Opinions

Honderd jaar na de moorden van Jack the Ripper verscheen deze miniserie over de beruchtste aller seriemoordenaars. De scenaristen hebben de historische bronnen grondig bestudeerd, maar toch een dosis fantasie toegevoegd om er een spannend misdaadmysterie van te maken. Regen, mist, gaslantaarns, koetsen, bordelen en duistere steegjes roepen de groezelige sfeer op van Oost-Londen in het Victoriaanse Tijdperk.

De speurders hebben echt bestaan. De verdachten zijn een bont allegaartje: een waarzegger, een toneelspeler, drie artsen, een koetsier, een communistische oproerkraaier en een lid van de koninklijke familie. De theatervoorstelling van Dr. Jekyll and Mr. Hyde introduceert de mogelijkheid dat het iemand met een meervoudige persoonlijkheid betreft. Er bestaan veel theorieën over de identiteit van Jack the Ripper, en dit is er één van.

Met z'n stugheid en z'n Cockneyaccent was Michael Caine de ideale man voor de hoofdrol. Bondgirl Jane Seymour speelt de fictieve minnares met het kastanjebruine haar. Hugh Fraser, bekend als Hastings in Poirot, speelt de besnorde commissaris van Scotland Yard. Susan George, bekend van Straw Dogs en Tales of the Unexpected, speelt een van de slachtoffers. Over de historische betrouwbaarheid valt veel te discussiëren, maar in elk geval is het een nagelbijter van jewelste.

Een vergelijking met het echte interview van Jackie maakt duidelijk dat Natalie Portman haar accent en manier van spreken en bewegen goed nadoet, geholpen door de afdeling make-up en kostuums. Jacqueline Bouvier was van New York, maar had Ierse en andere Europese grootouders. Op de politieke implicaties wordt hier niet diep ingegaan. We leren haar kennen als een stijlicoon met een grote interesse in kunst en decoratie. Het feit dat ze haar eigen interview redigeerde, geeft aan dat ze met haar imago bezig was en laat ruimte voor fantasie, voor de verschillen tussen de publieke en de privépersoon. Het ontbreekt wel wat aan spanning, aangezien het grootste conflict draait om de vraag of er al dan niet een rouwstoet komt. Het verweven van heden en verleden met archiefmateriaal is vakkundig gedaan.

Doordat het op een misdaadroman gebaseerd is, is de vorm conventioneler dan Tarantino's vroegere werk, maar het is daarom niet minder goed. De intrige past in het genre "de bedrieger bedrogen" of "wie laatst lacht, best lacht", met allerlei slechteriken die elkaar te slim af proberen te zijn.

Enerzijds heb je de geboren slechteriken die altijd voor de misdaad zullen kiezen: Samuel L. Jackson als de onuitstaanbare macho die alle problemen met geweld en grofheid oplost, Robert De Niro als de ex-gedetineerde die weet dat het voor hem altijd misloopt, en Bridget Fonda als de oppervlakkige, tv-verslaafde beach girl. Een verrassend moment is wanneer Louis Melanie neerschiet op de parking na een schijnbaar onbeduidend incident. Zijn woede tegen haar was echter al onderhuids aan het koken omdat ze niet loyaal was met Ordell. Anderzijds heb je twee sympathieke personages van wie je je voor kunt stellen dat ze één keer de boel oplichten om daarna weer een gewoon leven gaan leiden. Jackie krijgt een te laag loon als stewardess en dreigt ook nog haar job te verliezen. Als borgtochtgeldschieter komt Max veel in aanraking met het misdaadmilieu, terwijl hij zelf een brave sof is.

Het grootste verschil met het boek is dat ze Jackie Afro-Amerikaans gemaakt hebben. Het zit vol verwijzingen naar de blaxploitation uit de vroege jaren '70: Pam Grier als actrice, de rapper Foxy Brown die naar haar titelpersonage vernoemd is, de muziek van Bobby Womack. Doordat Jackie Brown vasthoudt aan haar vinylcollectie, wordt het retro-element erin verwerkt. De scène in de kledingzaak wordt driemaal getoond uit een verschillend standpunt, wat telkens nieuwe informatie oplevert over deze ingewikkelde kruising van personages en tassen.. Het goede acteerwerk en de balans tussen plot en stijl maken JB het herbekijken waard.

De titel heeft een dubbele betekenis: het speelt zich af bij het begin van het jachtseizoen, maar het is ook een figuurlijke heksenjacht. Herfstkleuren en donkere beelden roepen een sombere stemming op, al zijn er ook speelse momenten met het kindje en het hondje.

Het is een gedurfd onderwerp, omdat je geen duidelijke slechterik hebt. De gemeenschap die Lucas veroordeelt, meent voor de bescherming van een kind op te komen. Dat goede ideaal slaat echter om in massahysterie. Pedojagers gaan soms zelf rechter spelen op basis van roddels en twijfelachtige getuigenissen. Het valt op dat ze niet echt naar het kind luisteren, maar het woorden in de mond leggen. Die hysterie zie je ook wanneer de roddelpers weer eens een beroemdheid door het slijk haalt met dergelijke oncontroleerbare beschuldigingen. De beschuldigde kan zich niet verdedigen, want hij kan niet bewijzen dat iets niet gebeurd is. Op het einde schiet iemand een kogel naast Lucas, wellicht bedoeld als waarschuwing dat hij het dorp beter kan verlaten.

De acteurs halen een hoog niveau, met name Mads Mikkelsen zelf, maar ook het kleine meisje komt levensecht over. Thomas Vinterberg gebruikt nog elementen van de oude Dogmastijl, zoals de handcamera en de realistische stijl, maar hij wijkt er ook van af door bijvoorbeeld een streepje achtergrondmuziek in te lassen voor de sfeerschepping.

De roman van Charlotte Brontë combineerde de ontwikkeling van een arm weesmeisje met griezelelementen. In deze adaptatie wordt gebruikgemaakt van licht-schaduwcontrasten om de mysterieuze sfeer op te roepen. Het onweert wanneer het slecht gaat. Het afgelegen landhuis heeft een gotisch karakter, met kaarslicht, duistere gangen en verborgen kamertjes.

Joan Fontaine speelt een kwetsbaar personage dat toch weerbaarheid toont in haar zoektocht naar liefde. Orson Welles zet Rochester neer als een dominante persoonlijkheid die een geheim verbergt. De tirannen Agnes Moorehead en John Sutton worden vaak uit kikkerperspectief getoond. Kindactrice Peggy Ann Garner toont de breekbaarheid van de jonge Jane. De muziek van de jonge Bernard Herrmann huppelt heen en weer tussen een romantische en een macabere stemming.

Spielberg weet hoe je een verhaal vertelt met beelden. Overbodige nevenlijnen uit het boek zijn weggelaten. De kern is de confrontatie tussen cultuur en natuur. Kunnen een politieman, een wetenschapper en een visser een witte haai verslaan?

Het dreigende, twee noten tellende ostinaat van John Williams, beïnvloed door Stravinsky, suggereert de aanwezigheid van de haai als brutale natuurkracht zonder dat hij te zien is. Dit zouden ze noodgedwongen gedaan hebben omdat het pneumatische mechanisme van de haaien niet werkte.

Het eerste bedrijf (ter land) heeft nog wat van een familiefilm, zij het een waarin af en toe een kind doodgebeten wordt. Op het einde van dit bedrijf vraagt Ellen Brody (Lorraine Gary) aan haar man (Roy Scheider) wat ze de kinderen moet vertellen. Hij antwoordt: "Tell them I'm going fishing." Dit zinnetje is niet gelogen, maar klinkt meer vreedzaam en onschuldig dan de werkelijkheid.

De kleur rood is zoveel mogelijk gemeden, behalve wanneer er bloed te zien is, om die kleur eruit te laten springen. Ook het aas dat Brody in zee werpt, is rood, als voorafspiegeling van bloed. Op dat moment ben je half in slaap geluld door de monoloog van Quint (Robert Shaw). Je wil Brody waarschuwen dat hij zijn handen niet zo dicht bij het water mag houden. Je weet dat de haai op zal duiken en dat hij van rubber is, maar toch schrik je als het gebeurt, zonder muziek met een soort dinosaurusgeluid. De oneliner "You're gonna need a bigger boat" was geïmproviseerd - een erg koele reactie voor iemand die nipt aan de dood ontsnapt is.

Dat Quint doodgebeten wordt, is enigszins verrassend, maar ja, er moest nog minstens één dode vallen in het tweede bedrijf (ter zee), en hij is de minst sympathieke van de drie haaienjagers.

In het oorspronkelijke script sterft ook Hooper (Richard Dreyfuss, wiens voeten niet droog blijven). De Australische beelden van een echte haai en een lege kooi waren echter te mooi om niet te gebruiken. Daarom lieten ze Hooper ontsnappen. In de kooi werd Hooper door een dwerg gespeeld om de haai groter te doen lijken.

Hoe geloofwaardig is Jaws? Gemiddeld één keer per jaar wordt iemand doodgebeten door een witte haai of mensenhaai. Het komt dus zelden voor, maar het kan. Een haai heeft geen stembanden, maar hij kan geluid produceren door een grote hoeveelheid lucht uit te stoten boven water; ook dat is dus plausibel. Het minst geloofwaardige is dat een duikfles explodeert alsof het een staaf dynamiet is. Schrijver Peter Benchley werd van de set verwijderd toen hij tegen dat einde protesteerde. In zijn boek sterft de haai van uitputting net voordat hij de kans krijgt om Brody te bijten.

Jean (Gérard Depardieu) is een stadsmens die z'n veilige job als belastingontvanger inruilt voor een onzeker boerenbestaan op de Provençaalse boerderij die hij geërfd heeft. Hij is een intellectueel die een keurig, accentloos Frans spreekt. Z'n ideeën zijn wellicht beïnvloed door Rousseau en Tolstoj. Om het ware geluk te vinden moet de mens terugkeren naar de natuur en het land bewerken met z'n eigen handen.

In de praktijk wordt hij geconfronteerd met de kneuterigheid van de lokale boeren, die over hem roddelen met hun nasale streekaccent. César "Le Papet" Soubeyran (Yves Montand) is de manipulator op de achtergrond. Omdat hij zich te goed voelt om rechtstreeks met Jean te spreken, moet z'n naïeve neef Ugolin (Daniel Auteuil) als tussenpersoon fungeren. Het is een botsing tussen stads- en plattelandscultuur, tussen boekenwijsheid en praktijkervaring.

Jean is een soort Christusfiguur. Hij vindt z'n boerderij mooier dan de Hof van Eden. Hij wordt verraden en gekruisigd door mensen die hij vertrouwde. Wanneer het onweer de foute kant van de heuvel kiest, schreeuwt hij naar de hemel: "Waarom hebt Gij mij verraden?" Hij is een optimist met een enorme levenslust, iemand die het gevecht met de natuurelementen aangaat. Door te veel op z'n theoretische kennis te vertrouwen bewerkstelligt hij z'n eigen ondergang. Hij is fanatiek; terugkeren naar de stad is geen optie. "Nous sommes condamnés à la réussite," is een paradox; je kunt niet tot iets positiefs veroordeeld worden.

Élisabeth Depardieu, Gérards toenmalige vrouw in het echte leven, speelt de echtgenote. Je moet wel hopen dat Jean slaagt, omdat anders z'n vrouw en dochter onbemiddeld achterblijven. In het tweede deel zal dochter Manon volwassen zijn.

Het natuurschoon is meer dan een mooi decor. César giet wat water op de aarde in z'n hand en proeft ervan om de vruchtbaarheid in te schatten. Bij de azuurblauwe, wolkeloze lucht voel je de drukkende hitte. Het onweer is dramatisch in beeld gebracht.

Dit mysterie doet denken aan Rebecca, want ook hier is het titelpersonage afwezig. Het hoofdpersonage is de vrouw die als conciërge in het leegstaande huis gaat werken. Wanneer ze de dagboeken van Jennifer vindt, wil ze het verleden ontsluieren.

Ida Lupino speelt een knappe rol: een vrouw die klein en breekbaar oogt, maar zich kranig weert wanneer het erop aankomt. Howard Duff speelt zo'n man van wie je je afvraagt of hij wel of niet te vertrouwen is.

Schaduwen en spiegels worden aangewend om een griezelig sfeertje te creëren, alsof zijzelf een reflectie van Jennifer is. Ook de symfonische muziek draagt hiertoe bij. Halverwege zit het liedje Angel Eyes, dat uit zou groeien tot een jazzstandard.

Tien jaar na "Swimming Pool" pakt François Ozon opnieuw uit met een erotisch drama. De hoofdrol is voor de jonge en zeer slanke Marine Vacth. Oudgediende Charlotte Rampling speelt een nevenrol laat in de film.

Het verhaal begint aan de Côte d'Azur, waar Isabelle haar maagdelijkheid verliest aan een Duits vakantieliefje. Dan verplaatst het zich naar haar woonplaats Parijs. In een moderne grootstad is er weinig sociale controle en is het belangrijk jong en mooi te zijn. Isabelle begint een carrière als callgirl. De vraag is waarom. Financieel heeft ze het niet nodig. Ze heeft geen ongelukkige jeugd of een overdreven strenge opvoeding gekend, al groeit ze wel op zonder haar vader. Misschien is het haar zin om te experimenteren. Misschien doet ze het omdat de gelegenheid zich voordoet. Het begint met één keer, daarna wordt het verslavend.

Sommige klanten vernederen haar. Eén weigert de afgeproken prijs te betalen, waarna ze begrijpt dat je ze op voorhand moet laten betalen. Eén bejaarde klant, een hartpatiënt die Viagra nodig heeft (Pierrot), is daarentegen op zoek naar tederheid en het gezelschap van een jong en mooi meisje.

Haar jongere broertje bezondigt zich aan voyeurisme, ook een vorm van perversiteit.

Marine Vacth is een ontdekking. In de toekomst zal blijken of ze al dan niet een eendagsvlieg is.

De liedjes van Françoise Hardy passen uitstekend bij het thema van ontluikende seksualiteit.

De grootschalige gebeurtenissen van de oorlog worden bekeken door de ogen van twee kinderen. Terwijl miljoenen sterven, ga je medelijden voelen met die ene hond. Op kleine schaal kun je gemakkelijker sympathiseren. Het is straf dat ze twee kindacteurs zo naturel kunnen doen ogen. Dat ligt ook aan de montage. Brigitte Fossey wordt soms in close-up getoond in een reactie. Het bombardement kreeg ze pas achteraf te zien. De willekeur wordt aangetoond: toevallig is zij degene die overleeft. Het boerenleven wordt niet geïdealiseerd. Burenruzies, schijnheiligheid en lichte vormen van kindermishandeling waren deel van het leven. Narciso Yepes speelt de anonieme Romanza, soms doodgeslagen door beginnende gitaristen, maar hier zeer sfeervol gebracht.

Hoewel Hong Kong sinds 1997 officieel bij China hoort, zijn er nog steeds grenscontroles. Hong Kong heeft een meer verwesterde cultuur. Mevrouw Li telefoneert met haar neefje in Engeland. Ze spreken Kantonees, vermengd met een Engelse leenterm als puppy love.

Het is een gruwelsprookje met een ernstige ondertoon. Taboes als kannibalisme en incest worden doorbroken. Tegelijk was het een aanklacht tegen de Chinese eenkindpolitiek, die leidde tot het aborteren van heel veel vrouwelijke foetussen. Sinds 2015 is die wet afgeschaft.

Het hoofdthema is het menselijke verlangen om eeuwig jong te blijven. We zien een vrouw met een gezichtsmasker, maar ook meneer Li die een bevrucht ei eet. De appels van de eeuwige jeugd zijn een oud motief in de volksoverlevering. De vijftienjarige Kate is het mensenoffer waaruit het leven gezogen wordt.

De kleren en attributen van Miriam Yeung zijn meestal rood, de kleur van bloed. Bai Ling is graatmager. “Big” Tony Leung speelt de ouwe vos die nog wel een groen blaadje lust.

De langzame eetscènes met krakende geluiden zijn luguber. De Nederlandse ondertitels maken er knoedels van, maar er is een verschil tussen Oost-Europese knödels en Chinese dumplings. Bijzondere is het appartementsgebouw in Lai Tak Tsuen, waar Kate woont. Dat verticale shot lijkt op een bijna-doodervaring: een witte tunnel met licht aan het einde. Trage, vaak horizontale camerabewegingen zorgen voor een dromerige sfeer. De muziek bestaat uit rustige, warme klanken van snaarinstrumenten en fluiten, al zijn er momenten waarop ze plots wranger klinkt.

Op z'n achtenzeventigste levert Ken Loach dit prachtige historisch drama af over een sociaal conflict in Ierland in 1932. James Gralton en zijn danszaal hebben echt bestaan, maar er zijn geen foto's bewaard van het gebouw. De opnames zijn niet op de exacte plaats gemaakt, maar elders in hetzelfde graafschap Leitrim, waar nog geen moderne gebouwen staan.

ierland werd onafhankelijk in 1921, maar tot 1923 woedde er een burgeroorlog tussen de voor- en tegenstanders van het Anglo-Iers Verdrag. De voorstanders wilden lid blijven van de Commonwealth en werden gesteund door de Kerk.

Jimmy is een linkse republikein die na tien jaar in de V.S. terugkeert naar Ierland. In zijn zelfgebouwde danszaaltje laat hij gelijkgezinden kennis maken met de charleston, de lindy hop en de foxtrot, begeleid door grammofoonplaten. Wanneer ze Ierse volksmuziek spelen, zien we de oude Ierse sean-nós: een grappige dansvorm met individuele improvisatie. Het is echter meer dan een danszaal. Het is een cultuurcentrum met ruimte voor lessen in tekenen en de Ierse taal, voor poëzie, boksen en politieke toespraken.

In de ogen van Father Sheridan is het een oord des verderfs. Hij vreest dat het communisme zal oprukken en geeft Jimmy zowat de schuld van Stalins genocide. Toch respecteert hij Jimmy. Tegen het einde dringt het tot hem door dat Jimmy deels gelijk heeft en luistert hij naar blueszangeres Bessie Smith.

Het oude katholieke Ierland lijkt wel wat op het oude katholieke Vlaanderen. De Kerk had macht en moreel gezag. De jeugd moest gehoorzaam zijn. Kindermishandeling werd getolereerd. Wie niet horen wil, moet voelen, moet Commander O'Keefe gedacht hebben toen hij z'n dochter Marie met de zweep te lijf ging.

De Ierse acteurs zijn niet zo bekend, maar doen het formidabel. Afgezien van de charismatische hoofdrol van Barry Ward is vooral Jim Norton indrukwekkend als de gezag uitstralende priester die dan toch met innerlijke twijfels worstelt. Jimmy's moeder Alice wordt gespeeld door Aileen Henry, een amateuractrice die heel haar leven in Ierland gewoond heeft en op haar personage lijkt. Ze had nog nooit van Ken Loach gehoord.

Het gevaar bestond dat dit de sequel te veel zou worden, maar ze hebben een originele invalshoek gevonden. Rowan Atkinson speelt de analoge mens in een digitale wereld. Hij gaat een superhacker te lijf met oubollige gadgets, een totaal gebrek aan kennis en veel goede moed. De scène met de virtual reality headset is origineel. Het onwaarschijnlijke toeval speelt vaak een rol.

Olga Kurylenko is de eerste Bondgirl die ook in een Bondparodie zit. In haar elektrische BMW heeft ze een mooie achtervolgingsscène. Er is een snelle opeenvolging van vooral visuele grappen. De stunts en computereffecten zijn geslaagd. Grappige momenten zijn wanneer hij z'n eigen schuilnaam vergeet of wanneer ze "ongemerkt" dat schip binnen klimmen met magnetische laarzen. Flamberen doe je best niet volgens de methode van Johnny English. Deze komedie is goed voor anderhalf uur ongegeneerd entertainment.

Zo'n gitaar wil ik ook. Je kunt er onbeschermd mee door een zandstorm rijden zonder dat ze beschadigd of zelfs maar ontstemd raakt. Wanneer onze held ook nog Johnny Logan blijkt te heten, heb ik het even moeilijk om deze western ernstig te nemen. Toegegeven, ze konden niet weten dat zijn eveneens gitaar spelende naamgenoot later driemaal het Eurovisiesongfestival zou winnen.

Sterke punten zijn de panoramische beelden, het liedje van Peggy Lee, de gezichtsexpressie van Joan Crawford en het omkeren van de seksuele rolpatronen.

Emma Small vond ik iets te stereotiep slecht. De vechtscènes zeggen me ook niet zoveel. Wanneer de posse Vienna achternazit en haar wil lynchen, wordt het redelijk meeslepend, maar daarna wordt de plot al te routinematig afgehandeld.

Traditioneel zijn dienstmeisjes slechts als nevenpersonage aanwezig, maar hier wordt alles uit haar standpunt verteld. De sociale orde staat op haar kop. Célestine is sympathieker en intelligenter dan haar werkgevers. De leden van de plattelandsbourgeoisie zijn schertsfiguren, verwikkeld in kleingeestige burenruzies, de jacht op wild en dienstmeisjes, het verbergen van schandaaltjes en het ophouden van de schone schijn.

De roman van Octave Mirabeau is van 1900, maar hier is het verplaatst naar de jaren '30, de tijd van het opkomende fascisme en antisemitisme. Luis Buñuel heeft dit aan den lijve ondervonden. Jean Chiappe - wiens naam gescandeerd wordt op het einde - was een ambtenaar die een voorstelling van L'Age d'or verbood. Des te wranger is het dat de fascist en kindermoordenaar Joseph vrijuit gaat dankzij politieke connecties.

De moord wordt niet getoond. In plaats daarvan zien we een zwijn dat een konijntje achternazit, een verrassend staaltje symbolisme. Het is een van die weinige keren dat ik het erg vind als een personage vermoord wordt.

Jeanne Moreau geeft een kranige vertolking, maar ook de nevenrollen zijn goed, vooral Michel Piccoli en Georges Géret.

Wanneer je op TV een infomercial ziet voor een zwabber, sta je er niet bij stil wat daar allemaal aan voorafgaat. Joy Mangano (°1956) bedacht de superzwabber, waarna ze hemel en aarde moest bewegen om het idee verkocht te krijgen. Meer dan over huishoudelijk gereedschap gaat dit over ondernemerschap en hoeveel doorzettingsvermogen en financiële risico's er soms nodig zijn.

Jennifer Lawrence is weer op dreef als het energieke type met een doel voor ogen, al lijkt ze me stoerder dan de echte Joy. Leuke nevenrollen zijn er voor De Niro, Rossellini en Cooper. Die zus was nogal stereotiep slecht en de grootmoeder stereotiep goed. Niet erg geloofwaardig is wanneer Joy een oplichter met één gesprek weet te overtuigen om een pak geld terug te betalen. Al bij al is dit een boeiend kijkstuk met een origineel onderwerp.

Op het Chinese platteland in de jaren 1920 heersten traditionele opvattingen. Textiel werd nog op ambachtelijke wijze gekleurd. Vormen van bijgeloof waren de vruchtbaarheidslantaarns en de kruidenmengsels.

Een dramatisch conflict wordt opgebouwd rond een driehoeksverhouding. Jú Dòu is als arm meisje uitgehuwelijkt aan een rijke, oudere man. Haar wrede echtgenoot Yáng Jīnshān ("gouden berg") wil een mannelijke erfgenaam van haar, maar hij is impotent en komt in een primitieve rolstoel terecht. Met de neef Tiānqīng ("groene hemel") beleeft ze een verboden liefde. Deze wordt afgekeurd door de maatschappij en door hun bastaardzoon Tiānbái ("witte hemel").

Zhang Yimou gebruikt een blauwe kleurfilter voor de nacht en oranjegeel voor de zonsopgang. De lakens worden bewerkt met felrode en oranje kleurstoffen. Vuur speelt een rol tijdens de twee climaxen. Gong Li bevestigt haar reputatie als een van de grootste Chinese actrices. De spaarzaam gebruikte muziek komt van bamboefluiten, Chinese gongs en een kinderkoor. Het is een klassieke tragedie met aandacht voor de psychologische en sociale achtergrond.

Johanna de Waanzinnige is een interessant historisch personage. Ze erfde de ene helft van Spanje van haar vader Ferdinand van Aragón en de andere helft van haar moeder Isabella van Castilië. Na de dood van haar echtgenoot Filips de Schone werd ze krankzinnig verklaard en opgesloten in een klooster.

Ik geloof voor geen meter dat ze echt krankzinnig was. Haar mannelijke familieleden wilden Spanje zelf in handen krijgen. In plaats van haar te vermoorden waren ze zo genadig haar "slechts" geestesziek te verklaren.

Het is spijtig dat ze hier de indruk wekken dat ze echt geestesziek was, in bezweringen geloofde, hysterisch gedrag vertoonde en necrofilie bedreef. Dat ze haar echtgenoot zo aanbad, geloof ik ook niet. Ze werd op haar zestiende uitgehuwelijkt om puur politieke redenen, wat zou leiden tot het immense keizerrijk van Karel V, waar de zon nooit onderging. Kortom, het is allemaal zwaar geromantiseerd en historisch twijfelachtig.

De voortdurend aanwezige muziek was storend, het soort muzikaal behang dat ze bij veel historische (melo-)drama's gebruiken en totaal niet bij de zestiende eeuw past.

Met deze remake bracht Franju een hommage aan Louis Feuillade. Deze regisseur had na Fantômas de kritek gekregen dat hij een misdadiger als held voorstelde. Daarom bedacht hij Judex, een gelijkaardige held die ten strijde trekt tegen onrecht, al doet hij dat wel door het recht in eigen handen te nemen, wat hem ethisch dubbelzinnig maakt.

Nog dubbelzinniger is Diana, alias de gouvernante Maria, die vermomd als non of in een strak inbrekerspakje grof geldgewin najaagt. Deze dievegge is het personage dat bij mij het meeste sympathie opwekt. Mevrouw Jacqueline Aubry, weduwe en bankiersdochter, is hiervoor te veel een heilig boontje. De detective en het jongetje dat mee op speurtocht gaat, zijn ook leuk.

Wit en zwart staan symbool voor goed en kwaad. Denk aan de vredesduif en de kleren van Jacqueline en acrobate Daisy. Laatsgenoemde is een deus ex machina, een kunstmatige plotingreep.

Judex was een voorloper van pulphelden als The Shadow en Batman. Hij benutte moderne technologie, grenzend aan science fiction. Hoe hij die schijndood van bankier Favraux veroorzaakt zonder dat deze zelfs maar hoeft te drinken, blijft een raadsel. Vermomd als secretaris Vallières is hij onherkenbaar. Diana was een voorloper van Catwoman. In de vroege twintigste eeuw waren spannende avonturen met vermommingen en dubbele identiteiten populair. Dergelijke verhalen dienen beoordeeld te worden op hun vermakelijkheid, niet op hun geloofwaardigheid.

Schrijfster Ulla Isaksson baseerde zich losjes op een legende uit de middeleeuwen, toen de kerstening van Zweden nog volop aan de gang was. Centraal staan de tegenstelling tussen christendom en heidendom en die tussen reinheid en onreinheid.

Ingeri (Gunnel Lindblom) staat voor onreinheid. De meid is letterlijk vuil en slonzig gekleed. Ze is buitenechtelijk zwanger en zelf een bastaard. Bovendien aanbidt ze de Noorse oppergod Odin. De pad die ze in de ovenkoek stopt, staat symbool voor hekserij. Ook de groteske brugwachter aanbidt Odin. Deze god werd vaak vergezeld door een kraai.

Karin (Birgitta Petterson) staat voor reinheid. Ze is maagd en mag kaarsen naar de kerk brengen ter ere van de Heilige Maria. Tekenen van christendom zijn het kruisbeeld, het gebed en de kapel. Een mirakel is het ontspringen van de bron, symbool voor het geloof. Een beeld van Töre aan tafel, geflankeerd door z'n vrouw en z'n knechten, lijkt op het Laatste Avondmaal van Da Vinci, met Max von Sydow als centrale Christusfiguur.

Het is de ongecensureerde versie van Roodkapje en de Boze Wolf. De verkrachting wordt expliciet getoond. Het is een van de weinige keren dat ik het erg vind dat een fictief personage vermoord wordt. Haar kleed is het herkenningselement waardoor alles onthuld wordt. Hoewel het christendom vergiffenis predikt, neemt Töre z'n toevlucht tot wraak. Op voorhand ondergaat hij echter een reinigingsritueel voor de zonde die hij zal begaan: hij geselt zichzelf met berkentakken, zoals de flagellanten. De scène waarin hij die jonge berk te lijf gaat is een ongeëvenaarde uiting van pure woede. Achteraf stelt hij de vraag waarom God kwaad toelaat in de wereld, maar toch geeft hij zich onvoorwaardelijk over aan het geloof. Deze visie is niet die van Bergman zelf; het hoofdpersonage hoeft geen weerspiegeling te zijn van de regisseur.

Cinematograaf Sven Nykvist gebruikte veel stilstaande cameraposities vanuit goed gekozen standpunten. Zo toont hij de aanranding doorheen de takken, uit het gezichtspunt van Ingeri. De bossen van de provincie Dalarnas boden een mooi decor, net als de wolken en het natuurlijke licht. De sobere muziek van Erik Nordgren is geïnspireerd door oude polyfonie.

In deze parabel over over hoogmoed wil de mens zelf schepper spelen. Onvermijdelijk zal zijn schepping zich tegen hem keren. Het is een uitvinding van professor Gobelijn die een eigen leven gaat leiden.

Richard Attenborough speelt een excentrieke miljardair met ideetjes. Hij plant, stelt voor en legt uit. De wetenschappelijke uitleg is min of meer aannemelijk, geïnspireerd door ontwikkelingen in de genetica en het klonen van het schaap Dolly. Dieren uit het Juratijdperk worden opnieuw tot leven gewekt dankzij de moderne wetenschap. De rondleiding door Jurassic Park begint voorspoedig, een ritje door de Beekse Bergen. Menselijk egoïsme en de eigenzinnigheid van de natuur brengen het computergestuurde systeem echter aan het wankelen. Daarna begint de slachtpartij. De onsympathieke, egoïstische personages werken zichzelf in nesten er en sterven. De sympathieke personages werken samen om te overleven. Iedereen draagt z'n steentje bij met een daad van moed, kennis of vindingrijkheid.

Soms wordt niet de dino zelf getoond, maar wel de reactie van de toeschouwer, of een trillend glas water. Soms geeft de camera de blik weer van een dino die z'n potentiële prooi bespiedt. Crosscutting laat de kijker de dreiging kennen in de scène met de hoogspanning. De visuele effecten waren baanbrekend. De reuzenreptielen zien er levensecht uit. Ten eerste is er gebruik gemaakt van animatronics, waarbij een aangekleed metalen geraamte elektromechanisch kan bewegen. Ten tweede kwamen er nieuwe computereffecten aan te pas (CGI) die de indruk wekken van natuurlijke beweging en die geschikt zijn om een horde gallimimussen te tonen, een van de spectaculairste scènes. De opbouw van de intrige, de leuke personages en de indrukwekkende visuele kant maken hiervan een meeslepend en fantasierijk avontuur.