Opinions

Herzien (ik lijk zowat de enige liefhebber van deze film) en is me nog beter bevallen. 'R Xmas is één van Ferrara's beste films, maar wel één die je (net als The Blackout bv) moet laten groeien. Dat kenmerkende pathos van Ferrara is hier helemaal afwezig waardoor het verloop op z'n minst uneventful kan genoemd worden (verwacht geen emotionele catharsis à la Bad Lieutenant op het eind, eerder een nogal gemoedelijke door Cassavetes geïnspireerde nachtclubscène). De kracht zit 'm echter vooral in de mise-en-scène. Met sterk gebruik van long takes en warrige dialogen gunt Ferrara ons een bijzonder authentiek aanvoelend kijkje in de huiselijke sfeer van de New Yorkse onderbuik (alvorens Giuliani er grote schoonmaak deed). Ook op vlak van editing gaat de man weergaloos te werk met korte 'dissolving' flitsen die erg hypnotiserend werken en het geheel bij momenten als een soort ongestructureerde nachtmerrie laten aanvoelen: een nachtmerrie waar de grens tussen idyllische, van een warme gloed omgeven kerstaferelen (dat schooltoneel in het begin is een briljante scène) en de harde realiteit van het straatleven erg dun lijkt. Tegenstrijdige werelden op het eerste zicht, al trekt Ferrara een paar ironische inhoudelijke parallelen (zoals twee hysterische dames die als junkies om een speelgoedpop vechten).

25th Hour is in de eerste plaats vooral een erg mooi vormgegeven prent. De cinematografie lijkt misschien veel minder 'explosief' dan Lee's eerdere werk, maar is ondanks zijn ingetogenheid toch zeer levendig. Ook de typische Lee soundtrack, fatalistisch en weemoedig, is fenomenaal.

Helaas ben ik minder te spreken over de inhoud. Op één of andere manier komt het beoogde pathos van 25th Hour niet zo goed uit de verf. Misschien ligt dat aan de nogal afstandelijke, onpersoonlijke manier waarop de personages benaderd worden. Ondanks de grote nadruk op hun emotionele toestand, lijkt Lee minder 'begaan' met zijn creatie dan bijvoorbeeld in Do the Right Thing of Clockers.

Of misschien ligt het toch eerder aan de nogal beperkte vertolking van Norton. De man heeft absoluut veel potentieel als acteur, maar mist intensiteit en diepgang om de rol van de door zijn verleden geplaagde martelaar overtuigend voor de dag te brengen. Wat een complex, tragisch personage had kunnen worden, is bijgevolg gedegradeerd tot een oppervlakkig, artificieel construct.

Ook het scenario laat bij momenten enkele steken vallen. De subplots van Pepper en Hoffman mogen dan wel thematisch aansluiten bij Norton’s hachelijke situatie, maar hebben bijzonder weinig om het lijf en worden op te koop toe nog eens afgehaspeld. Nog rampzaliger is echter de subplot met de Russische maffia, aangezien de uitwerking hiervan botst met de voornaamste intenties van de film. Langs de ene kant wil Lee de misdaad op een uiterst humane manier benaderen: het immorele aspect van drugsdealen wordt afgezwakt door het individu in de gewone omgang met zijn geliefden te tonen. Langs de andere kant zijn de Russische maffiosi stereotype, larger-than-life weergaven die eerder zouden thuishoren in het cynisch-gewelddadige gangstergenre.

The 39 Steps is een product van zijn tijd. In de nasleep van de uitvinding van de 'talkie', bestonden veel films in de vroege jaren '30 hoofdzakelijk uit statische dialogen. Het is dan ook eigen aan Hitchcock dat hij ondanks dit gebrek en de magere, weinig plausibele plot een klein meesterwerkje weet te verwezenlijken. Vernieuwende, interessante cameratechnieken, een sterke opbouw met mooie overgangen en gitzwarte Britse humor maken dit een uitermate boeiende prent. Wat me echter het meest zal bijblijven zijn die kenmerkende Hitchcock-touches: door kortstondig de nadruk op kleine details te leggen, weet hij bij momenten enorm veel sfeer en suspense op te roepen. Ik denk bv. aan de schaduw van de 'bobby' theaterzaal, de boosdoener die een vinger mist, of het laatste shot waar de nog half geboeide held en zijn love interest elkaar de hand reiken.

Het lijkt me tenslotte veilig te zeggen dat de premisse duidelijk gebaseerd is op een seksueel fantasietje van Hitch.

Zo een beruchte discotheek met een flamboyante eigenaar als Studio 54 leent zich natuurlijk uitermate goed voor een langspeelfilm (ik wacht nog steeds op de 'Zillion'-verfilming van Jan Verheyen) en 54 is in ieder geval een kleurrijke prent geworden die het chaotische hedonisme van het uitgaansleven goed illustreert. De film probeert heel erg de jaren '70 te evoceren, maar is in eerste plaats toch een typisch laat nineties product: niet alleen omdat er in die periode wel een cinematische revival was van het discotijdperk (Boogie Nights, Last Days of Disco, Summer of Sam..), maar ook door de aanwezigheid van vergane glories als Ryan Phillippe, Selma Hayek en Neve Campbell, wat het uitgangspunt van 54 (megalomane eendagsvliegen: opgepast!) wel erg voelbaar maakt. Voorts blijkt ook dat je als barman in een megadiscotheek de reflexen van een lynx en het uithoudingsvermogen van een Brabants trekpaard moet hebben, het is in ieder geval wel een beroep waar ik altijd een zekere bewondering voor heb gehad (zelf kon ik tijdens mijn studentenjob in buurtcafé ‘Pigéon d’Or’ met moeite de bestellingen onthouden). Ik zag de director's cut en in die versie is de driehoeksrelatie tussen de hoofdpersonages blijkbaar beter uitgewerkt. Toch vond ik de plot nogal onevenwichtig, met veel verhaallijnen die nergens toe leiden. Sommige personages zijn stereotiep, vooral dan de vader van het hoofdpersonage, een witte onderhemdjes dragende relikiwie uit het Eisenhower tijdperk met een strakke George Raft snit die in elke zin zijn wantrouwen moeten uiten over een diverse samenleving, want wat waren ze DOM in de 50s. Ook de kleffe zedenles van de film ligt er nogal dik op: de euforie van een nachtleven is een zeepbel (wanneer een Norma Desmond-achtige habituée van de keet streft aan een overdosis MDMA, wordt het feestgedruis onderbroken en valt het onder de felle TL-lampen plots op hoe lelijk, dronken en afgeleegd de gegadigden van de beau monde wel niet zijn) en vriendschappen zijn er om te koesteren (op het eind mogen de twee halfnaakte promoboys onder de bontjas van Selma Hayek schuilen voor de vrieskou). De conservatieve vader knikt instemmend in zijn fautieul.

Het budget van deze film bedroeg 82 miljoen. Arnie kreeg 25 miljoen uitbetaald voor de hoofdrol, hetzelfde bedrag als voor End of Days. Ben ik je aan het warm maken voor een trip down memory lane? Een spannend tijdperk dat een Oostenrijks voormalig bodybuild kampioen genoeg leverage heeft in Hollywood om een dergelijk monstersalaris te kunnen vragen. En een studio de gok wil wagen, een enorm budget investeren in nog maar eens een Arnold actievehikel, in de hoop dat het een wereldwijde hit wordt. Dergelijke bekommernis maakt het summum uit van massacultuur ten jare 2000. Als ik er aan terugdenk, vind ik het eigenlijk een hoopvol gegeven dat een onvoorspelbaar en kleurrijk personage de markt naar zijn hand kan zetten en uitgroeit tot een cultureel icon. Dat spreekt toch meer tot de verbeelding en mythevorming dan de afstotelijke branding waar we nu constant mee geconfronteerd worden uit Tinsletown? Geef mij maar zo'n sigaarrokende, Nixonminnende freak als Arnie ipv aseksuele, identiteitsloze eunuch Tom Holland, wiens eros en thanatos middels green screen gegenereerd moeten worden. Ik ben er oprecht van overtuigd dat de hele cultus rond Schwarzenegger stichtend was voor de wereldwijde horde fans die met zijn films opgegroeid zijn.

Terwijl ik vroeger een zwak had voor het burleske spektakel van Predator of Commando, voel ik mij anno nu erg aangetrokken tot 'late style' Schwarzenegger: End of Days, Collateral Damage en natuurlijk deze Sixth Day. Verteerd door pessimisme en weemoed, heb ik affiniteit met deze films die heldendom in verval lijken te evoceren. Het is bijna ontwapenend hoe voelbaar de ideeënarmoede omtrent deze drie films was. Het groeiend besef dat de hitmachine niet kan blijven duren, maar angstvallig pompt men toch enkele miljoenen in één of andere ideetje dat misschien wel verfrissend klinkt. Of zo. Destijds had ik misschien sneerend gedaan over dit Hollywoods paniekvoetbal, nu vind ik het eerder vertederend.

The 6th Day zelf? Een behoorlijke meevaller. Ik had 'm zeker twintig jaar niet meer gekeken, maar hij is veel beter dan ik mij herinnerde. Je voelt dat het futuristische universum met plezier is vormgegeven en dat men genoegen schept uit de satirische wendingen. Arnold zelf is helemaal in zijn element en het is een goede zaak dat de film zo insisteert op zijn interpersoonlijke banden (familie, vrienden): we zien een dance recital met de Teddy Bear Picnic. Relatieperikelen tussen Michael Rapaport en zijn virtuele vrouw. Er is een hele subplot omtrent 'repet', (het klonen van huisdieren) en ook een erg akelige sprekende pop SimPal Cindy. Arnold krijgt een banaan met nachosmaak aangebonden. Wat ben ik blij dat de film door dergelijke zijsprongetjes niet vervalt in nerdy sci-fi of domme actiescènes, waar iedereen stiekem tegen op kijkt. Niemand zo begoocheld als de zelfverklaarde 'actiefans'. Het geheel kent dus genoeg emotionele ankerpunten en is daarom aangenaam om te volgen, ondanks de wat lange speelduur. De dystopische setting kent een koddige Y2K lading, het voelt soms haast een aflevering van Futurama.

Ondanks al deze lolbroekerij, heeft The 6th Day ook een hart op de juiste plaats. Op een gegeven moment horen we een man vertellen dat hij pas op zijn vijftigste vader werd, met enige twijfel, maar dat hij zijn zoon nu doodgraag ziet. Deze zinsnede is me blijven achtervolgen, ook al was ik lang vergeten uit welke film het kwam. Een bijzondere alchemie, deze 6th Day.

"Sergio Gobbi présente..." een naam die vertrouwen oproept! Ik heb geen idee wie Gobbi is, maar ouwe Cayatte was hier duidelijk aan het einde van zijn Latijn. In die mistbank van de verwarrende jaren '70 was hij duidelijk het noorden kwijt, niettegenstaande dat hij zich volgens de gekende kwaadsprekers (Truffaut, Bazin, Roger Tailleur, heel Cahiers du Cinéma) nooit zelfs maar approximatief in het noorden bevond. A Chacun Son Enfer heeft iets van een gezellig rommelboeltje: wazige editing en eigenaardige cameravoering (personages zijn soms nauwelijks in beeld, personage van Ledoux kijkt een paar keer recht in de camera), aantal acteurs die wat verloren lijken te lopen en een sodemieter van een anti-climax op het eind - het was zelfs zo erg dat Giradot volgens IMDB trivia nooit meer wilde samenwerken met Cayatte na dit fiasco, maar helaas, ze was contractueel gebonden om nog minstens één film met hem in te blikken - wat wonderwel past bij het publieke persona van Giradot als moegekweld dutsje.

Toch is het ook een genereuze film, eentje die vraagt om bemind te worden - als is het maar voor even. Vanwege de tabloid en de série noire sensibiliteiten van het verhaaltje ben ik toch bereid om mij vergevingsgezind op te stellen - kindontvoeringen en de suggestie van lustmoorden beroeren de menselijke geest nu eenmaal. Ik moet de eerste sterveling nog ontmoeten die kan weerstaan aan de gouden plume van topscenarist Jean Curtelin!

PS: tien jaar na dato is Gaumont zo goed geweest om de brakke VHS over te zetten op een schappelijk geprijsde DVD - mét subs voor hardhorige Fransen. A bon entendeur!

In Frankrijk maken ze tenminste nog romantische komedie's zoals in le bon vieux temps. Terwijl Hollywood dit genre volledig ontwijd heeft en een doodgewone romance enkel zal toestaan wanneer het past binnig één of ander slimmig ideetje of halfbakken satirische insteek, laten de Fransen ons nog ouderwets zwijmelen. Het enige wat je nodig hebt is een ietwat uitzinnige premisse, die leidt tot welkome misverstanden.

Zoals A Toute Allure: een steward volgt een scharrel in een onderzeeër. Dat is op zich al grappig. Hij hoort daar immers helemaal niet te zijn! Het jammere is dat de uitwerking van de film te wensen over laat. Je gelooft nergens in de dynamiek van het 'koppel'. De mannelijke steward gedraagt zich wel erg flamboyant wat zijn 'zelfvertrouwen' moet benadrukken, maar hij komt vooral een beetje ongemakkelijk en wereldvreemd over. Dat hij wordt 'meegesleurd' in de buanderie door zijn liefde in spe is ook een erg mechanistische plot device. Vaak staat hij maar te schmieren en te gesticuleren dat het een lievelust is. Er gebeuren allerlei nutteloze wendingen in de film die de spanning eruithalen. Het was een uitdaging geweest om de hele film gewoon op de onderzeeër te laten doorgaan, maar dat durfde die gemakzuchtige 'Lucas Bernard' niet (serieus, moet dat nu al voor een cineastennaam doorgaan, kies eens een leuk pseudoniem zoals Pitof)

Dit moet zowat de eerste 'populaire' Franse romantische komedie zijn waar ik dergelijke interraciale relatie zie (blanke man en zwarte vrouw) - de Franse boomerkomedie zit qua zeden vaak echt vastgeroest in de jaren '60. In dit precieze universum was het wellicht geloofwaardiger geweest als de actrice één of andere karikaturale seksbom uit Tahiti was geweest ipv een doodgewone vrouw - het is een vorm van opgedrongen naturalisme die misplaatst voelt. Voor zij die hierbij beginnen steigeren en mij zo hard willen cancellen als het laatste Robbedoes album: de film bevat notabene enkele totaal cartooneske Indianen, dus het gaat er mij gewoon over dat men een zekere stilistische consequentie moet behouden. Sommigen laten zich echter gemakkelijk inpakken door het bescheiden 'modernisme' van de film. Cahiers du Cinéma geeft romantische komedie's van eigen bodem meestal zelfs geen paginaruimte, maar over A toute allure schrijven ze een lovende recensie - in zijn uitbeelding van kameraadschap en de omkering van 'genderrollen' zou de film Howard Hawks evoceren. Wat is het toch een treurig zootje.

Jacques Becker is één van de weinige Franse regisseurs die destijds niet gecollaboreerd heeft met de nazi's. Jean Becker - zijn zoon - was pas 7 ten tijde van de bezetting, maar zou vast collaboreren als hij de kans kreeg. Terwijl vader Jacques uitblonk in elegante mise-en-scène en fijngevoelige moraliteit, is zoonlief Jean een beeldvervuilende malloot, een dikkige pummel, wiens oeuvre grossiert onhandige filmische rigueur en niet zelden vervalt in vulgaire publicitaire drek. Als de lieden van Cahiers du cinéma destijds al verontwaardigd waren omwille van de bescheiden tracking shot in Gillo Pontecorvo's 'Kapo', dan ben ik benieuwd wat ze zouden vinden van Jean Becker's 'Elisa', zowat een compendium in cinematografische wansmaak. Ach, ik kan er ergens wel de humor van inzien. 'Elisa' is als film zo aanstootgevend slecht, dat ik er stiekem best van genoten heb. Becker wilde angstvallig een dynamische prent maken over 'wat er zoal leeft bij jongelui', maar lijkt op een haast post-moderne wijze de voeling met de jeugd verloren. Het is nog genanter dan Marcel Carné in Les Tricheurs. Vanessa Paradis baant zich een weg door het gegeven alsware het een ordinaire videoclip, een misplaatst poppy cultivering van de 'michtoneuse', een jonge vrouw die zielige venten van middelbare leeftijd erin luist, zoals dat in Parijs al gebeurt sinds de tijden van Zola. Het is een film die vandaag niet meer gemaakt zou worden, met als premisse 'bah, wat goor dat die kale vijftigers een minderjarig meisje nalopen, terwijl zij natuurlijk liever met een knappe hunk van eind de 20 gaat'. "Elisa: t'as vingt ans et moi quarante" In de Franse cultuur bestaat er een bijna heilige verering van prostituées, de daad van jezelf te prostitueren, geld te vragen voor seks, met je kont op het trottoir staan te wiebelen, naar smoezelige hotelletjes in een zijstraat van Rue St Denis te gaan, maar evengoed te betalen voor seks en 'un passe' te zijn, worden alle als sacrale handelingen voorgesteld. De hele film wordt gekenmerkt door hysterische opflakkeringen en bedenkelijke pedagogie. Depardieu verschijnt slechts in de laatste 20 min en biedt gelukkig wat weerwerk, als permanent dronken lor. Het neemt niet weg dat ik mij wetens willens heb laten vergiftigen door de kwalijke cinema van Jean Becker. Si tu crois que cela, Me tourmente, Ah non vraiment pas!