Angels with Dirty Faces (1938)

Een redelijk saaie misdaadfilm met een zwak verhaal dat aan een hobbelig tempo uit de doeken wordt gedaan. Sommige scènes lijken een eeuwigheid te duren en doen helemaal niets ter zake terwijl anderen als het ware voorbij flitsen. De bizarre basketbalmatch toont goed aan hoe misplaatst en gekunsteld bepaalde personages en verhaalelementen aanvoelen. Qua acteerwerk mag er niet geklaagd worden, al komt Cagney wel over als een 'one trick pony' die voor de zoveelste keer als gangster werd getypecast. Veel verschil met zijn acteren in 'The Public Enemy' heb ik alleszins niet bemerkt. Deze film introduceert tevens de legende Humphrey Bogart, die er hier opvallend jonger uitziet dan in Casablanca, ook al is die film amper vier jaar verwijderd. Van een echte connectie of medeleven met de personages is echter geen sprake. Veel nevenpersonages zijn onuitgewerkt en dragen weinig of niets bij tot het geheel. De meute kinderen is absoluut onuitstaanbaar en de geforceerde 'love interest' verdwijnt zonder boe of ba. Verder gebeurt er niet veel noemenswaardig en buiten een schietpartij rond het einde zat ik bijna voortdurend te knikkebollen. Het terugkerende probleem in oude gangsterfilms blijft de stijfheid die in elke scène zit ingebakken. Het taalgebruik, de gedwongen moraal op het einde en zelfs de manier waarop iedereen loopt en gebaart voelt ouderwets aan. Een paar momenten zijn memorabel, zoals de alreeds vermelde schietpartij, maar ook de laatste wandeling naar de stoel. De rest is vooral langdradig en heeft de tand des tijds niet goed doorstaan.

James Cagney en Pat O’Brien schitteren in deze gangsterfilm uit het studiotijdperk, met meer dan leuke bijrollen voor Humphrey Bogart en George Bancroft. Met name de scènes met Cagney en Bogart spatten van het scherm. Ook love interest & tough girl Ann Sheridan mag er zeker zijn. De film opent met een prachtig craneshot van de buurt zoals die er bij lag in de jeugd van de personages van Cagney en O’Brien, waarbij de hele intro aangeeft waar de zaadjes van hun levens werden gelegd. In een volgend craneshot van diezelfde buurt belanden we in de huidige tijd (1938) waarin de film zich afspeelt. Een mooi begin en een niveau dat regisseur Michael Curtiz en cinematograaf en Sol Polito de hele film lang zullen aanhouden. Low angel camera standpunten en het betere schaduwwerk maken het een plezierige kijkbeurt. De last mile van Cagney is om te smullen, een tocht door licht en duister. Zie ook de symboliek wanneer de jongens priester Pat O’Brien volgen op de keldertrappen, het licht tegemoet. Angels With Dirty Faces heeft een strak opgebouwd scenario en is ook een film met een boodschap. Behalve een gangstertale gaat het om een sociaal geïnspireerde studie naar de oorzaken waarom iemand kiest voor het criminele pad. De moraal wordt nogal opzichtig in het gezicht van de kijker gemept - waar de Hays Code natuurlijk voor iets tussen zit - in die mate dat de twist met Cagney op het einde me niet heel geloofwaardig overkwam. Een mineure kritiek op een verder voortreffelijk werkje. Bij de extra’s op de dvd werd aangegeven dat het om een einde gaat dat op twee manieren geïnterpreteerd kan worden. Zelf geloofde ik als kijker dat Cagney wel degelijk inging op de vraag van O’Brien. Dankzij de meesterlijke regie van Curtiz en de dwingende aanwezigheid van James Cagney is dit voor mij één van de betere gangsterfilms van de jaren dertig.

De platgedrukte kop van James Cagney maakte hem geschikt voor gangsterrollen. Humphrey Bogart speelde in z’n vroege periode vaak een criminele bijrol, hier een advocaat met banden in de onderwereld. Ann Sheridan speelt Laury, de enige die Rocky aanvaardt zoals hij is zonder bang van hem te zijn. De titel slaat op de Dead End Kids, die in verschillende Warnerproducties meespeelden, maar ook op de openingsscènes met Rocky als jonge (b)engel. Destijds was er veel discussie over de vraag of gangsters op het witte doek niet te veel sympathie opwekten. Daarom moest Pat O’Brien erbij gehaald worden als jeugdvriend, priester en sociale hervormer. Hun gesprek in Sing Sing is even intens als de climax met de revolverschoten. Cagney heeft een stoere lichaamshouding en praat snel. In het taalgebruik zitten slangwoorden, amerikanismen en typische uitdrukkingen van de jaren ‘30. Een fin is een vijfdollarbiljet. We’re in the big chips, glad rags and big bozo zijn andere voorbeelden. Vroege noirelementen zijn schaduw, rook en spiegelbeelden. Krantenartikels zitten er vaak in gemonteerd om de publieke versie van de feiten weer te geven. Het is een spannend misdaaddrama met enkele komische momenten en prangende vragen over jeugdcriminaliteit.