Opinions

Zo'n hommage aan oude acteurs kan ook tegenvallen, maar in dit geval is het schitterend gedaan. De twee hoofdrolspelers hebben zich de mimiek, de maniertjes en de tred van Laurel & Hardy eigen gemaakt. Steve Coogan, die destijds al stemmen imiteerde in Spitting Image, weet feilloos de nasale spreekstijl van Stan Laurel na te bootsen.

De inleiding en enkele flashbacks spelen zich af tijdens hun gloriedagen in de jaren '30, maar het hoofdgedeelte is geplaatst tijdens hun Britse theatertournee van 1953, toen ze eigenlijk al een anachronisme waren. Als gevolg van z'n hartkwaal was Oliver Hardy in z'n laatste jaren vermagerd. Op sommige foto's lijkt de Dikke dunner dan de Dunne, die zelf wat aangekomen was. Tijdens de voorstellingen droeg Hardy een kussen tegen z'n buik.

Het idee biedt ruimte voor knotsgekke momenten, onder andere wanneer ze die scène uit County Hospital naspelen. De reiskoffer die de trap af schuift, is een knipoog naar The Music Box. Hun nieuwe sketch met de twee deuren laat twee op elkaar afgestemde acteurs zien met een perfecte timing. Er is echter ook aandacht voor de tranen van de clowns: het geruzie achter de coulissen, de financiële en persoonlijke perikelen. De twee echtgenotes voegen iets toe, met name wanneer de Russische Ida telkens Stans glas voor z'n neus wegkaapt. Tegen het einde wordt het zowaar ontroerend, wanneer blijkt dat ze behalve een professionele band ook een hechte vriendschap ontwikkeld hebben.

Hopelijk krijgt een jonger publiek hierdoor zin om die oude kluchten te herontdekken, want ze blijven op de lachspieren werken. Tenslotte betreft het een van grootste twee komische duo's - met slechts concurrentie van Lernout & Hauspie.

De sfeer van jongens die samen op avontuur trekken is mooi weergegeven, met pesterijen en bolwassingen maar ook gesprekken onder vier ogen en discussies over Mickey Mouse. Zoals bij een pelgrimstocht is het onderweg zijn belangrijker dan het einddoel. De vier jongens hebben elk hun eigen persoonlijkheid. Ze moeten echter samenspannen tegen de stoere oudere jongens.

Dankzij hun stommiteiten ga je met hen meeleven, zoals wanneer de spoorweg over een kloof loopt. Waarom wachten ze niet totdat er een trein gepasseerd is, waarom gaan ze er zo traag over?

Het hoofdverhaal is één grote flashback, verteld door de jongen die later schrijver is geworden. Daarbinnen zitten kleinere flashbacks, waarin we iets over het verleden van de jongens leren. Eén keer wordt het cartoonesk, met die dikzak die zo veel mogelijk taarten moest eten. Het braaksel kwam duidelijk niet uit hun mond, maar van ernaast.

De sfeer van 1959 wordt opgeroepen, onder meer door de muziek, al is het titelnummer een licht anachronisme. Stand by Me van Ben E. King is van 1961.

Er zit een mooi voorbeeld in van het Tsjechovprincipe (Chekhov's gun): als in een verhaal een geladen vuurwapen voorkomt, moet dat op een gegeven moment afgaan.

Eisenstein maakte propaganda voor de ideologie van de Sovjetunie, maar hij was vooral ook een vernieuwer op vlak van montage en cinematografie. In deze samenwerking met de jonge “Mormonenko” komt dit keer de landbouw aan bod.

In het begin van de eeuw was de landbouwgrond eigendom van koelakken of herenboeren, terwijl de pachters in erbarmelijke omstandigheden leefden. De oplossing kwam van twee kanten: collectivering en mechanisering. Collectieve landbouwbedrijven werden opgericht: kolchozen en sovchozen. Tractoren en andere machines maakten het werk minder zwaar. De Kerk spartelde tegen - godsdienst als opium voor het volk.

Doordachte montages zetten ideeën in beelden om. De armoede wordt geïllustreerd door verweerde gezichten in close-up, en door het zwoegen op het land met één koe als lastdier. De schoonheid van het platteland wordt getoond, met graangewassen die wiegen in de wind. Moderne machines, getoond vanuit verschillende perspectieven, lijken haast science fiction. In de droom van Marfa worden deze elementen als schimmen verwerkt.

Om krediet aan te vragen, moet de confrontatie aangegaan worden met de bureaucratie: pennenlikkers met een buste van Lenin op het bureau. Een veelzeggend beeld is die rij tractoren die de heuvels overtrekken. De omheiningen, symbool voor privébezit, worden gesloopt. Breed glimlachende boeren stemmen in met de gunstige afloop. De boodschap ligt er dik bovenop, maar op technisch en visueel vlak was Eisenstein een pionier.

Dat Vittorio De Sica en David O. Selznick twee botsende visies hadden, is aan het resultaat te merken. Bij momenten is het puur melodrama uit Hollywood, maar dan zitten er enkele scènes in die neorealistisch aandoen, wanneer ze arme mensen ontmoeten op het station. Een tweede probleem is dat Montgomery Clift een Italiaan voor moet stellen, maar niet met het juiste accent spreekt. Spijtig, want er zijn momenten dat het op gang begint te komen. Jennifer Jones heeft een paar emotionele scènes waarin ze worstelt met het dilemma tussen plicht en passie. Tieneracteur Richard Beymer heeft een leuk nevenrolletje.

Alles wat ik verwachtte, zat erin: melige achtergrondmuziek met piano en strijkers, close-ups van huilende gezichten, ruzietjes en verzoeningen, loftuitingen, positief denken... Het is een aangrijpend onderwerp, maar op een voorspelbare manier uitgewerkt, neigend naar het sentimentele. Alice wordt iets te veel als een heilige voorgesteld. Even leek er toch iets verrassends te gebeuren met die videoboodschap, maar zelfmoord zou te controversieel geweest zijn, dus hebben ze dat afgehandeld met een deus ex machina.

Aan verschillende Zweedse regisseurs werd gevraagd om een filmpje te maken over iets wat hen stimuleert en om dat zelf in te leiden. Dat leverde dit onsamenhangende en wisselvallige geheel op, met zelfs een afwisseling tussen documentaire en fictie. De bijdrage van Ingmar Bergman is een van de zwakste delen. De laatste twee delen zijn echter goed, maar tegen dan zijn velen waarschijnlijk al in slaap gesukkeld.

1. Ontdekking - Hans Abramson 3,0*
Documentaire over de plaats waar Charlie Chaplin opgroeide. We zien een volksbuurt met spelende kinderen. Het sociale bewustzijn in de films van Chaplin (het jongetje in The Kid) moet hier geworteld zijn.

2. Er waren eens twee minnaars - Jorn Donner 3,5*
Luchtig, licht erotisch filmpje over twee geliefden op een hotelkamer. We zien veel voorspel, maar het eindigt met een anticlimax wanneer de man een bordspelletje zit te spelen en de vrouw in slaap valt.

3. Confrontaties - Lars Görling 1,0*
Beelden van raceauto's ingeleid door enkele citaten van Wittgenstein. Slaat nergens op.

4. Daniel - Ingmar Bergman 1,5*
Beelden van Bergmans zoontje begeleid door de Mozartvariaties op Kortjakje. Overstijgt nauwelijks de gemiddelde homevideo. Op het einde leest Bergman een gedicht voor uit een filmscript dat in de lade was blijven liggen. Wellicht zag hij dit als een onbelangrijk tussendoortje.

5. Birgit Nilsson - Arne Arnbom 2,5*
Beelden van de dramatische sopraan die Tristan und Isolde repeteert. Ze maakt een venijnige opmerking over dirigenten die het orkest belangrijker vinden dan de zangeres.

6. De deugd beloond - Hans Alfredson & Tage Danielsson 3,0*
Gebaseerd op een verhaal van Balzac. Een meisje beweert dat ze verkracht is en wil een schadevergoeding eisen. De advocaat betwijfelt of verkrachting wel bestaat. Beelden van een draad door het oog van een naald symboliseren de penetratie.

7. Het sieraad - Gustaf Molander 4,5*
Gebaseerd op een verhaal van Guy de Maupassant. Een echtpaar met financiële problemen leent een sieraad van een rijke vriendin om zonder schaamte naar een bal te kunnen gaan. Sociaal realisme met humor, ontroerend en als verhaal knap opgebouwd. Dit echtpaar lijkt een zeldzaam voorbeeld van echte liefde. Ze doorstaan samen de moeilijke dagen en dromen van betere dagen. Ingrid Bergman is op dreef. Molander maakte o.a. Intermezzo met haar. Het zou hetzelfde personage zoveel jaar later kunnen zijn, want ze zegt: "Ik speel geen piano meer."

8. Negerin in de kast - Vilgot Sailor 3,5*
Een zwarte vrouw is duidelijk heteroseksueel, ook al komt ze uit de kast. Gewaagd onderwerp voor 1967: een interraciale, overspelige affaire. Behoorlijk absurd verhaaltje met enkele beelden in kleur. De vrouw zou een hallucinatie kunnen zijn, maar op het einde ziet zijn echtgenote haar ook.

Dit hevige onderwerp wordt benaderd vanuit het standpunt van een idealistische advocate en een moedige getuige. De ene moet opboksen tegen juristen die meer met hun carrière bezig zijn dan met gerechtigheid; de andere wordt geïntimideerd en bedreigd door Servische nationalisten. Er zijn verschillende verrassende wendingen, waardoor het spannend blijft.

De hoofdrollen worden gespeeld door een de Nieuw-Zeelandse Kerry Fox en de Roemeense Anamaria Marinca. Deze laatste, met kort haar, straalt de overtuiging uit van iemand die het allemaal meegemaakt en overleefd heeft. De klemtoon ligt op de dialogen en de strijd van een gedreven minderheid tegen een onwillige meerderheid.

Het is met een handcamera geschoten, in de stijl van het moderne Europese realisme. Het komt zo echt over dat de vraag zich opdringt in hoeverre het op ware feiten gebaseerd is. Het Joegoslaviëtribunaal heeft meer dan honderd mensen berecht. De aandacht ging vooral naar de kopstukken, maar hier gaat het om iemand die slechts drie jaar kreeg. Goran Durić zou gebaseerd kunnen zijn op Dragan Kolundžija. Hij werd voor drie jaar veroordeeld en maakte daarna nog carrière in het Servische leger. Huidige Servische leiders zijn nog steeds geneigd de genocide te ontkennen of te minimaliseren. Dat hotel zou Vilina Vlas kunnen zijn.

Het zijn gruwelijke feiten in een recent Europees verleden. Dat ze zo'n onderwerp aandurven en het op een geloofwaardige en meeslepende manier weten te brengen, valt te prijzen.

Fellini vergeleek het openbare leven met een circus. Mensen zetten een masker op, tonen niet hun ware emoties en willen applaus voor hun kunstjes en hun krachtpatserij. De drie hoofdpersonages lijken op figuren uit de commedia dell'arte. Zampanò is Pantalone, de ongelikte beer die de leiding heeft. Gelsomina is Columbina, het breekbare vrouwtje dat hij als z'n bezit beschouwt. Voor het fatsoen stelt hij haar voor als zijn echtgenote, hoewel ze niet getrouwd zijn. Il Matto is Harlekijn, de clown die met z'n interventies oproer zaait en de sympathie van Gelsomina steelt. Zij is kinds, naïef en wispelturig. Het ene moment staat ze te lachen, dan krijgt ze plots een huilbui, alsof daar niks tussen zit. Zampanò verbergt z'n emoties achter z'n stoere, brutale gedrag, todat hij op het einde z'n tranen niet meer kan bedwingen.

De opnamen vonden plaats in het hart van Italië, in Lazio en de Abruzzi. De armoede van het volk wordt getoond, met straatkinderen en met de familie van Gelsomina die haar verkoopt als een soort lijfeigene. Het katholicisme biedt troost en hoop met processies en het kloosterleven. De artiesten kennen een zwervend bestaan. Waar ze hun hoed neerleggen, zijn ze thuis.

De muziek van Nino Rota gebruikt wervelende ritmes die passen bij een circuspiste of een draaiorgel. Dan komt er een sentimenteel thema dat de personages aan elkaar doorgeven. Eerst speelt Il Matto het op z'n zakviool, dan Gelsomina op haar trompet. Kort voor het einde wekt de melodie de herinnering aan haar op bij Zampanò. Het is een ontroerende weergave van het verdriet dat mensen tegenkomen op hun levenspad.

Max (Dustin Hoffman) geeft aanvankelijk de indruk dat hij oprecht z'n leven wil beteren, maar het gebrek aan kansen voor een ex-gedetineerde en de verlokking van snellere manieren om aan geld te raken doen hem een andere kant op gaan. De titel is ironisch. M. Emmet Walsh is geweldig als de zwaarlijvige reclasseringsambtenaar, zo iemand aan wie je een hekel kunt hebben maar wiens raad je toch maar beter kunt volgen. Theresa Russell speelt goed, maar haar personage is wat te weinig onderbouwd. Ze komt zomaar uit de lucht vallen als gangsterliefje. Heeft ze dan geen familie of vrienden die haar tegen willen houden? Het einde is open. Hadden ze te weinig geld voor een climax? Het is spannend genoeg om eens te zien, maar geen echte topper.

Hedy Lamarr speelt haar schoonheid ten volle uit in haar rol van femme fatale, succubus, gemene verleidster. Als een zwarte weduwe lokt ze mannen in haar web. Ze draagt vaak zwarte kleren en donkere make-up om haar ogen en lippen te benadrukken. Het speelt zich af in de eerste helft van de negentiende eeuw, wat gelegenheid bood om uit te pakken met hoepeljurken, grote hoeden en bakkebaarden voor George Sanders. Koetsen zijn gebruikt om er wat actie in te brengen, en onweer om een onheilspellend sfeertje op te roepen.

Orson Welles en Edward G. Robinson spelen allebei een rol die hun op het lijf geschreven is: de gewetenloze oorlogsmisdadiger en de hardnekkige speurder. Ook Loretta Young speelt een interessant personage, omdat zij een verandering ondergaat. Eerst vertrouwt ze haar echtgenoot, maar geleidelijk sluipt de twijfel binnen.

Visueel zit het goed ineen. In de slaapkamer torent de echtgenoot boven z'n vrouw uit als een dreigende schaduw. De toren met de klok is een uitstekende locatie voor de climax.

Op het eerste zicht zijn de twee hoofdpersonages zeer verschillend. Guy is succesrijk en populair; Bruno is een nietsnut met een oedipuscomplex. Toch zijn er gelijkenissen. Tijdens een ruzie met z'n overspelige vrouw komt ook bij Guy een gewelddadig kantje naar boven.

De montage verbindt hen met elkaar, eerst door heen en weer te springen van de ene naar de andere zijn schoenen. Als Guy zegt: "Ik zou haar kunnen wurgen," volgt er een matchcut naar een wurgbeweging van Bruno's handen. Als Guy vraagt hoe laat het is, kijkt Bruno in een andere stad naar z'n uurwerk. In de aanloop naar de climax zijn er crosscuts van de tennismatch naar het rioolputje, waarbij ze allebei tijd verliezen. Ze lijken wel telepathisch verbonden of ze hebben een gemeenschappelijk karma.

Er is een contrast tussen goed en kwaad, en tussen licht en donker. Schaduwen en rook zijn noirelementen. Bruno verschijnt als een zwarte vlek op de marmeren trappen van het Jefferson Memorial. Beweging is belangrijk: stappende schoenen, de trein, de doldraaiende paardenmolen. De bejaarde stuntman die eronder kroop was echt. Originele camerastandpunten zijn de schoenen in het begin en de moord als reflectie in de gevallen bril.

Het boek van Patricia Highsmith is statischer en symmetrischer. Hierin plegen beide mannen elkaars moord, waarna ze ontmaskerd worden door een rechercheur. Hitchcock veranderde dit om een finale met meer actie te krijgen en een held met wie je kunt sympathiseren. Hiervoor gebruikt hij z'n bekende techniek van de dubbele achtervolging, waarbij een valselijk beschuldigde de echte dader achternazit. Bruno's oorspronkelijke plan is slim, maar later geeft hij de indruk dat hij gepakt wil worden. De aansteker als terugkerend motief is een cliché, maar goed gebruikt.

De leukste nevenrol is voor Patricia Hitchcock. Zij zorgt voor een komische noot, maar is ook essentieel voor de intrige wanneer haar bril en uiterlijke gelijkenis met het slachtoffer Bruno in de war brengen. Haar vader heeft een cameo met een contrabas, het muziekinstrument dat het best bij z'n fysionomie past.

Toen Tennessee Williams dit toneelstuk schreef in 1947, brak hij met de traditie. Het vond niet plaats op een landgoed, maar in een flatgebouw in New Orleans. Het taalgebruik was natuurlijk en ruw. Sexuele taboes werden doorbroken: prostitutie, verkrachting, nymfomanie, een vrouw die puberjongens aantrekkelijk vindt.

Een toneelstuk voor het grote scherm bewerken is lastig. Een paar scènes zijn buiten het flatgebouw geplaatst: de bowlingbaan, de tramhalte... We vangen een glimp op van de veelkleurigheid van the Big Easy, maar het grootste deel bestaat toch uit de confrontaties tussen vier, vijf personages binnen een besloten ruimte. Dit werkt hier doordat de acteurs goed zijn en de personages onderbouwd. Ze streven elk hun eigen doel na en hebben een mengeling van goede en slechte eigenschappen. Soms sluiten ze een tijdelijke coalitie, dan botsen ze weer.

Er zijn wolven en er zijn schapen in deze wereld. Blanche DuBois (Vivien Leigh) is een schaap. Ze hunkert naar liefde, is bang om alleen gelaten te worden, klampt zich vast aan illusies. Stanley Kowalski (Marlon Brando) is een wolf, een aap, een zwijn, in elk geval iets dierlijks. Stella Kowalski (Kim Hunter) is de grote verzoener: ze voelt zich aangetrokken tot het dierlijke in Stanley, maar stelt zich beschermend op ten aanzien van Blanche. Mitch is ook een schaap, al zou hij graag een wolf zijn.

De censuur heeft ingegrepen. De gerestaureerde versie van 1983 bevat in totaal drie minuten die er door de censor uitgeknipt waren. Over de homoseksualiteit van Blanches echtgenoot krijgen we slechts een hint: hij was gevoelig, een dichter, niet mannelijk genoeg. De verkrachting wordt niet getoond, wel een gebroken spiegel als symbool. Omdat volgens de Code elke slechte daad bestraft moest worden, verlaat Stella Stanley op het einde. Dat is een spijtige en ongeloofwaardige ingreep; in het toneelstuk blijft ze bij hem.

Elia Kazan gebruikte de methode van Stanislawski, waarbij de acteurs in hun eigen emotionele herinneringen moeten graven om hun personage te kunnen beleven. Marlon Brando brengt een grofheid die niet eerder getoond was, al heeft zijn personage ook een zacht kantje. Vivien Leigh vind ik niet te theatraal. Sommige mensen gedragen zich theatraal in het echte leven, en Blanche DuBois is er zo een. Ze geeft prachtig weer hoe haar personage in een psychose glijdt. Wanneer ze iets hoort, twijfel je even: is dat geluid er echt of enkel in haar hoofd? Ook Kim Hunter en Karl Malden zetten een personage vol innerlijke conflicten neer.

De muziek van Alex North combineert een klassieke stijl met jazzelementen, om New Orleans op te roepen. Wanneer Stella de trap afdaalt, klinkt een suggestief deuntje, dat in de gecensureerde versie vervangen werd door strijkers.

Het is bekend dat Ingrid Bergman een fanbrief schreef naar Rossellini omdat ze de levensechtheid van zijn werk bewonderde. Dat resulteerde in een en verscschandaal, een huwelijk en verschillende samenwerkingen, te beginnen met deze. Dat betekende dat de Zweedse Hollywoodster amateuristische tegenspelers kreeg uit het gewone Italiaanse volk. Dat probleem hebben ze opgelost door haar een Litouwse te laten spelen die niet opgaat in haar omgeving, die geen band weet te smeden met de eilandbewoners. De dorpelingen nomen haar una sfacciata: een brutale vrouw. Zijzelf zou liever een mondain bestaan kennen als een dame van stand, maar bij momenten begint ze zich toch te verzoenen met haar lot.

Er zitten mooie beelden in van de visvangst en van de vulkaan. Je weet dat hij uit zal barsten, een beetje als een pistool van Tsjechov, maar de vraag is dan weer wat dat te weeg zal brengen. Tijdens de opnames was er een echte uitbarsting. De sterrenhemel is nep, zonder herkenbare sterrenbeelden. Realistisch uitgebeeld zijn de gewoonten van het volk, het geroddel en het morele gezag van de priester in een strikt katholiek milieu. De muziek van Renzo Rossellini, jongere broer van de regisseur, is laatromantisch, met uitbeelding van de vulkaanuitbarsting en de oplaaiende emoties.

Dit Britse drama gaat over de strijd voor vrouwenstemrecht tijdens de eerste feministische golf. Carey Mulligan zet een fraaie rol neer: een getrouwde arbeidersvrouw met kind die toevallig bij dit politieke conflict betrokken raakt. Ook de nevenrollen zijn goed, met name van Anne-Marie Duff. De muziek en scènes als het afscheid van haar kindje zijn helaas nogal sentimenteel, waardoor de ervaring van harde realiteit wat afgezwakt wordt.

Er zitten enkele historische personages in. Voor Emmeline Pankhurst hadden ze beter een Britse actrice gekozen. De geschiedenis van Emily Davison (Natalie Press) zorgt voor een climax op de renbaan. Het is leerrijk, omdat je ziet dat zoiets schijnbaar vanzelfsprekends als vrouwenstemrecht er gekomen is dankzij deze verbeten activisten die niet vergeten mogen worden.

Spielbergs debuut op het grote scherm is niet zo bekend als z'n latere blockbusters, maar wel het ontdekken waard. Net als de tv-productie Duel (1971) is het een achtervolging op een autosnelweg. Het verhaal is losjes gebaseerd op waargebeurde feiten. De ontsnapping uit de gevangenis is echter fictief. Deze zet een luchtige toon in het begin, met Goldie Hawn in haar gebruikelijke komische stijl. Het echtpaar wiens auto gestolen wordt, staat waarschijnlijk nog langs de kant van de weg te wachten. Vanaf de gijzeling wordt het echter ernstiger. De twee hoofdpersonages zijn vreselijk dwaas, maar dwingen wel sympathie af. Hun gijzelaar vertoont tekenen van het Stockholmsyndroom. Zelfs de leidinggevende politieman (Ben Johnson) wil een tragische afloop vermijden.

De afstand die de auto's afleggen is niet gigantisch. Het speelt zich allemaal af binnen Fort Bend, een county in Texas amper zo groot als een Beneluxprovincie, al is er ook opgenomen in andere county's. Zoveel auto's in beeld brengen is geen eenvoudige klus. De jonge Spielberg laat z'n vakmanschap en creativiteit zien met panshots, tracking shots, een dolly zoom en goed gekozen cameraposities. Het tempo gaat er nooit uit, zodat je als kijker het gevoel krijgt mee in de auto te zitten.

Joel McCrea speelt een regisseur die twijfelt of hij populaire komedies wil maken of sociaal drama met een boodschap. Hiermee lijkt hij op Preston Sturges zelf, die erin slaagt deze twee met elkaar te verenigen. Qua komedie zijn er frenetieke screwballdialogen, fysieke komedie met achtervolgingen en gevechten, een beetje slapstick en grapjes met het geluid. Wanneer hij hoest, hoor je het briesen van een paard. Qua sociaal drama is er de levensstijl van de landlopers, maar vooral de ongelijke behandeling van rijk en arm in een rechtszaak. Sullivan komt pas echt in de problemen in het tweede bedrijf; daarvóór weet je dat hij elk moment terug kan naar z'n bevoorrechte leventje. Wendingen in de intrige komen er via een persoonsverwisseling en een herkenning.

Veronica Lake verschijnt ten tonele als een manic pixie dream girl. Terwijl hij daar in slonzige kleren zit, verschijnt een bloedmooie vrouw die niet meer van z'n zijde wil wijken. Algauw blijkt ze echter gewiekst te zijn. Haar transformatie van glamoureuze schone naar boefje is geslaagd. Frail en beazel zijn slangtermen voor vrouw. Edith Head ontwierp kleren om Lakes zwangerschap te verhullen. Er zijn ook leuke nevenrollen: Eric Blore als de dienaar, en Almira Sessions als de lustige weduwe.

Het is stijlvol in beeld gebracht, met gebruik van schaduwen en spiegels. Een mooi beeld is wanneer hij z'n landloperspak net aangetrokken heeft met z'n luxueze interieur op de achtergrond. Wanneer de trein rijdt, zie je dat het een stilstaande wagon is voor een scherm met een achterwaarts bewegende achtergrond, maar maakt het niet minder leuk. Het hele idee wordt samengevat in het beeld van de lachende toeschouwer met het rotte gebit: een onschuldige komedie kan mensen helpen om hun dagelijkse leed even te vergeten.

Sunset Blvd. is een echte straat in Hollywood, maar tegelijk is de titel een metafoor voor de ondergang van een ster. Norma Desmond (Gloria Swanson) voldoet aan alle kenmerken van een narcistische persoonlijkheidsstoornis: ze vindt zichzelf uitzonderlijk getalenteerd, laat zich omringen door bewonderaars, gebruikt mensen en gedraagt zich verwaand en jaloers.

Narcissus werd verliefd op z'n eigen spiegelbeeld in het water. Het beeld van Joe Gillis' (William Holden) lijk in het water is van bovenaf geschoten met een spiegel in het water. De camerabewegingen stuwen het verhaal vooruit. Het gebruik van schaduwen en stof voor de camera geven een griezelige atmosfeer aan Norma's riante villa die tijdens de roaring twenties gebouwd werd.

Dit is een zeldzaam voorbeeld van een misdaadverhaal dat uit het standpunt van het slachtoffer verteld wordt. De voice-over stoort nooit, omdat Holden een aangename stem heeft en omdat de tekst zo goed geschreven is door Billy Wilder en Charles Brackett.

De personages zijn sterk onderbouwd, want ze hebben een verleden. Je vraagt je af waarom Max (Erich von Stroheim) zich zo voor Norma wegcijfert, maar als hij vertelt over vroeger, begin je het te begrijpen. Destijds was ze een energiek jong talent, hij heeft van haar een ster gemaakt. Ze is in haar eigen mythe gaan geloven en leeft sindsdien in een fantasiewereld.

Een thema is de tegenstelling tussen fantasie en werkelijkheid. In hun privébioscoop kijken ze naar Queen Kelly met Gloria Swanson, geregisseerd door Von Stroheim. De scène waarin Cecil B. DeMille zichzelf speelt tijdens de opnames van Samson and Delilah lijkt bijna een documentaire over de Paramountstudio's. Behalve de vier bridgespelers ("waxworks") speelt ook roddeljournaliste Hedda Hopper zichzelf.

Zelfs de personages die nog beide voeten op de grond lijken te hebben, leven in een fantasiewereld. Betty (Nancy Olsen) heeft een gecorrigeerde neus en zegt dat ze meer van de nepstraat op een filmset houdt dan van om het even welke andere straat. Billy Wilder haalde een grapje uit toen hij Holden en Olsen heel lang liet kussen, totdat mevrouw Olsen woedend "cut!" riep.

Componist Franz Waxman gaf de twee hoofdpersonages elk een leidmotief. Wanneer Joe in z'n appartementje zit, wordt dat motief op een soort honkeytonkpiano gespeeld. Wanneer hij Norma's huis intrekt, tijdens de regenvlaag, klinkt datzelfde motief rijk georkestreerd.

Dankzij de topacteurs, het spitsvondige scenario en de mooie beelden is dit een onomstoteijke klassieker. En Norma Desmond is de allergrootste.

Er bestaat een traditie waarin een mooie vrouw voorgesteld wordt als kwaadaardig, een succubus, the devil in disguise. Ze doet zich voor als de bijbelse Susanna die opdringerige mannen afwijst. Ze gebruikt haar charmes echter op slinkse wijze. De knecht Jesus is niet goed genoeg; ze wil de eigenaar van de hacienda of zijn zoon aan de haak slaan. Haar demonische karakter wordt symbolisch voorgesteld door het onweer en het zieke veulen. In het begin bidt ze tot de schaduw van een kruis, een satanistisch teken.

De Mexicaanse acteurs weten gestalte te geven aan hun personage. Rosita Quintana is wulps en komisch huichelachtig. De grondbezitter lijkt eerst een toonbeeld van rechtschapenheid, maar beetje bij beetje komen z'n verdrongen verlangens naar boven.

Het gezin staat voor de sociale orde. Susana is degene die die orde wil verstoren. Je kunt haar als een revolutionair zien die ingaat tegen het conservatisme. Dit is zo'n verhaal waarin je sympathie kunt voelen voor de slechterik. Ze heeft een moeilijke jeugd gehad. Ze gooien haar in een cel met ongedierte. Het enige waar ze zich schuldig aan maakt is geflirt en gehuichel. Het einde voelt dan ook onrechtvaardig aan.

Ogenschijnlijk heeft Sylwia een perfect leventje als populaire fitnesscoach, gezondheidsgoeroe en influencer. Ze is jong, slank, energiek en sportief - een fenomeen op sociale media. Achter de glitterende façade zitten echter problemen verborgen. Hoewel ze zeshonderdduizend volgers heeft, voelt ze zich eenzaam. Door een stalker voelt ze zich onveilig; mannen zien haar slechts als een lustobject. Haar familie feliciteert haar, maar neemt haar niet ernstig.

Ze is geen verwend kreng, maar iemand die hard gewerkt heeft om wat te bereiken in de moderne, jachtige wereld. Ze heeft progressieve ideeën, draagt zorg voor het milieu, en maakt video’s over vegetarisch eten. Met de camera zo vaak aan krijg je de indruk dat ze voortdurend aan het acteren is. Sponsors zetten haar onder druk om een positief verhaal te brengen.

Met haar brede glimlach en overdadige make-up lijkt Magdalena Koleśnik op tennisster Sabine Lisicki. Ze draagt twee verschillende kleuren nagellak. De camera volgt haar vaak van nabij, bijvoorbeeld wanneer haar gezicht snel op en neer gaat tijdens een fitnesssessie. Ze is topfit, straalt, en bulkt van de energie, maar ze betaalt ook de tol van de roem. Passages met veel licht en roze woren afgewisseld met donkere momenten, wanneer ze troost vindt bij haar hondje. Het is een zweterig geheel dat minder oppervlakkig is dan je zou verwachten.

Lillian maakt letterlijk en figuurlijk een trip in noordwaartse richting langs de Amerikaanse oostkust, van South Carolina tot in Vermont. Het verlies van haar telefoon haalt haar uit haar elektronische bubbel. Ze ontdekt een gepolariseerde maatschappij. Hoofdrolspeelster Talia Ryder is naturel en ongeremd.

Een waterpijp, geëngageerde performancekunstenaars en afrokapsels lijken haar terug te voeren naar de hippiecultuur van ruim een halve eeuw geleden. De samenzweringstheorieën van een veganistische neonazi zijn dan weer tekenend voor de domheid en paranoia van vandaag. Er zijn verwijzingen naar het gedicht Annabel Lee van E. A. Poe.

Handcamera en de afwezigheid van CGI doen het geheel realistisch ogen. Voor psychedelische momenten ontleent Sean Price Williams technische effecten aan het stomme tijdperk. Het Schüfftanproces is een techniek met een opening in een spiegel. Als regiedebuut kan dit tellen.

Dit is geen thriller, maar een drama over een thrillerschrijfster die worstelt met het schrijfproces. Eigenlijk gaat het over François Ozons eigen creatieve worsteling als scenarist, maar hij heeft zichzelf vermomd door z'n geslacht, z'n nationaliteit en z'n genre te veranderen.

Reële scènes worden afgewisseld met gefantaseerde of gedroomde scènes. De interpretatie van wat echt gebeurt en wat zich enkel in het hoofd van Sarah (Charlotte Rampling) afspeelt, heeft tot heel wat discussie en hypothesen geleid. Ozon heeft zelf gezegd dat hij dit bewust open gelaten heeft voor interpretatie.

In elk geval is Sarah niet gek, want dan zou ze niet in staat zijn een samenhangende roman te schrijven. Ze observeert mensen in haar omgeving: de kelner in een bistro, de buitenechtelijke dochter Julie (Ludivine Sagnier). Deze mensen gebruikt ze als personage in haar misdaadroman. Ze fantaseert hoe de ene de andere vermoordt, bedenkt verschillende versies.

Alle scènes rond het bezoek van Franck, de moord en het verbergen van het lijk zijn wellicht gefantaseerd, maar Julie bestaat echt. Zij heeft een moeilijke jeugd gehad met een afwezige vader en een overleden moeder. Ze probeert dit gebrek aan liefde te compenseren door als een nymfomane met veel mannen naar bed te gaan en door de dood van haar moeder te ontkennen.

Sarah is een competente schrijfster die door haar uitgever onder druk gezet wordt om haar reeks rond Inspector Dorwell voort te zetten, omdat die boeken goed verkopen. Ze is een ongetrouwde carrièrevrouw met kort haar en een mannelijke kledingstijl. Ten opzichte van Julie maakt ze zich schuldig aan voyeurisme. In haar verbeelding helpt ze Julie bij het verbergen van een moord, wat op een lesbische fantasie lijkt. De tuinman verleidt ze enkel omdat hij de begraafplaats dreigde te ontdekken. Het boek Swimming Pool dat ze bij een andere uitgever publiceert, is wellicht een vertaling van het manuscript van Julies moeder.

Charlotte Rampling moest opzettelijk Frans met een Engels accent spreken. In werkelijkheid spreekt ze de taal beter, want de Britse actrice is in Frankrijk naar school geweest. Een luguber detail is dat haar zus die op haar drieëntwintigste zelfmoord pleegde, Sarah heette. Ludivine Sagnier heeft wat van de jonge Brigitte Bardot.

De gezapigheid van de Provence wordt mooi weergegeven, met getsjirp van krekels, reflectie van licht in water, de primaire kleuren blauw en rood. Qua plot en locatie zijn er gelijkenissen met La Piscine, maar dat is een hommage, geen plagiaat.

Deze dansmusical is een hoogtepunt van escapistisch entertainment. De dromerige blik van Ginger en de aanstekelijke glimlach van Fred voeren je mee naar een zorgeloze rêverie.

De muziek van Jerome Kern biedt een afwisseling tussen humor (Pick Yourself Up) en romantiek (The Way You Look Tonight). Hij combineert de strakke patronen van wals, polka, foxtrot en quickstep met swingende jazzritmes. Het hoogtepunt hiervan is de Waltz in Swing Time. De ouverture kondigt verschillende liedjes aan. Never Gonna Dance is een finale waarin alles samenkomt. Als uitsmijter is er een quodlibet met de melodie van twee verschillende liedjes tegelijk.

De dansroutines zijn een combinatie van tapdans, ballroomdans en een beetje ballet. De dansers komen steeds met hun volledige lichaam in beeld, de camera volgt hen wanneer ze bijvoorbeeld die trap op gaan. Er is niet in deze dansscènes geknipt; ze werden tientallen keren opgenomen, totdat Ginger voeten bloedden. Het is ingestudeerde spontaneïteit. Als Bojangles maakt Astaire vrijwel feilloos dezelfde bewegingen als zijn vooraf opgenomen schaduwen - als je het beeld stil zet, zie je wel ergens een duim uitsteken of een broekspijp met een lichtjes andere glooiing. De techniek van Astaire en de choreografie van Hermes Pan zouden later de videoclips van Michael Jackson beïnvloeden.

Het verhaaltje is een ouderwetse romantische klucht, vooral bedoeld om de zang- en dansscènes aaneen te hangen. Bepaalde clichés en voorspelbare elementen moet je voor lief nemen. Fred is weer de keurig geklede vrijgezel, Ginger het moeilijk te krijgen liefdesobject. Als Lucky (Fred Astaire) een casino binnenstapt, weet je op voorhand dat hij zal winnen. Er zitten mooie romantische momenten in, zoals wanneer Penny (Ginger Rogers) beseft dat ze shampoo in haar heeft. Helen Broderick speelt het type van de slimme vrouw die de anderen steeds een stap voor is en het toeval een handje helpt; Eric Blore is de nerveuze eigenaar van de dansschool.

De visuele vormgeving mag er wezen: prachtige decors, mooie kostuums, het gebruik van schaduwen. De vloer van de danszaal bevat een trompe-l'oeuil, na iets meer dan een uur begint een scène met een misleidende close-up hiervan. Parallelle, meestal witte lijnen zijn een visueel motief: op Freds broek, in de jaloezieën, op het meubilair... De sneeuw creëert een wereld van witte magie die de problemen van alledag doet vervagen.

Vroeger moest je een talent hebben om beroemd te worden; tegenwoordig moet je een manier vinden om op te vallen. Thomas is een kunstenaar die langs de traditionele weg aandacht probeert te krijgen voor z’n werken met objets volés. Wanneer een tijdschriftartikel aan hem gewijd wordt, reageert z’n verloofde Signe afgunstig.

Als narciste verlangt zij ernaar omringd te worden door een schare bewonderaars. Ze draagt grote oorbellen en helblauwe nagellak. Ze lijdt aan het Münchhausensyndroom, want ze bezorgt zichzelf ziektesymptomen. In haar holistische zelfhulpgroep pochen de patiënten met hun ingebeelde ziekten.

Kristine Thorp zet een pittige rol neer als de aandachtsgeile mediahoer. Ingelaste fantasiescènes tonen een wereld waarin dwepers haar ego strelen. Het thema is met humor behandeld. De plechtstatige pianomuziek van Beethoven en Schubert contrasteert met de oppervlakkige, gemediatiseerde cultuur van het heden.

Op foto's ziet Helena Zengel er schattig uit, maar hier speelt ze de rol van een onhandelbaar kind dat veel schreeuwt en agressieve buien heeft. Ze heeft een probleem met impulsbeheersing. De vraag is hoe opvoeders daarmee omgaan. Straffen en medicatie lossen het probleem niet op. In plaats daarvan probeert een geëngageerde jeugdwerker een band met haar op te bouwen. Doorheen haar wangedrag schemert toch iets vertederends door. De schokkerige camerastijl past wel bij het onderwerp.

Duur speelgoed is niet nodig voor Stefek. Aan twee stokjes heeft hij genoeg. Je wordt meegenomen in de fantasiewereld van een achterkomertje en z'n oudere zus. Ze geloven in trucjes om het lot te beïnvloeden, bijvoorbeeld door muntjes te offeren. Het jongetje deelt z'n kapsel en z'n zin voor avontuur met Jommeke. Z'n zus is een natuurlijke schoonheid. Gelukkig vonden ze het niet nodig om haar haar te blonderen of haar sproeten weg te schminken.

Het vindt plaats in Wałbrzych (Waldenburg), een dorpje nabij de Tsjechische grens. Meestal is het zonnig weer, af en toe onderbroken door een fikse regenbui. Zo ontstaat een kleurrijker en vrolijker beeld van Polen. Verschillende lagen van de bevolking kruisen hun pad, van een bedelaar tot een rijke werkgever. Er zit veel beweging in, met treinen, auto's, een motor en vliegende duiven. Wanneer ze niet samen zijn, zijn er crosscuts tussen de statische scène van de zus die wacht op een sollicitatiegesprek en het rennende broertje. Polkamuziek ondersteunt de luchtige sfeer. Er zit veel humor in, maar er zijn ook verdrietige momenten.