Opinions

Vreemd genoeg is deze parodie op Secret Army bekender geworden dan de originele reeks. Er zijn veel overeenkomsten in plot en personages. Het gaat ook over een overspelige horeca-uitbater met de voornaam René die een ontsnappingslijn voor Britse piloten organiseert. Herr Flick vertoont sterke gelijkenissen met Kessler; Michelle lijkt op Natalie. Sommige acteurs zitten in beide reeksen, met name Hilary Minster (General Von Klinkerhoffen). Het speelt zich echter niet af in Brussel, maar in het Noord-Franse dorpje Nouvion. Het kenwijsje is een valse-musette, een wals met accordeon die de volkse sfeer oproept.

In het begin van een aflevering doorbreekt René de vierde muur om samen te vatten wat voorafging. De goedbedoelende rokkenjager bevindt zich in het midden van allerlei intriges met rivaliserende verzetsgroepen, onderduikers, vervalsingen, vermommingen, leugens en misverstanden. De Duitsers zijn vreselijk dom en trappen overal in, maar ook de goeieriken begaan stommiteiten, bijvoorbeeld door hun gecodeerde boodschappen te verhaspelen. De grappigste scène komt in aflevering 5, wanneer René bloem op z'n gezicht doet om z'n eigen lijk te spelen.

In Secret Army spraken de Duitsers Engels met een licht Duits accent. Dat wordt hier overdreven en in het belachelijke getrokken. De Fransen spreken Engels met een Frans accent. Ook de Britten spreken karikaturaal met veelvuldig gebruik van woorden als jolly and old chap.

De nevenpersonages zijn typetjes die zich vaak laten leiden door hun seksuele voorkeur. Er komt veel double entendre in voor, bijvoorbeeld wanneer René zichzelf een Nancy boy noemt (geboren in de Franse stad Nancy). Running jokes zijn het valse gekweel van Edith, het geflirt van Huber en de voorwendselen wanneer René betrapt wordt met Yvette. De catchphrase "Listen very carefully, I shall say this only once" wordt ironisch genoeg vaak herhaald. Dit blijft een uitstekend voorbeeld van verfijnde, kolderieke Britse humor.

Striptekenaar Charles Addams gebruikte z'n eigen familienaam voor een reeks cartoons in de New Yorker. Dankzij deze vroege sitcom werd het excentrieke gezin internationaal populair. Ze wonen in een griezelig huis met levende en opgezette roofdieren. Met hun donkere kleren en make-up lopen ze vooruit op de gotische stijl die een paar decennia later een subcultuur zou worden. Ze dwepen met al wat morbide en luguber is, en amuseren zich met het veroorzaken van kleine explosies. Nochtans doen ze geen vlieg kwaad. Eigenlijk zetten ze zich af tegen de schijnheiligheid en de gemaakte vrolijkdoenerij van de maatschappij.

Veel afleveringen volgen een gelijkaardig patroon. Een buitenstaander komt op bezoek en reageert bang en verward. Het gezin zelf lijkt zich niet bewust van z'n eigen excentriciteit. Het meest buitenissige is "het Ding", een hand die zelfstandig beweegt. Er komen een paar bovennatuurlijke zaken in voor, zoals telepathie en voodoo. Morticia lijkt op een heks, maar ze heeft een goed karakter. Carolyn Jones geeft haar iets sinisters en iets zachtaardigs tegelijk. De butler Lurch, gespeeld door de reus Ted Cassidy, heeft wat van het monster van Frankenstein. het is een leuke combinatie van griezelen en lachen.

Favoriete afleveringen: 1, 9, 15.

In het eerste seizoen werden tien van de kortere verhalen van Agatha Christie geadapteerd. Deze werden uitgebreid met komische momenten en actiescènes, om tot afleveringen van vijftig minuten te komen en om het visueel aantrekkelijk te maken. David Suchet zet de beste versie van Poirot neer, met de maniertjes, het Waalse accent en de getrimde snor. De Belgische detective lijdt aan OCD, want alles moet symmetrisch, netjes en precies zijn. Captain Hastings, Miss Lemon en Chief Inspector Japp zitten in bijna elke aflevering, hoewel ze in de originele verhalen vaak niet voorkomen. De door en door Britse Hastings is er voor comic relief, om foute theorieën te verkondigen, als gesprekspartner en als chauffeur. Japp, die met een plat accent spreekt, is een speurhond die een spoor kan volgen met verbetenheid, maar zelf niet kan redeneren.

De misdaadintriges worden vrij trouw gevolgd, maar de locatie en de tijd worden vaak veranderd. Verschillende delen van Engeland komen aan bod, van Londen tot plattelandsdorpjes. Het uitstapje naar Rhodos is een zonnige afwisseling. Poirot draagt dan een keertje wit. Een doorsnee van de bevolking wordt getoond, van dienstmeisjes tot de adel. Alles is in de vroege jaren '30 geplaatst, met passende kleding, attributen, voertuigen, muziek en ontspanning. In de titelsequentie zitten geometrische figuren die typisch waren voor art déco. De muziek van Peter Gunning is een van de betere tv-tunes.

Favoriete afleveringen: 1, 6, 9.

In de eerste aflevering van dit tweede seizoen heeft een dubbele lengte, want daarin wordt voor het eerst een roman geadapteerd. Daarna zijn het weer kortverhalen. Ze gaan door op hetzelfde elan, met Hastings, Lemon en Japp in bijna elke aflevering. Voor de humor wordt een papegaai of een bioscoopbezoek erbij gehaald. Voor actie zorgen enkele achtervolgingsscènes. Poirot beweert dat hij een misdaad op kan lossen zonder z'n flat te verlaten. Het interbellumsfeertje wordt uitstekend weergegeven.

Favoriete afleveringen: 1, 5, 6, 8.

Na het succes van E.T. moest dat idee wel uitgemolken worden. Ook hier komt een buitenaards wezen, met een afkorting als naam, toevallig terecht in een Amerikaans modelgezinnetje, dat weggelopen lijkt uit de betere conflakereclame. Het is een typische sitcom uit die tijd, grotendeels opgenomen in een tv-studio met vast decor. Elke aflevering heeft de titel van een liedje.

Het grappige aan ALF is dat hij brutaal en ongemanierd is, ongehinderd door de bij ons geldende regels van goed fatsoen. Hij heeft veel weg van een verwend kind uit de late jaren '80: hij is verslaafd aan kabeltelevisie, houdt van snelle voertuigen en van speculeren op de beurs. Hij is ondeugend, maar heeft een goed hart. Hij richt een hoop materiële schade aan en gooit met geld. Ongeloofwaardig is dat hij Engels spreekt en dingen weet over oude auto's en honkbal.

Poppenspeler Paul Fusco doet de stem en de meeste bewegingen van ALF op weergaloze wijze. Wanneer het wezen volledig in beeld komt, zit de Hongaarse dwergacteur Michu Meszaros in z'n vacht. Het is complete kolder, maar knap uitgewerkt en bij momenten echt grappig.

Favoriete afleveringen: 1, 6, 10.

Op de tonen van de speelse Marche funèbre d'une marionnette van Charles Gounod verschijnt het silhouet van de Meester. Als inleiding spreekt hij het tv-publiek rechtstreeks toe, met droge, Britse humor, op een wat sullig toontje, soms in een lachwekkende situatie. Regisseurs in dit eerste seizoen waren onder anderen Hitchcock zelf (4x), Robert Stevens en Robert Stevenson. Veel bekende acteurs maken hun opwachting: Joseph Cotten, Claude Rains, John Williams, John Cassavetes, Vera Miles, Thelma Ritter en dochter Pat Hitchcock. Wie vooral nevenrollen vertolkte op het witte doek, speelt nu een hoofdrol op het kleine scherm.

Het zijn tv-bewerkingen van misdaadverhalen die vooral in tijdschriften gepubliceerd werden. Schrijvers zijn vaak vergeten Amerikanen, maar ook de Britse Dorothy Sayers. Het zijn vernuftig geconstrueerde minithrillers en mysteries. De beperkte lengte laat toe dat je een aflevering in één keer uitkijkt zonder dat je concentratie verslapt.

Het gaat over gewone mensen in een ongewone situatie. Vaak zijn het brave burgers met financiële of echtelijke problemen. Soms wordt het verhaal verteld uit het standpunt van de misdadiger. Iemand plant de perfecte misdaad, maar er gaat iets mis. In andere gevallen wordt iemand geconfronteerd met een dreiging of mysterie. Als kijker kun je gemakkelijk meeleven. Er is een geslaagde mix van spanning, psychologie en humor. De verrassende ontknopingen laten je achter met het gevoel dat je het had kunnen raden.

Favoriete afleveringen: 1, 3, 4, 10, 20, 38.

De inleidingen worden leuker, want de Meester bevindt zich in potsierlijke situaties, spreekt op een sullig toontje en hoeft geen reclame meer aan te kondigen.

Vaak wordt een spelletje gespeeld met de kijker, door die meer te laten weten dan de personages. Een bonte mengeling treedt op van creatieve moordenaars, fantasten, brave mensen in gevaar, nieuwsgierige kinderen en grappige speurders. Veel gelukkige huwelijken komen er niet in voor. De ene keer is het meer humor; de andere keer is de toon ernstig. Sommige afleveringen spelen zich in Engeland af. Er zit ook een driedubbele aflevering in, met een ingenieuze plot. Knappe rollen zijn er voor Claude Rains, Hume Cronyn, John Williams, Jessica Tandy en Pat Hitchcock.

Favoriete afleveringen: 1, 4, 25-27, 28, 30, 34.

Het derde seizoen bevat een aantal van de beste afleveringen. De toepasselijke inleidingen krijgen wat meer attributen, zoals een reusachtige rekenmachine. Een voorouder van Hitchcock was blijkbaar de uitvinder van de knoopsgaten.

Heel wat bekende namen hebben er weer aan meegewerkt. Robert Altman regisseerde een paar afleveringen. Twee verrassende vertellingen van Roald Dahl werden verfilmd. Sterren als Joseph Cotton, Vincent Price, Jessica Tandy en maken hun opwachting, maar sommige van de knapste prestaties komen van karakteracteurs die in bioscoopklassiekers vooral nevenrollen speelden: Hume Cronyn, John McGiver, Barbara Bel Geddes...

De moordenaars komen meestal uit de hogere burgerij. Ze kunnen een financieel of een persoonlijk motief hebben, maar soms hebben ze ook een buitenissige reden om aan het moorden te slaan. Intriganten met plannetjes en theorieën krijgen vaak het deksel op de neus, terwijl een braverik er goed uit komt. Je weet dat er een verrassende wending zal komen, maar toch is het moeilijk om de precieze afloop te voorspellen. Misdaad is zelden zo plezant geweest.

Favoriete afleveringen: 1, 7, 13, 15, 17, 23, 28, 29, 33.

Deze reeks over een advocatenkantoor in Boston combineert juridische geschillen met een dosis romantiek, humor en muziek. Elke aflevering begint met een grappige teaser. Het zappende jaren-'90-publiek moest de voorafgaande reclame erbij nemen, want wie te laat inschakelde, had de opening gemist.

Onderwerpen als discriminatie, censuur, politieke correctheid, transseksualiteit, kunstmatige inseminatie, seksisme en grensoverschrijdend gedrag worden op humoristische wijze aangekaart. De verdedigers gebruiken verrassende argumenten, retorische technieken en vertragingsmanoeuvres. Gevoelige discussies vinden plaats in de uniseks toiletten. Banale disputen wekken de indruk dat Amerikanen elkaar voor het minste akkefietje voor de rechter slepen. "We're in the business of getting even."

Ally McBeal (Calista Flockhart) komt speels en meisjesachtig over. Haar levendige verbeelding uit zich in fantasiebeelden die symbolisch uitdrukken hoe ze zich voelt, maar inspireert haar ook om een rechtszaak vanuit een originele invalshoek te benaderen. Ze maakt freudiaanse versprekingen. Soms zegt haar lichaamstaal het tegenovergestelde van haar woorden.

Muziek speelt een centrale rol. Voor juristen hebben ze een bovengemiddeld zangtalent. John Cage, naamgenoot van de al even excentrieke componist, gelooft dat een inwendig lijflied een muziektherapeutisch nut kan hebben. Voor Ally wordt dat Tell Him van The Exciters. Vonda Shepard introduceert het kenwijsje Searchin’ My Soul, en zingt pianoversies van toepasselijke oldies.

Favoriete afleveringen: 3, 5, 9, 14, 16.

Het tweede seizoen begint heel goed dankzij de komst van twee nieuwe personages. Je krijgt meteen het gevoel dat ze erbij horen. Portia de Rossi speelt de ijskoningin Nelle. Lucy Liu speelt haar cliënte Ling, die rechtszaken aanspant om de verst gezochte redenen. Later pas blijkt ze zelf ook jurist te zijn.

De beste afleveringen zijn die waarin een interessant geschil centraal staat. Vaak is er een verband tussen het juridische conflict en het privéleven van Ally, die de zaken te veel op zichzelf betrekt en steeds verder op in haar eigen fantasiewereldje. Muziek speelt weer een grote rol, met toepasselijk gekozen evergreens in de versie van Vonda Shepard, en met een gastoptreden van de echte Barry White - geen hallucinatie!

Favoriete afleveringen: 1, 2, 4, 8, 18, 21.

In dit vierde seizoen komt deze reeks op kruissnelheid dankzij de komst van Diana Rigg als vaste tegenspeler van Patrick Macnee. De twee hoofdpersonages vertegenwoordigen twee stijlen en twee generaties. John Steed is de klassieke Britse gentleman met bolhoed en paraplu; Mrs Emma Peel draagt een jumpsuit en past bij de jeugdige stijl van Swinging London. Ondanks het contrast in stijl vormden de twee een hecht duo. Hun dialogen zijn een subtiel steekspel met woorden.

Elke aflevering volgt een gelijkaardig patroon. Het kenwijsje zet meteen de juiste toon: gracieus en spannend tegelijk. Het dappere duo wordt geconfronteerd met een mysterie, bestaande uit een reeks misdaden, verdwijningen of andere vreemde gebeurtenissen. Daar blijkt een geheim genootschap achter te zitten met als leider een gewetenloze megalomaan die zich bedient van de modernste technologie. Soms zit er een sciencefictionelement in. De Wrekers opereren vooral op Engelse bodem, maar in aflevering 5 maken ze een uitstapje naar Schotland. Gastacteur daarin is Gordon Jackson, bekend als de butler in Upstairs, Downstairs.

Een deel van de pret zit erin dat Peel en Steed tijdens hun onderzoek op diverse plaatsen infiltreren. Ze doen zich voor als golfspeler, zakenman, huwelijkskandidaat, danslerares of secretaresse om de nodige informatie te bekomen. De climax is een actiescène. Het eindigt met een komische uitsmijter.

Net als haar voorganger Honor Blackman zou Diana Rigg na het vijfde seizoen deze reeks verlaten om een Bondgirl te worden. Nochtans is dit een veel interessantere rol. Hier is ze geen aanhangsel van een mannelijke held, maar een actieheldin die haar eigen boontjes kan doppen.

De montage is vlot, de camerastandpunten gevarieerd. Scènes met pratende hoofden worden vermeden met een spelletje mikado of het bouwen van een kaartenhuis. De techniek is soms gedateerd, bijvoorbeeld wanneer ze autorijden voor een scherm in een studio. Dat wordt ruimschoots goedgemaakt door de leuke acteurs een overvloed aan suspens, fantasie en humor.

Favoriete afleveringen: 1, 3, 5, 7, 17, 25.

De komst van kleur in het vijfde seizoen is optimaal benut. In de titelsequentie zijn de primaire kleuren opvallend aanwezig. De felle tinten van Emma’s jumpsuits werden zichtbaar, net als haar kastanjebruine haar en blauwe Lotus Elan. De Bentley van John Steed is meestal groen. Een tweede vernieuwing was de dubbele tagline volgens het patroon “Steed doet dit, Emma doet dat” - altijd met een woordspeling. Daarna komt telkens het zinnetje “Mrs Peel, we’re needed” op een originele manier in beeld.

Elke aflevering moeten ze een mysterie ontsluieren. Er zit dikwijls science fiction in: tijdreizen, een onzichtbare man. Sommige ideeën zijn ontleend aan H. G. Wells of Agatha Christie. De schurk kan een krankzinnige professor zijn, of een excentriekeling met bizarre trekjes, bijvoorbeeld melk slurpen als een kat. Soms wordt het heel bizar.

Steed en Peel lossen al deze zaken met z’n tweeën op zonder hun koelbloedigheid of elegantie te verliezen. Hij maakt gebruik van gadgets in z’n bolhoed of z’n paraplu; zij kent oosterse gevechtstechnieken. Tijdens een moordscène komt soms alleen het doodsbange slachtoffer in beeld. Luchtige intermezzo’s krijgen een visueel trekje door Peel en Steed te laten schilderen of behangen. Ze werken wellicht voor een branche van MI5, al wordt dat nooit expliciet gezegd. De gunstige afloop beklinken ze met een glas champagne.

Veel toekomstige sterren hebben een gastrol: Donald Sutherland, Ronnie Barker, Ron Moody, Brian Blessed, Charlotte Rampling. Ook horrorsterren Christopher Lee en Peter Cushing maken hun opwachting. De muziek van Laurie Johnson klinkt als de reeks: spannend en elegant tegelijk.

Favoriete afleveringen: 2, 6, 7, 14, 24.

Puur afgaande op de namen van grote Deense acteurs wilde ik dit wel eens een kans geven. Het blijkt een beklijvende financiële thriller die een inkijk biedt in het wereldje van de witteboordencriminaliteit. Gevestigde acteurs als N. L. Kaas en T. B. Larsen doen hun reputatie alle eer aan. Natalie Madueño als de bedrijfsjuriste is een revelatie.

Het mooie is dat de personages niet zwart-wit zijn. De juriste begint met eerbare bedoelingen, maar raakt tegen wil en dank meegesleept bij de gangbare praktijken. De bedrijfsleider (Kaas) komt charmant en diplomatisch over, maar heeft een dubbele tong. Dan heb je ook nog de twee jonge delinquenten die de ene stommiteit na de andere begaan, maar die met al hun geklungel toch sympathie weten op te wekken. Het gevolg is dat je mee gaat denken met de slechteriken. Thomas Bo Larsen speelt de politiedetective die niet altijd volgens het boekje te werk gaat. Naast de misdaadintrige is er ook aandacht voor het privéleven van de personages. De sfeer is donker en mistig, maar zonder dat het tempo eruit gaat en afgewisseld met meer luchtige momenten. De Deense titel Bedrag betekent fraude.

Deze “mini-”serie kun je in één marathonsessie uitzitten, maar als je je aandacht erbij wil houden, kun je ze beter spreiden over een week. Fassbinder blijft dicht bij het boek van Alfred Döblin, met soms letterlijke monologen uitgesproken door hemzelf of door hoofdrolspeler Günter Lamprecht. Daar zitten uitweidingen bij over wetenschap, geschiedenis en politiek, vaak met een pessimistische ondertoon.

In de Weimarrepubliek was er veel armoede ten gevolge van de opgelegde herstelbetalingen. In tijden van ontbering verdwijnt het laagje vernis van de beschaving. Dat heet de decadentie van de burgerlijke moraal. Vrouwen trokken bij mannen in uit economische noodzaak. Die mannen konden dan pooier spelen of vrouwen aan elkaar doorgeven. Politieke oplossingen werden voorgesteld door twee extreme ideologieën: nazisme en communisme.

Franz Biberkopf verkoopt krantjes van de NSDAP, maar gaat tegelijk om met joden, communisten en anarchisten. Ten dele kun je sympathie voelen voor deze arme schooier die probeert te overleven in moeilijke omstandigheden, een moderne versie van Job uit de Bijbel. Hij is echter ook een zatlap die een vrouw doodgeslagen heeft. Herhaaldelijke flashbacks van die gebeurtenis tonen aan dat hij met gewetenswroeging zit.

Wanneer hij uit de gevangenis ontslagen wordt, maakt hij goede voornemens, maar daarmee is de weg naar de hel geplaveid. Onder invloed van slecht gezelschap vervalt hij in cynisme en nihilisme. Hij rookt en drinkt veel. Een sterke scène is wanneer hij het woord richt tot drie pintjes en een Schnaps. De twee grote kantelpunten zijn het verlies van z’n arm en de moord op Mieze. De epiloog is grotendeels een droom van Franz, een surrealistische potpourri waarin herinneringen, oude bekenden en commentatoren voor z’n geestesoog passeren.

Liefhebbers van Fassbinder zullen heel wat oudgedienden herkennen onder de acteurs: bonenstaak Gottfried John, Hanna Schygulla, Barbara Sukowa, Brigitte Mira.... Franz en Reinhold hebben allebei een handicap. Zij zijn elkaars tegenpool, maar er is ook een wederzijdse aantrekking. De gracieuze Eva stelt zich beschermend op ten opzichte van de huilerige Mieze. De voertaal is Berlijns dialect: ick i.p.v. ich en jut i.p.v. gut.

Bruin is dominant: bruine kleren, bruine kroegen, bruine kleurfilters… Dat past bij het grauwe tijdsbeeld. Vaak worden acteurs doorheen een raster getoond, vb. bedspijlen of een vogelkooi. Dat kan symboliseren dat Franz nog steeds een gevangene is, ook al is hij vrijgelaten. Vaak is één helft van Hanna Schygulla’s gezicht fel belicht. Ondanks het onverbloemde realisme zit er ook een melodramatisch kantje aan, wanneer een mondharmonica of een dwarsfluit een weemoedig wijsje speelt tijdens een dialoog. Soms praat een radiostem door de acteurs heen. Het is niet iets wat je gauw even tussendoor bekijkt, maar uiteindelijk is het een overweldigende ervaring.

Beverly Hills Nainoowtoewanoow was een populaire serie met tieneridolen, hippe kapsels en trendy outfits. Het getal in de titel is de postcode van een welgestelde wijk in Los Angeles. Het ging over problemen op school, tussen vrienden en in het gezin, maar er waren ook afleveringen over vakantieliefjes aan het strand. Banale tienerruzies kwamen aan bod, maar ook zwaardere thema's als AIDS, gezondheid, tienerzwangerschap en verslaving. Omdat ze op een jong publiek mikten, werd het nooit expliciet op vlak van taalgebruik, seks of geweld.

Shannen Doherty had de reputatie van onhandelbaar wicht dat te laat kwam op de set, maar als de rebelse, donkerharige Brenda kon ze de emoties van het scherm doen spatten. Jennie Garth speelde haar blonde frenemy Kelly, bijenkoningin en verwend nest voor wie de jongens in zwijm vielen. Tori Spelling, dochter van producent Aaron, speelde haar volgelinge Donna. Andrea was het muurbloempje met de goede rapporten. Mooi is dat deze personages hun typering probeerden te overstijgen door soms het tegenovergestelde te doen van wat je zou verwachten.

Jason Priestley en Luke Perry zagen eruit als James Dean-wannabes. Zij speelden toffe jongens met een surfplank, een motor of een snelle auto, maar toonden ook hun zachte kant in gesprekken over vriendschap, opgroeien en familie. Jim Walsh, vader van de tweeling Brendan en Brenda, verdiende de kost als boekhouder, maar hielp ook mee in het huishouden. De jaren '90 waren het tijdperk van de Nieuwe Man. Een aflevering eindigde vaak met een verzoening of een levensles. Een generatie tieners is hiermee opgegroeid.

Favoriete afleveringen: 1, 3, 10, 13, 17, 18.

Deze sketches bevatten het soort absurde humor waar Britten goed in zijn. De humor draait rond absurde dialogen, woordspelingen en satire. Zoals bij de meeste komische duo's bestaat er een tegenstelling tussen de twee leden. Stephen Fry spreekt met het verfijnde accent van een Britse intellectueel. Hugh Laurie speelt liever de naïeve volksmens met het platte accent. Fry is flegmatisch; Laurie cholerisch.

Hun typetjes zijn een uitvergroting van mensen met een bepaalde karaktereigenschap, vb. de verontwaardigde ouder tegenover de progressieve pedagoog. Er zit ook fysieke komedie in, waarbij een doodgemoedereerde Fry een harde klap uitdeelt aan Laurie, alsof het de normaalste zaak van de wereld is. De twee zijn ook samen te zien in Blackadder the Third en in Jeeves and Wooster. In de Benelux is deze reeks niet zo bekend, maar voor liefhebbers van Britse humor is ze toch wel essentieel.

De ogen van Louise Peterhoff zijn eigenlijk grijsgroen, maar op de affiche zijn ze bijgekleurd tot helderblauw. Die kleur staat voor jeugdige onschuld en onbevangenheid, maar ook voor het valse ideaal van een zuiver Germaans ras. Het is een politieke thriller rond twee grote verhaallijnen. Enerzijds is er de strijd en het gekonkelfoes binnen de politieke partijen, waarbij al eens een mes in een rug gestoken wordt of een duister zaakje in een achterkamertje besproken. Anderzijds gaat het over een groep neonazi's die aanslagen voorbereidt. Wellicht is het geïnspireerd door Anders Breivik of groeperingen als Blood & Honour. Samen geeft dat een goed evenwicht tussen drama en actie.

De interessantste personages zijn degenen die met een dilemma worstelen. Zo is er de jongere broer die z'n geradicaliseerde zus niet wil verraden, of de gematigde nationalist Olle Nordlöf die in conflict komt met z'n eigen partijgenoten. De mooiste rollen zijn voor Louise Peterhoff, Karin Franz Körlof en Kjell Wilhelmsen. Göteborg en enkele andere steden in Västra Götaland komen mooi en beeld. Het is alweer een geslaagde Scandinavische serie, die gerust een vervolg zou mogen krijgen.

Deze anthologieserie speelt in op de technologisering en digitalisering van het dagelijkse leven. De huidige trends worden tot in het absurde doorgetrokken. De acteurs zijn relatief onbekende Britten, maar dat werkt soms beter dan een sterrencast.

Alles is publiek, alles wordt gefilmd, alles is online. Privacy is iets uit een ver verleden. De eerste aflevering is, ondanks het wansmakelijke onderwerp, een geslaagde satire op de invloed van de massamedia op de politiek.

De titel verwijst naar de zwarte kleur van een scherm dat uit staat, en naar het feit dat zo’n scherm slechts een reflectie van de werkelijkheid kan tonen. Perceptie is vaak belangrijker dan waarheid. Dit eerste seizoen is veelbelovend, maar de echte hoogtepunten komen later.

De opener van het tweede seizoen is meteen een van mijn favoriete afleveringen. Een vrouw gaat cocoonen, zich opsluiten in een elektronische schulp, met als enige gezelschap een antropomorfe robot of android. Het doet denken aan de “friends” van Gary Numan. Ondanks alle moderne communicatiemiddelen is er steeds minder werkelijk menselijk contact.

Ook de volgende afleveringen snijden interessante thema’s aan, zoals de vermenging van entertainment en politiek. Waarheid en herinneringen kunnen gemanipuleerd worden in een tijdperk van desinformatie en doublethink. De kerstspecial is een raamvertelling over een extreme vorm van digitalisering.

De futuristische mens is vervreemd van z’n verleden, van de natuur en van de medemens. Technologie en artificiële intelligentie zijn ver gevorderd, maar de ziel dreigt verloren te gaan. Ten dele is het een dystopische toekomst, maar er zijn ook grappige en optimistische momenten.

Het grotere budget in het derde seizoen uit zich in gevarieerdere settings, straffere effecten en bekendere acteurs, waaronder Alice Eve, Michael Kelly, Kelly Macdonald en Ben Miles. Opnieuw tonen ze wat er mis kan lopen in een maatschappij die steeds meer gedomineerd wordt door elektronica, wat tot vervreemding van de reële wereld kan leiden.

Nosedive (5,0*): Briljante satire op het overdreven belang van "likes" en "upvotes" op het internet. Vaak is het de flauwekul die het meeste stemmen krijgt. Wanneer mensen in het werkelijke leven beoordeeld worden op een grillige, subjectieve score van internetgebruikers, proberen ze op sociale media de indruk te wekken dat ze het perfecte leventje leiden. Wanneer het misgaat, kan iemands score een duikvlucht of nosedive nemen... Gewelddige rol voor Bryce Dallas Howard!

Playtest (3,0*): Leuk idee over de vervaging tussen virtueel spel en realiteit. De acteur doet helaas aan overacting, met te veel geschreeuw en gevloek.

Shut Up and Dance (4,0*): Herkenbare situatie waarin iemand het uitlekken van een seksvideo probeert te voorkomen. Misschien zou hij beter de gok wagen om de poging tot chantage te negeren, want nu loopt het wel heel erg uit de hand.

San Junipero (5,0*): Dit begint schijnbaar alledaags, met een ontmoeting in een discotheek in de jaren '80. Het liedje Heaven Is a Place on Earth geeft echter reeds een hint waar het echt over gaat. Er is een virtuele hemel gecreëerd die de oeroude wens van de eeuwige jeugd waarmaakt.

Men Against Fire (4,5*): De "kakkerlakken" in een dystopische toekomst doen denken aan ondergedoken joden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Moderne technologie dient om mensen te hersenspoelen en om hun waarneming te manipuleren.

Hated in the Nation (4,0*): Dit toont waartoe stemmingmakerij en haatcampagnes op het internet in het uiterste geval zouden kunnen leiden. Met de kunstmatige bijen komt er een dosis science fiction bij.

Het vierde seizoen begint ijzersterk, maar zakt ineen op het einde.

USS Callister (5,0*): Iemand die gefrustreerd is in het werkelijke leven, verliest zich in een virtuele fantasiewereld. Dit is een heerlijke parodie op oude sciencefictionseries. Jesse Plemons maakt indruk als de ziekelijke, technologisch begaafde narcist.

Arkangel (4,5*): Overbeschermend zijn sommige ouders, wat verstikkend kan werken voor hun kinderen. Met moderne technologie kan dit helemaal uit de hand lopen. Deze trend is ook in werkelijkheid bezig, zij het minder extreem.

Crocodile (4,5*): We komen wel heel erg in een bigbrothermaatschappij terecht als technologie in de herinneringen van mensen kan kijken. Een geblondeerde Andrea Riseborough schittert als degene die eerst de politie wil bellen, maar later ironisch genoeg het verst gaat in het maskeren van de misdaad.

Hang the DJ (4,5*): Alles wordt bepaald door technologie, dus ook het liefdesleven. In zekere zin is dit een terugkeer naar de gedwongen huwelijken, maar dan met een algoritme in plaats van koppelaarster.

Metalhead (3,0*): Langdradig avontuur in zwart-wit over een robot in de rol van waakhond.

Black Museum (2,5*): Interessant idee, maar het wordt om zeep geholpen door een onuitstaanbare voice-over, overdadig veel bloed en onnodig grof taalgebruik door wetenschappers.

Het knusse en kleinschalige is er nu wel helemaal uit, maar toch zijn de eerste vier afleveringen bijzonder geïnspireerd.

In dit eerste seizoen is Blackadder nog niet op z'n allerbest als personage, doordat hij minder sluw en manipulatief is dan z'n latere incarnaties. Toch zit er al schitterende humor in.

Het is een alternatieve versie van de Engelse geschiedenis, waarin Richard III de Slag bij Bosworth wint en opgevolgd wordt door z'n fictieve neef Richard IV. Shakespeare wordt geparodieerd, bijvoorbeeld met de Weird Sisters uit The Scottish Play. De draak wordt gestoken met de hebzucht van de Kerk. Sommige grappen waren in de V.S. niet door de censuur geraakt. De mooiste rol is voor Brian Blessed met z'n donderstem en z'n wilde baard. Favoriete afleveringen: 1 en 3.

In dit tweede seizoen is Blackadder intelligenter en sluwer dan in het eerste, maar z’n maatschappelijke status is al iets lager. Het is een raadsel waarom hij de oliedomme Percy en Baldrick in dienst houdt. Bekwaam personeel is blijkbaar moeilijk te vinden.

De zestiende eeuw was een florerende tijd voor Engeland, met ontdekkingsreizen en elizabethaans theater. “Virgin Queen” Elizabeth I heeft een sympathiek imago in de geschiedenisboeken, maar ze liet katholieken vervolgen en vermeende landverraders onthoofden - genoeg materiaal voor satire. Miranda Richardson zet haar neer als een kinderlijke, wispelturige despote. Stephen Fry maakt van de Lord Chamberlain een ja-knikker. Enkele nevenpersonages zullen in een andere incarnatie terugkomen, zoals de megalomane Lord Flashheart en de hermafrodiet Bob - een naam die Rowan Atkinson op een grappige manier uitspreekt.

De dialogen bevatten een hoop nonsens, scherpe replieken, valse retoriek en bewuste anachronismen. Een cash flow problem is geen uitdrukking die een zestiende-eeuwse hertog zou gebruiken, wel een yuppie in de jaren 1980. Kostuums en pruiken zijn geïnspireerd door schilderijen uit die tijd. Favoriete afleveringen: 2 en 3.

In dit derde seizoen is Blackadder op z'n venijnigst. Hij is opportunistisch, egoïstisch, cynisch, jaloers en manipulatief. De prins-regent, zoon van de krankzinnige George III, is oliedom, maar behoudt z'n enthousiasme ondanks alle blunders, beledigingen en vernederingen. Ter wille van de humor wordt hier en daar een loopje genomen met de historische feiten. In werkelijkheid was Pitt the Younger vierenveertig toen hij eerste minister werd, en het woordenboek van Samuel Johnson verscheen al in 1755. Bewuste anachronismen zijn knipoogjes naar de moderne tv-cultuur.

Het is vooral verbale humor: vernuftige one-liners, gevatte replieken, absurde vergelijkingen, originele scheldwoorden en knotsgekke woordenboekdefinities. De titels van Jane Austen worden geparodieerd, net als The Scarlet Pimpernel en Cyrano de Bergerac. Het is een satire op het klassensysteem. De ijdelheid van aristocraten en acteurs wordt op de hak genomen. In de laatste aflevering voegt het herenigde duo Fry en Laurie wat fysieke humor toe. Als sitcom blijft dit ongeëvenaard.

Favoriete afleveringen: 2 en 3. Favoriete quote: "He's the most overrated human being since Judas Iscariot won the AD 31 Best Disciple Competition!"

Blackadder gaat eruit met een bang!

In dit vierde seizoen wordt op verschillende manieren naar de Eerste Wereldoorlog gekeken. Kapitein Blackadder is de cynische defaitist; luitenant George de naïeve patriot die alle oorlogspropaganda met jongensachtig enthousiasme slikt. Generaal Melchett geeft compleet onzinnige bevelen.

Veel humor zit in de one-liners, replieken en vergezochte vergelijkingen (vaak met het woord since). Satire is er rond de partijdigheid van een krijgsraad en de absurditeit van oorlog. Soms krijgt de aanklacht tegen de massaslachting een ernstige ondertoon. Het einde is aangrijpender dan veel zwaarwichtige oorlogsdrama's. De mooiste gastrol is voor Miranda Richardson als verpleegster. Aflevering 2 en 5 zijn legendarisch.

Tom Selleck zal wel voor eeuwig in de herinnering voortleven als Magnum P.I., maar eigenlijk is dit z'n beste rol. Hij speelt de spilfiguur in een New Yorkse familie met "blauw bloed", in de betekenis dat verschillende leden bij de politie werken en dus een blauw uniform dragen. Hij heeft zich een zenuwtrekje aangemeten en een uitstraling van ernst, ervaring en vastberadenheid. Als commissaris doet hij zelf geen veldwerk meer, maar hij neemt wel beslissingen en moet omgaan met politici en op sensatie beluste journalisten.

In elke aflevering staat één misdaad centraal, zoals een moord, een ontvoering of een aanslag. Danny, de oudste zoon, is de impulsieve rechercheur in burger die zich niet altijd aan het boekje houdt. Erin, de dochter die als jurist voor de openbaar aanklager werkt, houdt zich wel aan de regels, beducht voor procedurefouten. Tussen die twee kan het wel eens botsen.

De jongste zoon Jamie werkt als wijkagent. Dat biedt mogelijkheden voor luchtige nevenplots. Als groentje wordt hij onder meer geconfronteerd met een graffitispuiter en met een verwarde eenzaat. Daarnaast wordt hij ook lid van een geheim genootschap binnen de politie, wat een rode draad oplevert die uitmondt in de seizoensfinale.

De familie is een oase van rust te midden van een stad vol met criminaliteit. Het familiediner is het dagelijkse ritueel waarin vier generaties zaken nabespreken en conflicten bijleggen. Ondanks hun verschillende karakter trekken ze uiteindelijk aan hetzelfde zeil. Het is een knappe politieserie met goed acteerwerk, een afwisseling in locaties, en een evenwicht tussen dialoog en actie.

Favoriete afleveringen: 1, 2, 3, 5, 15, 20.

Birgitte Nyborg is de politiek in gegaan als een idealiste die de wereld wil verbeteren. In de praktijk wordt ze geconfronteerd met oude krokodillen en opportunisten die op een postje azen. Tijdens onderhandelingen komt haar pragmatische kant naar boven: de loodgieter die een coalitie kan smeden met andersdenkenden. Ze leert water bij de wijn te doen. Ondanks haar Deense nationaliteit is een Belgisch compromis haar niet vreemd.

In de tijd van Caesar schakelde men een politieke rivaal uit door hem letterlijk een mes in de rug te steken. Tegenwoordig volstaat het orkestreren van een mediaschandaal. Perceptie is belangrijker dan realiteit. Voor spindoctor Kasper Juul is politiek een strategisch spel dat draait om beeldvorming en retoriek. Onderzoeksjournaliste Katrine Fønsmark heeft een poster van All the President's Men (1976) op haar kamer hangen. Zij ziet televisie als een venster op de wereld, maar haar baas hecht meer belang aan kijkcijfers.

Personages maken een ontwikkeling door en moeten beroeps- en privéproblemen tegelijk het hoofd bieden. Sidse Babett Knudsen, Pilou Asbæk en Birgitte Hjort Sørensen leveren acteerwerk van de bovenste plank. Het is een hoogstaand drama dat de schaduwzijde van de politiek laat zien zonder in cynisme te vervallen. Favoriete afleveringen: 4 en 7.

In dit tweede seizoen komt de internationale politiek meer aan bod: het ethische dilemma rond troepen in Afghanistan, de mogelijkheid iemand “weg te promoveren” naar Europa… Het fictieve Afrikaanse land in de dubbele aflevering is gebaseerd op Soedan. Nyborg moet weer schipperen tussen idealisme en pragmatisme. Ze wordt geconfronteerd met het opportunisme van hen die op haar stoel azen, en met het populisme van extreemrechts. Het wordt steeds moeilijker om privé en werk gescheiden te houden. Sommige conflicten zijn herkenbaar in de Belgische politiek.

De rol van de media wordt verder uitgediept: gekleurde verslaggeving, roddelpers, hoera-journalistiek, infotainment en wederzijdse beïnvloeding. Als de premier met een imagoprobleem zit, geeft spindoctor Kasper Juul er een positieve draai aan. Katrine Fønsmark wil ernstige onderzoeksjournalistiek brengen, maar gaat soms iets te ver in haar zoektocht naar informatie. Politiek, media en privéleven zijn weer verstrengeld tot een hoogstaand drama.

Het derde seizoen heeft een andere invalshoek doordat Nyborg niet langer premier is, maar een nieuwe partij opricht. Daardoor kun je de strijd meebeleven om als dwerg een plaats te veroveren tussen de gevestigde reuzen. Opnieuw gaat het om de tweespalt tussen idealisme en pragmatisme. Kasper Juul verschijnt nauwelijks herkenbaar zonder baard. Zijn rol wordt wat kleiner, ten voordele van Torben, die te maken krijgt met een hippe programmadirecteur die infotainment wil brengen omwille van de kijkcijfers.

Media en politiek worden weer kritisch belicht, met actuele thema's en opgeklopte schandaaltjes die ook herkenbaar zijn uit de Belgische politiek. Een journalist die politicus wordt, of omgekeerd, is een bekend fenomeen. Die Deense acteurs halen weer een hoog niveau. Favoriete afleveringen: 4 en 5.

De beste thrillers worden tegenwoordig in Scandinavië gemaakt. Ik was niet overdonderd van in het begin, maar na een aantal afleveringen kreeg de reeks me helemaal in haar greep, met als hoogtepunt het tweede seizoen. De locatie voor de eerste misdaad is goed gekozen, omdat die leidt tot een gedwongen samenwerking tussen de Zweedse en de Deense politie, met als gevolg een confrontatie tussen verschillende persoonlijkheden, opvattingen en werkmethodes.

De Deense inspecteur Martin Rohde komt zachtaardig over voor een inspecteur. Hij bekijkt de zaken vanuit de menselijke kant en volgt niet altijd het boekje. Zijn tegendeel is z'n Zweedse collega die zich zo met haar beroep vereenzelvigt dat ze zich altijd voorstelt als "Saga Norén, Länskrim Malmö". Zij is zeer goed in haar beroep en gaat altijd volgens het boekje te werk. Ze is echter niet goed in het omgaan met mensen, ze begrijpt de ongeschreven regels niet van sociale contacten. Dit leidt tot grappige situaties. Haar gele Porsche 911 is iconisch. Qua nauwgezetheid en monomanie lijken speurder en dader zelfs een beetje op elkaar. Als workaholic werkt ze vaak door tot in de vroege uurtjes. De vele nachtelijke scènes dragen bij aan de donkere, mysterieuze sfeer.

Het misdaadverhaal zelf heeft een kettingstructuur. Telkens wanneer ze een verdachte pakken, blijkt dat slechts een schakel te zijn die in opdracht werkte en vaak geliquideerd wordt voordat die veel kan onthullen. Het is een soort pyramide die geleidelijk aan beklommen wordt door de speurders, met één ultieme slechterik aan de top. Ethische motieve lijken een rol te spelen bij deze "waarheidsterrorist", al kan dat ook een façade zijn. Het vergt aandacht om alle personages en hun onderlinge band goed uiteen te houden; stukken herbekijken kan helpen. Boeiende personages zijn de rebelse tiener Anja en de sensatiejournalist Daniel Ferbé. De scène waarin deze laatste een tijdbom in z'n auto lijkt te hebben, is kostelijk. Veel van deze kleine, zorgvuldig opgebouwde scènes draaien uit op een climax in de laatse aflevering.

Alle vier de seizoenen zijn goed, maar dit tweede seizoen beschouw ik toch wel als het hoogtepunt. Interessant aan een politieserie is altijd wanneer de speurders zelf zwakke kanten hebben. Martin kan de moord op z'n zoon moeilijk verwerken en gaat de dader in de gevangenis bezoeken, een confrontatie die positieve of negatieve gevolgen kan hebben. Saga heeft haar bekende moeilijkheden met sociale contacten en ongeschrev en regels, maar er komen ook jeugdproblemen aan het licht. De onbekwame Rasmus veroorzaakt problemen doordat hij op eigen houtje de held wil spelen.

De misdadigers maken gebruik van biologisch terrorisme. Ze vermoorden mensen door een bacterie of een virus te verspreiden. Het toeval wilde dat ik dit in het begin van de coronaquarantaine bekeek, met een milde paranoia tot gevolg. Het is opnieuw een zoektocht naar de top van de pyramide, al wordt de ultieme opdrachtgever nooit onthuld. Boeiende personages zijn de vroegrijpe tiener Laura en de terminale Victoria, die kwetsbaar maar toch zelfzeker overkomt. Lange tijd blijf je je afvragen wie de touwtjes in handen heeft en wie zich ddor wie laat manipuleren. De slotaflevering is een hartverscheurende climax.

Buiten de Zone brak met de brave, educatief verantwoorde, in ABN gesproken jeugdprogramma's die de BRT voordien maakte. De acteerstijl was losser; het taalgebruik natuurlijker; de humor gewaagder. Grappen over seks, godsdienst of zelfmoord werden niet geschuwd.

Het is een raamvertelling met een realistische omkadering en wegdroomscènes. De vijf vrijwilligers zijn zelf nog jong en onzeker over de grote levensvragen. Raf is de schuchtere romanticus; Ubi de coole gelkop; Robin het zoekende type. Merel is de wereldverbeteraar die alles ernstig neemt; Roxanne de levensgenieter met een lossere mentaliteit. Ernstige oproepen van jongeren krijgen ze maar zelden.

“Hallo? Een kieken op ne velo!” Dat is het eerste telefoontje, en dat wordt een zo’n zinnetje dat in variërende context terugkomt. Nog een vast element is het typisch Vlaamse huisgezin dat commentaar geeft, terwijl ze in omgekeerde richting doorheen hun tv-scherm getoond worden. Tijdens de aftiteling klinken reacties van fictieve kijkers op het antwoordapparaat. Er zijn matchcuts van fantasie naar realiteit, vb. met de rauwe wortel in de eerste aflevering - een parodie op het grassprietje van Lucky Luke.

In de wegdroomscènes laten de vijf vrijwilligers hun fantasie de vrije loop. Dit is een aanleiding om naar andere tijdperken te springen en gekke kostuums te dragen. Het kunnen absurdistische sketches zijn à la Monty Python, of parodieën op populaire tv-programma's of films. Bart de Pauw speelt enkele gefrustreerde typetjes die zich belachelijk maken met hun kleding, kapsel en spreekstijl. De actualiteit van toen wordt op de hak genomen: het gat in de ozonlaag, sensibiliseringscampagnes voor veilig vrijen, de verplichting van de autogordel achterin (klikvast!)... Veel bekende acteurs hebben een gastrol, al dan niet als zichzelf.

Door de slechte programmatie (een jeugdprogramma na 22 uur!) sloeg deze reeks niet onmiddellijk aan, maar dankzij herhalingen en compilaties kreeg de reeks alsnog een cultstatus.

Een café is een geschikte locatie voor een sitcom. Er hangt een gezellig sfeertje; iedereen is er welkom. De medewerkers en de stamgasten zijn vaste personages, maar er stappen ook mensen binnen van allerlei slag, die elk hun eigen verhaal meedragen. Elke aflevering begint met een teaser - een kort, komisch voorfilmpje dat op zichzelf kan staan. Dan volgt het kenwijsje Where Everybody Knows Your Name, waarin Gary Portnoy het café bezingt als een plaats om even te ontsnappen aan de zorgen van alledag.

De beperking in ruimte wordt gecompenseerd door de briljant geschreven dialogen en de chemie tussen de acteurs. De humor is verbaal en situationeel, met gevatte replieken, double entendre en misverstanden. Men bekokstoft plannetjes en probeert elkaar te slim af te zijn. Een deel van de kwaliteit komt echter van de ernstige thema's die erin verwerkt zitten.

Het is ironisch dat een nuchtere alcoholist een drankgelegenheid uitbaat. Van Sams verleden als rokkenjager getuigt het beruchte Zwarte Boekje, maar tijdens de reeks volgen weinig nieuwe veroeveringen. Tussen hem en Diane bestaat een mengeling van aantrekking en afstoting. Tijdens hun dialogen kunnen ze heel snel overschakelen van het ene naar het andere, en van een spottende naar een gevoelige toon.

De nevenpersonages hebben hun eigen karakter. Cliff is de kampioen van de triviale weetjes; Norm (!) de gezellige papzak die nooit lang een job kan houden; Coach het sympathieke warhoofd; Carla de cynische vrouw met te veel kinderen. De zeven vaste acteurs zijn perfect gecast en op elkaar ingespeeld. Ook sommige gastrollen zijn erg leuk, vb. oplichter Harry the Hat. Een betere komische serie hebben de Amerikanen nooit gemaakt.

Favoriete afleveringen: 1, 2, 10, 16, 19, 20.

Deze satire op de dienst financiën van het logge overheidsapparaat is een voortzetting van de oude grappen over ambtenaren, die lui zouden zijn omdat ze per uur betaald worden. Het Brusselse kantoorgebouw is een bolwerk van bureaucratie en een kleine toren van Babel, waar Nederlands gesproken wordt in allerlei schakeringen: Verkavelingsvlaams, het Antwerps van Tienpondt, het Brussels van Baconfoy en het A.B.N. van taalpurist Verastenhoven. Het hangt samen met hun politieke strekking: flamingant, verfranste Vlaming, christendemocraat of tedere anarchist. Iedereen kent zijn plaats in de hiërarchie, waarin classificeerder Jomme Dockx onderaan bengelt. Verschillende

De nadruk ligt op de humor, maar er zijn ook sombere momenten. Botsende persoonlijkheden, politieke benoemingen, rivaliteit, roddels en plagerijen zorgen voor conflicten en grappige situaties. Visueel is er weinig aan; het zijn pratende mensen in een tv-studio. De dialogen van Jan Matterne maken dat echter ruimschoots goed. Het kenwijsje van Pieter Verlinden is knap geïnstrumenteerd en komt in gevarieerde versies terug.

De acteurs hadden ervaring op de planken, vaak bij het Mechels Miniatuur Teater (progressieve spelling!). De gebroeders Verreth werden zo populair dat ze ook Pak de Poen mochten presenteren - al werd dat geen onverdeeld succes. Jaak Van Assche en Tuur De Weert zouden nog in een hoop tv-series opduiken. Koffiedame madame Arabelle werd gespeeld door Jo Crab, de moeder van Jan de Corte. In de eerste aflevering heeft Romain Deconinck een gastrol. Dit stukje tv-geschiedenis verdient onthouden te worden.

Favoriete afleveringen: 1, 2, 8.

Deze politieserie brak met het traditionele patroon door het gebruik van het open book format. De moordenaar werd van in het begin getoond. Daarna ontspon zich een kat-en-muisspel tussen speurder en dader met de nadruk op psychologie. Er was een goed evenwicht tussen spanning en humor.

Peter Falk zal in de herinnering voortleven als de lieutenant met de verfomfaaide trenchcoat, de gammele Peugeot en het licht Italiaanse accent. Hij doet zich dommer voor dan hij is, om de verdachte een vals gevoel van veiligheid te geven. Elke keer maakt hij een opmerking over z'n vrouw - een latent personage. In de eerste aflevering van dit seizoen komt voor het eerst z'n bassethond voor. Nog een vast ingrediënt was dat hij terugkeerde en zei: "Just one more question..." De vraag die dan volgde was veel gevaarlijker dan alle vragen daarvoor.

De moordenaar heeft vaak een interessant beroep: dirigent, theateracteur, TV-kok, sportcoach, schaker of chirurg. Zo iemand plant en pleegt de bijna perfecte moord, maar trapt uiteindelijk in de val. Achteraf geeft die sportief z'n nederlaag toe: "Dat ene detail..." Soms had de moordenaar er misschien mee weg kunnen komen door zich uit de voeten te maken, door niks te doen of door te blijven ontkennen. Een extra troef zijn de gastrollen van onder anderen John Cassavetes, Ray Milland, John Williams, Leonard Nimoy, Martin Landau, Honor Blackman, Anne Baxter en Anne Francis.

Favoriete afleveringen: 1, 6, 7.

Het derde seizoen bevat enkele van de beste afleveringen. Elke keer is het weer boeiend om te zien hoe Columbo dat ene foutje vindt in de bijna perfecte moord. De moordenaar graaft een kuil voor zichzelf of laat zich in de val lokken. Soms zou hij ermee weg kunnen komen door niks te doen. De vaste ingrediënten zijn aanwezig, maar ook originele vondsten. Een splitscreen en crosscutting worden gebruikt om simultane gebeurtenissen te tonen. Het speurwerk brengt Columbo naar diverse milieus, van een verkiezingscampagne tot een instituut voor hoogbegaafden. Er zitten mooie raadsels en confrontaties in verwerkt. De aflevering over subliminale boodschappen moet met een korreltje zout genomen worden.

Topacteurs als Vincent Price, Vera Miles en Ida Lupino hebben een gastrol. Beroemdheden als Johnny Cash en Mickey Spillane spelen een personage dat op zichzelf lijkt.

Favoriete afleveringen: 1, 3, 6.

De Huxtables waren een herkenbaar gezin uit de middenklasse. Ze hadden gulle lach, blinkende oogjes en bolle wangen. Er ging een knus gevoel en levenslust van uit. Problemen dienden zich aan, maar tegen het einde van de aflevering waren die opgelost. Het was een veilige omgeving om op te groeien. Er bleek weinig verschil te zijn tussen een zwart en een blank gezin.

Het was een goed idee de kinderen uiteenlopende leeftijden te geven. Daardoor konden diverse perikelen aan bod komen: Denise die met een fout vriendje thuiskwam, Theo die een te duur hemd kocht, Vanessa en Rudy die een kinderachtige ruzie hadden… Ook tussen de twee ouders waren er grappige incidenten, bijvoorbeeld wanneer Claire stiekem van de chilisaus proefde of wanneer Cliff vals speelde bij het diëten.

Bill Cosby kon een komische monoloog opsmukken met improvisatie, gekke smoelen, overdreven lichaamsbewegingen en slungelachtig dansen. Phylicia Rashad speelde de echtgenote met gezond verstand en mensenkennis. Lisa Bonet en Malcolm-Jamal Warner waren de populairste kinderen, maar zelf had ik een zwak voor Tempestt Bledsoe, die de evolutie doormaakte van braaf kind tot opstandige tiener. Keshia Knight Pulliam was schattig als de jongste dochter. Regelmatig was er aandacht voor jazz. In de seizoensafsluiter heeft zangeres Lena Horne een gastrol. De voorgevel was in Greenwich Village; het interieur in een tv-studio. Gelach en applaus werden achteraf opgenomen. Het blijft een van de grappigste Amerikaanse sitcoms.

Wie afgaat op een eerste indruk, zal dit ongetwijfeld oubollig vinden, maar wat is het toch goed geschreven en geacteerd. Het leven in een Limburgs plattelandsdorpje anno 1914 wordt tot leven gebracht, met z'n bekrompenheden, z'n gezelligheid en z'n geroddel. De mooiste nevenpersonages zijn de ruwe boer Bonte en de gevoelige Miete. Verschillende benaderingen van het geloof komen aan bod. Kapelaan Odekerke is nauw betrokken bij het leven van z'n parochianen, terwijl de ongenaakbare pastoor de katholieke waarheden van op een troon verkondigt. Sociologisch is er de overgang van een agrarische naar een industriële samenleving, met de opkomst van de mijnbouw. Historisch is er het begin van de Eerste Wereldoorlog en de mobilisatie, maar dat is ver van het bed.

Destijds keken hier zes miljoen mensen per week naar, kijkcijfers waar men nu nog slechts van kan dromen. Mijn herinnering eraan was zeer vaag en onvolledig, maar woorden als tonsuur en engelbewaarder heb ik hier als kind van opgestoken. Jo De Meyere blijkt toch wel een zeer veelzijdig acteur te zijn, als je weet dat die later ook totaal andere rollen gespeeld heeft.

Volgens de huidige normen zou deze pilootserie geen soap genoemd worden, maar een familiedrama met een zakelijke invalshoek. De vete tussen de twee families begon jaren geleden met een conflict rond een olieclaim tussen Jock Ewing en Digger Barnes. De tweede generatie vecht het verder uit. J.R. Ewing is een harde zakenman met trekjes van een psychopaat, het type dat over lijken loopt en denkt dat alles met geld gekocht kan worden. Cliff Barnes is een gefrustreerde jurist die z'n erfvijand via politieke en juridische weg ten val probeert te brengen.

Binnen de familie Ewing zijn allerlei conflicten gaande. Het huwelijk tussen Bobby Ewing en Pamela Barnes, de jongste telgen van de twee rivaliserende families, is een verboden liefde à la Romeo en Juliet. Bobby is het jongere broertje dat voor zichzelf op leert te komen. Pamela oogt fragiel, maar weet wat ze wil en staat op haar strepen. Sue Ellen is de bedrogen echtgenote die iets te gauw naar een glas cognac grijpt om haar zorgen te vergeten. Nichtje Lucy is een verwend nest met puberstreken, maar haar jeugdige charme is moeilijk te weerstaan. Ray is een trouwe voorman, maar zet graag de bloemetjes buiten. Miss Ellie is de stille kracht die de familie bijeen wil houden.

Jerrold Immel schreef het legendarische kenwijsje, met een heroïsch thema in de koperblazers een funky begeleiding. Tijdens de titelsequentie krijg je meteen twee kanten van Texas te zien: het vee op de Southfork-ranch en de wolkenkrabbers in de stad Dallas. Het is mooi gefilmd, met veel buitenbeelden en camera's die aan een helikopter of een plafond hangen. Een hooizolder en een hippe discotheek zitten in dezelfde aflevering verwerkt.

De psychologisch onderbouwde personages worden gespeeld door een ensemblecast met niveau. Met z'n Texaanse accent en z'n valse gelaatsuitdrukkingen was Larry Hagman geboren voor deze rol. Hij kon de smeerlap uithangen, maar toch een zekere sympathie opwekken. Ook Patrick Duffy, Victoria Principal en Charlene Tilton danken hun faam aan deze rol. Barbara Bel Geddes speelde twintig jaar eerder een nevenrol in Vertigo. Latere seizoenen zouden lijden onder ongeloofwaardige wendingen, maar de eerste vijf afleveringen zijn Amerikaanse televisie op z'n best.

Van Scandinavië tot in India keek men vroeger massaal naar Duitse krimi’s. Uitschieter was deze reeks over Kriminaloberinspektor Stephan Derrick. Alleen al de namen van de acteurs zijn legendarisch: Horst Tappert und Fritz Wepper! In de eerste afleveringen droeg de Duitse speurhond nog geen Rolex of bril, en z’n haar was nog donkergrijs. Met z’n uitpuilende ogen leek hij bij de verdachte naar binnen te kijken. Z’n trouwe helper Harry Klein had een wat vlottere stijl, droeg vaak geen das. Sommige acteurs kwamen in verschillende afleveringen terug. Helga Anders speelde zevenmaal iemand anders.

Naar het voorbeeld van Columbo wordt de moord getoond in het begin van de aflevering; het zijn dus geen whodunits. Daarna ontvouwt zich een kat-en-muisspel tussen Derrick en de dader, met de nadruk op psychologie en dialogen. Het speelt zich af in en rond München. De climax kan een actiescène zijn, of een hinderlaag om een volgende moord te voorkomen.

De stijl was tijdgebonden. Camerabewegingen waren niet altijd stabiel. Typisch was het plots inzoomen op een gezicht of een belangrijk voorwerp. De interieurs hadden bloemetjesbehang en bakelieten telefoons. Soms kwam er een streepje bloot in voor, binnen de grenzen van wat toen op TV mocht. Het kenwijsje van Les Humphries begint spannend, om plots over te schakelen op een trager tempo. Recente rockliedjes van Alvin Stardust en Neil Diamond zaten erin verwerkt: ganz moderne Musik! De beste afleveringen komen later, maar het basisrecept is er.

Van Derrick was er meestal één aflevering om de vier weken. Een “seizoen” is eigenlijk een kalenderjaar. De afleveringen volgden het vaste stramien moord-onderzoek-climax. Daarbinnen bleef er voldoende ruimte voor originele ideeën en verrassende wendingen: iemand die per vergissing de verkeerde vermoordt, een getuige die zwijggeld eist van de moordenaar, een onverwachte medeplichtige…

Vóór 1974 deed Horst Tappert redelijk wat theater- en tv-werk, maar daarna kon hij wegens z’n grote herkenbaarheid een kwarteeuw lang slechts één rol spelen. Met z’n trenchcoat, z’n imposante gestalte en z’n doordringende blik straalt hij gezag uit. Derrick is onkreukbaar, de arm der wet. Hij rookt filtersigaretten en drinkt tijdens diensturen. Hij is een vrijgezel met een weinig opwindend privéleven, al heeft hij in aflevering 8 een relatie met een psychologe - die in het volgende seizoen nog eenmaal terugkomt.

De gastrollen halen een hoog niveau. Dezelfde acteurs zaten ook in andere krimi’s of dramaseries. Mascha Gonska speelt drie verschillende rollen in deze jaargang alleen. Ook bekende Duitse filmacteurs maken hun opwachting, zoals Bondschurk Curd Jürgens en Klaus Maria Brandauer in een rol met branie.

Brave burgers komen aan bod, maar ook het Münchense nachtleven met stripteasebars en bruine kroegen. Om pratende hoofden te vermijden laten ze Derrick biljarten of tonen ze een motorbende in het politiekantoor. Een subjectieve cameravoering toont het standpunt van de moordenaar of van iemand die door een sleutelgat loert. Voor liefhebbers van oude misdaadreeksen is dit smullen.

Favoriete afleveringen: 1, 4 en 8.

Vanaf deze derde jaargang wordt de moordenaar niet meer altijd getoond van in het begin. Soms is het een whodunit; soms komen de onthullingen gespreid. Derrick draagt nu een Rolex en rijdt met een BMW. Dat had met sponsoring te maken; in werkelijkheid reed de Duitse politie met een Volkswagen. We zien de Oberinspektor tegen een boksbal slaan en schietoefeningen doen. Er is nooit geweld om het geweld. De moord dient als spil van een dramatische opbouw.

Soms moet het vertrouwen gewonnen worden van een bange getuige. In de vijfde aflevering duikt Derricks minnares Renate voor de tweede en laatste keer op, dit keer actief betrokken als psychologe. Soms keert dezelfde acteur terug met een andere haarkleur of een valse snor. Bonenstaak Gottfried John, bekend van verscheidene Fassbinderfilms, heeft een gastrol als louche onderwereldfiguur. Het is aangenaam om die oude afleveringen in de juiste volgorde te bekijken, en je Duits wordt er beter van.

Favoriete afleveringen: 3, 7 en 11.

Een kwarteeuw na z'n debuut ziet Derrick er echt oud uit. Ook Harry oogt niet meer zo fit, en Berger is grijs geworden. Net wanneer je je af gaat vragen of dit niet het seizoen te veel is, volgen een paar laatste hoogtepunten. De beste afleveringen zijn vaak die die uit het standpunt van de dader getoond worden. Dan draait het om het psychologische conflict en om het bespelen van het schuldige geweten.

In de allerlaatste aflevering wordt Derrick weggepromoveerd naar Europol. Terwijl z'n leven in gevaar is, geeft hij een ontroerende toespraak. Hij klaagt de sensatiezucht van de jaren '90 aan, waarbij misdaad een entertainmentwaarde gekregen heeft. Hij klaagt het feit aan dat misdaad een entertainmentwaarde gekregen heeft, waarbij een op sensatie belust publiek een vorm van plaatsvervangende opwinding beleeft. Laat dat nu net zijn waar deze krimi een kwarteeuw lang op ingespeeld heeft. Een toepasselijker afscheid was niet mogelijk geweest.

Favoriete afleveringen: 3,5.

Een ziekenhuisdokter lost wekelijks een moord op waar de politie haar tanden op stukbijt. Heel geloofwaardig is het misschien niet, maar wel leuk. Meestal zijn het whodunits, al zijn er ook afleveringen met een openboekvorm. De misdaadintriges zijn niet bijster origineel, maar het enthousiasme van de acteurs en het vlotte tempo werken aanstekelijk.

Dick Van Dyke stopt veel humor in z'n rol van fitte senior. Hij was bijna zeventig in dit derde seizoen, maar dat belette hem niet te rolschaatsen, te steppen of te tapdansen. Overal waar Dr. Mark Sloan z'n buitenproportioneel grote neus laat zien, wordt er een moord gepleegd. Om het iets aannemelijker te maken is hij ook medisch adviseur van de politie. Barry Van Dyke, Dicks zoon in het echte leven, speelt ook z'n zoon Lt. Steve Sloan die bij de moordbrigade werkt. Met z'n gespierde bovenarmen is hij geschikt voor actiescènes, maar meestal verdenkt hij de verkeerde. Nog meer familieleden hebben soms een nevenrol, o.a. kleinzoon Shane Van Dyke.

In dit derde seizoen bereikt de reeks haar hoogtepunt. Deels komt dit door de toevoeging van een nieuw personage: stagiair Jesse Travis (Charlie Schlatter), die er wat jeugdige onbevangenheid in brengt, ter vervanging van de nogal saaie Dr. Jack. Nog een favoriet is Dr. Amanda Bentley (Victoria Rowell), de charmante patholoog-anatoom die er prat op gaat dat haar patiënten nooit klagen. Jesse en Amanda gaan undercover in diverse milieus. Ook Dr. Sloan zelf laat zich niet onbetuigd op dat vlak, wanneer hij zich bijvoorbeeld als clochard vermomt. Het is een licht verteerbare combinatie van spanning en humor.

Favoriete afleveringen: 10, 12.

Mr. Drummond, een weduwnaar met één dochter, woont in een penthouse in Manhattan. Als filantroop draagt hij z'n steentje bij aan een betere wereld door twee Afro-Amerikaanse broers uit Harlem te adopteren. Willis en Arnold wennen snel aan hun nieuwe omgeving.

Door een groeistoornis zag Gary Coleman er jonger uit dan hij was. Met z'n guitige snoetje en bolle wangen veroverde Arnold de harten van jong en oud. Bij z'n catchphrase "Whatcha talkin' bout, Willis?" trok hij een achterdochtig gezicht.

Een aflevering draait vaak rond een leugentje of een plannetje van Arnold dat tot complicaties en misverstanden leidt. Soms staat Willis of Kimberly centraal, met problemen die meer bij hun leeftijd passen. Mrs. Garrett is de leukste huishoudster, maar zij zal na anderhalf seizoen vertrekken voor haar eigen spin-off. Soms werkt het hele gezin zich in nesten en komen ze in een gevaarlijke situatie terecht. Arnolds goudvis Abraham is goed voor een hoop nonsens. Op het einde komt alles goed en volgt er een moraliserend stukje met een levensles. Het is brave, gezinsvriendelijke humor, maar er zitten ook ernstige thema's in verwerkt, zoals opgroeien, racisme en pesten op school.

Het weglatingsteken moest in de titel wegens een auteursrechtenkwestie. In de praktijk noemden de meeste mensen deze sitcom Arnold. Met de kindacteurs is het later niet goed gegaan. Gary Coleman en Dana Plato zijn jong gestorven, en ook Todd Bridges heeft veel problemen gekend. Toch hebben ze hun plaatsje verdiend in de entertainmentgeschiedenis.

Bij wijze van test heb ik eens een krant gelezen vanuit de vraag: "Wat had ik kunnen voorkomen als ik het een dag tevoren geweten had?" In de meeste gevallen was het antwoord: niks. Aan oorlogen, politiek en rechtszaken kun je niks veranderen. Alleen bij streeknieuws zou het soms mogelijk zijn: een brand, een ongeval of een misdaad. Gary Hobson ondervindt daarbij wel problemen. Soms gelooft men hem niet, of moet hij uitleggen hoe hij aan die informatie kwam.

Het uitgangspunt is dat de toekomst niet voorbestemd is, maar dat je door in te grijpen zaken ten goede kunt keren. De voorkennis mag in principe niet gebruikt worden voor zelfverrijking, al wordt dat nergens expliciet gezegd. Het is niet duidelijk waar Gary z'n inkomen vandaan haalt. Zou hij stiekem toch op de Lotto spelen? Chuck werkt als beursmakelaar, maar zorgt vooral voor assistentie en komische afwisseling.

Kyle Chandler ziet eruit alsof hij weggelopen is uit een reclamespotje voor scheerzeep. Shanésia Davis heeft de juiste oogbewegingen om geloofwaardig over te komen. Ze deed veldonderzoek in een blindeninstituut om haar rol voor te bereiden. Een helderziende aan een blinde koppelen, was een schrander idee. Ze is wel puur vertrouwenspersoon; een interraciale relatie vonden ze wellicht te gewaagd.

Als je het beeld op pauze zet, kun je zien dat een krantenkop vaak niet bij het onderstaande artikel past. De stad Chicago biedt geschikte decors voor scènes met drukte en actie. Het is een onderhoudende serie met spanning, humor en leuke acteurs, waarbij je niet al te hard na moet denken.

Favoriete afleveringen: 3, 4, 13, 18, 23.

Deze op ware feiten gebaseerde miniserie geeft een realistisch beeld van hoe een misdaadonderzoek verloopt. Om juridische of andere redenen hebben ze zich beperkt tot drie standpunten: de aanklager, de onderzoekers en de ouders van het slachtoffer. De zaak wordt niet opgelost door één geniale speurder, maar door een team van gemotiveerde vaklui. Duikers, honden, informatici, de anatoom-patholoog en de psychiater dragen hun steentje bij.

De speurders geloven dat de verdachte schuldig is, meer is onvoldoende bewijs. Dat leidt tot juridische discussies en een langdurige zoekoperatie. De nadruk ligt op de technische kant, maar ook de emoties zitten erin verwerkt. Møller wordt niet enkel als hardwerkende politieman getoond, maar ook als kwetsbaar individu met een gezinsleven. Ervaren acteurs als Søren Malling en Pilou Asbæk en Laura Christensen vestigen niet de aandacht op zichzelf, maar staan in dienst van het geheel. Het biedt een inkijk in het werk van professionele misdaadbestrijders, en kan jonge mensen motiveren om zelf iets in die richting te zoeken.

Destijds werd deze telenovela wereldwijd massaal bekeken, desnoods gedubd in het Russisch of het Chinees. Miljoenen mensen pinkten hierbij een traantje weg. Ook in België werden "Slavin Isaura" en later Sinhá Moça druk bekeken tot halverwege de jaren '90. Gelukkig was dat met ondertitels, zodat die nasale klanken van het Portugees behouden bleven.

De roman van Bernardo Guimarães was in 1865 het Braziliaanse antwoord op Uncle Tom's Cabin. Het was een protest tegen de slavernij, die pas twee decennia later afgeschaft zou worden. Er zijn scènes waarin slaven gegeseld worden of proberen te ontsnappen. Daartegenover staan de abolitionisten. Tussen de slaven onderling bestond ook een hiërarchie. Huisslaven hadden het minder slecht dan de landslaven die zich kapot moesten werken op de suikerrietplantage. Isaura kreeg een voorkeursbehandeling. Haar lichtere huidskleur doet meteen de vraag rijzen wie haar biologische vader is.

Hoofdrolspeelster Lucélia Santos had een ontwapenende glimlach en een vertederende blik. Met dat houten kruis om haar hals oogde ze onschuldig als een lam. Rubens de Falco daarentegen kon vreselijk venijnig kijken en had meer van een wolf. Hij speelde Leôncio, de hardvochtige zoon van de grootgrondbezitter. Hun confrontaties en de romantische intriges hielden de aandacht vast. Een mooie nevenrol is er voor Zeni Pereira als de zwaarlijvige kokkin. Met exact honderd afleveringen ben je wel even zoet. Er zijn minpunten: het is soms sentimenteel en er zijn te veel scènes met pratende mensen in een kamer. De muziek zorgt voor de juiste sfeer, met een bossanova-gitaar en een zachte dwarsfluit. Het is toch wel een stukje tv-geschiedenis dat herinnerd mag worden.

Twaalf afleveringen volstonden om deze reeks de status te bezorgen van ultieme Britse sitcom. Het hotel in Torquay zou geïnspireerd zijn door een echt hotel waar alles in het honderd liep.

Basil Fawlty is een snob die zich op de bovenklasse wil richten. Hij mist echter de zelfbeheersing die bij een hogere stand hoort, en zet zichzelf te kijk met z'n woede-uitbarstingen. Z'n vrouw Sybil is bekwamer, maar heeft een onuitstaanbaar kantje met dat prekerige toontje en die zagerige telefoongesprekken ("I kneeeeuw..."). Polly is sympathieker en speelt soms mee met z'n plannetjes. In het echte leven waren John Cleese en Connie Booth getrouwd, en ze schreven de serie samen. Het grappigste nevenpersonage is Major Gowan, een dementerend relikwie uit de tijd van het Britse Imperium.

De intriges zijn opgebouwd rond moeilijk vol te houden leugens, misverstanden en verwisselingen. Een poging om een probleem op te lossen leidt meestal tot een groter probleem. Legendarische afleveringen zijn The Builders, Gourmet Night, The Germans, Waldorf Salad en Basil the Rat.

Deze drie afleveringen zijn een vervolg op En Pilgrims Död (2013), met dezelfde speurders uit de boeken van Leif G. W. Persson, maar je kunt ze ook prima als een afzonderlijke miniserie bekijken. Het verhaal springt heen en weer tussen drie verschillende periodes.

In 1989 wordt de moord op ambtenaar Kjell Ohlsson onderzocht onder leiding van Evert Bäckström, een homofobe, alcoholistische dikzak. De jonge politievrouw Jeanette Eriksson is het niet eens met zijn bevindingen, maar als groentje kan ze niet tegen haar overste ingaan.

In het heden (nutid) wordt Lars Martin Johansson (L.M.J.) het nieuwe hoofd van Säpo, de Zweedse veiligheidsdienst. Nadat nieuwe informatie opduikt over het slachtoffer van twintig jaar geleden, wordt de zaak heropend. Jeanette Eriksson maakt opnieuw deel uit van het onderzoeksteam.

In 1975 werd de West-Duitse ambassade in Stockholm bezet door de Rote Armee Fraktion – een historisch feit. Volgens deze fictieserie kregen de terroristen daarbij hulp van vier Zweden. Kjell Ohlsson en twee anderen zijn bekend, maar de speurders moeten verder zoeken naar “de vierde man” – die uiteindelijk een vrouw blijkt te zijn.

Wat begint als een doorsnee whodunit, wordt een complexe politieke thriller met ethische dilemma’s en gelaagde personages. De acteurs doen het uitstekend. Ondervragingen worden afgewisseld met actie en sfeervolle stadsbeelden. Deze mag in het rijtje van knappe Scandinavische misdaadreeksen.

De eerste minuten vreesde ik even dat het te veel de kant op zou gaan van flauwe grappen over seks, maar algauw wordt het beter. Phoebe Waller-Bridge speelt niet enkel de hoofdrol, maar schreef ook alle teksten, gebaseerd op een theatervoorstelling. Ze doorbreekt vaak de vierde muur met opmerkingen terzijde. De beste aflevering is de vierde, wanneer ze met haar zus op bezinning gaat. De schaamteloze humor gaat samen met een meer ernstige verhaallijn die via flashbacks tot stand komt.

Het gaat erop achteruit met de misdaadbestrijding. Derrick en Columbo hadden destijds slechts vijftig minuten nodig om een zaak op te lossen; die speurders van tegenwoordig doen er twintig afleveringen over. Om het zo lang boeiend te houden, volgen ze het kettingprincipe. Elke getuige of verdachte leidt naar een volgende schakel; elke aflevering is er een incident of een wending die er de stoom in houdt. De sfeer is grauw, er zijn veel nachtelijke scènes en ze drinken veel koffie.

Sofie Gråbøl speelt Sarah Lund, een inspecteur die vaak dezelfde trui van Faeröerse wol draagt en zich niet te veel aantrekt van procedurefouten. Natuurlijk is er een onbekwame overste die haar van de zaak wil halen. Søren Malling speelt een ruwer type dan gewoonlijk, al dwingt hij na een tijd toch sympathie af.

Een extra spanningselement is de verstrengeling met de stadspolitiek van Kopenhagen. In een verkiezingsperiode raken de kandidaten liever niet in een schandaal betrokken. De burgemeester is een oude krokodil die nog van zich af weet te bijten. Lars Mikkelsen komt uit de schaduw van z’n jongere broer vandaan als vertegenwoordiger van de Nieuwe Politieke Cultuur - maar zijn z’n handen wel zo proper? Marie Askehave heeft een mooie bijrol als zijn invloedrijke assistente en minnares Rie. Op privévlak valt vooral Bjarne Henriksen op, als vader van het slachtoffer en bullebak die graag op eigen houtje handelt. Hiermee verdrong Scandinavië het Verenigd Koninkrijk van de troon als producent van de beste misdaadseries.

Deze familiekroniek volgt drie generaties in Londen van 1874 tot 1920. Ze is gebaseerd op een romancyclus van John Galsworthy, die al eens eerder verfilmd was. Er is veel aandacht besteed aan de modegrillen in kleding en kapsels, de modernisering van voertuigen en de veranderende morele opvattingen. Ook de muziek volgt de tijdgeest, van romantiek tot boogie woogie. Het is handig om een stamboom te maken om de vele familieleden uiteen te leren houden in het begin. Het draait om relaties, persoonlijke conflicten en financiële kwesties. Geboorten, sterfgevallen en huwelijken dienen vaak als kantelmoment. Echtscheiding lag nog zeer moeilijk in het voctoriaanse tijdperk, maar ook dat evolueert.

Damian Lewis speelt een indrukwekkende hoofdrol als de autoriaire, conservatieve en schijnbaar gevoelloze Soames, met bijhorende maniertjes en bewegingen. Gina McKee speelt de veel progressievere Irene, die wegens geldgebrek een verstandshuwelijk met hem aangaat. Ook verschillende acteurs in nevenrollen zijn een ontdekking, zoals Gillian Kearney in de rol van de artistieke June, of Ben Miles in de komische nevenrol van de gokverslaafde Monty. Dit is een topper in het genre historisch drama.

Deze meertalige politieke thriller is onderhoudend maar ongeloofwaardig. De inspiratie kwam van de polarisatie na de terroristische aanslagen in de V.S. en Europa, maar ook van de daaropvolgende samenzweringstheorieën. Het inflitreren bij een extreemrechtse groepering zorgt voor spanning. Moeilijk te geloven is dat iemand berichten verstuurt vanuit z'n computer en dat alle veiligheidsdiensten ter wereld erin trappen, met uitzondering van onze helden. Ine Marie Wilmann is wel een leuke actrice, en de actiescènes zijn in orde.

Ooit ben ik naar deze telenovela beginnen te kijken om Spaans te leren. Ze speelt zich af binnen de Spaanstalige gemeenschap van Florida. De acteurs zijn Venezolaans of Mexicaans. Het ziet er allemaal zonnig en passioneel uit.

Het verhaaltje lijkt wat op Assepoester, met een arm meisje dat via allerlei verwikkelingen rijk wordt en de liefde vindt. Rosaura Ríos krijgt de bijnaam "Wilde Kattin", omdat ze kan krabben als een kat wanneer ze kwaad wordt. Zij en Luis Mario zijn voor elkaar voorbestemd, maar er zijn hindernissen, dus doen ze er 252 afleveringen over om elkaar te vinden.

De makers hebben zelfs geen poging gedaan om het sober of realistisch te houden. Erfeniskwesties, familiegeheimen, schijnhuwelijken, driehoeksverhoudingen, leugens, manipulaties, samenzweringen, dubbele identiteiten en valse beschuldigingen zijn schering en inslag. De slechteriken zijn uit op materieel bezit: de hacienda van familie A of het kuuroord van familie B. Hun sardonische lach is een staaltje van overacting. Mijn favoriete nevenpersonage is Karina, die qua Latijnse vurigheid kan wedijveren met haar stiefhalfzus Rosaura. Voor komische afwisseling zorgt dienstmeid Panchita, bijvoorbeeld wanneer ze een tractor zonder remmen probeert te besturen. Helemaal ernstig kun je deze reeks niet nemen, maar het is geweldig entertainment.

Elke aflevering van deze advocatenreeks draait rond één zaak, die soms in de rechtbank beslecht wordt en soms in der minne geregeld. Het kan om een zware strafzaak gaan of om een banaal dispuut met ingewikkelde consequenties. De mallemolen van justitie lijkt soms als doel op zich te bestaan. Strategie en retoriek zijn vaak belangrijker dan schuld en onschuld. Het is een bloemlezing van wat er zoal mis kan gaan bij een juridisch geschil. Je steekt ook wat vakjargon op. Het is geschreven met kennis van zaken en zin voor humor.

Doorheen de afleveringen lopen enkele rode draden: het complexe privéleven van Alicia, het seksschandaal rond haar echtgenoot Peter en de onderlinge rivaliteit tussen juristen in en buiten het advocatenkantoor. Politieke kleur en sensatieverslaggeving spelen ook mee.

Julianna Margulies speelt Alicia Florrick, een vrouw die binnen dit opportunische milieu toch nog iets van haar jeugdige idealisme bewaard heeft. Mijn favoriete personage is Kalinda, gespeeld door de Britse Archie Panjabi. Deze flamboyante onderzoekster kleurt vaak buiten de lijntjes en bedient zich van leugentjes en valse identiteiten. In de latere seizoenen vind ik niet alle nevenpersonages en verhaallijnen even goed, maar dit eerste seizoen is top van begin tot eind.

De grandeza van de Belle Époque wordt weergegeven met de kostuums en de interieurs. Kroonluchters, balustrades, juwelen, lange rokken, kant en korsetten bepalen het beeld. Het gaat over een luxehotel in het fictieve stadje Cantaloa in 1906. De opnamen vonden vooral in Cantabrië plaats.

In een standenmaatschappij was er een duidelijke grens tussen de bezittende en de werkende klasse. Toch wordt de grens tussen de familie Alarcón en het personeel overschreden met de verboden liefde tussen Alicia en Julio. Doña Teresa, die met ijzeren hand regeert, heeft een andere partner in gedachten voor haar dochter. Diego ontpopt zich echter tot gewetenloze manipulator.

Veel wordt getoond vanuit de ervaringen van het personeel. Doña Ángela is het cement dat de boel bijeenhoudt. Haar zoon Andrés, met de haren netjes achterover gekamd, wordt een medestander van Julio, maar laat zich het hoofd op hol brengen door Belén. Inspecteur Ayala vertoont gelijkenissen met Hercule Poirot. De Spaanse acteurs, bij ons niet zo bekend, spelen hun rol met glans.

Verwacht geen realistisch verhaal, wel sensationele ontwikkelingen met romantische, familiale en financiële conflicten. Ontvoeringen, geheugenverlies, valse identiteiten, familiegeheimen en wisseling van fortuin zijn aan de orde van de dag. Dood gewaanden blijken nog te leven. Ondanks bepaalde overdrijvingen en clichés is het een uitstekende gelegenheid om eens een Spaanstalige reeks te ontdekken.

Deze populaire sitcom kwam op de buis in de jaren '70, maar speelt zich af in de late jaren '50. Het was de eerste generatie die echt een jongerencultuur had, met rock 'n' roll, doo-wop, nozems, beatniks en Chevrolets in de drive-in. Bill Haley, Elvis Presley, The Platters en Mary Ford & Les Paul zijn te horen in de soundtrack, naast het afsluitende titelnummer.

Richie is een onzekere, goed bedoelende jongen die aan z'n populariteit werkt. Schoolverlater Fonzie is een greaser: een stoere kerel met brillantine in z'n haar, een leren jas en een motor. Er zijn gelijkenissen met de Broadwaymusical Grease. Thema's zijn opgroeien, vriendschap en kalverliefde. Eén aflevering gaat over segregatie. Het is een grappige, nostalgische reeks waarin ook wijze levenslessen zitten. Het herontdekken zeker waard!

Favoriete afleveringen: 1, 2, 7, 13, 14.

De Deense televisie durft het aan om een serie te maken rond een moeilijk thema als levensbeschouwing, zonder dat dit ten koste gaat van de toegankelijkheid. De Wegen van de Heer gaat over een vader en twee zonen die alle drie op een verschillende manier het geluk proberen te vinden.

Johannes Krogh is een dominee van de oude stempel. Hij staat niet open voor dialoog of vernieuwing. Met z'n puriteinse opvattingen ziet hij zichzelf als de vertegenwoordiger van het ware geloof in een verloederende wereld. Hij is imposant op de preekstoel, maar onuitstaanbaar als privépersoon. Hij is schijnheilig, want z'n gevleugelde woorden stemmen niet overeen met z'n gedrag.

De oudste zoon Kristian neemt ironisch genoeg afstand van het christendom. In het boeddhisme ontdekt hij het verschil tussen esoterie en exoterie: innerlijke spiritualiteit in plaats van uiterlijk vertoon.

De jongste zoon August raakt na een traumatische ervaring verslaafd aan antidepressiva of "gelukspillen". Later geeft hij zin aan z'n leven door mensen op straat te helpen, een vorm van naastenliefde.

Lars Mikkelsen zet een indrukwekkende rol neer, maar ook de rest van de cast mag er wezen. De levensbeschouwelijke conflicten worden verweven met familiale, romantische en zakelijke geschillen. Voor visuele afwisseling zorgen de buitenlandse scènes en enkele hallucinaties. Scandinavië levert alweer een puik drama af.

Vroeger waren de slechteriken in een spionagethriller meestal nazi’s of communisten, maar na 11 september werd dit oude genre in een nieuw jasje gestoken. De islamisten van Al-Qaida fungeren hier als de vijand. Het is echter niet zwart-wit, dus niet de zomaar de goede Amerikanen tegen de slechte oosterlingen. Er heerst paranoia; het is zelden duidelijk wie je wel of niet kunt vertrouwen. Het is losjes gebaseerd op de Israëlische serie Hatufim (2010), maar veel beter uitgewerkt.

De opbouw en de montage zorgen voor een strakke spanningsboog. Er wordt naadloos heen en weer geschakeld tussen de gebeurtenissen in het heden, bewakingsbeelden in zwart-wit, tv-verslaggeving en flashbacks. De scènes in het Midden-Oosten zijn in Israël opgenomen. Bij de zoektocht naar Abu Nazir wordt het kettingprincipe gevolgd: elke aflevering komen ze een schakeltje dichter bij hem.

De voornaamste personages hebben tegenstrijdige eigenschappen. Carrie is enorm gedreven en bekwaam, maar wisselt manische fases af met inzinkingen. Brody zit met het ethische dilemma tussen twee ideologieën. Jessica speelt in het openbaar de echtgenote van de Amerikaanse held, maar had hem misschien liever niet terug zien komen. Dana is de rebelse tienerdochter, maar de enige die tot Brody doordringt. Saul wil de CIA-bazen gehoorzamen, maar tegelijk de impulsieve Carrie in bescherming nemen.

Claire Danes speelt de rol van haar leven. Van Damian Lewis had ik nooit geraden dat hij Brits is. De mooiste nevenrollen zijn voor Mandy Patinkin, Morena Baccarin, Morgan Saylor en - alleen in dit eerste seizoen - Marin Ireland. De internationale conflicten in het begin van deze eeuw hebben inspiratie opgeleverd.

Francis Urquhart is een machiavellist. Hij zet het masker op van trouw partijlid, maar ruimt als een shakespeariaanse schurk iedereen uit de weg die tussen hem en de troon staat. Z’n vrouw is als Lady Macbeth, de manipulatrice op de achtergrond. Politiek is een cynisch machtsspel voor gewetenloze strategen.

De media spelen een cruciale rol, want ze hebben invloed op de publieke opinie. Kranten zijn partijdig en op sensatie belust. Een schandaal rond seks, geld of drugs heeft meestal een achterliggende reden. Het is een manier om een politieke rivaal uit te schakelen.

Het elitaire sfeertje van de Britse politiek zit er meteen in. Historische gebouwen in Westminster dienen als decor, maar interieurscènes zijn ook in Manchester opgenomen. Tijdens het vragenuurtje is het Lagerhuis lawaaierig als een kinderspeeltuin. Coalities zijn zo wankel als een kaartenhuis.

Ian Richardson speelt de rol van z’n leven als de heerszuchtige Tory. Hij doorbreekt de vierde muur om de kijker deelgenoot te maken van z’n plannetjes. Ook de groenogige Susannah Harker is indrukwekkend als de jonge journaliste op zoek zoek naar een "friend in high places”. Een drama als dit doet je op een andere manier naar het politieke milieu kijken.

Dankzij de levendige dialogen en een verzameling topacteurs met theatergrond overtreft deze serie de al sterke historische roman van Robert Graves. De titel slaat op het feit dat de bejaarde Claudius (Derek Jacobi) optreedt als omkaderend verteller. Hij is zogezegd de auteur van een manuscript dat pas in de twintigste eeuw teruggevonden werd. Daarin staat niet de officiële geschiedschrijving, met heroïsche overwinningen en toegewijde heersers, maar de ware geschiedenis van de keizerlijke familie, met alle intriges, uitspattingen, samenzweringen, verbanningen, executies, overspel, incest en moord.

Het gaat over de periode van de eerste vier Romeinse keizers. Hun stamboom is ingewikkeld, vooral doordat er nogal wat hertrouwd werd. Augustus, gespeeld door Brian Blessed met donderende stem, is een machtig heerser, maar hij wordt gemanipuleerd door z'n vrouw Livia (Siân Phillips). Augustus heerst over Rome, maar Livia heerst over Augustus. Zij vergiftigt een aantal familieleden om Tiberius, een zoon uit haar eerste huwelijk, op de troon te krijgen. Het is niet toevallig dat een gifslang in de titelsequentie te zien is. Tiberius blijkt een zwakke keizer die zich overgeeft aan losbandigheid, terwijl het kliekje rond prefect Sejanus (Patrick Stewart) macht naar zich toe trekt. De derde keizer, Caligula (John Hurt), lijdt aan grootheidswaanzin en gelooft dat hij een god in mensengedaante is. Claudius is zo slim om mee te spelen in deze waan, de enige manier om te overleven.

Doordat hij stottert, mank loopt en slechthorend is, wordt Claudius voor een dwaas aangezien. Ironisch genoeg is hij echter de intelligentste van de hele familie, en wordt hij in weerwil van z'n republikeinse overtuiging de vierde keizer. Z'n vier huwelijken verlopen rampzalig. Uitschieter is z'n derde vrouw Messalina (Sheila White), die zich ontpopt tot femme fatale. Al deze verwikkelingen zijn ruimschoots voldoende om twaalf afleveringen te blijven boeien en een aantal historische figuren tot leven te wekken die we normaal slechts kennen uit muffe geschiedenisboeken.

Tegenwoordig is Alan Davies vooral bekend als staande komiek en panellid van QI, maar deze tv-serie was z'n doorbraak. Om Jonathan Creek te worden hoeft hij slechts z'n duffelcoat aan te trekken. De eerste twee seizoenen waren de beste, maar sindsdien zijn ze sporadisch afleveringen blijven maken.

De nonchalante krullenbol met de lijzige spreektrant woont in een heringerichte windmolen. Samen met zoetekauw Maddy lost hij misdaden op die te moeilijk zijn voor de politie. Beide amateurspeurders gebruiken de vaardigheden van hun beroep. Zij weet als fictieschrijfster de juiste voorwendsels te verzinnen om ergens onder een dekmantel binnen te dringen. Hij doorziet als bedenker van goocheltrucs de illusies rond een geplande misdaad.

Het draait om situaties die onmogelijk lijken: een schijnbaar perfect alibi, een diefstal uit een zwaar beveiligde ruimte, een lijk dat uit de kast valt... Vaak lijkt het op een goocheltruc. Als kijker kun je mee puzzelen en er zit behoorlijk wat humor in. Favoriete aflevering: 3.

De meest iconische figuur uit de Belgische tv-geschiedenis blijft kapitein Zeppos. Z'n woning, de Hertboomwindmolen in Onze-Lieve-Vrouw-Lombeek (Roosdaal), werd omgebouwd tot museum-brasserie. Een Antwerps café werd naar hem genoemd. Hij werd geïmiteerd en geparodieerd, maar nooit geëvenaard. Het herbekijken van jeugdreeksen kan tegenvallen, maar in dit geval zat ik op het puntje van m'n stoel. En ik heb eindelijk de plot begrepen.

Het speelt zich af in Belder, een fictief dorpje in het Pajottenland. Je beleeft het avontuur uit het standpunt van de weesjongen Ben. In de jeugdboekenreeks is hij een tiener, maar hier wordt hij gespeeld door de volwassen Raymond Bossaerts. Senne Rouffaer was een topacteur op de planken, maar werd bij het grote publiek bekend met deze rol. Hij draagt een pruik, een pofbroek en laarzen - geschikt om het paard Philos te berijden. Hij maakt er geen stoere, onoverwinnelijke held van, maar een sluwerd die met een degen overweg kan. Rouffaers levenspartner Vera Veroft speelt de mysterieuze Ariane Despinal. Bekende acteurs in een nevenrol zijn Ward De Ravet, Jan Reusens, Jacky Morel en Dora van der Groen.

Het is een ingewikkeld mysterie met vermommingen, dubbele identiteiten, geheime gangen, verdwijningen, ontsnappingenen cliffhangers. Mijn favoriete citaat is een onthulling in aflevering 6: "Zwartjekker, de dame met het masker en Ariane Despinal zijn één en dezelfde persoon!" In aflevering 11 zitten twee formidabele scènes zonder tekst: een parodie op een boksmatch, en een actiescène in Brussel waarin iemand in de laadbak van een kraan terechtkomt. Volkse nevenpersonages zijn Gust de postbode, Miel de Stroper en de bazige oma. Ambachtelijk bakken en dorpsroddel geven couleur locale. Er zijn veel buitenopnames met mooie natuur, een moeras, een kasteel en de windmolen.

Zoals gebruikelijk in BRT-reeksen wordt er ABN gesproken, zelfs door de schurken. Dat taalgebruik doet wat schools aan, maar de acteurs doen het natuurlijk klinken. Sommige uitdrukkingen hoor je vandaag niet vaak meer: "Dat varkentje zullen we even wassen!", "Hoe een dubbeltje rollen kan!" Het kenwijsje Living It Up van Bert Kaempfert, met swingend ritme en kleurrijke instrumentatie, brengt je meteen in de stemming.

Vier jaar na het eerste seizoen verschijnt kapitein Zeppos opnieuw ten tonele. Hij introduceert z’n beroemde amfibievoertuig. Het verhaal vindt deels in Belder, deels in Gent plaats. Het is een jacht op een gestolen schilderij uit de tijd van de Vlaamse Primitieven, waarop een vrouw met een eglantier afgebeeld staat.

Enkele oude bekenden zijn er opnieuw bij. Ariane is nu getrouwd met Zeppos. Ben studeert nu geologie. Nieuw zijn het schooljongetje Frank en z’n vader - een restaurateur gespeeld door Jacky Morel. De slechteriken zijn drie kunstdieven vermomd als jager. Verschillende dieren spelen een belangrijke rol. Climax is een schermgevecht in het Gentse belfort. Een betere jeugdserie is er sindsdien niet meer gemaakt.

Tussen Eve en Villanelle ontstaat een kat-en-muisspel in twee richtingen. Het is niet altijd duidelijk wie wie achternazit. Eve wil vergelding, maar tijdens het ontrafelen van de identiteit van de dader begint ze ook een vorm van aantrekking te voelen. Villanelle heeft een psychopathische persoonlijkheid: geen empathie, geen gewetenswroeging. Toch kun je gemakkelijk met haar meeleven. Haar slachtoffers zijn onsympathiek en ze maakt van elke moord een kunstwerk: origineel, in het oog springend en met achterlating van een soort handtekening of visuele hint. De titel kun je vertalen als Eve doden of dodende Eve, wellicht een bewuste dubbelzinnigheid.

Jodie Comer speelt een geweldige rol. Haar gezicht lijkt wel van rubber; ze straalt zelfzekerheid uit; het Russische accent heeft ze zich eigen gemaakt. Sandra Oh, die het wat normalere titelpersonage speelt, geeft uitdrukking aan tegenstrijdige gevoelens, een mengeling van twijfel en vastberadenheid. Sterke vrouwen domineren, maar ook de Deen Kim Bodnia heeft een mooie rol als Villanelles Russische mentor.

Aantrekkelijk zijn de knotsgekke outfits en vermommingen van Villanelle. De goed gekozen locaties zijn gespreid over verschillende Europese landen. Eve en Villanelle zitten zelden samen in dezelfde scène, maar er zijn matchcuts die een band suggereren, vb. Eve in bed gevolgd door Villanelle in bed. Het is mooi in beeld gebracht, met verrassende perspectieven en trage camerabewegingen. De muziek voegt iets toe. Het verhaal is volkomen onrealistisch, maar dat maakt niks uit. Het is een fantasie die zich richt tot de moordenaar in elk van ons.

Het Kleine Huisje is losjes gebaseerd op de autobiografische jeugdboekenreeks van Laura Ingalls. De tv-reeks speelt zich af vanaf haar zevende in Walnut Grove, Minnesota, maar is in Californië geschoten. Het is een plattelandsdorpje in de negentiende eeuw. Landbouw was nog dominant. Er was nog veel respect voor de plaatselijke priester, dokter en onderwijzeres. Het gezin komt aan in een huifkar, maar later reizen ze ook met de trein.

Laura (Melissa Gilbert), de middelste van drie dochters, is een belhamel, maar heeft een hart van goud. Haar vader Charles (Michael Landon) gelooft in traditionele familiewaarden, hard werken en doorzetten om tegenslagen te overwinnen. In z'n vrije tijd speelt hij volksdeuntjes op z'n viool. Met hun vechtersmentaliteit bieden ze armoede, mislukte oogsten, brand en ziekte het hoofd.

Een sympathiek nevenpersonage is Mr. Edwards (Victor French), die neigt naar alcoholisme maar altijd bereid is anderen te helpen. De winkelierster Mrs. Oleson daarentegen is verwaand en bazig, maar zorgt daarmee vaak voor een komische noot. Ook dieren spelen vaak een belangrijke rol. Naar huidige maatstaven is deze serie ouderwets en sentimenteel, maar ze is ook hartverwarmend en ontroerend. Favoriete afleveringen van het eerste seizoen: 1, 6, 10 en 12.

Dit is een uitzonderlijk voorbeeld van een spin-off die beter is dan de oorspronkelijke serie. Lou Grant begon als een nevenpersonage in de sitcom The Mary Tyler Moore Show, maar in deze dramareeks komt hij pas echt tot bloei. Hij is afgevallen en krijgt de leiding over de stadskatern van de L.A. Tribune, een fictief dagblad. Soms botsts het tussen hem en uitgever Mrs. Pynchon, maar uiteindelijk streven ze hetzelfde doel na: elke dag een kwaliteitskrant uitbrengen.

Op de redactie wordt fel gediscussieerd over de inhoud en opmaak van de krant. Er zijn conflicten tussen medewerkers, bemoeienissen van adverteerders, juridische en deontologische kwesties. Lou streeft een objectieve stijl na en wil dat informatie grondig gecheckt wordt, maar hij kent ook de druk om de concurrentie voor te zijn met een primeur.

Joe Rossi en Billie Newman doen aan onderzoeksjournalistiek. Ze willen de waarheid aan het licht brengen. Rossi begaat blunders, maar kan zich vastbijten in een onderwerp. Billie komt pas in de vierde aflevering binnen, maar doet dat als een wervelwind. De acteurs hebben echt bij een krant gewerkt om hun rol voor te bereiden.

Sommige afleveringen zijn geïnspireerd door reële onderzoeken of actuele onderwerpen in de jaren ‘70. Er zijn knipoogjes naar Watergate en Rupert Murdoch. Gedurfde onderwerpen komen aan bod: corruptie in de politiek, wantoestanden in de psychiatrie, neonazisme, sportfraude, kernenergie... Buitenopnames tonen verschillende milieus in Los Angeles: onveilige buurten, etnische groepen, arm en rijk…

Het zijn nooit simplistische verhaaltjes van goed tegen kwaad. Het is een intelligente, genuanceerde kijk op complexe maatschappelijke onderwerpen. Iedereen die geïnteresseerd is in journalistiek, zou deze reeks moeten bekijken. Favoriete afleveringen: 4, 5, 8, 10

Deze serie toont journalistiek zoals die zou moeten zijn. Reporters trekken op onderzoek uit, zoeken naar de waarheid, laten conflicterende standpunten aan bod komen... Moeilijke onderwerpen worden niet geschuwd: persvrijheid, fraude, medicatie, gok- en drankverslaving, kindermishandeling...

Er is een goed evenwicht tussen veldwerk en scènes op de redactie. Er zijn conflicten op de werkvloer, maar als het erop aankomt, spannen ze samen. Typemachines maken plaats voor grote pc's. Autotelefoons waren tijdgebonden technologie. De vaste cast doet het geweldig. Leuke gastrolletjes zijn er voor Michael J. Fox, Ed Harris en Rae Dawn Chong, nog voordat ze bekend werden.

Enkele afleveringen springen eruit. Aflevering 12 is gemaakt in neonoirstijl. In aflevering 14 probeert Charlie een grote brand te blussen met een onbenullig sproeiertje. In aflevering 20 proberen ze een krant te drukken terwijl de hele wijk zonder elektriciteit zit. Samen met het eerste seizoen is dit het beste.

"Geluksland" geeft een goed beeld van de sociaal-economische gevolgen van globalisering. Traditioneel zijn visvangst en landbouw de voornaamste inkomstbronnen in en rond Stavanger, in het zuidwesten van Noorwegen. Wanneer een Amerikaanse multinational er naar olie gaat boren, zet dat het leven van de plaatselijke bevolking op z'n kop. Sommigen verzetten zich ertegen; anderen proberen een graantje mee te pikken.

Tussen de families van Christian en z'n verloofde Anna bestond al een sociale tegenstelling. Zijn vader is de directeur van een visserijbedrijf in de stad; zij is een boerendochter uit een plattelandsdorp. Amoureuze en familiale familiale kwesties komen aan bod, maar ook de gevolgen van overmatig alcoholgebruik en het resulterende schuldgevoel. De Noorse volksmuziek moet plaats ruimen voor Amerikaanse rock.

Er wordt afwisselend Noors en Engels gesproken. De Noorse acteurs doen het goed. Op visueel vlak zijn vooral de onderwaterbeelden knap. Soms is er een vindingrijke matchcut. Vlak nadat de duikerklok op de zeebodem botst, springt het naar vallende drinkglazen op een tafel. Blijkbaar is er ook in het Belgische Lint gefilmd, maar dat zullen dan wel binnenopnamen zijn. Het is alweer een geslaagd Scandinavisch drama.

Deze reeks had alle typische ingrediënten van een populaire sitcom uit die periode: een tv-studio met vast decor, een hoog tempo en een lachband. Het huwelijk werd niet getoond tijdens de romantiek van de wittebroodsweken, maar na zestien jaar sleur. Het centrale conflict was de tegenstelling tussen man en vrouw. Hij was van Mars; zij van Venus.

Al Bundy is een typische Amerikaanse echtgenoot: cynisch en ongemanierd. Z'n grootste levensvreugde is naar sport kijken op televisie met een zak chips en een blik bier. Peggy kijkt liever naar Oprah, is te lui om het huishouden te doen en verlangt nog naar romantiek. Al fantaseert over jongere vrouwen, maar als het erop aankomt, blijft hij trouw. Ondanks hun eeuwige geruzie hebben ze een hechte band.

De buren zijn pas één jaar getrouwd en hebben nog veel te leren. Marcy is een rabiate feministe die haar echtgenoot wil kneden tot "de Nieuwe Man". Steve ligt onder de sloef, en probeert z'n lagere instincten te onderdrukken. In z'n dialogen met Al krijgt hij les in overlevingsstrategieën bij huwelijksconflicten. De kinderen hebben nog niet zo'n grote rol als in latere seizoenen, maar hebben toch al enkele grappige scènes. Frank Sinatra's liedje over echtelijk geluk krijgt een ironische ondertoon.

Favoriete afleveringen: 2, 6, 8.

Dit is een zeldzaam voorbeeld van een sitcom die beter geworden is met de jaren. In de eerste seizoenen waren er ook al goede scripts, maar nu zijn de acteurs beter op elkaar ingespeeld, spontaner, brutaler, vrijer, met wat improvisatie erbij. De kinderen zijn grappiger nu ze wat ouder zijn.

De twee echtparen zijn elkaars tegendeel. Al heeft de mentaliteit van een holbewoner; Marcy is een rabiate feministe. Peggy en Jefferson zijn de partners die op hun kosten leven. De voornaamste interesses van Al zijn de drie b’s: bier, borsten en balsporten.

Ook tussen Bud en Kelly bestaat een tegenstelling. Hij heeft boekenkennis, maar weinig succes bij het andere geslacht; bij haar is dat net omgekeerd. Kelly heeft kenmerken van het domme blondje, maar vertoont eilandjes van intelligentie en weet met haar straatwijsheid toch haar zin te krijgen.

Er zijn scabreuze grappen over seks en over de verschillen tussen mannen en vrouwen. No Ma'am wil terugkeren naar het prefemenistische tijdperk. De nieuwe winkelassistent Aaron is nog jong en naïef, maar krijgt levenslessen van de cynische Al. Gastrolletjes zijn er voor Jerry Springer en Gary Coleman (Arnold).

Favoriete afleveringen: 1, 3, 6, 8, 14, 16, 18, 26.

The Mary Tyler Moore Show was een vrij brave sitcom met af en toe een slinkse toespeling. Als onafhankelijke vrijgezel van in de dertig ging het hoofdpersonage Mary Richards tegen de traditionele rolpatronen in. Een harde carrièrevrouw kun je haar nochtans niet noemen, want ze begaat blunders en pleegt privételefoontjes tijdens diensturen.

Zij is netjes en georganiseerd; haar bovenbuurvrouw Rhoda chaotisch en impulsief. Toch ontwikkelt zich een hechte vriendschap tussen hen. Mary’s baas Lou Grant wordt geïntroduceerd als een dikke, norse brombeer, maar gaandeweg komen z’n charme en z’n bevlogenheid als nieuwsmaker naar boven. Andere nevenpersonages blijven helaas eendimensionaal.

Het speelt zich af in Minneapolis, maar het overgrote deel is opgenomen in een tv-studio in Los Angeles. Een leuk detail in de kantoorruimte zijn de zes klokken die de tijd aangeven in zes verschillende tijdzones. Maar liefst drie spin-offs zouden hieruit voorkomen: Rhoda, Phyllis en vooral Lou Grant.

Favoriete afleveringen: 1, 7, 18.

Dankzij deze advocatenserie werd Andy Griffith jarenlang een vertrouwd gezicht in miljoenen huishoudens. De afleveringen volgen een vast stramien. Het begint met de moord, waarbij de dader soms herkenbaar in beeld komt, maar niet altijd. Matlock verdedigt steevast een cliënt die ten onrechte verdacht wordt. De voorgevel van het gerechtsgebouw van Atlanta wordt regelmatig getoond.

Op vlak van geloofwaardigheid scoort Matlock laag. Met uitzondering van een paar zaken uit een ver verleden wint hij altijd. Van procedurefouten trekt hij zich weinig aan. Hij brengt nieuw bewijsmateriaal aan zonder toestemming van de rechter. "Objection!" werd een populaire frase. Realisme is ondergeschikt aan het entertainmentgehalte. Expliciete scènes en grof taalgebruik komen weinig voor, want het moest geschikt zijn voor primetimetelevisie.

Kwaliteit zit in dialogen, suspens, bewijsvoering, psychologie en humor. Ben Matlock draagt een lichtblauw pak en heeft een gemoedelijke stijl. Terwijl hij banjo speelt, rumineert hij over de zaak. Tijdens de ondervraging van een getuige pakt hij uit met een coup de théâtre om de waarheid aan het licht te brengen.

In dit eerste seizoen wordt hij bijgestaan door twee vaste helpers. De Afro-Amerikaanse privédetective Tyler Hudson (Kene Holliday) gaat al eens undercover en heeft regelmatig een actiescène. Dochter Charlene Matlock (Linda Purl) assisteert, maar zou spijtig genoeg slechts één seizoen meedraaien. Bekende gastacteurs zijn onder anderen Dick Van Dyke, José Ferrer, Robert Walden en Piper Laurie, maar ook minder bekende namen zetten knappe rollen neer.

Favoriete afleveringen: 1, 2, 7, 10, 13, 17.

Essie Davis speelt met overgave de rol van Miss Phryne ("Fraini") Fisher, een privédetective die haar bevallige neus graag in politiezaken steekt. Ze is geboren in Australië, maar woonde jarenlang in Engeland. Met haar geërfde titel sluit ze aan bij de traditie van de gentleman-detective, maar dan in een vrouwelijke variant. Voor haar tijd heeft ze erg progressieve ideeën. Ze is onstuimig en onconventioneel.

De situering in Melbourne in 1928 is zeer geslaagd. Phryne's bobkapsel in de stijl van Louise Brooks zal wel een pruik zijn. Kleren, accessoires en interieur horen bij de mode van die tijd, net als de muziek: charleston, tango enz. Haar auto is een rode Hispano-Suiza. Een stoomtrein en zo'n ouderwets vliegtuig komen ook langs. De oceaanreus in het begin van de eerste aflevering is computeranimatie.

De terugkerende personages zijn goed gekozen. Inspecteur Robinson vindt Phryne eerst een bemoeial, maar gaat haar geleidelijk aan waarderen. De katholieke Dot en brigadier Collins voegen een romantisch verhaallijntje toe. Verschillende sociale milieus komen aan bod, bv. betogende dokwerkers en zionisten. Het zijn pure whodunits, met enkele onvermijdelijke clichés van het genre, maar erg leuk om mee te raden. De humor en het vlotte tempo maken het licht verteerbaar. Door liefhebbers van klassieke detectiveseries zal dit zeker gesmaakt worden.

Monty Python bracht een nieuw soort humor op televisie, wars van alle conventies en opvattingen over doelgroepen, welvoeglijkheid en moraal. Typisch aan de Britse humor is dat ze totale nonsens kunnen verkondigen met een uitgestreken gezicht. Ze konden iemand doodschieten of van een hoog gebouw zien vallen zonder een spoor van emotie te tonen. Hun intellectuele achtergrond blijkt uit het gebruik van Kandinsky, Attila de Hun en andere historische en artistieke figuren, maar dan in compleet kolderieke situaties. Ze bespotten de BBC door het verwerken van citaten van programmadirecteurs, maar ook de stem des volks aan de hand van lezersbrieven of de mening van de man in de straat. Er wordt gelachen met Nixon en andere zaken uit de actualiteit. De sketches draaien rond absurde dialogen en typetjes, maar er zitten ook puur visuele grappen in. Een terugkerend element is het gewicht van zestien ton.

John Cleese speelt vaak irritante types die uit de hoogte doen. In Self Defense Against Fresh Fruit is hij de schreeuwende gezaghebber, mogelijk geïnspireerd door een leraar lichamelijke opvoeding. Met z'n langwerpige lichaamsbouw kan hij slungelachtige bewegingen maken. Eric Idle is het meer volkse type. Hoewel hij van Noord-Engeland is, spreekt hij dikwijls met een Cockney accent. In Working-Class Playwright speelt hij een mijnwerker die vervreemd is van z'n culturele vader - een omkering van de gebruikelijke situatie. Michael Palin speelt graag de overenthousiaste naïeveling, of het brave burgermannetje dat van een meer opwindend leven droomt. In Vocational Guidance Counselor speelt hij een boekhouder die leeuwentemmer wil worden. The Lumberjack Song is dan weer een komisch liedje. Graham Chapman speelt verwaande types die geen kritiek dulden. Terry Jones, de minst grappige, speelt verwijfde types en travestierollen. Terry Gilliam, de enige Amerikaan in het gezelschap, zorgt voor de animatie. Z'n stijl is surrealistisch, met invloed van Dalí en Magritte.

And now for something completely different...

Monty Python bracht een nieuw soort humor op televisie, wars van alle conventies en opvattingen over doelgroepen, welvoeglijkheid en moraal. Typisch aan de Britse humor is dat ze totale nonsens kunnen verkondigen met een uitgestreken gezicht. Enzovoort...

Het tweede seizoen begint grandioos. In de eerste aflevering zit de legendarische sketch The Ministry of Silly Walks, een nonsensicale combinatie van fysieke komedie, verbale humor en politieke satire. Dat iemand subsidies aanvraagt voor iets compleet onzinnigs, zal wel een steek onder water zijn. De tweede aflevering The Spanish Inquisition is meer opgevat als een geheel met een rode draad. Ironisch is dat tegen het einde iedereen de Spaanse Inquisitie verwacht - die met veel vertoon binnenvalt maar vervolgens aan het stuntelen gaat.

Er wordt gelachen met politiek, religie, televisie, literatuur en de verontwaardigde vox populi. Opmerkelijk is dat Margaret Thatcher al bespot werd in 1970. Ze wijken bewust af van traditionele komedie door geen punchline te gebruiken, of door die te verzwijgen. Typisch voor hun Britse humor is dat de acteurs een onverstoorde gezichtsuitdrukking behouden terwijl er om hen heen allerlei rampen plaatsgrijpen. Er zit ook metafictie in, wanneer ze bijvoorbeeld de vierde muur doorbreken om uit te leggen dat het allemaal in scène gezet is, of de aftiteling voorlezen.

Toch wordt het vanaf de derde aflevering wat wisselvallig. De travestiekluchten en de seksistische grappen zijn flauw, maar meteen daarna komt er dan weer een briljante vondst. Beethoven zit op een lachwekkende manier z'n vijfde symfonie te componeren, maar wordt daarbij gestoord door een stofzuiger - een kanjer van een anachronisme. Nog een knappe aflevering is How Not to Be Seen. Deze reeks verlegde de grenzen van welk soort humor op tv kon.

Deze miniserie blikt terug op de opkomst van Bauhaus in de jaren 1919 tot 1925. Bauhaus was een moderne kunstacademie onder leiding van architect Walter Gropius. De politieke, sociale en artistieke conflicten uit die periode worden geloofwaardig weergegeven, maar dialogen en persoonlijke kwesties zijn grotendeels verzonnen. Het historische gedeelte wordt omkaderd door een fictief interview met de bejaarde Walter Gropius. Acteur August Diehl is hiervoor ouder gemaakt door de make-upafdeling. Trine Dyrholm speelt een journaliste met feministische inslag.

Walter Gropius wordt voorgesteld als een charismatische figuur met een progressieve visie op moderne kunst. Politiek probeert hij neutraal te zijn, voor zover dat mogelijk is in die periode. Op vlak van vrouwenrechten is z'n rol nogal dubbelzinnig en moet hij een paar keer inbinden. Het botst vaak tussen hem en Dörte Helm - een prachtige rol voor de energieke Anna Maria Mühe. Dörte bewondert Gropius voor z'n vernieuwende ideeën, maar wil zich niet neerleggen bij een traditionele, onderdanige rol als vrouw. Er waren geruchten over een affaire tussen Walter en Dörte, maar daar zit veel speculatie bij. De dialogen tussen die twee zijn zeer intens.

Het opvallendste nevenpersonage is Johannes Itten. Deze kaalkop stelde zich op als een soort goeroe op artistiek en religieus gebied. Hij was een aanhanger van Mazdaznan, een sekte die voortbouwde op het zoroastrisme. Soms komt hij over als een halve gare. Voor beeldende kunst worden vermaarde figuren als Klee en Kandinsky aangetrokken, maar hun aandeel in de reeks is beperkter. Alma Schindler, die achtereenvolgens met Mahler, Gropius en Werfel getrouwd was, wordt nogal onsympathiek voorgesteld.

Op politiek vlak was het een woelige periode met een polarisatie tussen links en rechts. In 1920 vond de Kapp-putsch plaats, een mislukte staatsgreep van protonazi's. Tegelijk waren er communistische betogingen en vakbondsacties. Vrouwen hadden stemrecht verworven in 1918, maar moesten nog strijden voor gelijke kansen in onderwijs, kunst en privéleven.

In 1925 zou Bauhaus verhuizen van Weimar naar Dessau. De voorbereiding is volop bezig, met de constructie van het beroemde schoolgebouw. Grillige versieringen en tierlantijntjes werden gemeden. Geometrische, abstracte vormen pasten bij de nieuwe tijd. Ook qua schilderkunst, beeldhouwen en meubelkunst zijn er treffende voorbeelden van constructivisme. Interessante discussies gaan over de verhouding tussen mens en omgeving, en over de vraag of kunst de maatschappij kan veranderen.

Synesthesie was een theorie die een verband zocht tussen muzikale klanken en gekleurd licht. Dat verklaart de felle kleuren op de affiche. Foto's uit die tijd waren echter in zwart-wit. Fotografie komt er ook in voor, met af en toe een montage van stilstaande zwart-witbeelden. Het is een boeiende reeks met visuele contrasten en interessante historische en esthetische thema's.

Deze sketchshow verlegde de grenzen van het soort humor dat op televisie kon. Er werd gelachen met religie, racisme, seksisme, homofobie, positieve discriminatie, dierenrechten, euthanasie en zelfmoord. Actuele figuren werden bespot: “Maggie” Thatcher, Jimmy Carter, Leonid Brezjnev en de eeuwig sympathieke ayatollah Khomeini. Het Britse koningshuis werd op de hak genomen. De politieke satire ging verder dan voorheen. Er waren parodieën op nieuwsberichten, en grappige montages waarin nieuwsbeelden en fictie aaneengeplakt werden. Woordeloze “quickies” zorgden voor een aangename verandering van ritme. Een aflevering eindigde vaak met een muzikale parodie, bijvoorbeeld op Kate Bush. Ook een kerstliedje werd van een schunnige tekst voorzien.

Het was de doorbraak van Rowan Atkinson, die vaak onbeschofte types speelde, en uitblonk in zowel verbale als visuele humor. Smith en Jones gingen later door als komisch duo, terwijl Pamela Stephenson een carrière als psycholoog uitbouwde. Richard Curtis leverde een belangrijke bijdrage als schrijver. Helaas is de volledige reeks nooit op dvd uitgebracht, wellicht omdat veel grappen aan de actualiteit van toen gebonden waren. Een van de beste sketches, John McEnroe's Breakfast, is alleen in de compilatie van de jaren '90 te vinden.

Op het einde van de derde aflevering spelen tien pianisten elk met één vinger op hetzelfde instrument. Dat was geen quatre-mains, maar een dix-doigts. In de zesde aflevering zit een tv-debat waarin de Bijbel beschuldigd wordt van plagiaat op Monty Python. Dit eerste seizoen kent z'n hoogtepunten, maar is nog wisselvallig, vooral door de aanwezigheid van de overbodige Chris Langham. Vanaf het tweede seizoen haalden ze een constanter niveau met het vaste team van vier acteurs.

In dit derde seizoen kwamen ze op kruissnelheid met het vaste team van vier acteurs. Gewaagde onderwerpen als werkeloosheid en euthanasie werden niet geschuwd. Ronald Reagan werd voorgesteld als een dummy die zich alles in liet fluisteren door een woordvoerder. Een tv-debat in aflevering 5 verandert compleet van toon wanneer een van de politici doodvalt. Sommige parodieën zijn tijdgebonden, maar dat mag de pret niet drukken.

Deze politieke thriller haalt een deel van z’n spanning uit de bekende ingrediënten: terreurdreiging, machtsspelletjes, spionage en verraad. Een originele draai daaraan geeft het conflict rond energie. Thorium is een radioactief chemisch element dat in Noorwegen ontdekt werd en genoemd naar de god Thor. Het zou een veiliger vorm van kernenergie mogelijk maken en de CO2-uitstoot drastisch beperken. De Russische inmenging maakt deze reeks ontzettend actueel.

Voor extra pigment zorgt de verhouding tussen politiek en media. Journalist Thomas Eriksen is een idealist. De premier daarentegen heeft z'n jeugdige idealen laten varen voor een meer pragmatische politiek, maar daardoor dreigt hij een stroman te worden van het Russische regime. Mensen moeten beslissen waar hun loyaliteit ligt. De mooiste rollen zijn voor Eldar Skar als de veiligheidsman Djupvik en de Litouwse Ingeborga Dapkunaite als de stijfhoofdige Russische ambassadrice Sidorova.

Het regeringsgebouw is eigenlijk van Statoil in Fornebu, nabij Oslo. De constructie met vijf grote, opeengestapelde balken is hypermodern en energie-efficiënt. Een contrast daarmee vormen de besneeuwde berkenbossen. Er is een goed evenwicht tussen dialoog en actie. De snelle montage zorgt voor een hectisch sfeertje met een dosis paranoia.

Drie generaties proberen met elkaar en met zichzelf om te gaan. De oudere koppels doorbreken de vierde muur met wijsheid en relativering. De volwassenen worstelen met persoonlijke en professionele kwesties. Jongeren rebelleren, experimenteren, maken een identiteitscrisis door, ontdekken hun seksualiteit, twijfelen over hun studiekeuze, zijn schoolmoe of verslaafd aan hun smartphone. Het zijn geloofwaardige personages met herkenbare problemen.

Er komen nieuw samengestelde gezinnen in voor. Na een echtbreuk schipperen kinderen heen en weer tussen twee huishoudens. De titel is ironisch, want tussen ouders en pubers kan het botsen. Bracha van Doesburgh speelt een alleenstaande ouder die zodanig haar best doet dat ze overbeschermend dreigt te worden. Andere uitschieters zijn Eva Van der Gucht - een Vlaamse die met een Nederlands accent spreekt - en voormalig Antwerps stadsdichter Ramsey Nasr, maar de hele ensemblecast doet het goed.

Het origineelste aan deze reeks is de locatie in het uiterste noorden van Noorwegen. Dat betekent mooie sneeuwlandschappen en een gevoel van isolement. In een dorp met veel Saami laten mensen hun achterdeur nog open. Noors is de primaire taal, maar er wordt ook Engels en Saami gesproken.

Het is een zoveelste thriller over een seriemoordenaar, waarbij de onbekwame politie er weer als de kippen bij is om de verkeerde te arresteren, maar één individu de zaak op eigen houtje gaat onderzoeken. Hanne Mathisen Haga speelt crimineel psychologe Maja, die vanuit Londen naar haar geboortestreek terugkeert. Zij lijkt wel een kloon van Sofie Gråbøl uit The Killing, inclusief de Scandinavische wollen trui.

Het standpunt van de speurders wordt afgewisseld met dat van de dader en Elle Jannok, een Saami die hij ontvoert. Het is dus geen whodunit, maar wel een kat-en-muisspel en een race tegen de klok. Zo ontstaat er voldoende suspens om te boeien tot het einde.

Geslaagde miniserie over het verzet in de slotfase van de Tweede Wereldoorlog. Een groep Duitsers gevangen nemen was toen misschien niet zo moeilijk, maar daarna begint de ellende, want waar moet je ermee naartoe? Het Limburgse accent en de onopgesmukte stijl geven een geloofwaardig beeld van deze op waarheid berustende verwikkelingen. De Nederlanders worden niet als heiligen neergezet, en de "moffen" niet als stereotiepe schurken. Bij momenten gaat het de filosofische kant op. De omkadering met terugblikkende bejaarden in het heden werkt goed.

Deze hippe tienerserie combineert spanning en mysterie met herkenbare perikelen van adolescenten. Het verleden moet ontsluierd worden rond de vermiste Alison (Sasha Pieterse), die alleen in flashbacks te zien is. In het heden zijn er de boodschappen van “A”, die alwetend en alomtegenwoordig lijkt.

Samen beleven de vier vriendinnen avonturen en conflicten. Afzonderlijk heeft elk van hen haar eigen problemen met relaties, familie en opgroeien. Hannah (Ashley Benson) is opgeklommen van onpopulair meisje tot kern van het coolste kliekje, door haar gewicht, kapsel en kleding te veranderen. Haar vroegere vriendin Mona (Janel Parrish) heeft ze daarbij achtergelaten. Op persoonlijk vlak heeft Aria (Lucy Hale) de boeiendste verhaallijn, rond de verboden relatie met een leraar.

Je kunt gemakkelijk meeleven met de wederwaardigheden in het fictieve Rosewood, Pennsylvania. Erg leuk is de variatie aan locaties en outfits. De eerste twee seizoenen volgen de basisplot van de boekenreeks van Sara Shepard, al zijn er ook grote verschillen. In de latere seizoenen zal de reeks wat ontsporen met vergezochte wendingen. Het kenwijsje van The Pierces treft meteen de juiste sfeer.

Kwissen is een goed onderwerp voor een serie. Het zorgt voor een spelelement en het geeft de vijf hoofdpersonages een doel: het halen van de Superprestige. Alles in lijstjes gieten en van buiten leren - listomanie - kan een obsessie worden. Iemand kan een wandelende encyclopedie worden van triviale feiten, van wist-je-datjes. Een fanatieke kwisser kan autistische trekjes hebben. De vijf hebben ook nog een leven buiten het kwissen. Hun partners, hun privé- en beroepsperikelen, zorgen voor nevenintriges en voor psychologische onderbouwing.

Er zitten enkele flashbacks in verwerkt, met name rond het "paard van Parijs". Het fragment uit de IQ-quiz lijkt echt, maar is geënsceneerd. De stem van Herman Van Molle is erin te horen. In de laatste aflevering heeft deze god der quizmasters een gastrol. Ook de dagdromen van Nick zijn leuke intermezzo's. Tussen de verschillende verhaallijnen wordt soms aan crosscutting gedaan om heen en weer te springen tussen simultane gebeurtenissen. Het speelt zich af in alledaagse milieus: een café, een school, een beschutte werkplaats, een kleine onderneming...

De vijf teamleden zijn goed gecast. Ze hebben een kop die goed bij hun personage past. Bij de vrouwelijke tegenspelers springt Clara Cleymans eruit als de intelligente nymfomane. Ook opvallend is Joy Anna Thielemans, die zich vijf jaar geleden plots uit het publieke leven terugtrok. Bart De Pauw gaf zichzelf de rol van een een arrogante pestkop in een geel trainingspak.

Tijdens de aftiteling is een stadsbeeld van Tienen te zien met de twee middeleeuwse torens. Er komen ook stationsborden in voor van onooglijke Belgische dorpjes. Als afsluiter nog een kwisvraag: Wie zong in 1962 het liedje Kiss Me Quick? Elvis Presley.

Wie binnenkort een medische ingreep moet ondergaan, kan deze ziekenhuisserie beter mijden. Er komen medische wanpraktijken in voor, en ongezonde rivaliteit tussen dokters. De titel (“het rijk”) klinkt ongeveer als “ri-je”. Het vindt plaats in het Rigshospitalet in Kopenhagen. Het is een combinatie van drama en horror met bovennatuurlijke elementen.

Camera- en montagetechnieken worden aangewend om de aanwezigheid van een spook te suggereren. Een groene kleurfilter wijst op de komst van een demon. Het meest angstaanjagend zijn echter niet de bovennatuurlijke schepsels, maar de dokters die hun eigen carrière belangrijker vinden dan het welzijn van de patiënten. Helmer is een Zweedse chirurg die zich superieur waant aan z'n Deense collega's. Krogshøj neemt het tegen hem op, maar hij houdt er ethisch verwerpelijke ideeën op na. Een heerlijk personage is Sigrid Drusse, een hypochonder of een simulante die contact krijgt met geesten.

Twee acteurs met het syndroom van Down geven commentaar als een Grieks koor. Aan het einde van elke aflevering brengt regisseur Lars von Trier een korte nabeschouwing.

Het was een origineel idee om een miniserie rond de Vlaamse Wielerhoogmis te laten draaien. Er is eenheid van tijd, want alles speelt zich af op de dag van de Ronde. De vele simultane verhaallijnen hebben die wielerklassieker als spil. Sommige lijnen tonen de wielerervaring vanuit diverse standpunten: de regiekamer, de journalisten, de podiummeisjes, de V.I.P.'s, de reclamekaravaan, de toeschouwers en de tv-kijkers. Andere lijnen staan verder van de sport: de grasmachine, de Havana en de illegale euthanasie, maar toch is er altijd een link met de wedstrijd. Op die dag lijkt alles rond de Ronde te draaien, al gaat het gewone leven voort.

De grens tussen realiteit en fictie is vaag. Commentatoren spelen zichzelf. In de volgwagens werden camera's geplaatst, zodat je de tactische richtlijnen van de ploegleiders kunt volgen. Echte wedstrijdbeelden worden afgewisseld met de fictie eromheen. Het gaat over de memorabele editie van 2010, toen Cancellara de Muur van Geraardsbergen bestormde.

Het varieert van Vlaamse toilethumor tot zwaarmoedige tragiek. Uiteenlopende personages botsen met elkaar, staan voor een moreel dilemma en maken een evolutie door. Dankzij deze reeks weet ik wat vluchtmisdrijf in het Duits is: Fahrerflucht. Het bekendste citaat luidt: "O'j moe' kakk'n, moe-j' kakk'n!"

Stefaan Degand brak door met deze rol, maar het is een hele ensemblecast. Veel van de bekendste Vlaamse acteurs spelen een knappe rol, te veel om op te noemen, met diverse regionale tongvallen. Je hoeft geen fanatieke wielerliefhebber te zijn om deze reeks te waarderen, want het is vooral een spiegel van de Vlaamse samenleving met al haar kleine en grote conflicten.

Vijf groentjes bij de politie van Toronto worden gevolgd in dit eerste seizoen. Elk heeft z'n eigen persoonlijkheid en aanleg. Er zijn drie grote verhaallijnen: het terreinwerk, het politievak en de privélevens.

Op het terrein bestrijden ze straatcriminaliteit, huiselijk geweld en overlast. Dat levert conflicten, actie en benarde situaties op. Soms wordt het grappig, bijvoorbeeld wanneer zo'n onzekere beginneling een stel zware jongens in de boeien moet slaan. Elke rookie wordt begeleid door een meer ervaren politieofficier. De ene werkt volgens het boekje; de andere volgt z'n intuïtie. Extra spannend wordt het wanneer ze undercover gaan.

De politie wordt sympathiek voorgesteld. Er is weinig corruptie, racisme of onnodig geweld. Het zou bijna een wervingsfilmpje kunnen zijn, al komen ook de harde kanten van het vak naar voren: vermaningen, conflicten tussen collega's, rivaliteit, onderzoekscommissies... Het geeft een vrij realistisch beeld van dit veeleisende maar spannende beroep.

Ook het privéleven van de vijf komt aan bod. Relaties en verliefdheden op het werk zorgen voor de nodige problemen, net als familiekwesties. Andy en Sam lijken voor elkaar voorbestemd, maar ze beginnen allebei een relatie met iemand anders. De mooiste rollen zijn voor Missy Peregrym, Ben Bass en Charlotte Sullivan. Er is een goed evenwicht tussen actie en dialoog.

Favoriete afleveringen: 1, 4, 6.

Deze coproductie van BBC en BRT werd destijds druk bekeken, maar dreigt ten onrechte in vergetelheid te raken. Af en toe is er een zinnetje Nederlands te horen, maar de Franstalige Brusselaars en de Duitsers spreken Engels met een accent, zonder dat dit storend werkt. Later zou dit geparodieerd worden in 'Allo 'Allo! Helaas is de parodie bekender geworden dan het origineel.

Café Le Candide lag aan de Brusselse Grote Markt. Het hoofdkwartier van de Gestapo lag aan de Louizalaan. Veel werkelijke gebeurtenissen lagen aan de basis. De schrijvers hadden een grondige historische kennis van de Bezetting in België. Ze schiepen spannende intriges, levendige dialogen en gelaagde personages die met ethische dilemma's geconfronteerd werden.

Albert doet zich voor als collaborateur, maar z'n café is een dekmantel voor een ontsnappingslijn voor Britse piloten. Via Lisa (codenaam Yvette) en Natalie is er aandacht voor de rol die vrouwen speelden in deze periode. Elke aflevering moeten ze de Duitsers te slim af zijn, met het gevaar ontmaskerd te worden en de onzekerheid over wie je wel of niet kunt vertrouwen. Het verzet, de zwarte markt, communisten, deserteurs, collaborateurs en moffenhoeren komen aan bod. Bij de Duitsers is er een botsing tussen twee stijlen. Sturmbannführer Kessler is de Gestapoleider van de harde lijn; majoor Brandt van de Luftwaffe is diplomatischer en zachtaardiger, maar daardoor soms gevaarlijker.

De acteurs hadden vaak een theaterachtergrond. Uitblinkers zijn onder anderen Juliet Hammond-Hill als serveerster Natalie, Christopher Neame als de Britse gezant Curtis, en Michael Culver als majoor Brandt. Clifford Rose in de rol van de stugge Kessler zou later z'n eigen spin-off krijgen.

In dit tweede seizoen opent Albert de nieuwe Candide, een restaurant op de Brusselse Grote Markt. De dood van Yvette/Lisa is een klap, maar om dat gat op te vullen zijn er voldoende nieuwe personages en gastrollen. Wat het taalgebruik betreft, valt op dat alleen Natalie met een Frans accent spreekt. De Duitse accenten zijn nooit overdreven. Af en toe zijn een paar Nederlandse woorden te horen, bv. wanneer Kessler iemand met meneer aanspreekt. Het woord Boche wordt gebruikt als scheldwoord voor Duitsers.

De oorlog wordt niet voorgesteld als een strijd tussen de goeden en de slechten. Het zijn gelaagde personages met tegenstrijdigheden en innerlijke conflicten. Kessler kan zonder met z’n ogen te knipperen mensen laten folteren, deporteren of executeren, maar in z’n verhouding met “moffenhoer” Marlene toont hij z’n zachte kant. Majoor Brandt is vóór Duitsland, maar tegen de nazi-ideologie. Aan Belgische kant is er een tegenstelling tussen de tactische aanpak van Lifeline en het fanatisme van een communistische verzetsgroep. De vele facetten van de Bezetting zijn zelden zo dramatisch en genuanceerd behandeld.

Ook het derde seizoen behoudt een hoog niveau. Albert en co. worden geconfronteerd met de vroege fase van de repressie, die al begon voordat de oorlog volledig voorbij was.

Het interessantste nieuwe personage is majoor Reinhardt, die wat lijkt op z'n voorganger Brandt en diens dossiers bestudeert. Hij is een soort good cop t.o.v. Kessler als bad cop. Laatstgenoemde is er na vijf jaar nog steeds niet in geslaagd de medewerkers van Lifeline te ontmaskeren, terwijl hij er met z'n neus bovenop zit. Reinhardt zorgt voor een ontluisterende climax in de laatste aflevering. "You're mad, all of you. Stark raving mad!" Ook moffenhoer Madeleine blijft een fascinerend personage, dat een mengeling van sympathie en verontwaardiging opwekt. Deze ietwat vergeten serie heeft de Bezettingsjaren in België op een unieke manier verwerkt.

Deze Japanse miniserie is een knap opgebouwde thriller. De moord op Emili, die als kapstok dient, wordt in elke aflevering uit een verschillend standpunt getoond. In de eerste vier afleveringen staat telkens één vriendin van het slachtoffer centraal, vijftien jaar later als volwassene. In de vijfde aflevering komt de moeder zelf op het voorplan voor de ultieme confrontatie met het verleden.

De rode draad is dat telkens een vrouw wraak neemt op een mishandelende man. De eerste twee afleveringen vond ik de beste, maar het blijft spannend tot het einde, met af en toe een verrassende wending. Het is rustig en stijlvol opgebouwd, met aandacht voor psychologie en een beperkt aantal actiescènes als climax.

Het was een gek idee om een serie te maken over gele tekenfilmfiguren, maar het werkte. De tekenstijl is schetsmatig en onrealistisch, met afwezige haargrenzen en blauwe kapsels.

Tijdens de titelsequentie moet je altijd opletten om de twee veranderende elementen op te merken: het schoolbord en de sofa.

Springfield is een doorsnee stadje met een school, een café en een warenhuis. Het enige bijzondere is de kerncentrale. De grapjes over het gebrek aan veiligheid zijn wellicht geïnspireerd door Tsjernobyl. De Simpsons zijn goedbedoelende losers. Hun zwakheden zijn herkenbaar en wekken sympathie op. Hun buren, de Flanders, lijken veel meer op het Amerikaanse modelgezinnetje, maar net daardoor zijn ze onuitstaanbaar.

Homer Simpson is geen held. Hij is dom, lui en impulsief; heeft een bierbuik en begint al jong te kalen. Bart is een kwajongen. Binnen z'n eigen klas is hij het alfamannetje, maar tegen grotere jongens moet hij het afleggen. Lisa ondervindt dat de slimste van de klas niet populair is. Haar saxofoonspel is een poging om toch cool te zijn en om te ontsnappen in de muziek. Alle kinderen zijn verslaafd aan televisie. The Itchy & Scratchy Show is een parodie op Tom and Jerry met geweld als entertainment. De andere dorpelingen zijn typetjes: de pestkop Nelson, de geldwolf Mr. Burns enz.

Dezelfde acteurs doen verschillende stemmetjes. Dan Castellaneta neemt o.a. Homer, Grampa Simpson en Krusty the Clown voor z'n rekening. Nancy Cartwright doet zowel Bart Simpson als z'n nemesis Nelson Muntz. Na ruim dertig jaar zijn die oude afleveringen nog steeds grappig.

Favoriete afleveringen: 3, 5, 12.

Er zijn een paar veranderingen t.o.v. het eerste seizoen. De titelsequentie werd ingekort opdat er niet weggezapt zou worden. De stem van Homer is wat dieper en grappiger. Hij zegt nu regelmatig "doh!" en er wordt soms "ingezoomd" op z'n voorhoofd terwijl hij hardop nadenkt. Nieuwe personages zijn Kent Brockman, Groundskeeper Willie en Ralph Wiggum, maar die zullen later belangrijker worden.

De Simpsons zijn het best op dreef wanneer de gezinsleden een vruchteloze poging ondernemen om iets te veranderen. Homer wil een betere echtgenoot worden; Marge trekt van leer tegen zinloos geweld op tv; Bart wil beter z'n best doen op school; en Lisa wil volgens de tien geboden leven. Hun machteloosheid maakt hen menselijk.

Favoriete afleveringen: 1, 8, 9, 11, 13.

De oude versie met Romy Schneider gaf een geromantiseerd, familievriendelijk beeld van Elisabeth van Oostenrijk. In deze reeks wordt een donkerder, realistischer beeld geschetst met enkele expliciete scènes. Het blijft fictie, soms zelfs overhellend naar het andere uiterste, maar het geeft een beter beeld van een historische periode.

De keizerin ondertekende haar brieven met Sisi met enkele s. De Zwitserse Dominique Devenport zet haar neer als een rebelse, eigenzinnige persoonlijkheid die seksuele behoeften kent en politieke standpunten inneemt. Frans Jozef I is niet langer de tedere minnaar, maar een harde heerser. De Hongaarse Opstand van 1848 slaat hij hardhandig neer. Wanneer hij het aan de stok krijgt met zowel de tsaar als Napoleon III, dreigt hij tussen twee vuren terecht te komen.

Voor de buitenkant van Schloss Schönbrunn is een kasteel in Letland gebruikt. De weelderige interieurs hebben kandelaars, gordijnen en tapijten met dure stoffen en ornamenten. Kostuums en accessoires zijn historisch verantwoord. Mooie dieren zijn de trakehner, de lipizzaner en de ara. Ondanks alle pracht en praal is deze reeks niet geschikt voor sissies.

In het tweede seizoen gaat het historische gedeelte vooral over het conflict tussen Franz Jozef I en Otto von Bismarck. Wie krijgt de leiding over de Duitstalige landen: Oostenrijk of Pruisen? Wie zou Frankrijk en Hongarije als bondgenoot krijgen? Sisi’s diplomatieke en meertalige kwaliteiten zouden daarin meespelen.

Er zijn historische vrijheden genomen. Sisi heeft nooit cholera gehad. Franz Jozef had geen onwettige dochter genaamd Marie.

Het paard van Sisi symboliseert haar drang naar vrijheid. De ara lijkt op Sisi zelf, want ook zij zit opgesloten in een gouden kooi.

Scandinavië staat bekend om z'n sterke misdaadreeksen, en dit is er weer zo een. Boek en scenario zijn van het echtpaar Börjlind, ook bekend van Beck. De complexe intrige is uitgesmeerd over een volledig seizoen. Er moet flink gegraven worden in het verleden, om een verband te vinden tussen een recente moord en een onopgeloste moord van ruim twintig jaar geleden. Het hoofdgedeelte speelt zich af in Stockholm, maar er zijn ook uitstapjes naar Costa Rica en naar een onherbergzaam eilandje aan de Zweedse westkust.

De hoofdrol is voor Julia Ragnarsson, die al een opvallende nevenrol speelde in het tweede seizoen van The Bridge. Haar helder blauwe ogen stralen verwondering uit, en de ambitie om het mysterie te doorgronden. Het is aannemelijk dat een studente criminologie zich wil verdiepen in een oude zaak waarmee ze een persoonlijke band heeft. Minder geloofwaardig is de dakloze ex-commissaris die toch nog onderzoek voert alsof hij geen andere zorgen heeft. Politiedetective Mette maakt het wel weer realistisch. Het onderzoek leidt naar verschillende milieus, van daklozen en prostituees tot witteboordcriminelen. In een grauwe nevenplot worden kleine jongens misbruikt als ondergrondse kooivechters. De nadruk ligt op ondervragingen, infiltraties en forensisch onderzoek, afgewisseld met een dosis actie en scabreuze details.

1968 was het jaar van de hippies, de Dolle Mina's, de vrije liefde, softdrugs, pacifisme en antikapitalisme. In Ystad, een havenstadje in het zuiden van Zweden, begint Karin haar progressieve en feministische ideeën te verspreiden. Ze protesteert tegen seksisme en traditionele rolpatronen, en pleit voor gelijke kansen, kinderopvang en recht op abortus. Als onderzoeksjournaliste wil ze wantoestanden blootleggen.

Met haar korte haar ziet Mikaela er Knapp en rebels uit. Op haar kamer hangen posters van protestbewegingen. Haar jeugdige idealisme botst op ethische dilemma's. Hoe zit het met de vrije liefde als je iemand op ontrouw betrapt? Kun je een kritisch artikel schrijven over je eigen werkgever? Haar privéleven raakt verstrengeld met haar politieke opvattingen. De tijdgeest is uitstekend weergegeven.

Roald Dahl was de grootmeester van het verhaal met de verrassende wending. Vaak gaat het over iemand die een plannetje beraamt, maar vervolgens het deksel op de neus krijgt. Huwelijken zijn meestal ongelukkig. Er zit verfijnde humor in, maar dikwijls ook een gruwelijk kantje.

Deze tv-adaptaties worden op een droog toontje ingeleid door de schrijver zelf, met de schaduw van het flakkerende haardvuur op z'n gezicht. Wegens het beperkte budget moet je geen visueel spektakel verwachten. Wel zijn er mooie locaties te zien, zoals het zonnige Jamaica in de eerste aflevering. Het zijn sterke vertellingen met spitse dialogen en knappe acteerprestaties.

Dit eerste seizoen bevat meteen enkele hoogtepunten, vooral doordat ze gebaseerd zijn op de originele verhalen uit de jaren '50 en '60. The Landlady zat ook al in Alfred Hitchcock Presents en vertoont gelijkenissen met Psycho. Bekende gezichten zijn John Gielgud, Joseph Cotten, Brian Blessed, José Ferrer, Susan George, Joan Collins, Wendy Hiller en Pamela Stephenson. Het muziekje van Ron Grainer zou uit een draaiorgel kunnen komen van een straatartiest die verhalen vertelt.

Top 5 van beste afleveringen:

1. Lamb to the Slaughter

2. The Man From the South

3. Mrs. Bixby and the Colonel's Coat

4. William and Mary

5. A Dip in the Pool

In deze ecologische thriller wordt spanning gecombineerd met actuele thema's. Het speelt zich af op Groenland, maar is in IJsland gefilmd. Er zitten mooie beelden in met sneeuw en ijs. Groene en Groenlandse politici worden geconfronteerd met een dilemma tussen ecologie en economie.

De hoofdpersonages zijn twee moedige vrouwen. Elsa Engström, de Zweedse minister van Buitenlandse Zaken, wil een internationaal klimaatakkoord goedgekeurd krijgen. Liv, een agente van de Deense staatsveiligheid, raakt erbij betrokken wanneer haar partner gegijzeld wordt. Ondanks haar zwangerschap trekt ze zelf naar Groenland.

Nevenpersonages zijn politici, zakenlui, politiemensen en gewone inwoners van Groenland. In sommige scènes wordt er Groenlands gesproken. Bijkomende conflicten zijn de Groenlandse onafhankelijkheidsdrang en de spanning met Rusland. Het blijft boeien tot het einde en het ecologische thema wordt grondig uitgewerkt.

Eerst en vooral verdient de afdeling make-up een compliment, want ze zijn erin geslaagd Kenneth Branagh op Boris Johnson te doen lijken. Zelfs z'n postapocalyptische kapsel hebben ze goed gekregen. De acteur heeft zich de spreektrant, de maniertjes en de logge bewegingen eigen gemaakt.

Boris Johnson was de olifant in de porseleinwinkel van de Britse politiek. Hij deed ondiplomatische uitspraken, had een eigengereide stijl en gewaagde humor. Hij was ook een intellectueel die boeken schreef en Shakespeare citeerde.

De reeks blijft dicht bij de nieuwsfeiten. Het gaat vooral over de coronacrisis. De Britten namen minder strakke maatregelen dan andere landen, om de economie te ontzien. We zien Boris handen schudden terwijl dat al verboden was. Hij werd zelf zwaar ziek. De stukken in bejaardentehuizen en ziekenhuizen halen het tempo er wel wat uit. Andere aspecten van z'n politieke carrière hadden wat meer aan bod mogen komen.

Dit rechtbankdrama bouwt voort op de traditie van Beschuldigde Sta Op en Hof van Assisen, maar breidt dat gegeven uit door ook een aantal juryleden en nabestaanden buiten de rechtbank te volgen. Het resultaat is een verweving van drie verhaalstrengen: de assisenzaak, de privélevens en de flashbacks.

Elke aflevering volgt hetzelfde patroon. Als titel dienen de voornamen van één of twee getuigen die aan de beurt komen; bij de laatste aflevering zijn het de voornamen van de twee slachtoffers. Het centrale gedeelte speelt zich in de rechtbank af, met al dan niet betrouwbare getuigen, advocatenretoriek en het beraadslagen van de jury. De omkadering onderbouwt de personages met hun uiteenlopende karakters en problemen. Elke aflevering eindigt met een korte, onthullende flashback. De echte ontknoping komt pas na de uitspraak, vijf minuten voor het einde van de laatste aflevering. Het vergt aandacht om alle verhaallijnen en aanwijzingen goed te volgen.

Josse De Pauw als sluwe, ervaren verdediger doet met z'n wijde, witte baard aan advocaat Piet Van Eeckhaut denken. Er zijn veel mooie rollen, o.a. voor Charlotte De Bruyne, Johan Heldenbergh en de twee Maaikes, maar ook voor een hoop minder bekende acteurs. Het is een goed voorbeeld van een ensemblecast.

De inhoud roept vragen op over de werking van justitie en politie. Is een volksjury beter en democratischer dan drie beroepsrechters? Deontologische fouten komen aan bod. De politie komt er het slechtste uit, want een grondiger huiszoeking bij Frie had cruciaal materieel bewijs op kunnen leveren. Het is een realistisch misdaaddrama met sterke dialogen en veel aandacht voor de psychologische kant.

Deze surrealistisch getinte reeks begint als een breed uitgesponnen moordmysterie. Via getuigenissen, dagboekfragmenten en video's wordt gegraven in het verleden van Laura Palmer, die je aanstaart vanop die foto. Via dromen en hallucinaties sluipen paranormale fenomenen het verhaal binnen. Dit zijn geen loze hersenspinsels, maar contacten met een hogere realiteit. Groteske figuren spreken in orakelstijl.

In Twin Peaks, Washington verblijven nogal wat excentriekelingen. FBI-agent Dale Cooper, keurig gekleed met een likje gel in de haren, toont evenveel interesse voor koffie, donuts en Tibetaans boeddhisme als voor aanwijzingen in de moordzaak. Vrienden van het slachtoffer trekken op eigen houtje op onderzoek uit, met name Audrey en Donna. Voor een komische noot zorgen de fratsen van Lucy, de receptioniste met het hoge stemmetje.

Sommige dingen komen in paren voor: twee dagboeken, twee boekhoudingen, twee helften van een medaillon, de Double R, en Maddy als dubbelganger van Laura Palmer. Dingen die je in paren zou verwachten, komen dan weer in enkelvoud voor: één arm of één oog. Er zitten verwijzingen in naar literatuur. De cliffhanger op het einde van het eerste seizoen is een knipoog naar Dallas.

Het is een topcast, met als uitschieters Kyle MacLachlan, Sherilyn Fenn, Piper Laurie en dwergacteur Michael J. Anderson. Regisseur David Lynch gaf zichzelf ook een rolletje. Op visueel vlak zijn er clair-obscureffecten en en felrode tinten. De muziek van Angelo Badalamenti versterkt de mysterieuze sfeer.

Dit seizoen valt in twee stukken uiteen. De eerste negen afleveringen vormen de adembenemende conclusie van het eerste seizoen, met als hoofdthema de moord op Laura Palmer. De volgende dertien afleveringen gaan een heel andere kant op.

Het wordt één grote strijd tussen licht en duisternis. Dat contrast wordt opgewekt met stroboscoopeffecten en een zaklantaarn in de nacht. Dale Cooper en Windom Earle zijn elkaars tegenpool, de witte en de zwarte koning in het schaakspel. De finale in de Rode Kamer is surrealistisch als een droom, met dubbelgangers en veranderende gezichten.

Er zitten humoristische wendingen in. De missverkiezing heeft de minst objectieve jury sinds de heksenprocessen van Salem. Er zijn gevallen van meervoudige persoonlijkheid en tijdelijke zinsverbijstering. Eten, planten en dieren spelen een centrale rol. De tweede helft van het seizoen is iets wisselvalliger, maar haalt toch nog steeds een hoog niveau.

Upstairs, Downstairs gaat over het klassedenken in een typisch huishouden in het edwardiaanse Londen. Op basis van geboorterecht bevindt de ene klasse zich letterlijk en figuurlijk op een hoger niveau dan de andere. De bovenklasse heeft betere kleren, meubels en vrijetijdsbestedingen. Ook hun sociolect is verschillend: het verfijnde Britse accent van de leisure class tegenover het platte accent van de working class.

Dat onderscheid wordt meteen duidelijk in de openingsscène, wanneer een sollicitante van de hoofd- naar de dienstingang verwezen wordt. Voor Clémence/Sarah is een job als ondermeid de manier om aan armoede te ontsnappen: elke dag eten en een dak boven haar hoofd. Ze ontdekt dat ook binnen het rijk der bedienden een strakke hiërarchie bestaat. Onderaan staat de scullery maid; aan de top staat butler Hudson. Hij is een soort kampioen in de tweede klasse, die despotisch regeert op de benedenverdieping, maar zich nederig plooit voor z'n "beteren".

In de volgende afleveringen komt het gezin Bellamy meer op de voorgrond. Ook zij blijken gevangenen van de fatsoensnormen en de etiquette. Hun wereld is een schouwtoneel, waarin iedereen de rol speelt die door de maatschappij wordt voorgeschreven. Af en toe voelt iemand de behoefte om uit die rol te stappen: de echtgenoot die tegen een wetsvoorstel van de tory's wil stemmen, de echtgenote die een affaire heeft, de rebellerende dochter die bevriend raakt met een groep linkse kunstenaars... Dat leidt tot roddels en een schandaal, dat vervolgens in de doofpot gestopt dient te worden, waarna het leven weer z'n oude gangetje kan gaan.

Het is een geslaagd tijdsbeeld van een vergane periode. De mooiste rollen zijn voor Pauline Collins, Gordon Jackson, Nicola Pagett en Jean Marsh - een van de bedenkers van de serie. De dialogen van onder anderen Fay Weldon laten de personages met elkaar botsen op een welvoeglijke manier. Favoriete afleveringen: 1, 7, 12.

Dit vierde seizoen speelt zich af tijdens de Eerste Wereldoorlog, wat gelegenheid biedt voor historische gebeurtenissen op de achtergrond. Londen wordt gebombardeerd, jonge mannen trekken naar het front, vrouwen werken vrijwillig als verpleegster, de Spaanse griep maakt slachtoffers. Politici als David Lloyd George en Edward Carson worden genoemd. In de eerste aflevering zitten Waalse vluchtelingen, maar die worden gespeeld door Britse acteurs.

Het blijft merkwaardig dat ze voor een Schotse butler gekozen hebben, maar Gordon Jackson speelt die rol schitterend. Sommige personages uit het eerste seizoen zijn vervangen: dochter Elizabeth door inwonende nicht Georgina; meid Sarah door meid Daisy. Liefdes, ziektes en sterfgevallen zorgen voor het nodige materiaal bij beide klassen.

Favoriete afleveringen: 4, 9.

Het laatste seizoen is een van de beste. In de jaren '20 traden nieuwe uitvindingen het dagelijkse leven binnen: auto, vliegtuig, radio, grammofoon... De charleston was een rage. Er waren echter ook sociale en economische problemen: stakingen en de Wall Street Crash.

Bij de familie Bellamy in Belgravia hebben al deze ontwikkelingen hun invloed. Georgina kleedt zich modieus als een flapper, en laat één haarlok over haar voorhoofd vallen. Familiale en amoureuze ontwikkelingen houden de gang erin, maar er zijn ook ziektes en sterfgevallen. Na de hartaanval van Hudson - schitterend geacteerd! - komen Mrs Bridges en Ruby wat meer op de voorgrond, wat aanleiding geeft tot grappige en pijnlijke dialogen met taalfouten en platte accenten. Het blijft bijzonder dat het leven door de ogen van twee verschillende standen getoond wordt. Een gouvernante bevindt zich ergens tussen die twee standen in. Er zijn wat meer buitenopnames, met mooie beelden van Schotland en een nachtelijke joyride. Drie decennia Britse geschiedenis zijn op een unieke manier in een aangrijpende reeks verwerkt. Als kijker krijg je nostalgie naar een periode van vóór je geboorte.

Favoriete afleveringen: 5, 9, 10, 14.

Dit is een zogenaamde dramedy - een drama met komische elementen. Inhoudelijk lijkt het op een koningsdrama. In plaats van een vorst met een eigen land gaat het om een kleine zelfstandige met een eigen zaak, maar de de strijd om macht en opvolging zijn vergelijkbaar. De geheimen van de slager en het verleden van z’n teruggekeerde zoon zorgen voor de nodige conflicten.

Voor de komische kant zorgen vooral de nevenpersonages. Beenhouwer Vangenechten en z’n vrouw zijn personages van vlees en bloed, maar sommige buurtbewoners zijn meer typetjes: de plezante maar bemoeizieke Herman, de schoolmeesterachtige schoonbroer Maurice en de autistische zoon Luc. Grappig zijn de scènes met het hondje, de overdreven reacties op incidenten, de gevatte uitspraken en de bijnaam Bospoeper.

Er hangt een volks sfeertje, met streekaccenten, roddels en plaatselijke schandaaltjes, passend bij een provinciestadje in de Kempen. De naam van de gemeente wordt niet genoemd, maar het is opgenomen in Dessel, Mol en Retie. Enkele van de betere Vlaamse acteurs zijn hier aan het werk. Tom Van Dyck schreef het scenario samen met Michiel Devlieger - beter bekend als presentator. Het resultaat is licht verteerbaar, doch niet geschikt voor vegetariërs.

In de eerste aflevering is Witse nog maar hoofdinspecteur in een andere politiezone. Pas in de tweede aflevering wordt hij commissaris in Halle. Vanaf dan komen de vaste nevenpersonages erbij: de sympathieke Dimitri, de onuitstaanbare Van Deun en het "IJskonijn", gespeeld door Tine Van den Brande. Inge Paulussen zou er pas later bij komen, maar heeft in de zesde aflevering een gastrol als iemand anders. Andere gastrollen zijn er voor Wim Willaert, Marc Van Eeghem, Nand Buyl, Marie Vinck en andere bekenden.

Witse is nors en nukkig aan de buitenkant, maar zeer gedreven om misdaden op te lossen. Aan administratie heeft hij een hekel; met collega's en oversten ligt hij vaak overhoop. Ook z'n privéleven is geen feest.

De intriges zitten degelijk ineen. Het gaat om het ontmaskeren van de moordenaar, maar vooral ook om de verschillende milieus: van duivenmelkers en schippers tot zakenlui en kunstenaars. De tussentaal - geen Standaardnederlands maar ook geen dialect - komt natuurlijk over. Het niveau is hetzelfde als vergelijkbare buitenlandse series. Het kenwijsje met de mondharmonica zet de juiste sfeer.

Favoriete afleveringen: 2, 6, 7, 8.

Het monster van Loch Ness bestaat. De Yeti en Bigfoot bestaan. UFO-meldingen berusten op waarheid. Er is buitenaards leven aanwezig op deze planeet. Dit wordt allemaal geheim gehouden door de overheid.

Als je al het bovenstaande gelooft, ben je een wappie of een conspiracy nut. Als het niet allemaal waar is, dan levert het toch een hoop materiaal op voor een boeiende tv-serie.

Elke aflevering moeten Mulder en Scully een mysterie ontsluieren. Ze bekijken dit op een verschillende manier. Hij gelooft in moeilijk te verklaren fenomenen; zij heeft een sceptische houding. Toch worden ze een hecht team. De twee hoofdrolspelers doen het uitstekend: de keurig geklede David Duchovny en Gillian Anderson met de doordringende blauwe ogen.

Ze krijgen te maken met UFO’s, buitenaards leven, transmutatie en telekinese. Informatie hierover vinden ze in geheime FBI-dossiers. Er wordt getornd aan de grenzen van wat wetenschappelijk verantwoord is. Sinds Einsteins relativiteitstheorie worden tijd en ruimte op een andere manier bekeken. De tweelingparadox wordt vermeld in de pilootaflevering. Technisch is het knap uitgevoerd, met een goede afwisseling tussen dialoog en actie. Tempo en sfeer zitten goed in een reeks die wetenschap en fantasie combineert.

Dit is een schoolvoorbeeld van Britse humor en politieke satire. Visueel stelt het weinig voor; het zijn pratende mannen in een tv-studio. Dat wordt gecompenseerd door de briljante dialogen. De schrijvers waren op de hoogte van het reilen en zeilen van de Britse politiek. Ze parafraseerden Shakespeare, Oscar Wilde en Winston Churchill.

Jim Hacker is minister van Ambtenarenzaken, een kafkaïaans bolwerk van bureaucratie. Hij is de politiek in gegaan met idealistische voornemens, maar wanneer het om stemmen in zijn kieskring gaat, moeten die wijken voor opportunisme. Soms bereidt hij een eloquente redevoering voor in de stijl van een groot staatsman, om het gekonkelfoes achter de schermen te verdoezelen. Zijn beloften over open bestuur doen denken aan de open debatcultuur van Guy Verhofstadt. Soms imiteert de werkelijkheid de fictie.

De antagonist is Sir Humphrey, met onberispelijk Brits accent vertolkt door Nigel Hawthorne. Hij is permanent secretary, wat ze in België een kabinetschef noemen, of in Nederland een secretaris-generaal. Hij ziet de civil service (ambtenarij) als een doel op zich, en ministers als marionetten of uithangborden.

In elke aflevering spreekt Sir Humphrey in ijltempo één zin uit die, om het kernachtig te beschrijven, gekenmerkt wordt door het veelvuldige gebruik van wat een taalpurist aan zou duiden als overbodige woorden en omslachtige formuleringen, wat steevast en zonder uitzondering resulteert in een onnodig lange frase die bij toehoorders in het algemeen en bij Jim Hacker in het bijzonder tot een toestand van verwarring leidt, wat inhoudt dat de minister als gevolg van de ondoorzichtige woordenbrij geen benul meer heeft wat de kern van de aan de orde zijnde zaak is en waarover het dus eigenlijk gaat.

De historische situering maakt deze reeks bijzonder. Het is een parodie op Upstairs, Downstairs en een satire op het Britse klassedenken. In het Londense herenhuis tijdens het interbellum kent iedereen z'n plaats. Tussen het adellijke gezin en de bedienden bevindt zich een glazen wand. Ook tussen de personeelsleden onderling heerst een strakke hiërarchie, met bovenaan de butler en onderaan de scullery maid. De bedienden spreken met een plat accent, verschillend van het aristocratische Engels van hun meerderen.

Beneden draait het rond de bekokstoofde plannetjes van de zwaarlijvige butler; boven rond de afwijkende seksuele voorkeuren van de gezinsleden. Schandaaltjes dienen toegedekt te worden: Lord Meldrews overspelige relatie, Teddy's obsessie voor dienstmeisjes en Cissy's geaardheid. Zij was baanbrekend als het eerste lesbische personage in een sitcom.

Mode en interieurs van de jaren 1920 zijn goed nagedaan. Tot de toenmalige cultuur behoorden het dadaïsme en de charleston. Vroege auto's en radio's waren moderne technologie. Sociopolitieke thema's zijn de nasleep van de Grote Oorlog, de kolonisatie en de arbeidersstakingen. Lord Meldrew en livreiknecht James willen het klassesysteem in stand houden; Cissy en Stokes rebelleren ertegen.

Het is niet de bekendste sitcom van Perry & Croft, maar wel hun beste. Typerend zijn de catchphrases (Least said, soonest mended!) en stereotiepe handelingen, zoals met eten gooien. Paul Shane en Su Pollard blinken uit als de louche butler en de naïeve huismeid. Dit is Britse humor op z'n best.

Deze komische serie was destijds razend populair. Toch had ik dit eerste seizoen nog nooit gezien. Dr. Van der Ploeg was blijkbaar weduwe, maar begint in de eerste aflevering een vaste relatie met Dr. Lansberg, gespeeld door de magere, goedlachse Manfred de Graaf. Hun sociaal geëngageerde dochter Nancy (Renée Soutendijk) woont nog thuis in de eerste twee seizoenen. Dat geeft aanleiding tot de behandeling van actuele thema's als woningnood, vrouwenemancipatie en dierenrechten. Ondanks de problemen die aan bod komen, hangt er een optimistisch sfeertje.

Carry Tefsen zal voor eeuwig vereenzelvigd blijven met huishoudster Mien Dobbelsteen. Deze flapuit werd het populairste personage. Een deel van de humor zit in de manier waarop zij woorden verhaspelt en overal commentaar op geeft. Haar man Koos (John Leddy) is brave volksmens. Het is geen standenmaatschappij; arts en huishoudster gaan op vriendschappelijke voet met elkaar om. Piet Hendriks heeft een grappige bijrol als het mannetje dat altijd in de wachtkamer zit, terwijl hij er nochtans niet ziek uitziet.

Af en toe is er een buitenscène, maar het grootste deel is opgenomen in een tv-studio met een beperkt aantal decors. Typisch jaren '80 zijn aerobics en cassettebandjes. Dialogen en personages zijn goed uitgewerkt. Je hoort een lachend en applaudisserend publiek. Het jazzy kenwijsje van Ruud Bos blijft leuk.

Favoriete afleveringen: 1, 4, 6.

Al die superhelden van tegenwoordig vervallen in het niets in vergelijking met Zorro. Eerst was het een avonturenroman, dan een stripreeks, dan een film, en dan een tv-serie. Guy Williams was ideaal voor de rol. Hij had het voorkomen van een Latijnse gentilhombre en de nodige behendigheid. Zorro is sluw als een vos (el zorro) en onverslaanbaar in het schermen. Dit gaat terug op de populaire swashbucklers van vóór 1940. Z’n paard Tornado is razendsnel. Z'n ware identiteit komt niet aan het licht, hoewel het eigenlijk overduidelijk is.

Het speelt zich af in de jaren 1820 in Los Angeles, toen Californië nog een Spaanse kolonie was. Zorro is de held die opkomt voor het onderdrukte volk. De Katholieke Kerk staat aan de goede kant. Monastario is de stereotiepe, lompe slechterik. Sergeant Garcia zorgt voor een komische noot. De gebarentaal van Bernardo voegt iets visueels toe, net als de hacienda en de Z van Zorro. Er waren veel buitenopnames en goed geënsceneerde gevechten en ontsnappingen. De reeks was in zwart-wit, maar werd later ook ingekleurd. Het is begrijpelijk dat dit destijds heel wat jongeren aan de buis gekluisterd hield, om nog te zwijgen van de vele imitaties en parodieën.

Net wanneer je denkt dat het iets te veel een formule dreigt te worden, wordt Zorro interessant gehouden met enkele verhaalbogen gespreid over meerdere afleveringen, telkens rond een nieuw personage: een liefdesrivaal, een excentrieke oom of een Spaans tienermeisje op zoek naar haar vader. Vooral Annette Funicello, een lieveling van Walt Disney, blinkt uit in die laatste rol. Voor afwisseling zorgt ook de verplaatsing van de actie van Los Angeles naar het meer noordelijke Monterrey in de eerste helft van dit seizoen.

Guy Williams spreekt wat lager en met een minder nadrukkelijk accent. Hij schakelt vloeiend over van een galante scène naar een intens, goed gechoregrafeerd degengevecht. Gene Sheldon laat opnieuw z'n meesterschap als pantomimespeler zien. Heel geloofwaardig is het allemaal niet, maar wel stijlvol en geestig escapisme.