Opinions

In plaats van de ideale gezinnetjes die al te vaak het scherm teisteren, krijgen we hier een niet te best functionerend gezin voorgeschoteld. De zoon is een luie krent met een gebrek aan sociale vaardigheden. De pater familias stelt zich op als een autoritaire figuur met conservatieve waarden, maar hij wordt niet ernstig genomen. Zijn vrouw is nog de meest stabiele, maar dat is niet moeilijk. Het leidt tot kolderieke situaties en geruzie om pietluttigheden. De grappigste momenten zijn wanneer Abel zich in het toilet opsluit met de televisie, en het autoportier dat eraf gaat door een lantaarnpaal. Soms komt het op het randje van slapstick, maar er zit ook een ernstige ondertoon in. Veel mensen zitten vast in een zinloze situatie en weten niet wat ze met hun leven aan moeten.

Ook visueel zitten er originele momenten in, zoals die roltrap vanuit een schuine camerapositie, waarop de mensen naar voren lijken te leunen. Ja, dit is een van de beste Nederlandse komedies.

In het eerste deel zitten drie verhaallijnen verweven. In het heden vertelt César z’n herinneringen aan een psychiater. In het verleden zitten de gebeurtenissen rond het ongeval. Daartussen zitten korte droomfragmenten verwerkt, variërend van nachtmerrie tot wensdroom. De titel is het terugkerende zinnetje waarmee hij uit z’n slaap gewekt wordt. Voor het complexe vervolg zijn twee verklaringen mogelijk.

VERKLARING 1: Na drieënvijftig minuten ontwaakt César op straat. Al wat vanaf dan gebeurt, vindt enkel in z’n bewustzijn plaats, wanneer hij honderdachtenveertig jaar na z’n zelfmoord ontdooid is in het cryonismecentrum.

VERKLARING 2: César is gek. Het gesprek met de psychiater vindt echt plaats. Er is geen ongeval gebeurd; z'n gezicht is niet verminkt. Hij heeft Sofia vermoord. Zij zag eruit als Najwa Nimri. Penélope Cruz speelt een personage dat slechts in z'n verwarde geest bestaat.

Het masker is een centraal motief. In psychologische zin draagt César in het begin het masker van de populaire playboy, en laat hij pas later z’n ware, verminkte gelaat zien. Het is de omgekeerde versie van La Belle et la Bête. Met het masker op z’n achterhoofd krijgt hij een januskop die tegelijk naar het verleden en naar de toekomst kijkt. De twee vrouwen wisselen van gezicht. Penélope Cruz speelt een levend standbeeld met een geschminkt pantomimemasker.

Stilistisch valt het contrast op tussen de donkere scènes in de gevangenis en het felle zonlicht in het park, alsof hij zich het ene moment in de hel en dan in de hemel bevindt. Het letterlijke hoogtepunt vindt plaats op de Torre Picasso - destijds het hoogste gebouw in Madrid. Deze wolkenkrabber wordt eerst in kikkerperspectief getoond om de hoogte te benadrukken; daarna in vogelperspectief om het gevoel van hoogtevrees op te roepen.

Regisseur Alejandro Amenábar heeft een cameo na zesenveertig minuten in de badkamer. Fraaie rollen zijn er voor een getormenteerde Noriega, een beeldschone Cruz en een mesjogge Nimri.

Dit script was het debuut van Kurt Luedtke, die als voormalig journalist het krantenwereldje goed kende. Er zijn genoeg voorbeelden van mensen van wie de carrière bergaf ging nadat hun reputatie beklad werd in de media, zonder dat ze officieel van iets beschuldigd werden. Journaliste Megan Carter (Sally Field) komt voor het dilemma te staan of ze insinuaties over ondernemer Michael Gallagher (Paul Newman) al dan niet moet publiceren. Wanneer ze dat doet, na uitgebreid overleg met een jurist en haar hoofdredacteur, zijn de gevolgen nauwelijks te overzien.

Een tweede thema is de normvervaging bij justitie. Procureur-generaal Elliott Rosen (Bob Balaban) creëert bewust een lek over Gallagher. Het voorval waarbij een dossier "toevallig" blijft rondslingeren in een kamer met een journalist is volgens Luedtke echt gebeurd.

Een derde thema is het taboe rond abortus in katholieke middens, toen nog meer dan nu. Dit is op een slimme manier in de plot geïntegreerd.

Sally Field speelt een van haar beste rollen, fragiel maar gedreven. De rol van Paul Newman, de zoon van een maffioso, was oorspronkelijk voor Al Pacino bedoeld. Toen deze niet kon, hebben ze de Italiaans klinkende naam veranderd in Gallagher.

Een detail voor muggenzifters: als je de dvd op pauze zet op het moment dat een krantenartikel in close-up komt, zie je dat dezelfde alinea, die niets met het onderwerp te maken heeft, meermaals gebruikt wordt.

In 1983 werd een jonge vrouw in Massachusetts slachtoffer van een groepsverkrachting. Het proces dat daarop volgde, kreeg heel veel media-aandacht in de VS. Er waren protesten en een grote petitie van mensen die de schuld gaven aan het slachtoffer. Daartegenover stonden feministen die strenge straffen eisten. Vier van de zes daders kregen een gevangenisstraf.

Deze feiten vormden de inspiratie voor The Accused, maar veel dingen zijn veranderd. De locatie is verplaatst naar Washington D.C., al vonden de opnamen in Vancouver plaats. Het echte slachtoffer, Cheryl Araujo, had twee kinderen, bleef sukkelen met een alcoholprobleem, en verongelukte een paar jaar later met de auto. In deze fictieve versie krijg je een beeld van een vrouw die er sterker uitkomt.

Voor Jodie Foster was dit de perfecte gelegenheid om te bewijzen dat ze ook als volwassen actrice hoge ogen kon gooien. Ze zet Sarah niet neer als een communiezieltje, maar als iemand die een verandering ondergaat. In het begin is ze zwak en kwetsbaar. Ze gebruikt alcohol en marihuana, en komt zwaar gehavend uit het incident. Wanneer ze echter haar eigen haar knipt voor de spiegel, beslist ze om haar leven terug in handen te nemen en niet meer met zich te laten sollen. Ze straalt woede uit, maar ook innerlijke kracht.

Ook Kelly McGillis speelt een sterke rol als de zelfzekere, geëmancipeerde advocate - een kruising tussen Christine Mussche en Alicia Florrick. Eerst gooit ze het nog op een akkoordje, maar uiteindelijk wil ook zij het onderste uit de kan halen.

Het was een goede keuze om de gebeurtenissen niet chronologisch te vertellen, want dan zou de dramatische climax in het eerste kwartier gezeten hebben. Bovendien laat het een beetje mysterie rond de vraag welke versie het dichtst bij de waarheid zat. Uit de flashback blijkt dat Sarah een kort rokje droeg en uitdagend danste, maar het punt is net dat zoiets nooit een verantwoording kan zijn voor verkrachting. Dit is een aanrader, voor de benadering van dit zwaarwichtige thema en voor de intense acteerprestatie van Jodie Foster.

Sir Robin of Locksley evolueerde in de loop der eeuwen van schelm naar heroïsche vrijheidsstrijder. Lady Marion komt uit het Franse toneelstuk Le Jeu de Robin et Marion; het conflict tussen Normandiërs en Saksen komt vooral uit Ivanhoe van Walter Scott. Errol Flynn geeft een speels, jongensachtig karakter aan Robbin' Hoodlum. Basil Rathbone kon ontzettend gemeen kijken. Olivia de Havilland, inmiddels bijna honderdenvier, had de meest betoverende glimlach in Hollywood en donkere, mysterieuze ogen. Voor haar close-ups met Errol Flynn stond ze op een krukje, zodat ze plots tot aan z'n wenkbrauwen kwam. De Merry Men voegen humor toe, met name Little John, die de simpele kracht van een knuppel verkiest boven een verfijnde schermtechniek. De acteurs zijn Brits, ook al is het in Californië opgenomen. Claude Rains gebruikt het amusante scheldwoord nincompoops.

Het was een van de eerste grote producties in Technicolor. Vooral de kleuren rood en groen zijn nadrukkelijk aanwezig. Robin Hood wordt traditioneel voorgesteld in Lincolngroen, de kleur van het bos. Sir Guy en de Normandiërs dragen meestal rood. Wanneer prins John een beker rode wijn omverstoot, is dat een voorafspiegeling van het bloed dat zal vloeien. Het gefonkel van smaragden en robijnen bevestigt de twee dominante kleuren.

Wanneer tijdens een actiescène iemand alleen met z'n achterhoofd in beeld komt, kun je ervan uitgaan dat dat een stuntman is. Wanneer ze getroffen worden door een speer, dragen ze vaak een borstplaatje. Een andere techniek was dat de speer uit de borst getrokken werd, waarna die beelden achterstevoren afgespeeld werden. Een mooi moment is wanneer alleen de schaduw getoond wordt van de schermende Robin en Sir Guy. Boogschutter Howard Hill gebruikte een extra grote bamboepijl om de pijl van Elwen te splijten - een rol die hij zelf speelde.

Speren en zwaarden staan symbool voor mannelijkheid en heldendom. Lady Marian komt daarentegen in beeld met een kelk of een gouden kistje, holle voorwerpen als symbool voor vrouwelijkheid en mysterie. Koning Richard Leeuwenhart draagt een gouden leeuw op de borst; Sir Guy een griffioen of misvormde leeuw. De ridders van Richard dragen het rode kruis van de Tempeliers. Er zijn samengestelde beelden met achtergrondprojectie en een geschilderd kasteel. Componist Korngold gebruikte een grootschalig symfonisch orkest met koperblazers voor de heroïsche scènes, strijkers voor de romantische scènes en een wals tijdens het feest. Historisch correct zal het allemaal niet zijn, maar wel heerlijk escapisme met actie, vermommingen, humor, romantiek en goed ogende acteurs.

De titel komt van een lied van de Schotse dichter Robert Burns. Het gaat over een onmogelijke liefde en de confrontatie tussen twee culturen in hetzelfde land. Zoals gewoonlijk bij Ken Loach is dit in een zeer realistische stijl gemaakt. De acteurs kennen slechts een deel van het script op voorhand. Vooral Eva Birthistle speelt een mooie rol. Zij moet de strijd aangaan met conservatieve opvattingen in beide milieus. Er zit ook een komische scène in die wat aan Laurel en Hardy doet denken, met die piano die de trap op moet. Je gaat gemakkelijk meeleven met de twee hoofdpersonages, die voor een dilemma geplaatst worden: rebelleren of toch maar conformeren aan de verwachtingen van je omgeving?

John Pielmeier bewerkte zijn eigen toneelstuk over een babymoord in een klooster tot een filmscript. Het was losjes gebaseerd op waargebeurde feiten.

Drie actrices op dreef spelen drie sterke personages. Alle drie zijn ze katholiek opgevoed, maar onder invloed van hun verleden hebben ze een verschillende geloofsopvatting. Gerechtspsychiater Martha Livingston (Jane Fonda) is afvallig en zoekt een rationele verklaring voor de zwangerschap van Agnes. Moeder-overste Miriam Ruth (Anne Bancroft) wil in mirakels geloven ondanks haar twijfels. Agnes zelf (Meg Tilly) gelooft onvoorwaardelijk, neigend naar godsdienstwaanzin.

De combinatie van een detectiveachtige verhaallijn met het geloofsvraagstuk is gedurfd. Er blijkt een rationele verklaring mogelijk te zijn - een landarbeider heeft Agnes zwanger gemaakt - maar toch laat Pielmeier een kleine opening voor wie per se in een miraculeuze verklaring wil geloven.

In een standenmaatschappij zijn er strakke regels over welk gedrag passend is voor welke sociale klasse. Kleding en juwelen bepalen of iemand eruitziet als een gravin of als een dienstmeid. Hier proberen oplichters op listige wijze binnen te dringen in de hogere kringen. Seksuele afwijkingen leggen de onderliggende drijfveer van personages bloot. Ze moeten kiezen tussen rede en passie: conformeren aan het opgelegde rolpatroon of hun innerlijke verlangens volgen. De maatschappelijke regels zijn door mannen geschreven, en de vrouwen komen hiertegen in opstand. De hand van Sarah Waters blijft herkenbaar, ook al is haar roman verplaatst van het victoriaanse Engeland naar Korea tijdens de Japanse bezetting.

De intrige kent meerdere verrassende wendingen, volgens het principe "wie laatst lacht, best lacht." Flashbacks en afwisselende vertelstandpunten verduidelijken de ware toedracht. Dezelfde gebeurtenis wordt soms tweemaal getoond uit een verschillend perspectief. Er zit afwisseling in de locaties: van een boevenhol naar een adellijk huishouden; van het natuurgroen naar een donkere slaapkamer, waar geheimen verborgen bleven achter schuifdeuren. Tekeningen, regen en een kerselaar zijn visuele elementen, net als de suggestieve gelaatsuitdrukkingen.

Het begint als een klassieke thriller, met een driehoeksverhouding die leidt tot een moord op de echtgenoot. Seki is echter geen femme fatale, maar een onderdanige vrouw die verscheurd raakt tussen plicht en passie. Sommige scènes zijn vrij expliciet, al valt dat naar huidige normen nogal mee. Een mooi beeld is wanneer ze het lijk in een put dumpen, getoond vanuit de diepte. Het grote keerpunt is wanneer de echtgenoot terugkeert als spook. Hij is helemaal wit, drinkt nog steeds sake en trekt nog steeds z’n riksja voort. Een dramatisch hoogtepunt is wanneer een hysterische Seki haar huis in brand steekt.

Op het einde van de negentiende eeuw leefden de gewone Japanners nog als pachter van een lap grond. De akkers en het omringende bos waren eigendom van een meester. De seizoenen wisselen elkaar af, met getsjirp van krekels, gezoem van muggen, natte herfstbladeren en een sneeuwstorm. De muziek van Toru Takemitsu draagt bij aan de spookachtige sfeer met een combinatie van traditionele Japanse invloed en moderne, schrille dissonanten.

In z'n latere jaren heeft Louis de Funès nog enkele van z'n betere komedies gemaakt. Hij was wat minder driftig, maar had een assortiment aan gebaartjes en een grappige mimiek. Z'n tegenspeler is Coluche, een van die Franse acteurs met slechts één naam. Het is een confrontatie tussen twee komieken van een verschillende generatie en met een verschillende stijl. Claude Gensac hebben ze ouder gemaakt met een grijze pruik.

De parodie op het toekennen van de Michelinsterren geeft aanleiding tot verschillende soorten humor. De grote kleine komiek parodieert de wijnproevers met hun maniertjes en hun elitaristische trekjes. Het geeft aanleiding tot vermommingen, travestie, misverstanden en bedrog. Er zijn ook scènes met slapstick, fysieke komedie en achtervolgingen. De satire op de industriële voedselproductie van Tricatel heeft ook een ernstig kantje. Wat zit er in ons voedsel? Denk aan dioxine- en andere crisissen die zouden volgen.

Duchemin regeert z'n omgeving als een kleine Napoleon. Z'n onzekere zoon durft niet openlijk voor zichzelf op te komen, met een dubbelleven tot gevolg. Het verdriet van een clown is hier van toepassing. Het leidt allemaal naar een climax in de fabriek en een afrekening in de tv-studio. Het hoge tempo, de afwisseling en de vrolijke muziek geven vaart aan deze onderhoudende komedie.

Hoewel dit tot het rampengenre behoort, ligt de nadruk op de personages en de dialogen. Het is een ensemblecast met verschillende verhaallijnen die dooreen geweven worden. Dean Martin en Burt Lancaster zitten allebei verwikkeld in een driehoeksverhouding. Voor de komische kant zorgt de Helen Hayes, als de gewiekste bejaarde die steeds trucjes bedenkt om als blinde passagier aan boord te raken. De spanning komt via de passagier met een bom in z'n koffertje. Deze ontploft pas een halfuur voor het einde. Dat gedeelte zorgt voor een climax, maar de kwaliteit zit vooral in de sterke rolverdeling, de uitdieping van de personages en hun onderlinge confrontaties.

Kurosawa heeft z'n best gedaan om het negentiende-eeuwse ziekenhuis authentiek te doen ogen. Met primitieve middelen moesten dokters en patiënten beproevingen doorstaan. Het is een strijd om noodlijdenden een menswaardig bestaan te laten kennen, met name het meisje dat uit het bordeel gered wordt. Roodbaard blijkt uiteindelijk een ervaren, wijze dokter die één woedeuitbarsting kent. Een beklijvende scène is wanneer die krankzinnige patiënte Dr. Noboru met een haarspeld dood probeert te steken. Het Japanse bijgeloof komt aan bod wanneer ze in die waterput schreeuwen. De camera zinkt dan af om hen in spiegelbeeld te tonen. Het toont de machteloosheid van de mens aan in kwesties van leven en dood.

Terwijl andere jongeren zich bezighouden met het consumeren van lysergeenzuurdi-ethylamide of zich neervlijen op przewalskipaarden, wordt Akeelah getraind voor een spellingwedstrijd. Deze spelling bees zijn een begrip in de V.S. In 1995 was het beslissende woord xanthosis. Het niveau voor die leeftijd is uitzonderlijk. De druk waaronder die kinderen komen te staan, kan op het randje van het onverantwoorde zijn. A Boy Named Charlie Brown (1969) behandelde hetzelfde onderwerp. Terecht beklemtonen ze dat leren spellen niet enkel een kwestie is van woordenlijsten blokken, maar ook van inzicht in de etymologie.

Het is straf hoe goed sommige kindacteurs zjn. De twaalfjarige Keke Palmer laat spontaniteit, aplomb en natuurtalent zien. Laurence Fishburne en Angela Bassett worden herenigd. Behalve over een wedstrijd gaat het ook over menselijke relaties. Beproefde middelen worden uit de kast gehaald om het meeslepend en ontroerend te maken. Het werkt. Een aanrader voor de jeugd, maar ook genietbaar voor volwassenen.

Vanaf de late jaren ‘80 kende Disney een heropleving, met deze vrije bewerking van een sprookje van Duizend-en-een-nacht als een van de hoogtepunten. Oriëntaalse clichés werden aangewend: een fakir op een nagelbed, een zwaardslikker, een bazaar en een harem. Opvallend zijn de heldere lijnen en kleuren, de hagelwitte tanden, de blinkende juwelen, en spectaculaire scènes met veel beweging.

De drie belangrijkste menselijke personages - Aladdin, Jasmine en Jafar - hebben een dierlijke metgezel. Deze dieren hebben menselijke eigenschappen, leven mee en zorgen voor een komische noot. Hetzelfde geldt voor het vliegende tapijt. De goede personages dragen meestal blauw en wit; de slechteriken rood en zwart. Goed en kwaad worden ook vertegenwoordigd door twee metalen attributen: de wonderlamp en de slangvormige staf van Jafar, de boosaardige raadgever met het demonische uiterlijk. Jasmine is de mooiste van alle Disneyprinsessen, en ze speelt een actievere rol dan haar voorgangsters. Voor humor zorgt vooral de Geest met z’n vele gedaanteverwisselingen.

Een leger aan medewerkers was nodig om tot een indrukwekkend visueel resultaat te komen. Alle fases werden doorlopen, met vroege schetsen, storyboards en livesessies. De dialogen werden opgenomen voordat de beelden bestonden, met een improviserende Robin Williams die heel wat stemmetjes en imitaties in z’n rol van Geest verwerkte.

Het is een musical in animatievorm, met een vlotte afwisseling tussen dialogen en passende liedjes. De muziek van Alan Menken zorgt afwisselend voor oriëntalisme, humor en romantiek. Bij elke liefdesscène klinkt het thema van A Whole New World, het duet waarvan de beste versie pas tijdens de aftiteling te horen is, gezongen door Peabo Bryson en Regina Belle. Hoewel voor kinderen bedoeld, blijft vooral de originele Engelstalige versie ook heel leuk voor volwassenen.

Het komt traag op gang, maar uiteindelijk wordt het een innemend portret van de groeiende band tussen twee verworpenen die toevallig met elkaar opgezadeld zitten. Er zijn kleine twistgesprekken, ze maken elkaar verwijten, nemen geen blad voor de mond, maar uiteindelijk domineren de mooie momenten, zoals het en-toen-en-toen-verhaaltje voor het slapengaan. Een zonderling moment is wanneer hij met enkele minuten vertraging op een opmerking van haar reageert, in de scène met de jukebox.

Ze zijn op zoek naar iemand, maar het onderweg zijn wordt algauw belangrijker dan het doel. Er is een variatie aan transportmiddelen. Groot is het contrast tussen New York, met z'n wolkenkrabbers en de architectuur van Frank Lloyd Wright, en het Ruhrgebied, met z'n bouwvallige volkshuisjes. Leuk is dat er wat Nederlands in gesproken wordt. In Amsterdam leest Alice De Klankentapper van Suske en Wiske.

Ze acteren naturel, hij wat vadsig, zij recht voor de raap. Het is opmerkelijk dat zo'n klein meisje zo'n rol perfect kan spelen. Een leuk nevenrolletje is er voor Hans Hirschmüller als politieman. Even vreesde ik dat ze het als kidnapping zouden beschouwen, maar die kant gaat het gelukkig niet op.

Het is een moderne versie van de Odyssee, een sombere versie van het één jaar oudere Paper Moon, een realistische versie van Alice in Wonderland. Foto's zitten erin verwerkt, met de bedenking dat er altijd een verschil is met de realitieit.

Dit geeft een vlijmend beeld van het theatermilieu met z'n divagedrag, z'n naijver en z'n bekokstoofde intriges. De kijker wordt binnengeleid door twee figuren die van aan de zijlijn observeren: een columnist (George Sanders) en een schrijversvrouw (Celeste Holm). Hun voice-over is nergens overbodig, maar biedt een originele invalshoek met scherpzinnige opmerkingen. In gedachten is Addison DeWitt voortdurend z'n column aan het schrijven. De strakke dramatische opbouw begint met de ontknoping. Dan toont een reeks flashbacks hoe het zover heeft kunnen komen. Op het einde wordt de cirkel rondgemaakt.

Bette Davis speelt de rol van haar leven. De ingrediënten van haar cynische blik zijn make-up, lage oogleden en veel zichtbaar oogwit. Haar stem was enigszins beschadigd, maar die rauwe klank past bij haar personage. Margo Channing is een theatrale persoonlijkheid die altijd acteert, of het nu op of naast het podium is. Ze is bang dat een jongere actrice haar plaats in wil nemen, en die angst blijkt terecht. Eve (Anne Baxter) evolueert van haar grootste fan tot haar vervangster. Met haar fluwelen stem en ingestudeerde charme vormt ze het tegendeel van Margot.

Een leuk nevenrolletje is er voor Marilyn Monroe. Ze is getypecast als het domme blondje, maar met een beperkt aantal zinnetjes weet ze toch de aandacht naar zich toe te trekken. Kwatongen beweren dat ze haar tekst niet kon onthouden. George Sanders, Marilyn Monroe en Barbara Bates (Phoebe in de slotscène) pleegden alle drie zelfmoord.

De koningin der figuranten heeft hier haar glansrol. Bess Flowers, die in een recordaantal klassiekers meespeelt, zit in het begin naast de juryvoorzitter. Kort voor het einde heeft ze zowaar een zinnetje tekst.

Ook de visuele stijl mag er wezen. De kostuums en decoratie zijn fraai. Bette Davis besliste zelf om de jurk van Edith Head rond haar schouders te laten zakken. Er werd wat afgerookt in die tijd. Davis wordt vaak omgeven door een rookwolk. Celeste Holm rookt zelfs in bed. Als dandy heeft George Sanders steeds z'n sigarettenhouder bij. In het restaurant tikt hij per ongeluk z'n sigaret eruit. Verder werd er veel gebruik gemaakt van lampen en spiegels. Op het einde is het spiegelbeeld van een crewlid te zien in een spiegel, maar dat is een schoonheidsfoutje.

All About Eve verdient z'n status van klassieker wegens het vernuftige script, de eminente acteerprestaties, de satirische kijk op het theatermilieu en de stijlvolle uitwerking.

I had that, and mash, and like... green cauliflower stuff.

Realistisch portret van drie probleemgezinnen uit de arbeidersklasse. Ze zijn niet extreem arm, maar werken deeltijds of zonder vast contract in slecht betaalde jobs. Een deel van hun problemen hebben ze aan zichzelf te wijten: ongezond eten, alcoholisme, luiheid...

Je krijgt sympathie voor de personages ondanks hun stommiteiten. Het enige echt onsympathieke personage is Jason, die Donna zwanger maakt maar dan niet de verantwoordelijkheid op zich wil nemen. De hartaanval van Rory is een climax die zijn gezinsleden bijeenbrengt met wat vage beloften en goede voornemens. Rory leert zelfs broccoli eten - "groene bloemkool".

Eén aspect is niet echt realistisch: dat er zoveel ernstige gesprekken zijn. In werkelijkheid praten mensen vooral over voetbal, het weer en roddels, maar ja, twee uur geklets over koetjes en kalfjes zou maar vervelend zijn.

Carl Bernstein en Bob Woodward zijn de geschiedenis in gegaan als de ultieme onderzoeksjournalisten. Ze hadden een verschillende achtergrond, maar waren gedreven door een gemeenschappelijk doel: het onthullen van de waarheid. Het vergt wel wat kennis om alles te kunnen volgen; sommige namen die toen vaak in het nieuws zaten, klinken nu niet meer bekend.

Redford en Hoffman hebben zich erg ingewerkt in hun rol door zich in het onderwerp te verdiepen en enkele maanden op een krantenredactie rond te hangen. Ze hebben de echte journalisten leren kennen. Ze zijn goed op elkaar ingespeeld; onderbreken elkaar en vullen elkaars zinnen aan. Mooie nevenrollen zijn er voor Jason Robards als de kritische redacteur en voor Jane Alexander als de boekhouder die met het dilemma worstelt of ze al dan niet zal praten.

De focus ligt op de dialogen, maar de cinematografie van Gordon Willis mag er ook zijn. Er is een tegenstelling tussen de zakelijke en fel belichte redactie en de donkere, paranoïde sfeer van de ondergrondse parkeerplaats.

De top van de Republikeinse Partij bestond destijds uit een bende schurken, maar een paar dappere verslaggevers hadden de moed en het doorzettingsvermogen om hen aan de kaak te stellen. Vandaag zou zoiets wellicht niet meer mogelijk zijn. Kranten staan onder druk om winst te maken en politici te vriend te houden, waardoor dit soort onderzoeksjournalistiek dreigt te verdwijnen.

De Spaanse film kent na 1990 een bloeiperiode met regisseurs als Pedro Almodovar en deze Julio Medem. Het is een mooi voorbeeld van hoe je een verhaal kunt vertellen met sprongen in de tijd. Er zijn allerlei verbanden, dingen die terugkeren: de naam Otto, het beroep piloot enz. Het gebruik van palindroomnamen kwam al voor in "De ontdekking van de hemel", maar dat kan toeval zijn.

De kindacteurs zijn verrassend goed. Medem zei daarover dat dat het moeilijkste aspect was bij het maken van de film, maar dat hij tevreden is over het resultaat.

Het centrale motief is de cirkel, ook al in de titel. Het hoofdpersonage probeert een cirkel rond te maken door zijn jeugdliefde terug te vinden.

Het einde vind ik zeer sterk, juist omdat het afwijkt van de gedwongen happy ends in Hollywood. De acteur heeft tijdens de opnames trouwens urenlang in die boom gehangen. In het begin vond hij het leuk, maar na een tijdje begon alles pijn te doen.

Het begint als Natural Born Killers meets de gebroeders Grimm, met veel actie. Dan dreigt het stil te vallen wanneer ze opgesloten zitten, maar dat wordt tegengegaan door de flashbacks waarin duidelijk gemaakt wordt wat de aanleiding was van hun daden. Het laatste bedrijf is weer dynamisch, met een achtervolging.

De jongen heeft zich laten manipuleren door het meisje. Toen hun gijzelnemer zich teder begon te gedragen, deed dat me denken aan dat beeld van Saddam Hoessein met een kind op z'n schoot. Het thema van de onderdrukte seksuele geaardheid komt wel vaker voor bij Ozon.

De cyclus van de vier seizoenen is de kapstok waaraan jeugdherinneringen opgehangen worden. In de lente zweven zaadpluisjes door de lucht; in de zomer is er zon, zee en azuurblauwe lucht; in de herfst zijn er mist, kale bomen en dorre bladeren; in de winter is er sneeuw. Daarmee hangen de levensfases samen: de jeugd van de scholieren in de lente; een seniele bejaarde in de herfst; ziekte en dood in de winter. Op het einde herbegint de cyclus met nieuwe zaadpluisjes en een huwelijk.

De titel is afgeleid uit het dialect van Emilia-Romagna, de regio waar Fellini zelf opgroeide in de jaren '30. Hij putte uit z'n jeugdherinneringen, maar echt autobiografisch is het niet. In tegenstelling tot de regisseur is Titta enig kind en zoon van een bouwmeester. Dit centrale personage is vooral waarnemer. In een opeenvolging van nostalgische herinneringen wordt hij omringd door excentrieke familieleden, klasgenoten, leraars en dorpsfiguren. De plaatselijke schone Gradisca valt op door de felrode kleur in al haar scènes. De kolossale tabakverkoopster wekt de eerste lustgevoelens op bij de puber. Op de achtergrond vinden historische gebeurtenissen plaats, met name de opkomst van het fascisme. Amerikaanse cinema is ook aanwezig: er zijn affiches met onder anderen Laurel en Hardy, en de bruidegom wordt Gary Cooper genoemd. De jurist doorbreekt de vierde muur als expert in de lokale geschiedenis.

Nino Rota gebruikt twee terugkerende thema's: het dalende hoofdthema en het luchtige melodietje dat de kapper op z'n dwarsfluit speelt. De begeleiding heeft het karakter van circusmuziek, omdat Fellini het leven zag als een circus of een bonte stoet met knotsgekke figuren.

In een buitenwijk of "Suburbia" staan veel jonge woonhuizen die nogal op elkaar lijken. De voortuintjes met keurig gesnoeide rozelaars en een wit tuinhek staan voor een veilig, burgerlijk leventje. De bewoners zijn tweeverdieners die het behoorlijk voor mekaar hebben. Achter de façade van het glimlachende modelgezinnetje kan echter wrevel schuilgaan. Er is veel sleur en weinig passie; kleine ongenoegens en ruzietjes stapelen zich op.

De voice-over van Kevin Spacey omkadert het verhaal een jaar later vanuit het hiernamaals. Het wordt dus een kroniek van een aangekondigde dood. De chronologie wordt doorbroken door Lesters dagdromen en door de videofragmenten van een voyeur. De climax kent crosscutting tussen simultane gebeurtenissen.

De personages zijn gelaagd en ondergaan een verandering. Ze hebben hun eigenaardigheden en herkenbare eigenschappen. Lester begint als cynicus, maar komt in z'n midlifecrisis terecht; Carolyn gelooft in zelfhulpboeken en positief denken; de kolonel is een rechtse zak. Ze komen tot inzicht, of slaan juist helemaal door.

De dialogen zijn spitsvondig, met enkele sterke one-liners. (I wanna look good naked!) Erg leuk zijn de gesprekken van de twee vroegwijze tienermeisjes, met de nodige leugentjes, overdrijvingen en stopwoordjes. De acteurs geven iets komisch aan hun rol, zonder er typetjes van te maken.

Vloeiende camerabewegingen, heldere lijnen en kleuren kenmerken de visuele stijl. De rozenblaadjes symboliseren de oplaaiende passie. Een vondst is het plastic zakje dat danst in de wind, dat illustreert hoe schoonheid in alledaagse dingen kan liggen. De muziek van Thomas Newman gebruikt speelse ritmes en de warme klanken van een marimba.

De titel van deze verzameling kortfilms is ironisch, want het gaat over het tijdperk Ceausescu. Het zijn sterke verhalen, betrouwbaar of niet, over gewone mensen onder een dictatuur. Ze worden met humor en een zweem van nostalgie verteld.

De legende van de fotograaf steekt de draak met de "objectieve" verslaggeving onder een autoritair regime, waarin de leider geïdealiseerd voorgesteld wordt. Ik dacht dat ze de foto zo zouden bewerken dat Ceausecu een kop groter leek dan Giscard d'Estaing, maar de echte ontknoping is leuker.

De legende van de luchtverkopers is grappig, maar tegelijk is het pijnlijk dat jonge, gezonde, getalenteerde mensen hun toevlucht moesten nemen tot dat soort oplichterij.

Drie zussen staan op een verschillende manier in het leven: de huisvrouw Ana, de carrièrevrouw Rosa an de losbol Cristina. Toch hebben ze iets gemeenschappelijk: ze zijn alle drie ontevreden. Ze worstelen met de zinloosheid van het leven en met de onstabiliteit van relaties. Dat levert enkele grappige scènes op, maar ook pijnlijke en droevige situaties. Het gaat heen en weer tussen licht verteerbare en zwaarwichtige momenten. Pillen, alcohol en het Madrileense uitgaansleven zijn drie manieren om tijdelijk in een roes terecht te komen. De drie zussen maken een evolutie door.

Vooral Pilar Pinzano blinkt uit als Cristina, maar ook Guillaume Depardieu - de zoon van - is te zien als haar Franse minnaar. Bus- en autoritten, danspartijen en heftige ruzies geven er vaart aan, maar er zijn ook ingetogen momenten.

Dit rechtbankdrama geeft een realistische inkijk in het verloop van een strafzaak in het algemeen en de retorische opbouw van de verdediging on het bijzonder. Het is gebaseerd op een boek van John D. Voelker, die zelf advocaat van de verdediging was in een gelijkaardige rechtszaak.

James Stewart is op dreef als Paul Biegler, de bevlogen pleiter die alle finesses van het vak kent. Hij beseft dat er een subtiel verschil is tussen de realiteit en de juridische waarheid. Deze realiteit wordt ten dele in het midden gelaten, want bij afwezigheid van flashbacks weten we niet in hoeverre de verdachte en de getuigen de waarheid spreken. Biegler vraagt z'n cliënt niet te liegen, maar wel de feiten te benaderen vanuit de invalshoek die een kans geeft op vrijspraak. Belangrijk is welke indruk het echtpaar op de jury maakt. Buiten de rechtbank krijgen we Manion te zien als een jaloerse, opvliegende echtgenoot; en z'n vrouw als een flirtende levensgenieter. In de rechtbank zien we een zedig geklede vrouw en een gedecoreerde oorlogsveteraan.

Essentieel is de voorbereiding, waarin ze oude rechtszaken uitpluizen op zoek naar een precedent. Dit leidt tot een verdediging op basis van "onweerstaanbare drang" - een dubieus begrip waarmee onder anderen Jef Vermassen cliënten heeft vrijgepleit, wat soms aanleiding gaf tot verhitte discussies. Een arsenaal aan advocatentrucs komt aan bod, ook van de kant van de aanklager. Zo belemmert George C. Scott het zicht van James Stewart. Woorden met verschillende connotaties worden gebruikt om op het gevoel van de jury in te spelen. Een prowl is iets anders dan een walk. Biegler gebruikt een vishaak als bladwijzer, wetende dat de rechter een hobbyvisser is.

De nadruk ligt heel erg op de dialogen, maar om wat afwisseling te brengen is er de openingssequentie van Saul Bass en de muziek van Duke Ellington, die zelfs een bijrolletje heeft. Dit helpt om de tijdgeest en de sfeer op te roepen van die rokerige herberg waar de misdaad plaatsvond.

Voor een protest tegen racisme is 1948 verrassend vroeg. Pedro Infante speelt de Latijnse charmeur. Emilia Guiú speelt de vrouw van gemengde afkomst die uit sociaal-economische overwegingen voor blank moest doorgaan. In Mexico had de katholieke priester een groot moreel gezag, wat blijkt uit de biechtscène van de bejaarde kindermeid. Het dramatische hoogtepunt is wanneer het donkere kindje haar gezicht met talkpoeder inwrijft in de hoop aanvaard te worden.

Pedro Infante zingt zelf het liedje met de gelijknamige titel ("zwarte engeltjes"). Een Venezolaans gedicht werd op muziek gezet door de Mexicaan Maciste. Het geheel is een mengeling van Latijnse passie, melodrama en sociaal statement.

De platgedrukte kop van James Cagney maakte hem geschikt voor gangsterrollen. Humphrey Bogart speelde in z’n vroege periode vaak een criminele bijrol, hier een advocaat met banden in de onderwereld. Ann Sheridan speelt Laury, de enige die Rocky aanvaardt zoals hij is zonder bang van hem te zijn. De titel slaat op de Dead End Kids, die in verschillende Warnerproducties meespeelden, maar ook op de openingsscènes met Rocky als jonge (b)engel. Destijds was er veel discussie over de vraag of gangsters op het witte doek niet te veel sympathie opwekten. Daarom moest Pat O’Brien erbij gehaald worden als jeugdvriend, priester en sociale hervormer. Hun gesprek in Sing Sing is even intens als de climax met de revolverschoten.

Cagney heeft een stoere lichaamshouding en praat snel. In het taalgebruik zitten slangwoorden, amerikanismen en typische uitdrukkingen van de jaren ‘30. Een fin is een vijfdollarbiljet. We’re in the big chips, glad rags and big bozo zijn andere voorbeelden. Vroege noirelementen zijn schaduw, rook en spiegelbeelden. Krantenartikels zitten er vaak in gemonteerd om de publieke versie van de feiten weer te geven. Het is een spannend misdaaddrama met enkele komische momenten en prangende vragen over jeugdcriminaliteit.

Het idee van een relatie met een groot leeftijdsverschil ontleende Fassbinder aan All That Heaven Allows (1955), maar dan zonder de sentimentaliteit en de sturende achtergrondmuziek. Om de tegenstelling nog groter te maken, maakte hij van de man een Marokkaanse gastarbeider. De eenzame weduwe wil gezelschap; de gastarbeider wil een betere huisvesting.

De twee minnaars worden vaak van op afstand getoond, door een deuropening of door een raam of trapleuning. Dit is het standpunt van de afkeurende toeschouwer. De twee voelen zich bekeken en veroordeeld door de maatschappij. Ruimtelijke afstand wordt gebruikt om een gevoel van "wij" tegen "zij" op te roepen. Geel en rood worden veel gebruikt, onder andere als gekleurd licht in het café. Geel kan symbool staan voor jaloezie; rood voor passie.

Het is een sociale satire. Enkele misplaatste opmerkingen suggereren dat er nog steeds met Hitler gedweept wordt. De kruidenier en de zonen van Emmi hebben een hitlersnor. De andere kuisvrouwen veroordelen hun collega in eerste instantie, maar draaien bij wanneer ze een sterke man nodig hebben. Wanneer zij de biceps van Ali betasten, is hij opeens hun knuffelmarokkaan, terwijl de Bosnische vrouw alleen op de trap achterblijft als hun nieuwe slachtoffer van uitsluiting.

Brigitte Mira speelt de rol van eenzame weduwe zeer natuurlijk. Fassbinder heeft zichzelf de rol toebedeeld van de luie schoonzoon. El Hedi ben Salem is zowel de naam van de acteur als de echte naam van z’n personage. De grammaticale fout in de titel is een citaat in z’n gebrekkige Duits. “Angst isst die Seele auf” zou correct zijn.

Het is vijf voor twaalf [EDIT: vier voor twaalf ]. We hebben maar één planeet. No time to waste! Even vreesde ik dat het een prekerige documentaire zou worden met de bekende slogans, maar dat draaide anders uit. Twee idealistische tieners reizen de wereld rond om allerlei plekken te bekijken die met de klimaatverandering te maken hebben. Vooral de Britse Bella Lack spreekt tot de verbeelding, met haar jeugdige vastberadenheid die onbezoedeld is door cynisme of materialisme.

Ze klampen een Europarlementariër aan die onder invloed staat van de Spaanse visserijlobby. In India gaan ze mee plastic ruimen op het strand, omdat actie ondernemen beter is dan theorieën verkondigen. In een konijnenfokkerij stelt Bella dat elk dier een individueel levend wezen is. Jane Goodall wijst erop dat de mens in harmonie met de natuur moet leven. In Costa Rica spreken ze met president Alvarado, die zich inzet voor grootschalige herbebossing. Prachtige natuurbeelden zijn te zien; diepzinnige vragen worden gesteld.

Het doet de vraag rijzen hoe het over vijftig of honderd jaar met deze planeet gesteld zal zijn. De hoeveelheid sluikstort in parken en op straat maakt duidelijk dat veel mensen onverschillig blijven. Deze twee jonge globetrotters kunnen misschien wat bijdragen aan de bewustwording.

De humor van de Marx Brothers steunt vooral op absurde dialogen en woordspelingen. ("You go Uruguay, I go mine.") Groucho, met z'n snor van inkt, weet de draad van elk gesprek te ontrafelen met complete nonsens en drogredeneringen. Zeppo was een beetje het vierde wiel aan de driewieler, de ongrappige, al heeft hij hier een sympathiek rolletje als de overbodige secretaris. Chico is de meest kolderieke en zorgt voor komische en muzikale intermezzo's samen met Harpo. Deze laatste heeft een treurig onderlaagje (the tears of a clown) en geeft een visueel tintje aan de humor met al die voorwerpen die hij toevallig in z'n wijde mantel zitten heeft. Zijn harpsolo is prachtig en vrituoos.

De intrige, afkomstig van een Broadwaymusical, draait rond drie versies van hetzelfde schilderij: het origineel, een slechte en een goede imitatie. Dit levert voldoende spanning en romantiek om de aandacht vast te houden, maar uiteindelijk gaat het erom hoe de broers dit stramien doorbreken met hun spitsvondige onzin. Het is een ouderwets soort humor dat nog steeds aan het lachen brengt en de zorgen van alledag even doet vergeten.