Opinions

"Ever seen anything like that? Huh? Me neither... and I watch Animal Planet all the fucking time!" Zeer vermakelijke onzin, met Nathan Fillion (een half idool dankzij Firefly en Serenity) als leuke held, Elizabeth Banks als extreem smakelijke heldin en Gregg Henry als de sympathieke burgemeester die met zijn eerste zin midden op straat reeds onze harten wint: "MOVE THE FUCK OUT OF THE WAY, COCKSUCKER!" ("Howdy, Mayor.") En dan heb ik het nog niet eens gehad over dat prachtige nummer tijdens de eindcredits: Baby I love you, just leave me the fuck alone. Een grappige en lekker volvette horrorkomedie die op beide fronten van zijn genre goed scoort.

De formule : gooi maar een hoop "komische" typetjes bij elkaar, sommigen wat menselijker (James Caan), sommigen wat absurder (Matt Lucas die bijna de hele film door zonder enige reden in een enorme onderbroek en blauwe kniekousen rondloopt – "grappig joh!") plus een beroemdheid in een totaal onverwachte rol (Dolph Lundgren als zelfhulp-hersen-goeroe), verzin een paar bizarre plotlijntjes en hussel de hele zaak flink door elkaar. Ik denk dat de makers vonden dat ze ongelooflijk zwartkomisch bezig waren, maar als kijker kreeg ik alleen maar het idee dat ze vooral heel zelfbewust iets geforceerd-excentrieks wilden maken, en wanneer dan op het einde sommige personages plotseling sentimentele monologen krijgen om te suggereren dat ze iets van een hart hebben, komt dat op mij niet als iets natuurlijks over maar als een gekunstelde poging om te laten zien hoe vakkundig de makers van farce naar tragedie kunnen schakelen (die sterfscène van Johnny Knoxville!). Alleen Billy Crystal lijkt zich nergens wat van aan te trekken en laveert tussen alle flauwekul door om van zijn personage warempel een geloofwaardig en sympathiek karakter te maken, en voor de slotmonoloog van James Caan wil ik ook wel een uitzondering maken.

Goed geformuleerd, maar dat is meteen ook de makke, want door de combinatie van het lage verhaaltempo, de lang aangehouden shots, de zware thematiek en de opdringerige muziek komt er wel erg nadrukkelijk een artistiekerig wasem om de film te hangen, en soms is het een veeg teken wanneer je tijdens het zien van een film al beseft dat je zit te kijken naar iets dat duidelijk als kunstwerk is bedoeld.

Vergelijkingen met Fargo en Winter's bone zijn te begrijpen, hoewel ik zelf ook wel moest denken aan Witness (geen Mennonieten maar diepgelovige Mormonen) en No country for old men (ook met een wetsdienaar die het idee heeft geen stap verder te komen). Maar zeker de Coen-films ademen iets meer en hebben door de subtiele humor iets meer lucht waardoor de uiteindelijke zwaarheid des te harder aankomt, en dat mis ik hier toch een beetje, het is allemaal wel èrg minimaal en van elke ironie gespeend.

Kortom, een dubbel gevoel : uitstekend gemaakt, maar ook eendimensionaler dan de bedoeling zou moeten zijn.

Bij films (of series) als deze vind ik het vaak al voldoende als ik individuele scènes op sfeer, psychologie, suggestie, subtext enz. kan waarderen, en dat was bij Smiley's people maar goed ook, want ik tastte hierbij toch regelmatig in het duister: wat doet Smiley hier precies? waarom is hij hierheen gegaan? wat zeggen ze en wat proberen ze ongezegd te laten? hoe helpt dit stukje informatie bij het zoeken naar de man achter de moord? enz. enz. enz. Ja, ik zou geen beste geheim-agent zijn, want maar al te vaak ontgingen mij de implicaties van de puzzelstukjes die Smiley her en der opdiept, maar zoals gezegd heb ik hier desondanks van genoten, ondanks het feit dat "the big picture" mij dus regelmatig even ontging. Met dank aan de perfecte vertolking van Alec Guinness, de regie van de ervaren televisieregisseur Simon Langton die 13 jaar later de meesterlijke verfilming van Pride and prejudice met Colin Firth en Jennifer Ehle zou afleveren, en het piepkleine rolletje van Alan Rickman zes jaar vóór Hans Gruber.

Het is al weer 7½ jaar geleden dat ik deze film één maal zag, maar er is me na al die jaren nog opmerkelijk veel van bijgebleven. Indertijd was ik er niet erg enthousiast over, maar bij herziening vind ik het allemaal toch eigenlijk wel erg grappig. De vergelijkingen met Ritchie en Tarantino liggen voor de hand, maar van de eerste ben ik nooit een liefhebber geweest, en de personages in Smokin' aces hebben gelukkig niet de verliefdheid op hun dia- en monologen die ik in Taranino's films soms zo ergerlijk vind, en bovendien kan deze film leunen op een zeer grappige plot waarin diverse (groepen) personages allemaal op weg zijn naar één en hetzelfde doel – om dan ook onvermijdelijk eerst met elkáár in botsing te komen. Vele sterke rollen, vooral van Jeremy Piven als de kroongetuige die op dramatische wijze instort, Alicia Keys en Taraji P. Henson als grofgebekte huurmoordenaressen, en Jason Bateman in bizar ondergoed, en Tommy Flanagan geeft een serieus verontrustende vertolking als Lazlo Soot. En dan nog de gewiekste Chris Pine...

Feitelijk min of meer dezelfde film als deel 1, inclusief bizarre broers, sexy huurmoordenares, overmatig veel bloed en kogels, en heel veel personages die allemaal uit hun dak mogen gaan. De formule is dus bekend en de acteurs zijn een slagje minder (ook geen echt grote namen), maar de film is lekker kort, het tempo ligt hoog, de soundtrack is weer goed gevuld (Stooges, QOTSA, Black Rebel Motorcycle Club), de editor heeft goed gebruik gemaakt van alle ADD-trucjes die hij tot z'n beschikking had, en Tommy Flanagan is als Lazlo Soot opnieuw echt creepy, dus ach, ik heb me wel vermaakt.

Wat mij betreft Bergmans meest toegankelijke film, en één van zijn beste. Misschien een film met meer betekenis naarmate de kijker ouder wordt en meer heeft om op terug te kijken (en te berouwen), maar toch ook op jongere leeftijd de moeite waard om meermaals te bekijken en je naar aanleiding van Borgs overdenkingen (en die van de anderen) steeds opnieuw af te vragen wat in je eigen leven van belang is. Prachtig spel van Victor Sjöstrom en de onaards mooie Ingrid Thulin, en fraaie cinematografie. Leuk ook om Max von Sydow en Gunnar Björnstrand na Het zevende zegel nu te zien in totaal verschillende rollen: dat ze hier net zo overtuigend zijn getuigt van het niveau van Bergmans vaste troupe.

Een film die ik onbeperkt kan kijken (inmiddels al negen keer), met een perfecte cast, goede schurken, een leuk plot, veel sterke scènes, soms spannend en soms lekker tenenkrommend (Liz die Werner Brandes "verleidt") en een ijzersterke MacGuffin. Maar de belangrijkste kwaliteiten van deze film zijn voor mij toch het ensemblespel en vooral de humor: Mothers paranoïde theorieën, Crease en Whistler die Martin ongemakkelijke informatie doorgeven ("Always give him head!"), Whistler die een Playboy in braille leest, Crease's "You get all the fun stuff! Tsk.", Bad bad Leroy Brown in een Aziatische karaokebar en zo nog talloos meer voorbeelden. Al die kleine momenten geven de film een plezier en een vitaliteit die ik maar bij weinig andere films tegenkom (automatisch moet ik aan Tremors denken). En hoe vaak echoot de woedende Ben Kingsley niet door mijn hoofd: "MARTEEEEY!"
        Overigens nog even aandacht voor Stephen Tobolowsky, hier al leuk als Werner Brandes, nog veel hilarischer in Groundhog Day ("Phil? Phil Connors?") maar ook ijzingwekkend als de stem van de man die de levend begraven hoofdrolspeler in Buried ontslaat.

Als ik deze film zou beoordelen op basis van z'n enorme historische belang, de financiële durf van Disney en de gigantische inpanningen van alle betrokkenen zou ik hier onmogelijk minder dan 5* voor kunnen geven. Helaas is de film zelf minder indrukwekkend dan z'n wordingsgeschiedenis, vooral omdat de titelfiguur een nogal flets typetje is (met bovendien een kinderlijk en daardoor uiterst irritant praat- en zangstemmetje, bijna net zo kirrend als Betty Boop) en de prins zelfs een totaal nietszeggende verschijning, zodat het gewicht van de film bijna geheel op de schouders van de dwergen rust. En dat blijft toch een zevental amusante personages die gelukkig nergens de sentimentaliteit meekrijgen die bijvoorbeeld sommige dieren wèl aankleeft, maar uiteindelijk doet het verhaal me toch te weinig om hier een echt hoog cijfer aan toe te kennen. Mooie creepy scènes in het bos, met die klauwen van de bomen en de drijvende boomstammen die op krokodillen lijken, en op mijn gerestaureerde DVD ziet alles er subliem uit.

Erg "praterig" thriller-drama met diverse mysterieuze personages die hetzelfde ski-resort bezoeken maar elkaar bij nader inzien allemaal al blijken te kennen – behalve hoofdpersoon Dennis Price, die dan ook behoorlijk gemangeld wordt terwijl hij probeert uit te vissen wat er gaande is. Meer intrige dan actie dus, maar met een behoorlijk sterke cast, zeer acceptabele lokatie-opnames in de sneeuw (inclusief een indrukwekkend gefilmde nachtelijke zoektocht met fakkels) en een fraaie climax. Sneeuw en een claustrofobische ruimte, dan kan het voor mij al bijna niet meer misgaan; ik ben deze film gaan kijken vanwege de aanwezigheid van Stanley Holloway, maar met de film als geheel heb ik me toch ook prima vermaakt (overigens verder zonder dat deze film zich heeft ontpopt tot een heimelijk meesterwerk).

Het is vast niet Stone's bedoeling, maar in de loop van de film zat ik me meer te verbazen (en niet zonder bewondering) hoe knap die programmeurs bij de CIA en de NSA wel niet zijn, dat ze zoveel informatie uit zoveel telefoons en laptops kunnen zuigen en zoveel netwerken kunnen infiltreren. Dat het fijn zou zijn als ze daar iets minder controversieels mee zouden doen komt helaas vaak op het tweede plan. Boeiende film voor wie zich niet stoort aan de redelijk onoverzichtelijke loopbaan die in vaste of losvaste dienst langs diverse afdelingen van de Amerikaanse geheime dienst voert, met zoals wel vaker bij Stone zóveel bekende koppen dat ik soms even uit het verhaal word gehaald: "Is dat nou Rhys Ifans? Hee, Nicolas Cage! Goh, grappig, volgens mij is dat Timothy Olyphant!" Gelukkig vind ik het onderwerp te interessant om me echt te storen aan al die cameo's, maar de echte urgentie ontbreekt hier toch een beetje.

Hier had ik zéér hoge verwachtingen van, vanwege de regisseur (van Let the right one in en Tinker tailor soldier spy), de twee sterren, de supporting cast, het gegeven en de setting. Maar na het schokkende begin zakte het kijkplezier langzaam maar zeker weg, en wat overbleef was een adekwaat moordmysterie/thriller met als hoofdpersoon een personage dat we wel eens vaker hebben gezien (politieman, drank, onbehouwen, kapotte relatie, aan lager wal, maar speurdersinstinct natuurlijk nog intact) en een plot dat gul is met rode haringen maar waarbij de schurk uiteindelijk een absurd toevallige dood in de schoenen krijgt geschoven. Maar wat is de meerwaarde van deze film boven een doorsnee moordmysterie op televisie, waarom zouden mensen er geld voor betalen om hiervoor naar de bioscoop te gaan? Ik lees op internet dat de film nogal met produktionele problematiek te kampen had, hetgeen bijzonder spijtig is omdat hier best een intrigerende film had ingezeten, maar de losse lijntjes en de onduidelijke montage torpederen het geheel. Zonde.

Actie, satire en een postapocalyptische moraal in gelijke mate, in een film die (zoals zoveel voorgangers al hebben gezegd) een tamelijk apart en bizar uitgangpunt heeft. Knap dat het script de plot boeiend houdt tot en met het einde (inclusief de aardige onthulling van Ed Harris). De casting is af en toe wat ongemakkelijk: John Hurt en Ed Harris zijn prima op hun plaats, maar Chris Evans vond ik wat té veel de klassieke held, Ewen Bremner met een afro is een gek gezicht, en waarom zou je Tilda Swinton inzetten wanneer je haar zódanig grimeert dat ik haar niet eens herkende? Uiteindelijk blijft de grote kracht hiervan voor mij toch het prachtige Jean Pierre Jeunet-achtige production-design, dat wel enigszins contrasteerde met de FX van de sneeuw- en ijslandschappen die er niet altijd even goed uitzagen.

Een ogenschijnlijk saai gegeven ("computernerd ontwerpt populaire website") wordt in de handen van een meester-regisseur een wervelend en energiek drama met fantastische vertolkingen van de complete cast. Door deze schijnbaar op het lijf geschreven rol werd ik me ook voor het eerst bewust van Jesse Eisenberg, en elke keer als ik hem in een latere (of eerder gemaakte) film zie moet ik nog steeds even denken aan déze rol. Daarnaast ook complimenten voor Justin Timberlake als de gelikte Sean Parker, maar zoals gezegd zijn alle acteurs geweldig. De complexe vertelstructuur staat de helderheid van de plot totaal niet in de weg en houdt de film constant boeiend, waarbij knap alle gezichtspunten belicht worden. Wie The social network links laat liggen "omdat hij/zij toch geen Facebook heeft" mist wat, al was het maar omdat de film niet alleen over Facebook gaat maar ook over vriendschap, sociale status, de problemen rondom intellectueel eigendom en de verleidingen van corporate business.

Erg 80's qua kapsels, hemdjes, telefoons, muziek en algemene gelikte plastic look, maar qua moraal en insteek wat minder makkelijk te plaatsen. De mij onbekende cast helpt bij het creëren en in stand houden van de illusie (pas híér las ik dat Billy Warlock ook in Baywatch speelde – godzijdank heb ik dat altijd links laten liggen), en hoewel de film een vrij amateuristische uitstraling heeft creëert Yuzna toch een aardig desoriënterend er-klopt-iets-niet-maar-wát-dan-precies?-sfeertje vol valse clues. Het einde is terecht vermaard, meer absurdistisch-grotesk dan echt goor, en met enigszins cheesy special-effects die grappig genoeg geen afbreuk doen aan de extremiteiten. (Overigens vond ikzelf de scène waarin de half ontklede vader op bed de blote schouders van zijn dochter zit te masseren terwijl moeder met verleidelijk décolleté toekijkt net zo bizar en eigenlijk veel ongemakkelijker.)

Geslaagde nieuwe bewerking die de filosofische aspecten niet uit de weg gaat en die ook zonder "space battles and bug-eyed aliens" (James Berardinelli) spannend blijft. Nou ja, spánnend – daarover zijn ook bij déze film de meningen verdeeld, hoewel hij toch ruim een uur korter is dan de versie van Tarkovski. Met het tempo heb ik bij geen van beide versies problemen, maar als ik dan toch ga vergelijken zie ik liever de oudere verfilming, al was het alleen maar vanwege de cast : George Clooney doet het prima maar everyman Donatas Banionas is in mijn optiek geschikter, de naturelle Yuri Yarvet vind ik aanzienlijk beter dan de belachelijk overacterende Jeremy Davies, de kilheid van Anatoli Solonitsyns Sartorius spreekt mij meer aan dan de verbetenheid van Viola Davis' Gordon, en Natascha McElhone is geknipt voor de rol van Rheya maar qua uitstraling geen partij voor Natalya Bondarchuk (Tarkovski : "Natasha of course is the best of the lot. She is one with her role. That is the optimum in cinema."). Zelfs het hi-tech-uiterlijk van deze film (qua "look", kleurenspectrum, interieur van het ruimtestation en FX) haalt het voor mij niet bij het doorleefde Russische ruimtestation en de kolkende planeet, hoe beperkt de effecten uit 1972 ook zijn. Belangrijkste verschil is voor mij echter dat de vervreemdende, dromerige, trage golfstroom van Tarkovski veel effectiever is en veel meer onder mijn huid kruipt dan de benauwende en dreigende beklemming van Soderbergh. Samenvattend is de Solaris uit 2002 een best goede film die echter voor mij in geen enkel opzicht iets toevoegt aan Tarkovski's film, zelfs niet met die flashbacks (en waarom krijgen we te zien hoe Kelvin Rheya vindt wanneer we al zoveel over die zelfmoord hebben gehoord? is dat niet totaal overbodig?).

Ik vermaak me over het algemeen meer dan uitstekend met de films van deze regisseur, maar deze Soldier vind ik toch één van zijn mindere. Kurt Russell is met zijn open blik een prima keuze voor de hoofdrol, wel opgepompt maar niet over- en kunstmatig gespierd à la Arnie, en zijn zwijgen is gelukkig "natuurlijk" en niet betekenisvol met de honde-ogen van Stallone. Daarnaast hebben we nog de oogverblindende Connie Nielsen met haar steeds perfecte kapsel en Gary Busey in een (enigszins) sympathieke rol, en op mijn oude DVD (zoëentje uit een halfkartonnen doosje) ziet het er allemaal goed uit, maar de plot is allemaal net te voorspelbaar en simplistisch (met Todds tranen als dieptepunt), en de FX (de Argentijnse manen, de ruimteschepen) zijn matig tot slecht. De getroebleerde produktiegeschiedenis waarover ik op de IMDb-trivia-pagina lees verklaart veel, maar als ik het uiteindelijke produkt beoordeel kom ik toch niet verder dan 3*. En wie zag ik er niet aankomen dat die aardige Sean Pertwee het loodje moest leggen opdat Connie Kurt zou kunnen ontdooien?

In tegenstelling tot mijn ervaring bij Rogue One vind ik déze spin-off bij een tweede kijkbeurt jusit léúker geworden. Terwijl je bij bij het propvolle Rogue One soms drie of vier plotlijnen door elkaar heen gemonteerd zag (met name bij de laatste overval om het bouwplan van de Death Star te stelen) is Solo wat simpeler en kan de plot het meestal met één of hoogstens twee verhaallijntjes af, en sowieso volgen we voornamelijk wat er met de titelheld gebeurt en met wie hij zoals in de clinch ligt. Daarbij houdt Ron Howard een hoog tempo aan en bevat de film voldoende verrassingen (Han die het cruciale partijtje Sabacc verliest, de onthulling van de identiteit van Enfys Nest en haar "marauders", het verraad van Beckett), dus de film loopt vrij vloeiend door naar de climax en heeft zelfs in de ingebouwde rustpunten nog voldoende spanning (zoals het mooie moment bij het kampvuur met het verhaal van Chewie). Aldan Ehrenreich zet een aardige Harrison Ford neer, Donals Glover is geweldig als de jonge Lando, Phoebe Waller-Bridge is erg grappig als L3-37, en alleen Paul Bettany (favoriete acteur) had wel wat meer te doen mogen hebben. Maar al met al is dit een leuke backstory-film, en dat Alden Ehrenreich de erfenis van Harrison Ford niet "beschaamt" vind ik al héél wat.

Een waar Solaris-project : mijn oude Prisma-vertaling voor de derde keer gelezen, de Tarkovski-verfilming voor de derde en vierde maal gezien (via de Artificial Eye-Blu-ray) en daarna de Soderbergh-versie voor de derde maal bekeken. Ik ben van een leeftijd dat ik Tarkovski's films al keek toen hij nog leefde, en ik herinner me nog hoe ontdaan ik was toen ik hoorde dat hij was overleden : hij was toch typisch zo iemand die tot zijn tachtigste of negentigste zijn inzichten middels zijn films met ons zou delen? Jarenlang heeft Tarkovski in mijn regisseurs-top-10 gestaan, net zoals Nostalghia lange tijd een vaste klant in mijn film-top-10 aller tijden was.

        Lems roman gaat over de problematische ontmoeting met een buitenaardse levensvorm waarmee eigenlijk geen wezenlijk contact of begrip of empathie mogelijk is, zoals gesymboliseerd door de het feit dat de drie wetenschappers geen flauw benul hebben waarom de planeet die denkbeelden (mensen, wezens) uit hun verleden herschept en tot leven brengt. Tarkovski focust juist op die wezens en laat Kelvin inzicht krijgen in zichzelf, zijn verlangens en zijn behoeftes, hetgeen hem leidt tot het besef dat zijn wortels op aarde liggen, bij zijn vader, zijn ouderlijk huis, zijn geboortegrond (een thematiek die Tarkovski elf jaar later, "gedwongen" door de omstandigheden, in Nostalghia nader zou uitwerken).

        Tarkovski's films zijn "more like environments than entertainments", in de woorden van Roger Ebert, en wie daar niet aan gewend is zal zich hier al snel gaan vervelen. Het is niet zozeer cinema van een andere tijd (voor gauw verveelde kijkers wellicht vergelijkbaar met trage "stomme" films) alswel van een andere "mindset". Kijkers die de rustige verfilming van Steven Soderbergh al saai vinden "would have been catatonic after the Tarkovsky version." Voor mij is dat juist een kwaliteit van Tarkovski's cinema : de dwang om alles tot je te nemen in een lager tempo dan dat van het dagelijkse leven. De regisseur helpt je daarbij door de onderhuidse muziek, de prachtige beelden, de knappe vertolkingen en de intense thematiek. Nadenken is misschien niet de eerste vereiste, dóórdenken en vervolgens bij jezelf návoelen is wellicht belangrijker. Waar liggen je eigen wortels, wat vind je zèlf belanrijk?

        Houdt Kelvin van Harey, of van de herinnering aan Harey, of van de liefde die Harey en hij ooit deelden, of van het wezen dat de planeet hem voorschotelt, of van de menselijkheid die dat wezen begint te ontwikkelen, of van zijn schuldgevoel? Kan hij met één of al die confrontaties ooit in het reine komen? Hou ik van mijn vrouw, of van wie ik dènk dat ze is, of van wie ik hóóp dat ze is?

        Een voetnoot : zelden zo'n onaardse schoonheid als Natalya Bondarchuk gezien. Tarkovski : "Natasha of course is the best of the lot. She is one with her role. That is the optimum in cinema."

Hoewel deze film geldt als een absolute klassieker (in 2000 door het American Film Institute uitgeroepen tot de grappigste Amerikaanse komedie aller tijden) ben ik er nooit voor gevallen. Kwestie van persoonlijke smaak: bij Monroe heb ik nooit voorbij de sex-appeal kunnen zien, Curtis vind ik nietszeggend en Lemmon een vervelende en ongrappige acteur. De laatste jaren heb ik allen echter als het ware met nieuwe ogen bekeken: Monroe dankzij haar geweldige rol in The seven year itch, Curtis via The persuaders, en Lemmon door fantastische rollen in The apartment en Days of wine and roses, waardoor ik voor alle drie nieuwe waardering heb gekregen. En doordat ik me de laatste jaren ook steeds meer met de films, de stijl en de thematiek van Billy Wilder verwant ben gaan voelen, heb ik Some like it hot ook maar weer eens in de speler gelegd, en zoals te voorspellen was beviel hij me nu aanzienlijk beter: magnifieke vertolkingen, perfecte uitwisselingen van grappige one-liners, een onweerstaanbare Monroe, een hoog tempo en vooral een uitstekend en ambachtelijk doortimmerd script dat precies de juiste balans tussen al die elementen vindt. Petje af voor alle genoemden (en niet-genoemden natuurlijk, zoals miljonair Joe E. Brown en mede-scriptschrijver I.A.L. Diamond).

        En nog even over Monroe: er zit een scène in waar ze uit haar couchette leunt, en het is eigenlijk onbegrijpelijk dat de hoeveelheid decolleté die ze daarbij toont in 1959 door de filmkeuring kwam – ook in onze vrijmoedige eenentwintigste eeuw is dat nog altijd een ravissante aanblik. Ik moet nog vaak denken aan de prachtige woorden van Cybill Shepherd over Monroe: "She had curves in places most other women don't even have places."

Bijna een toneelstuk (dat mij als zodanig sterk aan Harold Pinters The lover deed denken) waarvan de verfilming de twee hoofdrolspelers alle gelegenheid geeft om te schitteren. Wie de vroegste (en magnifieke) films van deze regisseur kent (met name In the company of men, Your friends & neighbors en The shape of things) weet dat het er hard aan toe kan gaan en dat het voor veel personages uitdraait op het afleggen van hun maskers; de liefhebber van psychologische machtsspelletjes en verbaal vuurwerk kan aan deze film zijn hart ophalen. Rauw en sterk.

Een grimmig begin, bijna als een neorealistische film, daarna een prachtig lyrisch middenstuk waarvan je al aanvoelt dat het niet goed kan blijven gaan zo zonder geld, zonder werk, zonder dak boven het hoofd, twee hippies vijftien jaar avant la lettre, samen on the road. Ik weet niet eens of wat ik nu ga zeggen ook werkelijk het geval was, maar ondanks het gekunstelde kauwgom-kauwen en de incontinentieluier waar ze in het begin van het verblijf op het bootje in rondloopt kan ik me goed voorstellen dat Harriet Andersson een sexsymbool werd, in ieder geval voor heel wat jongens bij wie het bloed kroop waar het wel gaan móést in die benauwende jaren vijftig. Dat ze zich op het einde niet conformeert aan enige norm –noch aan die van de maatschappij als plichtsgetrouwe moeder, noch die van de kijker als aaibaar meisje– maakt haar alleen maar rebelser, intenser, ongrijpbaarder en sterker.
        Nu natuurlijk niet meer zo schokkend en vernieuwend als in 1953, maar –zoals bij wel meer "oude" films geldt– voor wie zich kan inleven in de situatie en identificeren met de personages kan dit nog altijd een emotionele en aansprekende ervaring zijn – het leven anno 2019 is ruimtelijker geworden en biedt de moderne mens veel vrijheid, maar nog altijd zijn er banden die knellen en een sociale druk die meekijkt over de schouder van wie eigenlijk zijn eigen pad wil volgen.
        Ik moest ook wel denken aan De geschiedenis van twee aardige mensen van Koos Speenhoff uit 1910, in 1969 opnieuw opgenomen door Frans Halsema. Maar met dat duo liep het wel heel anders af.

Klein maar fijn. De èchte fladderchick (mooi woord) waar mijn voorganger het over heeft zou pas twee jaar later in Zomer met Monika het sensuele hoofd opsteken, maar de vriendelijke liefde die Marie en Henrik hier beleven is ontroerend en innemend. Maj-Britt Nilsson is een mooie verschijning. Leuke scène op het einde wanneer de journalist de "balletmeester" de loef probeert af te steken (met zeer beperkt succes).

Een soort klassieke 19de-eeuwse zedenkomedie waarin minnaars, ex-minnaars en aspirant-minnaars de liefde van alle kanten bekijken en analyseren zonder eigenlijk tot de kern te geraken totdat ze zich er aan overgeven onder de invloed van de wijn die wordt geschonken door de oude mevrouw Armfeldt – en als ze dat eenmaal doen lijken ze bijna te zijn vergeten wat ze ook al weer aan het onderzoeken waren. Onder alle komische verwikkelingen, cynische monologen en wanhopige verzuchtingen liggen kleine inzichtjes die je al dan niet kunt oppikken en/of zelfs navolgen, maar Bergman laat je geheel vrij. Zoals bij hem gebruikelijk subliem geacteerd en prachtig gefotografeerd. Hoogtepunt is voor mij het moment waarop temidden van alle (al dan niet gespeelde) luchthartigheid opeens een masker valt wanneer Anne en Charlotte elkaar de loef proberen af te steken met ontboezemingen over de ontrouw van elkaars echtgenoot – en dan ontsteekt de laatste opeens in een uiterst serieuze en door de intensiteit tamelijk onrustbarende tirade over de walgelijkheid van het andere geslacht.

Natuurlijk, de brille en de zwarte humor van James Whale ontbreken, het tempo ligt af en toe aan de lage kant, en Boris Karloff krijgt veel te weinig te doen. Maar de film heeft toch ook een aantal enorme kwaliteiten: Lionel Atwill gaat als inspecteur Krogh heerlijk over the top ("One doesn't easily forget, Herr Baron, an arm torn out by the roots!") zonder daarbij gezichtsverlies te lijden; Basil Rathbone is opmerkelijk perfect als Wolf von Frankenstein, met precies de juiste combinatie van integriteit en arrogantie, bedachtzaamheid en opvliegendheid, intelligentie en hubris, zelfbeheersing en nervositeit; en de volgens mij sterk door het Duitse filmexpressionisme beïnvloede set vormt bijna een personage op zichzelf. Aardige climax ook, hoewel de impact daarvan bijna teniet wordt gedaan door de stompzinnige coda. Al met al een waardige afsluiting van een klassieke trilogie voordat met het Karloff-loze Ghost of Frankenstein het verval begon.

Goed dat ik de berichten hier niet had gelezen voordat ik deze film ging bekijken, want er komen wel wat spoilers voorbij. Zelf vind ik dit een behoorlijk deprimerende film vanwege de thematiek van hoe het verleden Milk niet met rust laat, maar ook vanwege de beroerde leefomstandigheden van Milk en Vinny. Velen hier klagen over het slechte acteerwerk van Tatum, maar ik vond hem juist heel overtuigend als gesloten rookie bij wie de problemen en de frustraties zich opstapelen zonder dat hij zich kan uiten. Ray Liotta heeft voor mijn gevoel de belofte van Goodfellas nooit waargemaakt en is altijd in de misdaadfilms blijven hangen, maar hij speelt hier toch wel erg sterk, en Pacino is betrouwbaar als altijd, met name in zijn gesprekken met de jonge Milk. Al met al vond ik dit een boeiende en spannende film, maar de climax lost één en ander wat te gemakzuchtig op, en de identiteit van de schrijfster van de brieven komt een beetje uit het niets, hetgeen toch wel afbreuk doet aan de impact van het geheel. Desalniettemin bewondering voor de sfeertekening.

Superbe en vaak haarscherpe beeldkwaliteit op mijn Blu-ray uit 2007, niet alleen van het concert (Jimmy Page als jonge god) maar ook van de fantasiestukjes, hoe stupide die soms ook mogen zijn. Op de muziek is wat mij betreft weinig af te dingen, afgezien dan van de lengte van de improvisaties op Dazed and confused en Moby Dick, maar ach, dat is de tijdgeest. (Audio op de BR: Dolby TrueHD: English 5.1, Dolby Digital: English 5.1, en English 2.0.)

Wanneer ik me weer eens tot het lezen van één van Wittemans columns zet ergert die me bijna altijd, dus of ik tot de doelgroep behoor betwijfel ik, maar deze "verfilming" ervan heeft me toch wel vermaakt. Erg herkenbaar kan ik het niet noemen, ik woon althans (helaas) niet in zo'n kast van een huis op zo'n prachtige lokatie en heb (gelukkig) ook niet twee van die ongeleide projectielen als kinderen, maar het prima spel van de beide echtelieden, de kleine en grote grappen van de bijrolspelers en de algemene onbezorgde uitstraling (zelfs wanneer ze gescheiden leven wéét je dat Soof en Kasper toch wel... enz.) gaven me toch een plezierig gevoel. Jammer dat sommige cliché's niet konden worden vermeden, zoals bijvoorbeeld die collage-met-feestbeelden-en-muziek om het verstrijken van de tijd en het ontstaan van Soofs verliefdheid (als het dat is) weer te geven, en ook dat dansje van haar gezin op het einde vond ik bijzonder flauw, en dan heb ik het nog niet eens gehad over het feit dat Soof zo af en toe wel èrg in de Bridget Jones-modus zit, maar als totaalscore stond deze film voor mij toch garant voor anderhalf uur prima vermaak.
        O, trouwens, dat (lelijke) woord Kooksoof, zou dat een woordspeling op/verwijzing naar/variant op "filosoof" zijn? Of (ook heel goed mogelijk) mis ik hier iets? Zelf hoor ik in "soof" toch eerder de echo's van woorden als "sloof" en "sof", dus wat mij betreft is "Kooksoof" sowieso niet zo'n gelukkige naam...

Het drama is eerlijk, het dilemma natuurlijk afschuwelijk en Meryl Streeps vertolking superbe, maar wat me overkwam toen ik deze film voor het eerst zag (ergens in de jaren 80) gebeurde me bij herziening opnieuw: eigenlijk vind ik de rol van Kevin Kline veel interessanter. Als ik zijn intimiderende manie niet meer zo indrukwekkend vind als vroeger komt dat alleen maar omdat ik hem sindsdien in zo veel andere intense rollen heb gezien, van de hilarische Otto in A fish called Wanda via de ontwapenende Dave tot de vrolijke senior in Last Vegas, en hoewel hij in geen van al die rollen op vergelijkbare wijze onheilspellend was is zijn werk toch altijd van een betrouwbare kwaliteit geweest. Sophie's choice was de eerste film waarin ik hem zag, en hoewel dit voor de meeste mensen vooral Meryl Streeps film is begrijp ik zelf niet waarom Kline hier niet op z'n minst een nominátie voor een Oscar aan heeft overgehouden. Peter MacNicol is sindsdien helaas enigszins onder de radar verdwenen.

In mijn naslagwerk over musicals lees ik dat ene Myra Franklin uit Wales in 1988 het Guinness Book Of Records haalde omdat ze toen The sound of music, hou je vast, 940 keer had gezien. (Er wordt expliciet bij vermeld dat ze een huisvrouw was, en wellicht kinderloos, dus zo zal ze misschien aan de beschikbare vrije middagen zijn gekomen, en ik neem aan dat ze met de komst van de videocassette en daarna de DVD en de Blu-ray de 1000 kijkbeurten ruimschoots zal zijn gepasseerd.) Ongelooflijk. Ook onwaarschijnlijk? Toch niet: toen ik opgroeide in Den Haag was daar een bioscoop (de Euro Cinema) die The sound of music elk jaar wel gedurende een paar maanden op het programma had staan, en dat járenlang.

        Er valt over deze film verder weinig te zeggen dat niet al vele malen eerder is gezegd. Wie ervoor openstaat kan z'n hart ophalen aan de romantiek, de ijzersterke liedjes en de perfecte centrale rol van Julie Andrews, en wie overgevoelig is voor suiker kan het misschien proberen met de prachtige beelden en de secundaire thematiek van de Duitse dreiging. Er valt genoeg op aan te merken, en dat is ook al wijd en zijd gedaan, dus ik ga daar verder maar niet op in, en ik laaf mij aan de prachtige Eleanor Parker (die me hier af en toe aan Ava Gardner doet denken) en de leuke rol van Richard Haydn. Maar de 940 ga ik niet meer halen.