van de daders. De titel kan op het paard slaan of op de meiden zelf.

Het roodbruin van de aarde is de dominante kleur. In die aarde zien we computergeanimeerde schildluizen rondwroeten. Een contrast hiermee vormt het helderblauw van de hemel. We zien de vlekken op een reusachtige maan; op de ogen van Ángel (Carmelo Gómez) staan ook vlekken. De wolken worden vergeleken met het schuim op de zee. Behalve aarde en lucht zijn ook de andere twee natuurelementen aanwezig: vuur - de blikseminslagen - en water - de zee op het einde.

Die tegenstelling aarde-lucht wijst op platonisch dualisme. Dit zit ook in de dubbele persoonlijkheid van Ángel: half engel, half mens. En het zit in z'n twee liefdesobjecten: blondine Ángela (Emma Suárez, lucht) en rougette Mari (Silke, aarde). Bij Plato en in het christendom wordt het geestelijke als positief voorgesteld en het materiële als negatief. Ángel besluit daarentegen beide kanten te omarmen. Z'n immateriële helft kiest voor Ángela; z'n materiële kant voor Mari. De twee vrouwen evolueren naar hun tegendeel. Ángela gaat zich meer aards gedragen en Mari meer spiritueel.

Dit is een voorbeeld van magisch realisme. Het realistische zit in de Baskische locatie en de ruwheid van de dagloners. De naam van het café La Letxe Basterretxe ("melk van de lage aarde"?) is op z'n Baskisch gespeld. Het magische aspect kun je op verschillende manieren interpreteren. Eén interpretatie is dat Ángel gek is. Hij hoort stemmen, heeft een gespleten persoonlijkheid en was vroeger in behandeling voor een overactieve verbeelding. Alle onmogelijke gebeurtenissen kunnen hallucinaties zijn; we krijgen niet de realiteit te zien maar de verstoorde waarneming van een psychoot.

Het zigeunerjongetje dat van op grote afstand een steen tegen een paal werpt, is een voorafspiegeling. Datzelfde jongetje zal Ángels hoofd treffen met een steen. Verschillende dingen gebeuren twee keer: de zigeuner sterft twee keer, twee mensen sterven door een blikseminslag.

Op het einde ontvlucht Ángel Spaans Baskenland. Regisseur Julio Medem, geboren in het Baskische San Sebastián, kent een dubbelzinnige verhouding met deze regio.

Deze miniserie neemt rustig de tijd om het vrij ingewikkelde boek uitgebreid te volgen. John Le Carré, zelf een voormalig geheim agent, schreef spionagethrillers in een realistische stijl. Enerzijds is het een spannende zoektocht rond de vraag "Wie is de mol?" Anderzijds is er de politieke dimensie, rond de paranoia van de Koude Oorlog. Je krijgt de indruk dat niemand echt in één de twee grote ideologieën gelooft - communisme of kapitalisme. In plaats daarvan is het een ingewikkeld kluwen met spionnen, dubbelspionnen en codenamen. Er heerst wantrouwen tussen de twee blokken, maar ook binnen MI6. Beetjes informatie worden doorgespeeld in beide richtingen, totdat je je afvraagt of echte staatsgeheimen nog wel mogelijk zijn.

Het vergt enige moeite om de namen, schuilnamen en gezichten uiteen te leren houden, en om het onderscheid te maken tussen heden en verleden. In de allereerste scène zie je meteen Tinker, Tailor, Soldier en Poorman. Alle scènes met Control en in Tsjechoslowakije zijn flashbacks. In het heden krijgt Smiley de opdracht dat verleden te ontrafelen.

Alec Guinness bewijst weer wat een veelzijdig acteur hij is. Hij maakt van Smiley geen actieheld en geen heilige, maar wel een bedachtzame Engelsman die observeert en z'n plicht doet. Ian Richardson heeft een knappe nevenrol. Na z'n ontmaskering blijft hij zich als gentleman gedragen. Bill stamt nog uit de tijd van het Britse Imperium, en kan moeilijk verkroppen dat de VS nu de belangrijkste grootmacht is. Z'n antiamerikanisme kan geïnspireerd zijn door Vietnam en Nixon. Smiley lijkt begrip voor hem te hebben, al keurt hij het niet goed. Verwacht geen snelle opeenvolging van actiescènes, maar wel het soort grondig uitgewerkte intrige waar die Britse knarren in uitblonken.

Deze komedie behandelt een bloedernstig onderwerp met humor. Er zitten leuke oneliners en woordspelingen in, maar het is vooral satire. De plompe nazi’s worden op de hak genomen, maar ook het theatergezelschap. Lubitsch drijft mild de spot met de ijdelheid en de ambities van de acteurs. Shakespeare wordt geciteerd in de titel en in de monoloog van Shylock. Maria Tura had haar bewonderaar beter na Ophelia's zelfmoord ontvangen, want dan had ze het volledige vijfde bedrijf ter beschikking.

De acteurs spelen verschillende rollen, zowel op als naast het podium. Vermommingen zijn een basiselement in de plot. Soms worden ze herkend, maar niet wanneer het er echt op aan komt. De grap met de Hitlerimitator wordt niet-chronologisch getoond, om de kijker op het verkeerde been te zetten. Het hoogtepunt van de maskerade vormen twee gesprekken: eerst tussen de echte professor en de nepkolonel, vervolgens tussen de de echte kolonel en de nepprofessor - telkens met Joseph Tura in vermomming.

Jack Benny blinkt uit als de acteur die deze imitaties neerzet. Carole Lombard speelt een prima donna zonder vliegangst - de ironie van het noodlot. Sig Ruman is getypecast als logge Teutoon. Felix Bressart speelde vaak joodse nevenpersonages. Ernst Lubitsch, die Duitsland reeds in de jaren ‘20 verliet, maakte met gewaagde grappen over de oorlog duidelijk dat hij goed wist wat er gaande was in z'n geboorteland. Dat hij de "Militaire" polonaise van Chopin gebruikte, kan geen toeval zijn.

Humor en spanning gaan vaak goed samen. Deze misdaadkomedie is een satire op de commerciële kabeltelevisie en de sensatieverslaggevingvan de jaren ‘90. Denk aan de live achtervolging van O. J. Simpson en aan pogingen om het weerbericht leuk en sexy te maken.

Het heen en weer springen in de tijd is goed doordacht. De omkadering heeft de vorm van een hippe truecrimedocu met reacties van getuigen en met Nicole Kidman die de vierde muur doorbreekt. In de snelle openingsmontage zien we ijs als voorafspiegeling, de symbolische plaatsnaam Little Hope, de mediagekte rond de begrafenis, en een krantenartikel.

Visueel zitten er leuke vondsten in. Suzanne ziet haar echtgenoot door een ingebeelde loop. Er zijn crosscuts tussen de moord en het weerbericht, dat als alibi dient. De ogen van de weervrouw lijken Jimmy aan te zetten tot het overhalen van de trekker. Wanneer Janice flauwvalt, roept een tv-stem: “Wake up!” Het beeld van Suzanne onder het ijs heeft iets sprookjesachtigs.

Nicole Kidman toont haar talent voor komedie en een arsenaal aan gelaatsuitdrukkingen in haar rol als de narcistische, mediageile carrièrejaagster. Mooie nevenrollen zijn er voor Alison Folland als de mollige, onzekere tiener; voor Wayne Knight als de pafferige, geroutineerde producent van regionale televisie; en voor Dan Hedaya met z’n honkbalknuppel. De echte ster is natuurlijk het hondje, een West Highland white terrier.

Een moeilijk onderwerp wordt getoond door leergierige kinderogen. Beetje bij beetje ontdekt Scout Finch vanuit haar beschermde en fantasierijke omgeving de harde realiteit van gesegregeerd Amerika. Om haar standpunt weer te geven hangt de camera vaak laag, waardoor de al lange Gregory Peck er nog verder bovenuit toornt. Zijn Atticus Finch gelooft in de principes van de rechtsstaat om problemen op te lossen, niet in primitieve wraakacties. Tekenend is de scène waarin hij met een staande lamp bij de gevangenis gaat zitten om een nachtelijke lynchpartij te voorkomen. Wanneer Bob Ewell hem in het gezicht spuwt, haalt hij slechts een zakdoek boven. Hij komt intelligent en diplomatisch over. Zijn pleidooi van zes minuten, met diepe, resonerende stem, is in één keer opgenomen.

Scout Finch lijkt op Harper Lee zelf, die ook opgroeide in Alabama in het interbellum. Atticus is gebaseerd op haar eigen vader. Dill lijkt op haar jeugdvriend Truman Capote. Ook voor "spotlijster" Boo Radley heeft iemand model gestaan. De sfeer van het oude Zuiden, met bijhorende tongval, levensstijl en ideologische conflicten, wordt authentiek weergegeven. Schaduwen van bomen en het getsjirp van krekels roepen de stemming op van een zwoele zomeravond. Kinderlijke speelsheid en brute werkelijkheid zijn naadloos verweven.

Woody Allen keek op naar Italiaanse regisseurs, en hier is hij er in zekere zin zelf een geworden. De camera rijdt Rome binnen, op zoek naar herkenbare toeristische plaatjes. Het is leuk dat het Colosseum ook eens van binnen uit getoond wordt. Ook de Italiaanse muziek is zeer bekend.

Vier verhalen zijn dooreen gemonteerd zonder enige overlapping. Ze spelen zich alle vier in de Eeuwige Stad af, en hebben allemaal iets te maken met roem - toevallig een anagram van Rome. Het eerste en het laatste verhaal zijn elkaars tegendeel. De zingende begrafenisondernemer heeft een talent, maar wil niet beroemd worden. Roberto Benigni speelt iemand zonder talent die wel z'n vijtien minuten roem beleeft. Penélope Cruz is een plaatselijke beroemdheid bij de mannelijke bevolking, zij het onder verschillende namen en identiteiten.

De mooiste rol is voor Ellen Page, die een overenthousiaste pseudo-intellectueel speelt. Ze doet aan name dropping. Ze dweept met beroemde namen en kent een handvol citaten van buiten om de indruk te wekken dat ze er alles van af weet. Ook Alec Baldwin heeft een bijzondere rol als een soort ingebeelde vriend die overal commentaar op geeft als de cynische versie van een Grieks koor. Typerend zijn de kwinkslagen over freudiaanse psychologie. De komisch-erotische verhaaltjes bevatten verwijzingen naar de Decamerone. De regisseur wilde de titel "Bop Cameron" gebruiken, maar dat vonden de producenten te moeilijk. Caned Rome had ook gekund.

Omdat Asghar Farhadi geen Spaans kent, liet hij z'n script vertalen uit het Perzisch. Het resultaat oogt natuurlijk. De opnamen vonden plaats in Torrelaguna, een dorp dicht bij Madrid. De wijngaard wordt overspoeld door zonlicht; op het huwelijk heerst een vrolijke drukte. Na de ontvoering slaat de stemming om met hevige regen en gesprekken in donkere kamers.

De eerste twintig minuten kun je best twee keer bekijken om de ingewikkelde familiestamboom uiteen te leren houden. Laura (Penélope Cruz) staat centraal op die stamboom als middelste van drie zussen en als lid van de middelste generatie. Haar familiegeheim is een publiek geheim. In zo'n dorp met veel geroddel weet iedereen het - behalve de betrokkenen. De initialen in de toren zijn een eerste aanwijzing.

De stijl is realistisch, met veel gebruik van handcamera, maar ook een paar mooie hoogteshots. De misdaad is vooral een aanleiding tot confrontaties tussen personages, waarbij wantrouwen en belegen conflicten naar boven komen. De krantenknipsels waren bewust misleidend. Op het einde blijven enkele vragen over de toekomst onbeantwoord. Het geheel is een stijlrijke combinatie van familiedrama en mysterie. Het liedje tijdens de aftiteling wordt gezongen door Inma Cuesta, die de jongste zus Ana speelt.

Dit is een combinatie van twee soorten humor. Enerzijds is het een travestieklucht, een genre dat berust op vermommingen, misverstanden en leugens, teruggaand tot Shakespeares Twelfth Night. Anderzijds is het een satire op het milieu van acteurs die het willen maken in New York. Zij doorstaan een opeenvolging van afwijzingen en audities en wringen zich in alle mogelijke bochten in de hoop een rol te krijgen. I can be different!

Dustin Hoffman was figuurlijk geknipt voor die rol, omdat hij een gelijkaardige achtergrond had. Het is straf hoe hij iemand volkomen anders wordt met behulp van een pruik, make-up en enkele veranderingen in z'n bewegingen en z'n stemgebruik. In het gesprek met z'n agent, gespeeld door regisseur Sidney Pollack zelf, schakelt hij naadloos heen en weer tussen die twee personages. Zijn Michael Dorsey ondergaat een verandering. In z'n vermomming begint hij zich echt een vrouw te voelen in een machowereld, met bijhorende feministische uitspraken. Wanneer hij tegen het einde z'n pruik afzet, is hij gegroeid als persoon en heeft hij meer empathie voor vrouwen.

Iets minder uitgewerkt zijn een paar van de nevenpersonages. Jeff (Bill Murray) is er voornamelijk bijgehaald om Michael dialoog te geven in z'n privétijd. Op het einde kiest Michael voor het al te ideale liefdesobject Julie (Jessica Lange). Een relatie met de wispelturige Sandy (Teri Garr) was spannender geweest.

Dit is een van de betere komedies van de jaren '80 dankzij de snelle opeenvolging van grappen met een ernstig onderlaagje en een glansrol voor de veelzijdige acteur Dustin Hoffman.

In die oude dansmusicals was het verhaal vooral een kapstok om de liedjes en dansjes aan op te hangen. Fred en Ginger zorgen voor de romantiek. Eerst is ze moeilijk te krijgen, dan volgt een reeks intriges en misverstanden, todat ze uiteindelijk bezwijkt voor de charmes van de goed geklede vrijgezel. Edward Everett Horton en Helen Broderick spelen het getrouwde koppel dat het komische tegenmotief vormt. Die nevenpersonages zijn vaak typetjes: Eric Blore als de trouwe dienaar, Erik Rhodes als de gladde Italiaanse charmeur. Lucille Ball heeft een minirolletje als bloemenverkoopster.

Sommige liedjes van Irving Berlin zijn uitgegroeid tot standard. Het plagerige Isn't This a Lovely Day (to Be Caught in the Rain) maakt gebruik van een weerkundige paradox en zorgt voor de eerste romantische toenadering. Top Hat, White Tie and Tails gebruikt de swingende ritmes die toen in trek waren, virtuoos voetenwerk en veel dansers met hoge hoed, corsage, slipjas en wandelstok, in een choreografie van Hermes Pan. Cheek to Cheek heeft een luchtig karakter en eindigt met een groot dansduet waarin Ginger een weelderige jurk met witte veren draagt. Het geluid van het tapdansen is geïntegreerd in het verhaal doordat Ginger last heeft van het lawaai van haar bovenbuur. Naar het einde toe worden de sets uitgebreider, de kleren chiquer en de stemming uitbundiger.

De personages zijn meer dan wat ze lijken. De cellist lijkt een keurige heer, de pianiste lijkt een zelfverzekerde carrièrevrouw, Mélanie Prouvost (Déborah François) lijkt de vleesgeworden onschuld. Wat onder de oppervlakte schuilgaat, de gelaatsuitdrukkingen en de onuitgesproken conflicten tussen de personages zorgen voor een subtiel opgebouwde spanningsboog.

Mélanie zit met een jarenlang opgekropte frustratie. Als kind droomde ze ervan zelf concertpianiste te worden, zoals Ariane (Catherine Frot). De vrouw die ze bewonderde, is haar haatobject geworden.

Het milieu van de klassieke muziek is goed weergegeven. We zien geen wonderkinderen die alles vanzelf kunnen; wel veel studeren, repeteren, tendinitis, plankenkoorts, de spanning van het spelen voor een jury, faalangst, de wetenschap dat elke foute noot, elke slordigheid afgestraft wordt. Het is erg dat jong talent zo op de rooster gelegd wordt in plaats van aangemoedigd. Als ze dan stopt, zeggen diezelfde mensen dat ze het spijtig vinden.

Mélanie is een antiheldin die laag zou scoren op vlak van emotionele intelligentie. Haar reactie op problemen is fout, maar heimelijk kun je wel met haar meeleven.