Opinions

Gelukkig dat ik geen linkse moraalridder ben, anders zou ik wel héél verontwaardigd zijn door dit crypto-racistisch fabeltje over een oliedomme Bengladees die als running gag steeds 'bon appétit!' roept, maar even achterlijk is in zijn moedertaal, steeds te laat komt, maar ja, dat is nu eenmaal hun cultuur, kirren de zelfgenoegzame Franse messiassen. Wel genoten van het ongelofelijke contrast tussen de acteurs die met dezelfde onbeholpen naïviteit spelen alsof ze voor het eerst in een schooltoneel mogen meedoen en ploert Depardieu, die zich er als een karwei doorheen walst en duidelijk niets dan misprijzen heeft voor de productie. Kan de meubelen echter niet redden. Anderhalve ster, en dan ben ik nog mild.

2de horrorfilm van Haynes over de bekrompen suburbia mentaliteit waar een arm schaap het moet opnemen tegen een bende enge Stepford Wives. Boze huisvrouwen liggen als Carpenter (John, niet Richard) zombies op de loer onder de onheilspellende roodgroene belichting. De in dutch angle gefilmde reaction shots van voorbijgangers die een interraciaal gesprek waarnemen doen denken aan de paranoïa van 50's invasiefilms, ons ooit zo vreedzaam dorpje nu opgeschrikt door de gruwelen van het egalitarisme.

Weer een onweerstaanbare film over onuitstaanbare mensen van Rohmer Anne, een compleet wispelturige bimbo die denkt dat de wereld rond haar draait (zo lopen er nu nog veel rond, enige verschil is dat ze nu allemaal Snapchat hebben) en François, een hopeloze dweil die haar op haar wenken bedient: twee archetypes die elkaar ook in de realiteit blijkbaar erg aantrekken. Toch krijg je nooit de indruk dat Rohmer de spot wil drijven met zijn creatie. Niet alleen omdat hij de kleine kantjes van zijn personages met veel subtiliteit brengt (i.t.t. een niet nader genoemde Amerikaanse regisseur wiens naam met een L begint), denk maar aan de eindscène waar Anne heel de tijd zenuwachtig op haar bed gaat zitten, weer rechtstaat, eens een boekje vastpakt, ergens mee begint te prullen: om de kriebels van te krijgen. Maar ook omdat het milieu van de gepriviligeerde, hoogopgeleide twintiger die de speelbal is van relationele perikelen, duidelijk een midden is waar Rohmer veel voeling mee had en zelf toe behoorde. Daarom dat ik op het einde, ondanks alle ergernisen, veel sympathie voel voor Anne en François en mezelf in veel situaties kan herkennen.

Fans van de whodunnit komen mogelijks bedrogen uit bij deze Fille au Bracelet, een film die zijn suspense niet puurt uit de moordintrige, maar het verhaal druppelsgewijs vertelt middels de afstandelijke elegantie van het Assisenproces. Erg fijn tegengif voor de common law omnipresence in cinema. Maar het grootste mysterie, het grootste enigma, blijft toch de volgende vraag: waarom oh waarom draagt het personage Diego, een goedlachse knul uit Nantes, een OH Leuven trainingsvestje?

Net als Sue een film over eenzaamheid in de Big Apple. De fragmentarische stijl illustreert Fiona's eeuwige zoektocht naar intimiteit bij willekeurige voorbijgangers die ze op de mistige straten van de Lower East Side kruist, op zoek naar geld, op zoek naar liefde. Allianties vormen zich even snel als ze verdwijnen en de leidraad lijkt een oedipaal trauma (wat een zeer ongemakkelijke ontknoping krijgt). Films met handheld beelden en non-acteurs worden wel vaker 'documentair' genoemd (zie bv. ook Kids), maar Fiona is bovenal heel stilistisch. Anna Levine speelt wederom een soort tragische intellectuele mumblecore heldin die om één of andere reden in de absolute marginaliteit is terecht gekomen, waar enkel haar droog eloquent saracasme een echte transgressie lijkt. De film zit vol met interessante 'deadpan' stijlbreuken en is vergelijkbaar met de offbeat humor van Hal Hartley: zo wordt de grootstadsmalaise plots onderbroken voor een speelse Godardiaanse stand-off en besluit het wandelend cliché van de goedaardige zwarte wijkagent na '35 years on the force' zijn vrouw te verlaten voor de eerste de beste crackhoer.

Ah, 2oo9, het was bij nader inzien toch een mooie tijd: CD's, cybercafés, videoclips, Cassie, videocamera's, dansaudities die je met postbrief moet insturen... Geen spoor van Tik Tok of wokeness. De soundtrack is werkelijk om van te smullen en deed mij denken aan momenten van adolescente onheil. Nooit verwacht dat ik die kitschsmartlap 'Ride It' van Duitse rnb-crooner Jay Sean ooit in een reguliere speelfilm zou mogen aanhoren - de wonderen zijn de wereld helaas nog niet uit. Het nobel streven om als blanke gerespecteerd te worden als gangsta / hiphopper is ietwat herkenbaar. De council estate / knife crime cultuur in het Verenigd Koninkrijk is uiteraard onweerstaanbaar en valt vanwege zijn melancholisch kantje beter te behappen dan de USA variant, althans voor een romantische ziel zoals mij. De wat onbeholpen pogingen van het hoofdpersonage deden me denken aan één van mijn favoriete YouTube filmpjes aller tijden, de ongemakkelijke 'freestyle' van een zekere Miss Fonda. Dat aandoenlijk authentieke kantje van Katie Jarvis zal verband houden met het feit dat ze natuurlijk geen professionele actrice is en na deze Fish Tank moeilijk aan de bak geraakte. Ze speelde (uiteraard) mee in een paar afleveringen van EastEnders, maar durft, zoals elke normale Brit, wel eens de orde verstoren tijdens een avondje uit en ook een raciaal getint incident is Katie niet vreemd. Momenteel werkt ze als bewakingsagente, wat ik eigenlijk zeer admirabel vind. Laat je door al deze chav digressies en ASBO troosteloosheid echter niet in de waan brengen dat Fish Tank één of ander sociaal drama is. Zelf liet ik de film ten tijde van zijn release links liggen, vrezend dat dit weer een derderangs 'grauwe' Dardennekloon zou zijn - daar lusten die cinematografische analfabeten de Britten immers wel pap van. Fish Tank heeft echter geen schroom om op de lyriek van het pauperbestaan te tonen: de personages trappen, ondanks tegenspoed, behoorlijk wat lol. Bovendien heeft Arnold, in tegenstelling tot het gros van die veredelde sociale assistenten die tegenwoordig voor cineasten moeten doorgaan, inzicht in de condition humaine en begrijpt zij waarom comazuipen, drugs pakken, vechten, bump 'n grindfeestjes en jailbait avontuurtjes stiekem wel eens leuk kunnen zijn. Vooral de dansnummertjes zijn hypnotiserend en van een spontaniteit die we niet meer zagen sinds de allereerste Lumière shorts: life's a bitch! And then you die.

Fort Apache is de eerste van de cavalerie-trilogie en wat mij betreft ook meteen de interessantste. Het voornaamste pluspunt van deze prent is de sterkere narrative: veel intrige die uiteindelijk leidt tot een adembenemende climax.

Ook op alle andere vlakken doet de gebruikelijke Ford-charme zijn werk. Wederom is het het individuele dat centraal staat en wordt er gefocust op interpersoonlijke relaties. Anno 2011 zou men de karakteruitwerking basaal en achterhaald noemen, maar Ford heeft een zekere magie om het allemaal bijzonder innemend, overtuigend en vooral oprecht voor te stellen.

De sluimerende botsing tussen de twee protagonisten ontwikkelt zich op een subtiele wijze en ook het respect dat Wayne uiteindelijk voor Fonda krijgt, wordt zeer geloofwaardig voorgesteld. Ford bewijst bovendien opnieuw niet de Indianen-hater te zijn waar men altijd van beticht en last naar het einde toe zelfs een kritische noot in tegen het mythische karakter van het Wilde Westen. Iets wat in zijn latere films prominent zou terugkeren.

Qua cinematografie kiest Ford weerom hoofdzakelijk voor medium -en long shots die het wijde landschap prachtig weergeven. Enkel tijdens de romantische verwikkelingen wordt er dichter gefilmd wat die momenten een warm karakter geeft. Natuurlijk komt het oubollig over, maar tezelfdertijd ook liefelijk en puur.

Kortom, hier erg onderschat, net als de rest van Ford's oeuvre. Gelukkig wordt zijn meesterschap door menig filmhistorici wel erkend.

Dit is de eerste keer dat Dumont in Parijs filmt en zijn minachting voor de hoofdstad is tastbaar. Hij insisteert om in elke frame nutteloze weelde in beeld te brengen, alsof Parijs een elitair, protserig landschap zou zijn en haar bewoners groteske kluchtfiguren. Niks 'past in deze France: de acteurs lijken niet in overeenstemming met hun rol en Dumont, die nochtans wel een mooi plaatje kan schieten, wil elke compositie zo ongemakkelijk mogelijk maken en weigert pertinent alle schoonheid. Tenzij misschien in een vluchtig shot van een modderig akker in Frans Vlaanderen.

Moet ik dan besluiten dat Bruno Dumont opzettelijk wil ergeren en frustreren? De hele nieuwsdienst gimmick lijkt in ieder geval gedaan om elke scène van een aangenaam ritme te ontnemen, met nadruk op de apparatuur die operationeel gebracht wordt etc... ik had veel liever gewoon een film gezien rond het vermoorde meisje (cf. de reportage die het personage van Seydoux op het einde inblikt)

Uiteraard denkt Cahiers er anders over, zij plaatsen deze miskleun in hun top 10 van 2021, met al de gekende post-modernistische, post-Serge Daney argumenten van dien: Dumont zegt net iets heel verstandig over de leegheid van hedendaagse beelden, hij recycleert als het ware beeldcultuur, etc.. etc... Natuurlijk niet de eerste keer dat Cahiers zo een fopartiest op het harnas hijst.

Helemaal aandoenlijk vind ik echter dat de - euhm - minder 'belezen' vakpers van de lage landen de film prijst als geslaagde satire over het medialandschap. Ha ja, want nieuwszenders anno 2021 zijn ervoor gekend dat ze heel erg sensationele interviewtjes trukeren in shot-reverse-shot? Wanneer zou Dumont nog eens naar TV gekeken hebben? Ach, iemand die er met een bewust slechte film in slaagt om naïeve filmjournalisten om de tuin te leiden, verdient eigenlijk enkel mijn respect.

Ik ben al tientallen keren in Parijs geweest, en telkens voelt het een beetje zoals Franctic. De tremelo tango van Grace Jones weerklinkt er in de duistere alkoven van de nacht. Van de unheimliche rit van de luchthaven tot de misprijzende hoffelijkheid van de hotelbedienden tot de afdaling in de hel van de Bains Douches: Polanski begrijpt als geen ander welke kwalijke lokroep deze stad uitoefent op de verveelde toerist.

Ik lijk één van de weinigen te zijn die Freaks echt een choquerende, akelige film vind. Het doet namelijk iets waar enkel de allerbeste horrorfilms in slagen: een bevreemdende wereld creëren waar je als kijker totaal geen voeling mee hebt. Ook de opbouw is bijzonder sterk. Het begint allemaal behoorlijk gemoedelijk met een haast documentatieve kijk op het leven binnen de 'freak show'. Naarmate de film vordert, ontstaat er steeds meer dreiging en escaleert het uiteindelijk in pure horror. In zijn geheel: onbegrijpelijk, bizar en kil. Zelfs degenen die de film te gedateerd vinden, zouden moeten erkennen dat het een enorme invloed op het horrorgenre heeft betekend.

Ik zou verder niet willen stellen dat de film een simpel moraallesje aankaart. Natuurlijk gedragen de 'normalen' zich als monsters, maar de 'freaks' wreken zich op het eind ook op een haast onmenselijke manier. Het is eigenlijk een heel sombere, pessimistische film. Het happy end voelt dan ook erg 'tacked on' en misplaatst aan. Erg spijtig dat zoveel materiaal van de film verloren is gegaan. Ik zou erg graag ooit de integrale versie zien.

Hoogverraad tegen het horrorgenre. Ik beschik met moeite over het gepaste vocabularium om deze film de grond in te boren. Het is meer dan 'gewoon' een slechte horrorfilm, het is eigenlijk helemaal geen film. Het is post-film. Ik twijfel oprecht aan het bestaan van Freddy vs. Jason. Nooit zag ik een film die met zo weinig bezieling of geloof in het materiaal gemaakt werd (dat mag pretentieus klinken, maar ik bedoel dat zeer ruim: zelfs de laatste Saw die ik toevallig zag, slaagt hier met glans in). Het is een loutere aaneenrijging van willekeurige beelden en geluiden, alsof Ronny Yu gerecyclede tienerfilms clichés op hersendode wijze tot een monsterachtig geheel heeft gesmolten (waarom loopt er een Jason Mewes lookalike rond op school? Moet dat meisje met de roze pet een soort verwijzing naar PJ Soles uitmaken?).

Freddy vs. Jason is het ultieme bewijs dat je geen tieners meer kunt afslachten op het scherm en dat is de schuld van... de tieners. De figuren Jason Voorhees en Freddy Krueger hebben het genre kapot gemaakt: horror is de vrees voor het onbekende, terwijl deze iconen met talloze cue's, mode elementen en knipoogjes juist de gezelligheid van het bekende illustreren. Dat heeft verstrekkende gevolgen: het is voldoende dat enkele marketing specialisten / distributeurs opmerken dat het tienerpubliek bij een slasherfilm begint te juichen voor de moordenaars ipv dat ze er schrik van hebben. In de Friday / Elm Street sagas zien we hoe hier steeds nadrukkelijker op ingespeeld wordt, een gruwelijke moord in het boos wordt ineens maar een soort sitcom gimmick, de films verliezen hun mechanisme en verzanden in pseudo-komische sketches. Toen dacht opportunist Craven: ik maak gewoon een horrorfilm met échte moppen ipv dit semi-serieus gezeik. En creëer personages die zich bewust zijn van hun nerdy horror fandom! De Wayans broers bezorgden met Scary Movie de finale doodsteek aan het genre, door het satirische / knipogende uit te vergroten tot iets absurd: een loutere gegeven van een babysitter die een eng telefoontje krijgt, is vanaf nu geen akelige stadslegende meer, maar een aanzet voor hilarische malligheden. Het publiek ligt al in een deuk voor die bimbo zelfs maar de hoorn heeft opgepakt! Freddy vs Jason is op zijn beurt post-Scary Movie cinema: even platvloers en stupide als een Wayans film, maar dan genormaliseerd tot 'drama'.

Ah, tea and a biscuit! Wat een aangenaam wederkeren voor Hitchcock naar merry old England, na 30 jaar verderfelijk Hollywood. De majestueuze openingsscène, met helikoptershot langs de Tower Bridge, heeft echt het gevoel van tastbare nostalgie, niet anders dan bv. Jurassic Park. De oorspronkelijke score van Henry Mancini paste eigenlijk veel beter bij de griezelige sfeer van de film, maar wat ben ik blij dat Hitch alsnog voor dat bombatisch orkest is gegaan - het voelt veel persoonlijker en tegendraadser aan. Hoewel Hitch zijn thuisland na Jamaica Inn in '39 verliet, lijkt het alsof hij nooit is weggeweest. Hij filmt anachronistisch, het pre-gesaniteerde Londen van zijn jeugd als kruidenierszoon, met roetzwarte gevels, kasseien steegjes, aardappelstof en platgetrapte druiven. Reeds in de openingsscène krijgen we te horen dat Hitch opteert voor een ultra-oubollige vorm van Britse humor; de dialogen zijn rijkelijk gelardeerd met cockney wisecracks en archaïsch taalgebruik ("charmed I'm sure!'). Dat botst nogal met de nadruk op expliciet en visceraal geweld, wat Frenzy een lichtjes ongemakkelijke kijkervaring maakt. Zelfs tijdens de 'gemoedelijke' momenten heerst een permanente sfeer van afstotelijkheid. Hitch legt bijvoorbeeld erg de nadruk op voeding, in al zijn vormen en texturen. Het is een film die je op de maag blijft liggen, als een full english breakfast. Dat bedoel ik uiteraard als compliment. Bovendien voelde ik me echt verbonden met het personage van Jon Finch, die de laan uitgestuurd wordt voor een slokje brandy en hierna van de regen in de drop raakt. Hij is geen sympathieke held en zelfs niet de typisch Hitchcockiaanse onschuldige 'wrong man', maar een wat laakbare vrijbuiter die zijn eigen ondergang delft. Zo is er een heerlijke digressie in de film waar hij, met een plots aantal toevallige ponden, zijn kinloze kroegscharrel 'Babs' meelokt naar een hotelkamer in The Coburg (ondertussen helaas refurbished als zielloze Hilton) voor wat amoureuze namiddagsverpozing. De echte Jon Finch hield er een gelijkaardige liederlijke levenswandel op na en spendeerde de herfst van zijn leven in badplaatsje Hastings, waar hij een geliefde habitué was in menig Old Town pub. Dat slokje brandy is je geheel gegund, Finchie!

Depp-a-thon / Sjonniespectieve

Deel twee van het Sjonniespectieve. Over deze kunnen we kort zijn. From Hell is zo'n titel waarvan de hoes in het videotheektijdperk wel eens naar me zat te lonken, maar ik toch nooit in de verleiding kwam. Nu begrijp ik waarom. De film is langdradig, overplot en de acteurs bakken er weinig van. De hijgerige, gejaagde vertelstijl waar men als het ware van de ene 'Ninento presents: Grand Guignol' set piece na de andere tuimelt, vond ik best geinig en charmant, maar op geen enkel moment had ik het gevoel echt meegesleept te geraken in het lachwekkend bloedbad. Ik bleef op een veilige afstand, op een plek waar spot en hoongelach hoogtij vieren.

In het begin van Full Metal Jacket zien we hoe de jonge rekruten van hun individualisme beroofd worden. Met uitzondering van Joker en Pyle, lijken de anderen inwisselbare robotten waar je als kijker niets over te weten komt. Kubrick speelt hier briljant mee door de rekruten in bepaalde shots van positie te veranderen, zonder dat het als dusdanig opvalt.
Op een zeer cynische toon wordt het typische 'drill instructor' personage (magistraal neergezet door R. Lee Ermey) aangekaart. Zijn motivatietechnieken lijken op brainwashing en zijn opvattingen over zaken als geloof ("happy birthday; dear Jesus!") en Lee Harvey Oswald op z'n minst bedenkelijk te noemen. Het personage Private Pyle wordt door hem mentaal gekraakt en omgetoverd tot een meedogenloze moord-robot. Hij is het 'kind' van de groep en zijn transformatie (het verlies van onschuld) is een pessimistische aanduiding dat oorlog bij voorbaat 'slecht' is.

Want ondanks de zwart-komische momenten, gaan enkele scènes werkelijk door merg en been: het gehuil van Private Pyle en de manier waarop hij zichzelf van het leven berooft, zijn twee scènes die me voor altijd bij zullen blijven. Opmerkelijk is hoe die scènes audiovisueel als nachtmerries worden voorgesteld: de blauwige gloed die erover heerst + de beklemmende score brengen dat effect teweeg. Private Cowboy zegt zelfs letterlijk: "Remember, this is just a bad dream fat boy."

Helaas wordt het al even briljante tweede deel van de film door velen ernstig tekort gedaan. Wellicht omdat het iets ondoorgrondelijker en complexer is dan het gemakkelijk aimable eerste stuk.
De eerste scènes in Vietnam zijn haast een verwezenlijking van de heroïsche fantasieën van de soldaten. Op 'upbeat' rock 'n' roll muziek worden de Vietnamezen werkelijk in de pan gehakt door de dappere Amerikanen. In de vrije tijd is het neuken van hoertjes en het roepen van machoïstische slogans dagelijkse kost. Kortom, de cowboys versus Indianen mentaliteit viert hoogtij. Door het gebruik van meta-humor wordt er kritiek gegeven over hoe een thema als de Vietnam-oorlog al snel op een verheerlijkende, patriottische wijze kan voorgesteld worden: "Vietnam, the movie" wordt er vrolijk geroepen en de redacteur van een militair tijdschrift vertelt Joker hoe de lezers graag een 'happy end' willen.

Maar dat 'happy end' gunt Kubrick zijn kijkers natuurlijk niet. De laatste scène van de film kan dan ook als een gigantische ommezwaai gezien worden, waar het heroïsme moet plaats maken voor de harde realiteit. Het peloton zit als ratten in de val, waardoor ze niet eens hun gewonde compagnons kunnen redden. Bovendien heerst er wanorde tussen de soldaten, door de kwetsbare hiërarchische structuur binnen het peloton.
Na tijd, manschappen en vertrouwen verloren te hebben, slagen ze er uiteindelijk in om die ene schutter (een vrouw dan nog wel ) te vermoorden. Een weinig triomfantelijke overwinning dus, waar het eerdere optimisme van de soldaten totaal aangetast lijkt te zijn. Joker heeft nu eindelijk de beroemde 'thousand yard stare', maar beseft dat daar helemaal niets positiefs aan is.
De setting van deze laatste scènes is zodanig dantesk in beeld gebracht, dat het lijkt alsof de soldaten elk moment in de hel kunnen afdalen. Het 'Mickey Mouse' liedje op het einde is dan ook een heerlijk cynische afsluiter van een ietwat onbegrepen meesterwerk met enorm veel metaforiek over zaken als leven/dood, seks/geweld..