Opinions

Oh zoete melancholie, herinnering aan het voorbijgaan van de tijd. Waar zijn mijn vestingwerken heengegaan? In een hotelkamer in New Jersey geconfronteerd worden met The Karate Kid III en tot een besef komen: deze film kent mij beter dan ik mijzelf ken. De panfluit deuntjes van Gheorghe Zamfir roepen de meest intieme herinneringen op. Het melodietje is haast de stem van een engel, die mij wakker maakt terwijl ik zachtjes ingedommeld ben tussen het Hagenlands koren. Zelden is er een film geweest die een diepere indruk maakt op nostalgici, voor zij die moeite hebben om het verleden los te laten en zich knus in een existentieel drijfzand nestelen. Ralph Macchio was al 28 toen deze film gemaakt werd, vier jaar ouder dan in het eerste deel, maar het lijkt alsof het leven voor deze jongeman is blijven stilstaan. Hij ziet er pafferig en vermoeid uit, maar zit gevangen in zichzelf herhalende lus van high school perikelen. Zijn monologen zijn toepasselijk bevreemdend: "macaroni and cheese? ayyy, you know what I like. I grew up on macaroni and cheese! Used to eat this stuff by the ton."

Ergens is het aanlokkelijk: je gloriejaren opnieuw en opnieuw beleven. Ik heb jarenlang gedacht dat ik dat ook zou kunnen doen, à la Cameron Crowe die undercover infiltreerde in een middelbare school toen hij het scenario van Fast Times at Ridgemont High schreef. Gewoon als 22-jarige even inschrijven in het Sint-Jozefinstituut in Kessel-lo, moet kunnen toch? Op een gegeven moment is het echter tijd om dit soort waanideeën los te laten en volwassen te worden. Voor Danielsan is het helaas een bittere realiteit. Opnieuw en opnieuw moet hij zich forceren tot een spontane jeugdige euforie. De jaren '80 waren bijna ten einde en zouden weldra muteren in een veel grimmiger tijdperk. Op de soundtrack knalt anachronistisch klinkende pop, die op een bijna agressieve manier een soort aseptische Archie Comics recreatie opdringt: "hot town, summer in the city", "do you remember, the first impression?" "under any moon, people are falling in love, people are falling in love" En passant beleeft Danielsan ook nog met veel tegenzin een obligatoire romance, die geenszins geconsummeerd wordt en op een gegeven moment simpelweg uitdooft. Zou hij er zelf nog in geloven? Op alle vlakken is Karate Kid III dus een wrange reflectie op het eerste deel, de ultieme antithese. Wat een briljante zet ook van regisseur Avildsen om gewoon een kopie te maken van de plot van deel 1, als post-modern experiment veel meer geslaagd dan Gus Van Sants Psycho. De magnifieke ontlading van de abrupte apotheose van deel 1 voelde perfect aan, maar doordat de climax hier gewoon herhaald wordt, krijgt het einde een bitter kantje. Je hebt immers de indruk dat Danielsan opgesloten zit in een All Valley simulacre, een 80's voorgeborchte, waarin hij voor eeuwig gefriendzoned zal worden en de confrontatie zal moeten aangaan met allerhande bullebakken. Zijn uitbundig gelach tijdens de fade oud naar de eindgeneriek klinkt als een wanhoopskreet, weergalmend uit de diepten van een persoonlijke hel.

Blijkbaar wou Roger Avary een scene van Killing Zoe in een Parijse McDonalds filmen, maar kreeg hij niet de toestemming. Ik vind deze triviale anekdote zeer exemplarisch voor de wat … euh.. ongewone poëzie van dit werkje. Waar Tarantino toch altijd meer hoogwaardige ambities heeft, is Avary zijn aanstellerig, overenthousiast etterig neefje. Ik heb principieel geen bezwaar tegen de mensen die Killing Zoe een flop noemen: het is bij wijlen gênant hoe de film poogt om ‘edgy’ te doen met nihilistische ultraviolence en veel ‘leuke vondsten’ komen nogal geforceerd over. Maar ergens heb ik toch wel bewondering voor Avary die zich, ondanks deze wat puberale aanstellerij, nooit echt vergaloppeert in louter stilisme en een soort vreemde betrokkenheid bij zijn personages behoudt. De bovenmatige aandacht die de ‘ontwikkeling’ van het personage van Stoltz (Avary's eigen 'evil twin', zoals hij hem zelf betitelt) krijgt, geef mij de indruk dat hij ook ergens onder de dikke laag van generation X cynisme een wat meer existentialistisch verhaaltje schuilgaat over de inherente vernedering van het volwassen worden. De kloof die er tussen ‘jeugdvrienden’ Eric en Zed ontstaan lijkt, is niet louter een plotelement, maar duidt een reële en menselijke teleurstelling aan. Het wat picareske verhaaltje heeft ook veel weg van een soort indie / mumblecore filmpje waar een onzeker hoofdpersoon een banaal reisje verknalt: flauw hotelkamertje, gevolgd door nutteloze geslachtsgemeenschap, gevolgd door een teleurstellende braspartij en een kater die maakt dat wanneer het tijd is om 'the real Paris' te gaan ontdekken, je eigenlijk gewoon je biezen wilt pakken om weer naar huis te gaan

Vanaf de openingsmonoloog waren ze mij eigenlijk al kwijt. Nicholson die vertelt hoe hij en zijn broertje ooit een ouder familielid in een visgraatje hebben laten stikken. De plastische beschrijving van het gebeuren reveleert een vorm van sadistisch genoegen, een mannelijk autoriteitsfiguur dat volledig zijn waardigheid verliest en al spartelend ten onder gaat. Sinds de jaren '70 is weldenkend Amerika in de ban geraakt van de symboliek van de patricide: er dient tabula rasa gemaakt te worden met de vorige generatie, die per definitie verwerpelijk is, alsook al hun tradities en gewoontes. En dan maar verbaasd zijn dat de silent majority Richard Nixon datzelfde jaar met een landslide herverkoos.

Bob Rafelson zal ons eens het failliet van de American Dream illustreren en doet dit op een vrij gemakzuchtige manier. Een miss America pageant wordt in één of andere rare gigantische hangar gesimuleerd. Het enige nut van deze setting is dat de leegte van de personages voelbaar wordt voor de kijkers. Wat voelen we ons toch gesofisticeerd vervreemd van de samenleving. Dit zelfgenoegzaam gewentel in neurose is mij een bedje ziek.

Het is mij een wonder hoe Rafelson er zelfs niet in slaagt om iets interessant te doen met de setting van vergane glorie Atlantic City. Hij lijkt te vooringenomen om de schoonheid en rust en meditatie die een dergelijke plek kan oproepen te laten spreken. De zichtbare minachting die Rafelson vertoont tegen de bezoekers van dit soort beach resorts (de bebrilde matronnen met permanent die door Nicholson en Dern met huishuidapparatuur opgelicht worden) werkt ook eerder afstotelijk.

Met Rafelson lijk ik wat hetzelfde bezwaar te hebben als cineasten als Cassavates, de Coen broers, Jarmush, de Safdies. Ze willen allemaal per se kleurrijke figuren aan de zelfkant van de samenleving filmen, maar lijken uitsluitend geobsedeerd door social awkwardness - wellicht omdat hun eigen milieu uitsluitend bevolkt wordt door introverte nerds en eigenlijk echt geen voeling hebben met het geldbelust machismo van de onderwereld.

Eigenlijk had ik met namen als Nicholson, Dern en Burstyn moeten beseffen dat ik niet aan het goede adres zat, dit is een bohémienbende die meestal geen indruk op me maakt. De beperkingen van Nicholson als acteur komen echt naar boven in deze film, hij vervalt gewoon opnieuw in dezelfde trucjes qua intonatie en mimiek wanneer hij plots een understated personage moet spelen. Je kunt de Antonioni stank op zijn lijf bijna proeven. Neen, geef mij dan maar liever die opgefokte Nicholson van Anger Management of zo.

Welgeteld één scène kon me bekoren, de confrontatie tussen Nicholson en Lewis, omdat hier tenminste een zekere dreiging, suspense en intensiteit vanuit gaat. Voor het overige is The King of Marvin Gardens het soort film die mij een Ivy League univestiteit zou willen laten defunden.

Ik vind het ergens wel admirabel hoe 20th Century Fox het in 1995 blijkbaar een goed idee vond om een 40 miljoen kostende remake van een film uit hun eigen catalogus te maken. Het was mogelijks het laatste tijdperk waarin studiobonzen - toen nog in de vorm van een familiebedrijf - een hommage wilden brengen aan het werk van hun grootvader of achteroom. "Kiss of Death was hét paradepaardje van Fox in 1947, er stonden destijds rijen aan te schuiven tot aan Macy's. Het publiek zit echt te wachten op een update." Dat het publiek niet zat te wachten op een update en de remake grandioos flopte, doet niets af aan de pret. Ik zag Kiss of Death 1995 vroeger wel al eens op VT4 of Kanaal Twee, ook toen viel de grauwe, pittige sfeer van de film mij op en natuurlijk de glansrol van Cage. Natuurlijk ging een herziening, in de Cinematek, op 35mm, nieuwe inzichten brengen. Ik was bijna te laat voor de vertoning, haastte mij alsof mijn leven ervan af hing. Ofschoon er nog twee reprises voorzien waren. Een gesluierde vrouw moest het hierbij ontgelden, moest ze maar niet onderaan de trap staan treuzelen. Bij aankomst bleek de film uitverkocht. De Plateauzaal, met z'n 26 zitjes, is a harsh mistress. Gelukkig kwamen er twee zieltjes niet opdagen dus kon ik mij er tussenwurmen - een schimmige verschijning in driedelig pak die zich bij de meute van zweterige bohémiens komt vervoegen.

De herziening zelf is mij absoluut bevallen. Eigenlijk is de opening van Kiss of Death té weergaloos, het schept zelfs de verkeerde verwachtingen. Wat films als LA Confidential niet lijken te snappen, is dat de jaren '40 niet inherent 'elegant' of zo waren. Mensen lagen heus niet met hun fedora hat in de schemering van venetian blinds wat sensueel te zwijmelen. Die oude noirs - inclusief Kiss of Death 1947 - gingen net over grootstedelijke wanhoop, malaise, survival. In Kiss of Death krijgen we een New York van achter de coulissen te zien. Het is pas na een hele stoet NYC karakteracteurs te zien dat ik mij realiseerde dat ze film zich in New York pleegde af te spelen. Ik dacht eerst ergens een buitenwijk van Penylvania of Pitsburgh of zo, alles ziet er zo ontzettend smerig en desolaat uit. En dan bedoel ik niet per se dat we niet de Statue of Liberty en de Chrysler building te zien krijgen, niet het postkaart plaatje van New York, maar zelfs niet het minstje straaltje NYC couleur locale, een mooie brug, een brownstone in Brooklyn. Nee, het zijn allemaal verlaten hangers in het niemandsland van Queens ergens. Eerst verschijnt Michael Rapaport, al een echte NYC karakterkop. Hij moet zorgen voor Caruso's vrouw Helen Hunt terwijl eerstgenoemde weer in de lik zit. Eerst belazert hij haar, dan geeft hij haar een uitgevonden kantoorjobje in zijn louche garage, eerder een excuus om haar dronken te voeren en te verkrachten. Op een gegeven moment zit Hunt totaal moedeloos in haar kantoortje en kijkt ze naar een scène die buiten gebeurt. Nog zo'n NYC karakterkop, die nazaal sprekende gast met zijn zwart ringbaardje, jullie weten wel wie ik bedoel, komt Rapaport een Infinity verkopen. Om één of andere onbegrijpelijke reden denken Rapaport en zijn kornuiten dat hij een undercover cop is, hoewel dat uit nergens blijkt. Het lijkt pure paranoïa, territoriumdrang, alsof je gewoon uit principe iemand verrot moet slaan die je disrespect door je een bepaald voorstel te doen. Het geweld is ook totaal buitensporig. Hunt ziet dit, en beseft dat ze in de penarie zit. Dit is de essentie van film noir. Daarna wordt het nooit even goed, Caruso is effectief geen overtuigende leading man, er zijn wat rare wendingen, maar toch geef ik gewoon vier sterren. Wie het daar niet mee eens is, mag verhaal komen halen bij mij in de garage.

Amerikaanse moralist Roth weer op kruistocht tegen de promiscuïteit: net als in Hostel wordt gerotzooi bestraft met martelingen. Is dat nu allemaal om zijn mentor Tarantino, de meest aseksuele cineast ter wereld, te paaien? Knock Knock is eigenlijk te debiel voor woorden, een soort faux? jailbait Funny Games, maar ik heb mij er toch mee vermaakt. De plastieken look (zeker tijdens de kleffe familietaferelen) en YouTube retoriek ("Imma go stop these crazy bitches!") werkt hier beter dan in The Green Inferno, een film die Roth als Chileense 'package deal' met deze lijkt gemaakt te hebben (met zelfs enkele van dezelfde acteurs). Keanu Reeves is de film's belangrijkste troef: in de rol van stijve huisvader die cool probeert te doen door af en toe eens een joint te roken of een latino-danceplaatje te draaien op zijn DJ-set schmiert hij er op los, vergelijkbaar met Nic Cage in zijn allerslechtste rollen (voor de liefhebbers: Reeves heeft zelfs een pathetische Wicker Man-achtige monoloog).