Opinions

Deze reeks had alle typische ingrediënten van een populaire sitcom uit die periode: een tv-studio met vast decor, een hoog tempo en een lachband. Het huwelijk werd niet getoond tijdens de romantiek van de wittebroodsweken, maar na zestien jaar sleur. Het centrale conflict was de tegenstelling tussen man en vrouw. Hij was van Mars; zij van Venus.

Al Bundy is een typische Amerikaanse echtgenoot: cynisch en ongemanierd. Z'n grootste levensvreugde is naar sport kijken op televisie met een zak chips en een blik bier. Peggy kijkt liever naar Oprah, is te lui om het huishouden te doen en verlangt nog naar romantiek. Al fantaseert over jongere vrouwen, maar als het erop aankomt, blijft hij trouw. Ondanks hun eeuwige geruzie hebben ze een hechte band.

De buren zijn pas één jaar getrouwd en hebben nog veel te leren. Marcy is een rabiate feministe die haar echtgenoot wil kneden tot "de Nieuwe Man". Steve ligt onder de sloef, en probeert z'n lagere instincten te onderdrukken. In z'n dialogen met Al krijgt hij les in overlevingsstrategieën bij huwelijksconflicten. De kinderen hebben nog niet zo'n grote rol als in latere seizoenen, maar hebben toch al enkele grappige scènes. Frank Sinatra's liedje over echtelijk geluk krijgt een ironische ondertoon.

Favoriete afleveringen: 2, 6, 8.

Dit is een zeldzaam voorbeeld van een sitcom die beter geworden is met de jaren. In de eerste seizoenen waren er ook al goede scripts, maar nu zijn de acteurs beter op elkaar ingespeeld, spontaner, brutaler, vrijer, met wat improvisatie erbij. De kinderen zijn grappiger nu ze wat ouder zijn.

De twee echtparen zijn elkaars tegendeel. Al heeft de mentaliteit van een holbewoner; Marcy is een rabiate feministe. Peggy en Jefferson zijn de partners die op hun kosten leven. De voornaamste interesses van Al zijn de drie b’s: bier, borsten en balsporten.

Ook tussen Bud en Kelly bestaat een tegenstelling. Hij heeft boekenkennis, maar weinig succes bij het andere geslacht; bij haar is dat net omgekeerd. Kelly heeft kenmerken van het domme blondje, maar vertoont eilandjes van intelligentie en weet met haar straatwijsheid toch haar zin te krijgen.

Er zijn scabreuze grappen over seks en over de verschillen tussen mannen en vrouwen. No Ma'am wil terugkeren naar het prefemenistische tijdperk. De nieuwe winkelassistent Aaron is nog jong en naïef, maar krijgt levenslessen van de cynische Al. Gastrolletjes zijn er voor Jerry Springer en Gary Coleman (Arnold).

Favoriete afleveringen: 1, 3, 6, 8, 14, 16, 18, 26.

The Mary Tyler Moore Show was een vrij brave sitcom met af en toe een slinkse toespeling. Als onafhankelijke vrijgezel van in de dertig ging het hoofdpersonage Mary Richards tegen de traditionele rolpatronen in. Een harde carrièrevrouw kun je haar nochtans niet noemen, want ze begaat blunders en pleegt privételefoontjes tijdens diensturen.

Zij is netjes en georganiseerd; haar bovenbuurvrouw Rhoda chaotisch en impulsief. Toch ontwikkelt zich een hechte vriendschap tussen hen. Mary’s baas Lou Grant wordt geïntroduceerd als een dikke, norse brombeer, maar gaandeweg komen z’n charme en z’n bevlogenheid als nieuwsmaker naar boven. Andere nevenpersonages blijven helaas eendimensionaal.

Het speelt zich af in Minneapolis, maar het overgrote deel is opgenomen in een tv-studio in Los Angeles. Een leuk detail in de kantoorruimte zijn de zes klokken die de tijd aangeven in zes verschillende tijdzones. Maar liefst drie spin-offs zouden hieruit voorkomen: Rhoda, Phyllis en vooral Lou Grant.

Favoriete afleveringen: 1, 7, 18.

Dankzij deze advocatenserie werd Andy Griffith jarenlang een vertrouwd gezicht in miljoenen huishoudens. De afleveringen volgen een vast stramien. Het begint met de moord, waarbij de dader soms herkenbaar in beeld komt, maar niet altijd. Matlock verdedigt steevast een cliënt die ten onrechte verdacht wordt. De voorgevel van het gerechtsgebouw van Atlanta wordt regelmatig getoond.

Op vlak van geloofwaardigheid scoort Matlock laag. Met uitzondering van een paar zaken uit een ver verleden wint hij altijd. Van procedurefouten trekt hij zich weinig aan. Hij brengt nieuw bewijsmateriaal aan zonder toestemming van de rechter. "Objection!" werd een populaire frase. Realisme is ondergeschikt aan het entertainmentgehalte. Expliciete scènes en grof taalgebruik komen weinig voor, want het moest geschikt zijn voor primetimetelevisie.

Kwaliteit zit in dialogen, suspens, bewijsvoering, psychologie en humor. Ben Matlock draagt een lichtblauw pak en heeft een gemoedelijke stijl. Terwijl hij banjo speelt, rumineert hij over de zaak. Tijdens de ondervraging van een getuige pakt hij uit met een coup de théâtre om de waarheid aan het licht te brengen.

In dit eerste seizoen wordt hij bijgestaan door twee vaste helpers. De Afro-Amerikaanse privédetective Tyler Hudson (Kene Holliday) gaat al eens undercover en heeft regelmatig een actiescène. Dochter Charlene Matlock (Linda Purl) assisteert, maar zou spijtig genoeg slechts één seizoen meedraaien. Bekende gastacteurs zijn onder anderen Dick Van Dyke, José Ferrer, Robert Walden en Piper Laurie, maar ook minder bekende namen zetten knappe rollen neer.

Favoriete afleveringen: 1, 2, 7, 10, 13, 17.

Essie Davis speelt met overgave de rol van Miss Phryne ("Fraini") Fisher, een privédetective die haar bevallige neus graag in politiezaken steekt. Ze is geboren in Australië, maar woonde jarenlang in Engeland. Met haar geërfde titel sluit ze aan bij de traditie van de gentleman-detective, maar dan in een vrouwelijke variant. Voor haar tijd heeft ze erg progressieve ideeën. Ze is onstuimig en onconventioneel.

De situering in Melbourne in 1928 is zeer geslaagd. Phryne's bobkapsel in de stijl van Louise Brooks zal wel een pruik zijn. Kleren, accessoires en interieur horen bij de mode van die tijd, net als de muziek: charleston, tango enz. Haar auto is een rode Hispano-Suiza. Een stoomtrein en zo'n ouderwets vliegtuig komen ook langs. De oceaanreus in het begin van de eerste aflevering is computeranimatie.

De terugkerende personages zijn goed gekozen. Inspecteur Robinson vindt Phryne eerst een bemoeial, maar gaat haar geleidelijk aan waarderen. De katholieke Dot en brigadier Collins voegen een romantisch verhaallijntje toe. Verschillende sociale milieus komen aan bod, bv. betogende dokwerkers en zionisten. Het zijn pure whodunits, met enkele onvermijdelijke clichés van het genre, maar erg leuk om mee te raden. De humor en het vlotte tempo maken het licht verteerbaar. Door liefhebbers van klassieke detectiveseries zal dit zeker gesmaakt worden.

Monty Python bracht een nieuw soort humor op televisie, wars van alle conventies en opvattingen over doelgroepen, welvoeglijkheid en moraal. Typisch aan de Britse humor is dat ze totale nonsens kunnen verkondigen met een uitgestreken gezicht. Ze konden iemand doodschieten of van een hoog gebouw zien vallen zonder een spoor van emotie te tonen. Hun intellectuele achtergrond blijkt uit het gebruik van Kandinsky, Attila de Hun en andere historische en artistieke figuren, maar dan in compleet kolderieke situaties. Ze bespotten de BBC door het verwerken van citaten van programmadirecteurs, maar ook de stem des volks aan de hand van lezersbrieven of de mening van de man in de straat. Er wordt gelachen met Nixon en andere zaken uit de actualiteit. De sketches draaien rond absurde dialogen en typetjes, maar er zitten ook puur visuele grappen in. Een terugkerend element is het gewicht van zestien ton.

John Cleese speelt vaak irritante types die uit de hoogte doen. In Self Defense Against Fresh Fruit is hij de schreeuwende gezaghebber, mogelijk geïnspireerd door een leraar lichamelijke opvoeding. Met z'n langwerpige lichaamsbouw kan hij slungelachtige bewegingen maken. Eric Idle is het meer volkse type. Hoewel hij van Noord-Engeland is, spreekt hij dikwijls met een Cockney accent. In Working-Class Playwright speelt hij een mijnwerker die vervreemd is van z'n culturele vader - een omkering van de gebruikelijke situatie. Michael Palin speelt graag de overenthousiaste naïeveling, of het brave burgermannetje dat van een meer opwindend leven droomt. In Vocational Guidance Counselor speelt hij een boekhouder die leeuwentemmer wil worden. The Lumberjack Song is dan weer een komisch liedje. Graham Chapman speelt verwaande types die geen kritiek dulden. Terry Jones, de minst grappige, speelt verwijfde types en travestierollen. Terry Gilliam, de enige Amerikaan in het gezelschap, zorgt voor de animatie. Z'n stijl is surrealistisch, met invloed van Dalí en Magritte.

And now for something completely different...

Monty Python bracht een nieuw soort humor op televisie, wars van alle conventies en opvattingen over doelgroepen, welvoeglijkheid en moraal. Typisch aan de Britse humor is dat ze totale nonsens kunnen verkondigen met een uitgestreken gezicht. Enzovoort...

Het tweede seizoen begint grandioos. In de eerste aflevering zit de legendarische sketch The Ministry of Silly Walks, een nonsensicale combinatie van fysieke komedie, verbale humor en politieke satire. Dat iemand subsidies aanvraagt voor iets compleet onzinnigs, zal wel een steek onder water zijn. De tweede aflevering The Spanish Inquisition is meer opgevat als een geheel met een rode draad. Ironisch is dat tegen het einde iedereen de Spaanse Inquisitie verwacht - die met veel vertoon binnenvalt maar vervolgens aan het stuntelen gaat.

Er wordt gelachen met politiek, religie, televisie, literatuur en de verontwaardigde vox populi. Opmerkelijk is dat Margaret Thatcher al bespot werd in 1970. Ze wijken bewust af van traditionele komedie door geen punchline te gebruiken, of door die te verzwijgen. Typisch voor hun Britse humor is dat de acteurs een onverstoorde gezichtsuitdrukking behouden terwijl er om hen heen allerlei rampen plaatsgrijpen. Er zit ook metafictie in, wanneer ze bijvoorbeeld de vierde muur doorbreken om uit te leggen dat het allemaal in scène gezet is, of de aftiteling voorlezen.

Toch wordt het vanaf de derde aflevering wat wisselvallig. De travestiekluchten en de seksistische grappen zijn flauw, maar meteen daarna komt er dan weer een briljante vondst. Beethoven zit op een lachwekkende manier z'n vijfde symfonie te componeren, maar wordt daarbij gestoord door een stofzuiger - een kanjer van een anachronisme. Nog een knappe aflevering is How Not to Be Seen. Deze reeks verlegde de grenzen van welk soort humor op tv kon.