Opinions

In de voorgaande 49 berichten zijn er 12 mensen die samen maar liefst 14 keer het woord saai gebruiken, en ik weet werkelijk niet waar ze het over hebben: een kleine, vriendelijke, grappige film die vermakelijk is en ook nog iets over probeert te brengen zonder daar al te dramatisch over te doen, wat wil je nog meer? Me dunkt dat het verhaal (hoewel niet extravagant of spectaculair) toch ook verrassend genoeg is om je benieuwd te houden naar wat er verder gaat gebeuren, en Morgan Freeman is weer zijn gebruikelijke innemende zelf, dus ik heb hier gedurende de volle speelduur met een grote glimlach naar zitten kijken.

De paranoia van de eerste twee Mabuse-films is hier niet meer aanwezig, maar wat gebleven is is de onzekerheid over wie wie (en wat) is en welke motieven een rol spelen. Het enigszins claustrofobische hotel met anonieme gangen, dubbele wanden, two-way-mirrors en geheime ruimtes (om nog maar te zwijgen van kelders waar dingen gebeuren die het daglicht niet kunnen velen) helpt ook niet echt, en terwijl Peter van Eyck steeds verder in het web verstrikt raakt lijkt de nonimale held Gert Fröbe hem steeds minder te kunnen helpen. Wolfgang Preiss heeft precies de juiste kilte voor zijn rol, Werner Peters bezit als de hilarische verzekeringsagent Hieronymus B. Mistelzweig ("B steht für Bauch!") dezelfde onnadrukkelijke charme als Paul Giamatti, Fröbe is subliem zoals wel vaker (en wat lijkt hij veel op Otto Wernicke in Das Testament des Dr. Mabuse !) en Dawn Addams is werkelijk prachtig. Of je het nu bekijkt als doorsnee-Krimi, als overpeinzing over de rol die het Kwaad ook in tijden van wederopbouw en atoomdreiging kan spelen, of als zwanezang van een groot regisseur, Die 1000 Augen des Dr. Mabuse is zeker de moeite waard.

Het ultieme verfilmde toneelstuk, een titel die inmiddels de pensioengerechtigde leeftijd heeft bereikt, maar de gedateerdheid betreft slechts de oppervlakkigheden van de kledij, de haardracht, de aspect-ratio en de zwart-wit-fotografie, want qua strekking, dialogen en powerhouse-naturel acteerwerk kan dit makkelijk nog een halve eeuw mee. Twaalf acteurs die bijna op elkaars lip zitten maken de zaak nog wat intenser met overlappende dialogen en overvloedige zweetdruppels; Fonda en Cobb spelen de meest dankbare rollen, de één vanwege zijn weigering om toe te geven aan de groepsdruk, de ander vanwege zijn woede-uitbarstingen die gelukkig steeds aan de goede kant van de streep der overacting blijven, maar op mij maakt ook E.G. Marshall als de zwijgzame rationalist grote indruk. En hoewel je het (misschien) aan ziet komen is het instorten van Cobb op het einde toch aangrijpend. Mooie sobere afronding ook, met het noemen van de namen en het eenvoudige maar respectvolle schudden van handen. Bij MovieMeter nummer 29 in de top-250 (één plaats hoger dan tien jaar geleden), bij IMDb maar liefst nummer 5 (twee plaatsen hoger), maar ik kan daar wel vrede mee hebben.

Intrigerende en boeiende avonturenfilm die sober maar overtuigend een totaal andere historische wereld schetst, met Banderas als buitenstaander die langzaam maar zeker het respect en het vertrouwen van zijn nieuwe elite-eenheid wint. Het laatste bedrijf in de gangen van het grottenstelsel en de daaropvolgende laatste slag is wat minder interessant want voorspelbaarder, maar het eerste uur blijf ik een heel aparte ervaring vinden. Wat de doelgroep voor deze mix van Beowulf en The magnificent seven zou moeten zijn is mij echter niet duidelijk, en zoals bekend schijnt de film dan ook jammerlijk geflopt te zijn, maar ikzelf heb hem al diverse malen met plezier bekeken, en echt niet als guilty pleasure.

Ik had al een tijd geen film met John Cusack meer gezien of herzien, en ik was vergeten wat een innemende acteur hij is en hoezeer ik me met hem kan identificeren. 1408 was altijd één van mijn favoriete films van/met hem, en bij herziening wordt we weer duidelijk waarom, want zijn sceptische personage sleept mij zonder problemen de film in. Na de rustige opbouw volgt er een sugggestief eerste kwartier in de kamer uit de titel, maar de daaropvolgende opeenstapeling van ongemakkelijke momenten en jump-scares doet een beetje als overkill aan, hoewel de hallucinatoire scènes (de vader in zijn rolstoel, het dochtertje in het ziekenhuisbed, de achtervolger in de ventilatieschacht) wel heel goed werken. De afronding bestaat dan weer uit drie twists (het was allemaal maar een droom… o nee, hij keert toch terug in de kamer!, en als alles toch slechts een nachtmerrie blijkt te zijn geweest komt er alsnog bewijs van het tegenovergestelde) die elk apart onverteerbaar clichématig zijn maar zo in sekwens eigenlijk behoorlijk effectief zijn.
        Wat dat einde trouwens betreft, zoals wellicht velen hier heb ik de film eerst op televisie en daarna op een DFW-DVD gezien, met identieke eindes, maar volgens de IMDb-trivia-pagina zijn er maar liefst drie verschillende eindes in omloop: "the version which has Mike fading from Room 1408 following Katie, being the one most seen, as it is the default on most DVD and digital versions. In other alternate endings, Mike is rescued from the flames, reconnects with Lily, and captures his conversation he had with Katie on his recorder. In one version, Lily can hear the conversation as well, and in another, she cannot." Mijn DVD gebruikt dus dat tweede einde, maar in Amerika vinden ze misschien wel dat de film héél anders afloopt.
        Als geheel nog steeds een sfeervolle en creepy horror-film, hoewel ik me afvraag of het motief van het overleden dochtertje niet wat te zwaar is voor vermaak als dit. In de inleiding van zijn verhalenbundel Stephen King goes to the movies (2009) is King zelf in ieder geval erg enthousiast over de film; hij prijst daarbij John Cusack ("He shines in the part, and does what is very nearly a one-man show"), de claustrofobische sfeer en de "backstory" die in zijn eigen verhaal niet aanwezig was maar die in de film bij hoge uitzondering succesvol is.
        Edit: na het schrijven van dit bericht zie ik dat mijn voorganger 80&90’s Nostalgia een special-edition van deze film heeft met daarop de drie verschillende eindes. Hm, misschien moet ik mijn ogen ook maar eens open houden in de kringloopwinkels…

Een redelijk sterk gegeven goed uitgewerkt, maar de gimmick van het "ononderbroken" shot werkt voor mij gewoon niet: in plaats van dat ik de film "ingezogen" word ben ik me steeds alleen maar van het procédé bewust, net als bij het veelgeroemde begin van Spectre. Bovendien wordt de film na de dood van Blake iets te voorspelbaar. De fysieke setting is verder uitstekend getroffen, maar een meesterwerk zoals het hier door velen wordt genoemd zie ik er toch niet in – wat dat betreft werkte de claustrofobie van Jean-Pierre Jeunets Un long dimanche de fiançailles voor mij beter.

Fascinerende documentaire, met als onverwacht staartje van de inbraak het ontdekken van COINTELPRO (Counter Intelligence Program), het geheime (en illegale) FBI-programma om bekende "linkse" Amerikanen in diskrediet te brengen (onder andere door het schrijven van anonieme dreigbrieven). De door de VPRO op 15 september 2015 uitgezonden versie duurde helaas geen 79 maar slechts 57 minuten.

Aparte plotlijnen die allemaal met elkaar te maken hebben en tenslotte samenkomen, een gangster die kookadviezen geeft, heel veel lijken – het mag een kijker vergeven worden dat hij aan Quentin Tarantino denkt (zelfs al twee jaar na Pulp fiction), maar wanneer het zo slim is gedaan als hier en wanneer de personages zo smakelijk zijn heb ik daar geen enkel probleem mee. Een enorme cast van bekende namen en/of gezichten; James Spader is lekker eng en Jeff Daniels doet het prima als boerse politieman met een beurse plek van binnen, maar de glansrol is wat mij betreft toch die van Paul Mazursky als aan lager wal geraakte filmmaker. Heerlijke film, jammer dat Bridge er weer zo'n goedkope 4:3-DVD van heeft gemaakt.

Fijne avonturenfilm voor de jeugd van 7 tot 77 jaar. Kirk Douglas is de grootste ster van de film, maar wat mij betreft ook één van de minpuntjes, want zijn jolijt en zijn "mugging" doen mij af en toe de tenen krommen (vooral wanneer hij een gitaar of een zeehond als tegenspeler heeft), en Paul Lukas is een vrij kleurloze professor Aronnax. De werkelijke ster van de film is wat mij betreft de Nautilus; anno nú zou die er ongetwijfeld veel meer hi-tech uitzien met overal computerschermen en monitors, maar wat déze set perfect doet is het gevoel van gewicht en substantie en textuur weergeven – ik voel gewoon dat al deze deuren en muren en machines niet van bordkarton maar van zwaar en stevig metaal zijn gemaakt. Net zo indrukwekkend is James Mason, perfect in zijn rol van anti-held die meedogenloos kan zijn zonder dat ik een gevoel van sympathie voor zijn misantropie kan onderdrukken, en de prachtige kleuren op mijn Disney/Buena Vista-DVD uit 2004 en de sfeervolle omineuze muziek maken de film àf.

        Grappig detail: de "drummer boy" die na ongeveer 16 minuten van de kapitein in actie moet komen wanneer de crew van het oorlogsschip plotseling de Nautilus ziet opduiken is Charles Grodin op ongeveer 18-jarige leeftijd in zijn filmdebuut, later bekend als het "vrachtje" van Robert de Niro in Midnight run (en als de vader in de Beethoven-films).

Deze Kubrick-liefhebber (met 2001 op nummer 3 van z'n persoonlijke top-10) is van de school van "overbodig en mosterd enz., maar op zichzelf best een onderhoudende en visueel aantrekkelijke film". Leuk om weer eens gezien te hebben, en een stuk amusanter dan toen ik hem indertijd voor het eerst zag (ongewtijfeld omdat de verwachtingen lager waren).

Ik kan me herinneren dat ik dit ten tijde van de release maar niets vond, maar nu ik hem herzie... vind ik er eigenlijk nog steeds niets aan. Een uitstekende cast (inclusief persoonlijke favorieten John Cusack en Oliver Platt) en fraaie FX, maar de plot brengt alleen maar voorspelbaarheden (de gescheiden vader met zijn kinderen op stap, echt waar?) en absurditeiten (het bespottelijke crossen tussen, langs, onder en door scheurende wegen, omkiepende tientonners en instortende gebouwen), en de film duurt dan ook nog eens eeeeeindeloos lang – als de wereld in zeven dagen is geschapen zou hij toch wel in minder dan twee uur vernietigd moeten kunnen worden, maar Emmerich rekt de zaak nodeloos lang en komt dan ook nog eens met een split-second-last-minute-miraculeuze redding op de proppen. Zonde van zoveel geld (en van zoveel mooie opnames van instortende gebouwen en opstomende tsunami's).

Mijn grote vrees dat het hier zou gaan om het zoveelste niet bij elkaar passende duo dat na verloop van tijd warempel toch respect etc. kwam gelukkig niet uit aangezien ze al vóór de aanvang van de eigenlijke plot min of meer buddies werden, en toen dan ook nog bleek dat Tatum verrassend veel aanleg voor komedie heeft werd dit toch een zeer onderhoudende film. Weliswaar in het vanavond-dik-mee-vermaakt-maar-morgen-alweer-vergeten-genre, maar ditmaal was dat genoeg. Benieuwd waar de carrière van Brie Larson naartoe gaat.

Meer van hetzelfde, maar toch ook weer grappig, met opnieuw (of nog steeds?) verbazing mijnerzijds over hoe grappig Channing Tatum blijkt te kunnen zijn en hoe goed zijn chemie met Jonah Hill is. De incidentele sentimentele scènes over hun "bromance" pasten er eigenlijk niet bij; als ze serieus bedoeld waren proberen ze de relatie tussen Tatum en Hill een gewicht te geven dat een komedie als deze totaal niet rechtvaardigt, en indien als parodie bedoeld waren ze te oppervlakkig om als zodanig herkenbaar te zijn. Gelukkig waren die scènes few and far between en bleef het komische tempo er verder goed in. De eindcredits-sekwens was hilarisch (bij de brandweerfilm : "Bro's before hose"!).

Sterke zombiefilm die zich onderscheidt door een A-cast en –crew en een geweldig sfeervolle eerste helft. De tweede helft wordt nog een graadje zwartgalliger wanneer de redders zich als wolven ontpoppen, maar de teneur van dat sociale commentaar was misschien al te verwachten toen de commandant van dienst niemand minder dan Christopher Eccleston bleek te zijn, en het geheel culmineert helaas in actiescènes die enerzijds vrij standaard zijn en anderzijds tamelijk over-the-top tegen het ridicule aan. Hoe dan ook, degelijk en met finesse gemaakt, maar uiteindelijk (en hoewel het hier niet om zombies maar om het woedevirus gaat) is het toch vooral een zombiefilm – misschien voor sommige mensen de ultieme zombiefilm, maar mij doet het genre niet zoveel.

Een lekker grimmige opvolger, tamelijk onvoorspelbaar (diverse hoofdrolspelers c.q. bekende acteurs en actrices die onverwachts het loodje leggen), een schokkerige camera en idem montage waar ik normaliter een redelijke hekel aan heb maar die nu eens effectief zijn en goed werken, en pompende maar af en toe iets te repetitieve muziek. Ook ik vond dit eigenlijk een sterkere film dan Danny Boyle's eerste deel.

Klassieke Ford-western, met boeven die naast enorme dorst ook een hart van goud blijken te hebben als komisch element, de èchte schurk die meedogenloos is, prachtige panoramische opnames als decor voor de historische dimensie van de land rush, en als tragisch element de outlaws die zich opofferen voor een betere toekomst die ze zelf niet meer zullen meemaken. Ondanks de voorspelbaarheid en de kluchtigheid was ik op het einde toch ontroerd door de titelpersonages, hetgeen er op duidt dat ik misschien wel net zo sentimenteel ben als de regisseur, maar het geeft ook aan dat Ford precies weet wat hij doet, want het wèrkt. Jammer dat Fords oorspronkelijke edit niet meer beschikbaar is.

Dit begint allemaal meer dan uitstekend : een low-key opbouw, een extreem sfeervolle setting, fraai camerawerk, en warempel prima werk van Josh Hartnett (bepaald niet mijn favoriete acteur). Maar vanaf het moment dat de vampiers het stadje overnemen verzandt de film in een traditioneel tien-kleine-negertjes-plot dat zich op bijna voorspelbare wijze ontrolt, zodat zelfs de kleine twist dat Hartnett zich opoffert geen indruk meer maakt. Eigenlijk niet meer dan 1* waard, maar toch drie halve sterretjes erbij vanwege de uitstekende fotografie, de indrukwekkende hoeveelheid gore die toch nooit karikaturaal wordt, en de opmerkelijk ontroerende slotscène.

Wat ik me nou afvraag: als de uiteindelijke film zo tam en "uninvolving" is, hadden de filmmakers en de geldschieters dat dan niet ook al aan het script kunnen aflezen? Wanneer je te lang aan een film werkt zie je misschien op een gegeven moment niet meer hoe matig het is, en daardoor besef je misschien ook niet hoe een kijker die een film voor het eerst ziet daarop gaat reageren, maar ik begrijp gewoon niet hoe je vijf actrices van zo'n statuur aan een film als déze kunt verspillen. Och ja, ik weet het wel, smaken verschillen, en er zijn ongetwijfeld mensen die dit een goede film vinden, maar het is allemaal zó middelmatig en zó gewoontjes dat het mijzelf niets verbaast dat deze film geen succes werd. Het enige verrassende vond ik dat niet van alle vrouwen de gezinnen er ongeschonden vanaf komen, en dat compenseert dan een beetje dat ik al van mijlenver zag aankomen dat het personage van Sebastian Stan nog in leven zou zijn: bij mij ging er onmiddellijk een rode vlag omhoog toen zijn dood niet expliciet werd getoond maar alleen maar werd gesuggereerd. Heel veel pluspunten kan ik verder niet verzinnen. Jessica Chastain heb ik hoog zitten, en ze doet haar vechtscènes meer dan adekwaat, maar in haar rol als producer lijkt ze me hier toch een flinke mispeer te hebben gemaakt.

Jarenlang stond deze film in mijn top-10 aller tijden. Het is dan ook "a miracle of speed and light" zoals de Amerikaanse filmcriticus Otis Ferguson schreef. De speed zal duidelijk zijn in de snelheid waarmee het verhaal wordt verteld (Hitchcock zelf tegen François Truffaut: "Waar ik van hou in The 39 steps is de snelheid van de overgangen. [...] Daar moest heel erg hard aan gewerkt worden, maar het was zeker de moeite waard. Je gebruikt het ene idee na het andere, en elimineert alles wat afbreuk doet aan de vaart."), maar ook dat licht is evident aanwezig: letterlijk in het gebruik van chiaroscuro, het afwisselen van licht en donker, de ruimte van heldere landschappen en de benauwdheid van donkere kamertjes en hoekjes, en figuurlijk in de afwisseling van spanning en humor in deze ultieme comedy-thriller.
        Natuurlijk is deze film gedateerd en niet "spannend" meer, maar wat hem voor mij zo waardevol maakt is het plezier dat er uit spreekt, het genoegen om zo'n leuke, snelle en spannende film te kunnen maken; Orson Welles omschreef een filmstudio ooit als "de mooiste speeltuin die een kind zich maar kan wensen", en dat lijkt hier meer dan bij welke andere film ook op te gaan. Koppel dat aan twee geweldige (en prachtige) hoofdrolspelers, en je komt uit op een film die als blauwdruk kan dienen voor ongeveer elke latere film (van Hitchcock, maar ook van andere regisseurs) waarin een sympathieke verdachte zijn onschuld moet proberen te bewijzen terwijl enerzijds de politie hem wil arresteren en anderzijds de schurken hem willen vermoorden omdat hij teveel weet.
        Prachtige momenten hier: de man die steeds maar wil weten “What causes pip in poultry?”; Hannay die controleert of er inderdaad een man op straat staat, met in zijn hand het mes dat hij later in de rug van Annabelle Smith zal vinden; de melkboer die niet voor de (vergezochte) waarheid maar wel voor een pikant leugentje valt; de handelsreiziger met de bril die een vies gezicht trekt bij het zien van een onflatteus corset: “Brrr! My wife.”; het boek met psalmen dat de kogel voor Hannay opvangt: “Well, I’m not surprised – some of those hymns are terrible hard to get through.”, en Pamela die haar kousen uittrekt terwijl Hannay’s gehandboeide hand langs haar (fraaie) benen mee omlaag wappert.
        Tenslotte nog extra aandacht voor de stem van de astmatische Robert Donat, die juist door die aandoening een licht hees en ondefinieerbaar mooi timbre krijgt. Vier jaar later kaapte hij met zijn rol in Goodbye Mr Chips de Oscar voor de neus van de onverslaanbaar geachte Clark Gable als Rhett Butler weg, maar voor mij zal hij altijd Richard Hannay blijven.

De eerste twintig minuten zijn verreweg het leukst, met enkel Sinatra en Martin die zich op elkaar mogen uitleven, daarna kunnen de fraaie aankleding van de sets, de even fraai maar iets spaarzamer aangeklede dames (inclusief Anita Ekberg met een décolleté waarin je kunt verdrinken), de talloze bekende gezichten in bijrollen en de belegen humor (Frankie en Dino proberen zich onder een huwelijk met Anita en Ursula uit te kletsen, nog nooit vertoond!) niet verhullen dat dit een comedy western met maar héél weinig comedy en nóg minder western is. Martin houdt zich met zijn charme nog redelijk staande, maar Sinatra mist echt de luchthartigheid en het natuurlijk gemak die voor dit werk nodig is. Dieptepunt is een optreden van de Three Stooges – hoeveel takes zou het Martin en Andress hebben gekost om die onechte glimlach aan het eind van die luimige potsenmakerij te produceren? (Mijn DVD [Universal, 2005, alleen Engelse ondertitels] claimt overigens 16:9 te zijn, maar zet het beeld in de praktijk direct na de begincredits op 4:3. Laat deze belabberde behandeling van de transfer een reden temeer zijn om deze film niet te kopen.)

Als niet-kenner van de oorspronkelijk F4-strips had ik geen flauw idee van het belang van de Silver Surfer, en ook na het zien van de documentaire over hem op mijn Blu-ray kost het me wel wat moeite om zijn tragische dimensie echt na te voelen. Bovendien ziet hij er niet erg indrukwekkend of visueel interessant uit, met z'n gebeeldhouwde strakke-mannen-lijf en z'n hoekige Zinedine-Zidane-kop, dus qua personage doet hij me niet veel. Inderdaad, ik ben van de "Europese" school van Kuifje, Suske en Wiske, Blake & Mortimer, Ravian en Agent 327, de Marvel- en DC-Comics zijn aan mij vrijwel geheel voorbij gegaan, en superheldenfilms moeten voor mij dan ook vooral vermakelijk zijn en niet te serieus, want daarvoor staan de personages en hun absurde powers voor mij toch veel te ver van mijn bed. (Een uitzondering maak ik voor Batman, samen met de Thunderbirds mijn grote jeugdliefde, maar die bezit dan ook geen bovennatuurlijke krachten.)

        De eerste Fantastic Four-film vond ik bijzonder leuk, vanwege de humor, het onderlinge gekibbel, de grappige manieren waarop de vier helden met hun respectieve superkrachten leren omgaan (of niet), de vaart, en bovenal de lichte toon. Nu komt dan dit vervolg waarin het voortbestaan van de aarde op het spel staat – niet bijzonder spectaculair wanneer die dreiging moet worden bestreden door een pin-up-girl (met een mooie blonde pruik, dat dan weer wel – wat is daar mis mee?) en een wezen met een opperhuid van steen, en zo zie ik het graag. Helaas gaat de film nergens in overdrive en wordt hij nooit echt spectaculair of dwingend, ondanks de mooie onbuigzame Andre Braugher (inclusief de subtiele grijns waarmee hij aangeeft dat hij Reeds assertieve monoloog in het bos wel kan waarderen), de grappige scène in de club bij Reeds vrijgezellenavond, en de aanwezigheid van de Surfer, wiens problematiek ik zoals gezegd niet helemaal serieus kan meevoelen. De scènes in Londen en met Dr Doom ontberen ook elke spanning, zodat ik uiteindelijk overblijf met het onbevredigende gevoel van een weerzien met een paar leuke vrienden die mij eigenlijk niets te vertellen hadden. Maar het ziet er allemaal prachtig uit.

Dit is volgens mij wat je zou krijgen wanneer Harold Pinter geïnspireerd zou zijn geraakt door Reservoir dogs – sterker nog, de scène waarin de mannen om "Loverboy" heen lopen en hem ritmisch allemaal scheldnamen en beschuldigingen naar het hoofd slingeren lijkt rechtstreeks gekopieerd uit Pinters The birthday party. Maakt niet uit: de onderlinge chemie is hier uitstekend, de scènes waarbij Archie (Tom Wilkinson) om de beschrijvingen van Mal (Stephen Dillane) moet lachen maken ook mij vrolijk, en Ian McShane steelt met gemak de show dankzij briljante dialogen en uitstekend spel. Minpuntje was John Hurt, een acteur die tot mijn favorieten behoort maar wiens constante over-the-top-gebral mij wel héél erg gekunsteld aandeed, alsof hij niet een echt personage moest spelen maar een verzonnen constructie waar de scriptschrijvers zoveel mogelijk bizarre eigenzinnigheid in wilden leggen, en wanneer de kijker dat zo duidelijk door heeft en als het ware de touwtjes ziet bewegen doet dat toch wel flink wat af aan het kijkplezier. Eindconclusie: leuk maar nergens briljant, en het Pinteresque/Tarantinoïge vind ik toch wel storend. (Overigens had ik zelf vooraf bij de titel niet gedacht aan de borstomvang inclusief "groot hart" van Ray Winstone, maar aan die van Joanne Whalley inclusief groot gemoed...)

Ontroerende en aangrijpende film over de onverwachte broosheid van een huwelijk waar plotseling een spook uit het ijs komt. Prachtig spel van beiden, met Rampling die de meeste aandacht krijgt omdat het verhaal min of meer vanuit haar perspectief wordt gevolgd, maar Courtenay houdt met zijn onnadrukkelijke manier van acteren op sublieme wijze gelijke tred. Superbe slot-close-up.

Een dun en voorspelbaar maar klassiek en zeker niet vervelend plot, visueel een lust voor het oog. Keanu Reeves zal wel gecast zijn vanwege de financiering en met het oog op de Westerse markt, maar qua (stijl van) acteren valt hij niet uit de toon en in de vechtscènes is hij meer dan adequaat, dus met zijn rol heb ik geen enkel probleem (afgezien van zijn lelijke baard). Hoewel er volgens IMDb inmiddels 151 miljoen dollars terugverdiend zijn, is deze film volgens de Engelse wikipedia-pagina "currently estimated to be the largest box office bomb in film history, unable to recover its $175 million production (excluding advertising and distribution) budget", dus wanneer deze regisseur zich weer aan een avondvullende speelfilm mag gaan wagen is onduidelijk (zoek op YouTube naar carl rinsch the gift voor een zeer onderhoudende korte film die hij voor Philips maakte). Nee, 47 ronin is geen Seven samurai, maar persoonlijk heb ik me hier toch best mee vermaakt.

(Dit stuk staat propvol spoilers!) Van deze film zie en erken ik zonder meer alle tekortkomingen, zoals het feit dat het mysterie nauwelijks een mysterie is, de sexy femme fatale (Inger Stevens) niet erg sexy en zeker niet fataal is, en Dean Martin eigenlijk geen acteur is. Maar toch blijft deze film mij boeien – ongetwijfeld een hoogst persoonlijke afwijking (met andere woorden ik ben bang dat mijn voorliefde voor deze film niet uit te leggen of over te brengen is), maar ik zal proberen een paar van de kwaliteiten van deze film voor mij op te sommen:

* Dean Martin is iemand wiens persoonlijkheid mij fascineert (enerzijds een oppervlakkig entertainer, anderzijds helemaal his own man die eigenlijk door niemand te doorgronden was en daardoor een uniek soort cool belichaamt – zie de geweldige biografie van Nick Tosches: Dino: living high in the dirty business of dreams). En als gokker die tot actie gedwongen wordt is hij hier eigenlijk hélemaal op z'n plaats (net zoals hij in Rio Bravo eigenlijk ook zeer overtuigend was)

* Robert Mitchum, een acteur over wiens charisma ik hopelijk niets hoef uit te leggen

* Roddy McDowall, misschien niet zo'n bijzondere acteur die hier echter perfect gecast is als vervelende etterbuil (en die hier uitstekend gebruik kan maken van zijn "zuigende" intonatie), met als hoogtepunt de scène waarin hij de smid vertelt over hoe zijn vader reageerde op de dood van zijn moeder

* de onnadrukkelijke maar innemende vriendschap tussen de personages van Dean Martin en Yaphet Kotto

* het aardige portret van een klein stadje en alle spanningen die in zo'n gemeenschap kunnen leven (met name de onrust, eerst onder de bewoners door de komst van de mijnwerkers, vervolgens onder de mijnwerkers zelf naar aanleiding van de moorden)

* de niet opvallende maar wel fraaie fotografie

* de aanwezigheid van een expliciet ongelovige zonder dat daar een probleem van wordt gemaakt (en zonder dat hij als "apart" wordt afgeschilderd)

* de onsentimentele toon van de film, vooral belichaamd in de scène waarin alle spanningen plotseling culmineren in de moord op de deputy en de enorme shoot-out midden op straat (totdat Rudd hoogstpersoonlijk schietend door de straat komt lopen – als het iemand anders was dan Mitchum zou je als kijker misschien in lachen uitbarsten, maar als ik Mitchums kop zie kruip ik op dat moment het liefst zèlf achter de bank)

* de dialogen, die in beginsel de handeling gewoon vooruit helpen maar tegelijk vol zitten met grappige one-liners. Een paar voorbeelden:

* Val Morgan (Dean Martin) tot Nora Evers (Katherine Justice): "Now you're gambling on my better instincts. And I don't have any – I just have instincts."

* Predikant Jonathan Rudd (Robert Mitchum) in de kerk: "If I hadn't shot that gun off, there'd be nobody here but me and the dog. Before I came to this town, there was nobody but the dog. You people didn't seem to think you needed a church, just a big doghouse." (hier moet je eigenlijk Mitchums minachtende intonatie bij denken)

* Nick Evers (Roddy McDowall) tot Rudd: "Why don't you let God do his own work ?" Rudd: "I'm just filling in for him until he gets around to Rincon." Nick: "Well, if either of you needs any help, call on me – Nick Evers."

* Nora: "You still mad at me?" Nick: "Not you. The world." Nora: "The world?" Nick (verveeld): "It's flat."

* Nick: "I've got just one rule: me first, nobody second. Name me somebody who don't feel that way." (Een zekere mate van eerlijkheid kun je hem niet ontzeggen, dat maakt hem ook zo'n leuk personage.)

* Val: "I'll just sit down, play me some cards for money." Kroegbazin Mama Malone (Ruth Springford): "About time! A man don't work, he ain't respectable."

* En mijn persoonlijke favoriet: Rudd nodigt alle (drinkende en pokerspelende) cowboys in de saloon voor zijn kerkdienst uit: "There'll be a place for you. There was a seat for Judas." En terwijl hij wegloopt hoor je van één pokeraar zachtjes de throwaway punchline: "Who's Judas?"

* En last but not least, de (bijna) slotscène, de confrontatie tussen Val en Rudd, grotendeels bestaande uit een monoloog van Val. Ik heb de scène nu al vele malen gezien, maar elke keer is hij toch weer adembenemend (net zoals de bijna-slotscène van Shane, de ijzersterke shoot-out), vooral vanwege de grandioze manier waarop Dean Martin dit speelt: koel, zelfbewust, en tegelijk op zijn hoede. "If that's a bible, you read it. If it's not, you drop it."

* Uiteindelijk toch moeilijk te verklaren: op de één of andere manier raakt het geheel van deze film bij mij precies de juiste snaar. Dean Martin: cool maar alert. Ooit moest ik een stuk schrijven over een "foute held", iemand die je bewonderde terwijl je wist dat hij "fout" was (hetzij in de zin van "politiek incorrect", hetzij "eigenlijk iets low-brow-achtigs waar je je voor schaamt"), en dat stuk ging natuurlijk over hèm. Maar in déze film is hij perfect.

"Een aardig Arnie-vehikel, niet groots maar ook niets om je voor te schamen", met een leuke schurkenrol van Tony (Ghost) Goldwyn en zoals gebruikelijk uitstekend spel van Robert Duvall, vond ik vier jaar geleden. Bij herziening voeg ik toch een half sterretje toe, vanwege het prima tempo, de fraaie verschijning van de vrouwelijke killer (Sarah Wynter), het ontroerende gezinsdrama van Duvall en de mooie humor (de sjofele Rodney Rowland die steeds over de pijntjes van z'n vorige dood klaagt, Michael Rooker die z'n nieuwe laars belangrijker vindt dan het verlies van z'n afgeschoten maar kloonbare voet, de politie die op een noodoproep reageert met een tergend langzaam telefonisch vraagmenu, en Arnie's vrouw die temidden van alle explosies vraagt: "This isn't because of the cigar, is it?"). Prima vermaak.

Maar weer eens opnieuw bekeken, na aangenaam verrast te zijn (en hóé) door het herzien van Ride the high country en de vertolkingen van beide hoofdrolspelers daarin. 7 men from now blijft toch een perfecte kleine Western – maar dan alleen klein in de zin van korte speelduur, strak plot, geen irrelevante zijlijntjes, elke scène telt, en nèrgens vet. Randolph Scott bezit precies de juiste mate van zwijgzaamheid en mysterie (en natuurlijk de vastberadenheid van zijn prachtige kop plus zijn stem die geen tegenspraak duldt), van de insinuerende Lee Marvin ("La–dies!") is het na het zien van een film als deze onvoorstelbaar dat hij in het gewone leven een aardig iemand zou kunnen zijn, en verder zien we goed ingevulde bijrollen, kleurrijk camerawerk, effectieve muziek en een aardige climax met prima gebruik van de lokaties.

        Het enige jammere is dat sommige scènes (in het begin bij de grot, later bij de huifkar in de regen) zo evident in de studio zijn opgenomen. Ik zeg evident, maar het rare is dat ik niet precies kan aangeven waarom ik dat zo zeker weet, net als bij sommige scènes in The searchers en The man who shot Liberty Valance. Is het het geluid, de onnatuurlijke belichting, andere film stock, de onechte nachtelijke hemel, of de hele ambiance?

Moeilijk produkt hoor. Begint als een serieuze politieke film, verwordt dan tot een romantisch melodrama, en eindigt als een spannende en sfeervolle avonturenfilm met eerst vrij indrukwekkende oorlogsscènes en daarna prachtige opnames van een jungle en een tropische regenbui. William Holden speelt de centrale rol zoals gebruikelijk uitstekend, niet verrassend aangezien hij in deze jaren nu eenmaal het patent had op dit soort opportunistische charmeurs ("I have no politics, no morals. There's nothing inside of me but me. That me can break all the laws, but it can't betray a friend. Damn you for asking!"), maar ook bij de fysiek zware opnames in de jungle oogt hij strak en robuust (terwijl hij tijdens de draaiperiode toch weer stevig aan de fles zat – maar ja, als je dagenlang door de rimboe toert valt een katterig uiterlijk natuurlijk niet zo op). Capucine ziet er vrijwel de hele tijd veel te stemmig uit, Tetsurô Tamba (als de rebellenleider Ng) heeft een prachtige kop waar hij voldoende nobel mee kan kijken, en Susannah York heeft de tamelijk ondankbare rol van de romantische bakvis die op de verkeerde cynicus valt. En een enorm pluspunt is natuurlijk het prachtige camerawerk van Freddie Young (drievoudig Oscarwinnaar voor David Lean).
        Binnenin deze film zit ergens een zeer respectabele rolprent verborgen, maar die laatste weigert resoluut om voor de dag te komen. Aan de andere kant, drie films voor de prijs van één is ook niet verkeerd, en ik bleef toch de hele speelduur lang geboeid kijken. En de film heeft in ieder geval de moed om (a) de executie van Capucine niet op het láátste moment nog af te wenden en (b) Holden niet in de armen van York te laten eindigen, complimenten daarvoor.

Dankzij de combinatie van zijn ongunstige uiterlijk, de uiterst onaangename en bijzonder puntige dialoog en zijn grote acteertalent zet Michael Shannon hier een eersteklas schurk binnen (en soms ook buiten) de grenzen de wet neer, hetgeen de ongemakkelijke situatie van morele weerzinwekkendheid waar je je ogen niet vanaf kunt houden oplevert, vergelijkbaar met bijvoorbeeld Daniel Day Lewis in Gangs of New York – een briljante rol. Garfield is eveneens prima, en het verhaal levert verder niet veel verrassingen op, evenmin als het slotbedrijf, maar met zó'n hoofdrol en zó'n sterke uitbeelding van actuele en schijnende problematiek vind ik dat geen probleem.

Dit is toch wel bizar : de organisator van een mysterieus feestje spreekt via geluidsapparatuur tot een gezelschap van vijf mannelijke en drie vrouwelijke gasten met een guilty secret die elkaar geen van allen vertrouwen en die één voor één geconfronteerd worden met de negende gast – Death... En daar hebben we feitelijk de plot van Agatha Christie's And then there were none minus het medeschuldige keukenpersoneel, maar wel inclusief een liefdespaar. (Ook is er nog een dode man die voorover uit een kast valt, die komt dan weer uit The cat and the canary.) Jatwerk? Vermoedelijk, maar dan van Christie, want de roman van het schrijversechtpaar Bruce Manning en Gwen Bristow waarop deze film gebaseerd is verscheen al in 1930, dus negen jaar eerder dan Christie's roman. Meerdere mensen maken er op internet gewag van, maar om de een of andere reden kan ik nergens iets vinden over een beschuldiging van plagiaat of de mogelijkheid van een rechtszaak.
        Wat de film zelf betreft, de ijzersterke plotinsteek is natuurlijk niet kapot te krijgen, maar ook los daarvan bevat de film een behoorlijk hoog tempo met een vlotte montage (en een korte speelduur), goede vertolkingen zonder overmatig-dramatische close-ups, vrijwel geen muziek en voor de moderne kijker zéker geen sterren die zó geliefd zijn dat ze nooit de dader(s) zouden kunnen zijn. Helaas is de climactische onthulling niet zo spectaculair als gehoopt, en de comic relief van de eerst klunzige en later dronken butler was niet nodig geweest, maar blijft gelukkig tot een minimum beperkt (en was in die tijd vermoedelijk onvermijdelijk).
        De regisseur maakte later in de jaren 40 elf van de veertien afleveringen in de onvolprezen Sherlock Holmes-reeks met Basil Rathbone en Nigel Bruce, maar produceert ook hier al met zijn efficiënte stijl een B-film waarvan ik vermoed dat hij anno nu vanwege plot, tempo en no-nonsense-aanpak vele A-films uit die tijd naar de kroon zal steken. (Momenteel te vinden in een vrij acceptabele maar niet ondertitelde transfer op YouTube.)

Een geweldige cast, een prachtige (Berlijnse) setting en fantastische visuals, maar helaas ook een dertien-in-een-dozijn-verhaaltje met niet bijzonder interessant uitgewerkte thematiek en af en toe matige actiescènes.
        Om op eerdere berichten hier terug te komen, het onderkoelde acteren van de cast heeft wel degelijk een functie binnen het verhaal, want één van de thema's is dat de personages allemaal "weeffoutjes" beginnen te vertonen doordat ze al zo vaak zijn gekloond, en daar hoort ook een zekere apathie en afstomping bij. (Dit verzin ik niet zelf, en had ik ook niet zelf opgemerkt, maar wordt verteld in het zeer interessante DVD-commentaar van de scriptschrijvers.) Helaas kan iets wat dus gewoon de bedoeling is toch ook tégen de film werken, zoals bijvoorbeeld bij Sergio Leone die Marton Csokas op 6-1-2013 met een "pratende zak patatten" vergeleek. Zelf had ik nergens last van; ik kan me de weerzin wel voorstellen (een film over slaapwandelaars moet natuurlijk niet zelf slaapverwekkend zijn), maar persoonlijk had ik meer moeite met de lachwekkende uitdossingen van Pete Postlethwaite en vooral Frances McDormand.
        Kortom, voor mij prachtig in de details maar nietszeggend als geheel. Ik kan deze film niet echt slecht vinden, maar ik zou ook niet weten waarom ik hem erg goed zou moeten vinden.

Hm, wat mij betreft zijn de kleuren de belangrijkste troef van deze film (en meteen ook het bewijs dat een laag budget niet per se een lelijk ogende film hoeft op te leveren – als je maar weet waar je je decors moet laten maken en je lokaties moet zoeken). Op papier klinkt L'Éden et après beter dan op het scherm, want wat ik zie is gekunsteld acteren (met uitzondering van "de vreemdeling" Pierre Zimmer die de juiste toon weet te raken), overdadig gebruik van evident nepbloed, zóveel bloot dat het nauwelijks nog erotiseert, en bovenal een vorm die zo vrijblijvend en afstandelijk is dat het eerder als een cinematografisch essay over de mogelijkheid van narratieve (on)lineariteit aanvoelt dan als een poging om via diezelfde narratie iets over te brengen. Nou vooruit, een verbeelding van een innerlijke fantasiewereld met behulp van de ideeën van Arnold Schönberg over de twaalftoonsmuziek, zoals Robbe-Grillet tijdens het interview op de (overigens prachtige) Blu-ray meldt. Allemaal interessante theoretische kaders met als resultaat een film die mij nergens raakt op emotioneel niveau en mij op intellectueel niveau koud laat.