Opinions

De Kubrick-herzieningen #6: Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb

Daar is ie dan: het grote meesterwerk. Nou heeft Kubrick daar meer van, maar Dr. Strangelove is altijd mijn absolute favoriet geweest. Het was de eerste Kubrick zag en ook degene die ik verreweg het meest van hem gezien heb. Dit was als ik het goed heb de zevende keer (weinig films die daar ook maar bij in de buurt komen en nog veel en veel minder die er overheen gaan). Daardoor is het niet verrassend dat ik de film ook gewoon erg goed ken. Niettemin was het nu zeker vier jaar geleden dat ik hem voor het laatst zag. Komen er na zoveel jaren nieuwe dingen aan het licht bij een herziening?

Nee. Oké, een paar details waren me nog niet opgevallen, maar dat zijn ook echt details. Ze maken de film iets leuker, maar zijn op zichzelf nauwelijks de moeite om hier speciaal te noemen. Dr. Strangelove heeft nog weinig verrassingen voor me. Van alle films uit mijn top 10 was dit degene die ik het langst niet gezien had, maar niettemin stond ik ervan te kijken hoeveel van de dialogen ik nog bijna mee kon praten. Voor veel films is het dodelijk om ze te vaak te bekijken, niet omdat ze dan slechter lijken, maar omdat ze een bepaalde frisheid moeten behouden om je bij de les te houden. Dat zegt verder niets over de kwaliteit van de film, maar gewoon over onze ervaring ervan. Een schitterend uitzicht verliest ook zijn kracht als je er elke dag naar kijkt. Wel vervelen mindere films sneller dan de meesterwerken.

Waarom dit hele stuk? Omdat Dr. Strangelove zich eens te meer als meesterwerk heeft bewezen, want hij is voor mij nog steeds ontzettend boeiend na zeven kijkbeurten. Het blijft voor mij de ultieme satire: nietsontziend, onpartijdig (weinig satires lijken te begrijpen dat iets hun meer kwaad doet dan partij kiezen), scherp en verrassend accuraat. Met dat laatste bedoel ik hoe logisch Dr. Strangelove eigenlijk in elkaar zat. Het is slechts een licht-absurdistische komedie, want Kubrick heeft ontzettend veel research gedaan naar hoe een werkelijke kernoorlog zou verlopen, waardoor bijna alle details kloppen en degene die niet kloppen net van genoeg van een absurd laagje voorzien zijn zodat het niet storend is dat we merken dat ze verzonnen zijn. Er zit een zekere logica achter de redenaties van alle personages en je ziet zelden een komedie die zo goed uitgedacht is. In feite heb ik het altijd als een vrij serieuze komedie ervaren, waarmee ik bedoel dat de dreiging achter de humor voelbaar is. Vergis je niet, Kubrick was doodsbang voor de bom en er straalt iets naargeestigs van de film af. Zowel van het uiterlijk (de donkere, futuristische set van Ken Adams' War Room met name) als van het verhaal zelf, dat geen hoop biedt. Wat dat betreft is het extra interessant dat ik vlak voor Dr. Strangelove de films Threads zag, een bijzonder geloofwaardige en angstaanjagende film over de nasleep van een nucleaire holocaust. De eerste keer dat ik Dr. Strangelove zag vond ik het net zoveel een thriller als een komedie, doordat ik de spanning van het naderende einde van de wereld voelde. Ik wist niet of ik moest lachen of beven van dat vliegtuig dat alle problemen overwon en zijn doel bereikte met zijn kernwapen. Bij de herzieningen is dat thrillergevoel nooit teruggekeerd, maar de wanhoop is er niet minder om.

Een deel van de reden dat Dr. Strangelove niet alleen veel satires overtreft, maar ook beter de tand des tijds doorstaat dan de meesten is dat de humor vrij subtiel blijft. Ik heb de film eigenlijk nooit echt hilarisch gevonden. Dubbel liggen van het lachen deed ik zelden (de telefoonscène is de belangrijkste uitzondering, die blijf ik ontzettend grappig vinden). Dit is geen kritiek op de humor, integendeel. Veel momenten, zoals Rippers eindeloze speeches over lichaamssappen en Turgidson die de grenzen uiteenzet van wat een acceptabele uitslag is van een nucleaire oorlog is en wat niet, zijn grappig in een wat meer ingehouden manier en ze zijn briljant geschreven en vertolkt. Zelfs Sellers houdt zich in als de president (een slappeling, maar wel de enige in de War Room die menselijk reageert) en de Britse Mandrake (ook meer een slappe held dan een gek persoon; ik zat me zelfs af te vragen waarom Sellers Mandrake was en niet Ripper, wat achteraf meer voor de hand lag; al is Sterling Hayden geweldig als Ripper en Sellers even geweldig als Mandrake). Het enige in de film dat werkelijk over-the-top gaat is Dr. Strangelove. Het valt me hier op dat dit personage voor velen de zwakke schakel is. Het meer nadrukkelijke komische spel ligt niet iedereen (en nee, dat heeft niets met de tijd waarin het gemaakt is te maken, want op die manier vet komisch spelen zie je ook gewoon in veel huidige komedies), maar ik heb het altijd een bijzonder leuk karakter gevonden. Kubrick was zich er overigens van bewust dat Strangelove zelf uit de toon viel; hij wilde het personage als iets buitenaards hebben, als iets surrealistisch, uit een wilde droom. Dat heeft hij gekregen en het is meteen een mogelijkheid voor Sellers om zich uit te leven.

Dr. Strangelove de film is nog steeds Dr. Strangelove zoals ik me hem herinner: Kubricks beste en het perfecte bewijs dat de regisseur geweldig is met humor, iets wat hij te weinig inzette (alleen Lolita en A Clockwork Orange maken er verder nog veelvuldig gebruik van, maar echte komedies zijn dat ook weer niet). Regisseurs met zijn ambitie en intelligentie kiezen meestal meer voor het maken van serieuze films dan grappige en Dr. Strangelove toont aan wat een gemis dat eigenlijk is. Foutloos is het niet. Zo heb ik altijd al gevonden dat de ontvangst en ontcijfering van de aanvalscode op het vliegtuig wel erg veel aandacht krijgt en ook de latere scènes als het vliegtuig zijn doel nadert duren te lang en halen de rek wat uit de film (al waren zie scènes wel spannend toen ik het nog als halve thriller ervaarde). Maar dan nog staat het merendeel als een huis. De film zal nu wel weer een aantal jaartjes in mijn kast blijven staan, maar dat geldt voor alle favorieten.

5*

Dit is absoluut geen shot-voor-shot remake, ondanks dat hetzelfde script als de versie van Browning werd gebruikt. Natuurlijk lijken beide films veel op elkaar, maar de Spaanse versie is op bijna alle vlakken superieur en met name op het belangrijkste vlak: sfeer. De film ziet er regelmatig geweldig uit en er wordt erg veel gehaald uit de sets en de belichting is regelmatig geweldig. Net als de Amerikaanse versie heeft deze Drácula soms het nadeel dat het wat al te theatraal is (het bronmateriaal was niet het boek, maar een theaterversie van het verhaal), waardoor er veel lange discussies in woonkamers zijn, maar Melford redt zich eruit deze scènes vaak te onderbreken met sfeervolle tussenstukken. Ook de uitbreiding van Renfields rol is een gelukkige keuze, want zoals hij hier geportretteerd wordt door Pablo Álvarez Rubio is hij stiekem enger dan de graaf zelf, zelfs al acteert Rubio grotendeels hetzelfde als Dwight Frye in het origineel. Ook de climax pakt wat beter uit. Drácula blijft te makkelijk verslagen worden (in het boek trouwens ook), maar de opbouw ernaartoe is nog wel goed gedaan en de link met Eva wordt beter gelegd door haar te laten reageren op de dood van de vampier door naar haar hart te grijpen. Simpel, maar het geeft toch wat meer aan zo'n scène.

De enige zwakte die deze versie heeft ten opzichte van het origineel is dat Carlos Villarías niet echt een akelige uitstraling heeft. Een bijna vriendelijk gezicht zelfs, ook als hij dreigend kijkt. Lugosi was beter gecast. Verder zou ik het ook geen horrormeesterwerk noemen, want ondanks de sfeer is het zoals gezegd toch vooral veel theatraal gepraat. Daarnaast lijkt er na alles een seconde pauze genomen te moeten worden. Na iedere zin een tel pauze. Een deur wordt geopend en er volgt een moment stilstand, dan wordt er door de deur gelopen, gevolgd door weer een korte pauze, etc. Wat is dat? Dachten ze dat het publiek telkens een tel nodig heeft om iedere handeling te overpeinzen? Dit maakt het soms wat saai.

Niettemin raadt ik deze versie aan boven die van Browning, die ik wel érg vond tegenvallen.
3,5*

Grappig genoeg vroeg ik me bij het zien van de Spaanse Drácula uit 1931 nog af wat er zou gebeuren als iemand het lijk van Dracula zou vinden in het Londense kasteel, nadat hij door Van Helsing voorgoed gedood was. Zou er niet een onderzoek naar zijn dood gestart worden. Laat dit nu net het startpunt van Dracula's Daughter zijn. Het lichaam wordt al vrijwel meteen gevonden door twee incompetente agenten die toevallig net in het kasteel waren en Van Helsing bekend meteen schuld, met de uitleg dat Dracula een vampier is. Een geestig idee, maar bijzonder slecht uitgewerkt. Niet alleen is de openingsscène met de agenten bijzonder knullig in ieder opzicht, maar het slaat nergens op dat Van helsin niet getuigenis oproept van Jonathan Harker, Mina of Dr. Seward, die allemaal wisten dat Dracula een vampier was. Geen van hen wordt ook maar genoemd en Van Helsing denk dat het beter is dat zijn zaak verdedigt wordt door een bevriende psychiater die niets weet van Dracula of vampieren.

Na zo'n slechte uitwerking van het plot aan het begin is het moeilijk de rest nog serieus te nemen en de scriptschrijvers (het waren er een hoop) hebben duidelijk liggen luieren. De rechtzaak tegen Van Helsing wordt al snel bijzaak als de door hem ingeschakelde psychiater (die daarnaast ook dokter en kennelijk zelfs advocaat en lid van Scotland Yard is) zelf connecties krijgt met de dochter van Dracula. Alles verloopt zonder dat ook maar een enkel personage een greintje van psychologie vertoond en aangezien iedereen over het algemeen erg gelaten reageert op de gebeurtenissen kon ik als kijker moeilijk iets anders doen. Dit is absoluut geen één-op-één-kopie van het origineel, zoals veel vervolgen. Dit is veel erger: een film gemaakt om in te cashen op zijn voorganger zonder ook maar enig oog te hebben voor wat de film wordt. Er wordt een hoop gepraat, zelfs over psychiatrie, maar het geheel kon nauwelijks hersenlozer overkomen.

Dit vervolg is al met al bijna sfeerloos en waardeloos geacteerd, met name door Gloria Holden als de dochter van Dracula. Alleen het geluid is hier beter dan in zijn voorganger, maar dat komt omdat de film uit 1931 nog gemaakt was in de tijd dat de geluidsfilm nog zijn vorm moest vinden. Voor de rest is dit in ieder opzicht een inferieur en bijzonder overbodig vervolg op een toch al niet sprankelende klassieker.

1*

Ik vond overigens een heuse recensie uit 1936 op het internet, van The New York Times. Daarin wordt de film als terrifying beoordeeld. Toch gek dat daar dan zo weinig van is overgebleven. Ik vraag me of er nog iemand is die Dracula's Daughter eng vind.

Het is al een tijdje geleden dat ik Black God, White Devil zag, dus het is wat moeilijk te beoordelen hoe dit vervolg daarop daaraan gelinkt werd. Ik herinner me het personage Antonio das Mortes wel en dat het beide films zijn over revolutionairen in Brazilië. Maar concreter vind ik het moeilijk om de link te leggen.

Veel maakt het volgens mij niet uit, want dit is toch vooral een verhaal op zich. Het speelt zich af in het Brazilië van rond de tijd dat de film gemaakt is, of iets daarvoor wellicht, maar het voelt verhaaltechnisch ietwat aan als een western. Mysterieuze revolverheld komt aan in ietwat afgelegen plaatsje, probeert er zijn slag te slaan, maar kiest uiteindelijk partij voor de onderdrukte partij. Het eindigt zelfs in een flinke shoot-out. Op papier is het Leone en hoewel die regisseur hier waarschijnlijk deels een inspiratiebron zal zijn geweest, voelt het toch wat anders aan. Niet op de laatste plaats omdat Rocha zijn eigenlijk heel simpele verhaal op een nogal complexe manier verteld, met motivaties van personages die soms wat onduidelijk zijn. Echter, aan het einde is iedereen toch weer duidelijk archetype. Iets wat Rocha ook al deed in La Terra Trema: de ambiguïteit van bepaalde types opzoeken om ze vervolgens weer typisch te maken. Bizar, maar wel interessant.

Verder is dit vooral een collectie van scènes die meestal opvallend lang doorgaan en een nogal opmerkelijke soundtrack hebben. Niet alleen duren de scènes dus vaak lang, maar meestal heeft één geluid continu de overhand. Dat wil zeggen dat een folknummer lang aangehouden wordt, dat op de achtergrond een massa constant dezelfde leus zingt of dat zelfs op een gegeven moment een schreeuw enorm lang vastgehouden wordt. Even ademhalen en weer verder schreeuwen. Ook heeft Rocha hier een voorkeur voor dialogen waar de personages niet alleen veel door elkaar praten, maar dat ook nog eens zeer luid doen. Iedereen probeert elkaar te overstemmen, inclusief de massa's op de achtergrond.

Ik moet eerlijk toegeven dat deze soundtrack de film voor mij wat verpestte. Het was erg vermoeiend om hier de volle speelduur na te luisteren, omdat het zo extreem is en ook zo herhalend is. Minutenlang naar steeds hetzelfde geluid van een paar seconden luisteren wordt al snel vervelend en zeker als de regisseur steeds opnieuw naar methoden zoekt om dit weer te doen. Uniek is het wel, maar ik weet niet precies wat het toevoegt. Zelfs de rustige momenten, waarop de folknummers klinken, zijn wat vervelend. Rocha heeft de neiging om al die liedjes namelijk compleet uitgevoerd te laten worden, zonder dat de beelden verder enige progressie vertonen. Het gaat er dus om dat je de tekst van het liedje volgt en de film zelf blijft er voor ietwat stilstaan. Het idee is enigszins charmant, maar niet iets wat de moeite is om meerdere malen in één film te stoppen.

Antonio das Mortes is vooral moeilijk vooruit te branden. Niet op een Leone-manier, maar meer door zijn herhalende aard. Ook enkele groteske, wellicht symbolische momenten slaan de plank mis. Zo'n soort liefdesscène over het lichaam van een net vermoorde man bijvoorbeeld. Bij momenten is de film wel degelijk heel sterk. Eerlijk gezegd zijn het vooral de gewelddadige scènes die indruk maken. Iedere nieuwe uitbarsting voelt ook echt als een uitbarsting. Echter, de andere twee films die ik van Rocha zag voelde rijker aan. Meer complexe inhoud en stilistisch gevarieerder. Antionio das Mortes probeert evengoed vernieuwend te zijn, maar het verhaal loopt achter en de experimenten werken niet overal. Meer een interessante mislukking dan een geslaagd pamflet.
2,5*

Een echt moordmysterie wil ik het niet noemen. Daar lijkt de film het niet op de eerste plaats om te doen. Ik vond het vooral leuk om te zien hoe de kunstenaar te werk ging en alles onder controle lijkt te hebben, maar naarmate de film vordert met de scène dommer overkomt. Ik vond het wel een leuk verhaal en Greenaways filmstijl geeft er net dat beetje extra aan, met die kaders in kaders en de sterke muziek. De komische toon viel ook prima uit. Visueel is het nog niet zo sterk als The Cook the Thief His Wife and Her Lover, maar toch prima in orde. Ik vind The Draughtman's Contract dan ook geen meesterwerk, ondanks dat hij sterk in elkaar zit, maar meer gewoon een goede film.

3,5*

Ik had hier wat meer van verwacht. De sfeer zit er goed in en de relatie is wel interessant om te volgen, maar met name in de tweede helft had ik toch het gevoel dat de film nergens heen ging en viel de film zelfs ietwat in herhaling. Het einde werkt dan weer wel.

Waarom weet ik niet zo, maar de periode van het eind van de jaren '60, begin jaren '70 in combinatie met die typische communistisch getinte revoluties vind ik vaak niet zo interessant. Voor velen heeft het volgens mij iets romantisch om de straat op te trekken en massaal de stad te verwoesten om een poltiek standpunt de verdedigen, maar ik heb er niet zoveel mee. Mijn identificatie met de personages is dan ook niet zo groot. Pitt had nog potentie om mij aan te spreken, maar ik vind hem een irritante acteur, dus dat helpt niet. Eva Green springt er wel positief uit en niet alleen omdat ze minstens de helft van haar schermtijd naakt is.

Aardig om eens gezien te hebben dus, maar volgens mij had er meer in gezeten.

3*

Aardige musical die een beetje lijdt onder een wat oninteressant script en niet echt opvallende liedjes. Het is allemaal goed gemaakt en geacteerd en het is een onderhoudende film, maar hij berijkt nooit grote hoogten. Beyoncé heb ik nooit veel aan gevonden, maar ze viel me hier zeker mee. Jammer alleen dat haar personage niet zo veel ontwikkeling in zich had als veel van de wat schijnbaar als 'bijrollen' gezien worden. Hudson is erg goed en kan geweldig zingen, maar helaas is het wel zo'n soort zang waarbij de tekst geschreeuwt wordt. Daar ben ik zelf niet zo'n fan van en ik vind het zelfs snel vermoeiend te vinden, maar daar kan de film verder ook niets aan doen.

2,5*

Toch wel een verrassend fijn filmpje, dat me nergens deed denken aan de versie met Stallone. Dredd 3D is vooral een film die werkt doordat de makers goed wisten wat voor een type film het was en niet was. Er wordt vooral op harde actie gemikt en dat levert een prima genrefilm op. Er zit genoeg verhaal in om de gebeurtenissen boeiend te maken en via Olivia Thirlby (die stiekem een interessanter personage heeft dan Dredd) zit er wat menselijkheid in waardoor je niet constant naar door cynische motieven gemotiveerde actie zit te kijken, maar het wordt nergens een drama of te serieus. Verder is het een prima mix tussen pulp die duidelijk voor de lol gemaakt is, zonder dat het echt jolig wordt. De donkere sfeer zit er goed in en enkele artistieke trucjes trekken het boven het gemiddeld uit (de slo-mo vooral). De actie is goed en overzichtelijk geregisseerd, met oog voor omgeving en met tevens leuk gebruik van de psychische krachten van Anderson.

Perfect is het verder niet. Het 3D is van het slechtste soort en slordig uitgevoerd. De satirische elementen uit het begin verlaten al snel de film. De lompe kleding van Dredd en de andere Judges zorgt ervoor dat sommige actiescènes net iets te log verlopen. En boven alles ontbreekt het aan een climax. Waar je verwacht dat de hel aan het einde nog eens goed losbarst, eindigt het met een verbale confrontatie waarna Dredd met gemak de grote schurk uit het raam gooit. Daar zat meer in. Aangezien deze film flink geflopt is zit een vervolg er niet in, maar dit is nou net een film waar ik wel een vervolg op had willen zien, want met wat extra moeite (en misschien een groter budget) had het zo iets echt speciaals kunnen worden. Niettemin is het verre van een slechte poging en het eindresultaat is gewoon zeer vermakelijk.
3,5*

Kennelijk is dit een van de meesterwerken van Dominik Graf, maar iets meesterlijks zag ik er niet in. Eigenlijk is dit het type film waarover wat mij betreft weinig te zeggen valt, al is het maar omdat het niets slecht doet, maar ook nergens echt bijzonder wordt. Het acteerwerk, het verhaal en de dialogen zijn zeker niet standaard en gewoon heel overtuigend, maar al deze elementen grijpen ook weer niet echt aan. Dat je er zo aan af kunt zien dat het een tv-film is helpt ook niet, want misschien had een iets meer filmische aanpak geholpen. Aan de andere kant is het allemaal ook weer niet zo pover gefilmd als veel andere tv-films.

Het leukste vond ik nog hoe terloops het misdaadverhaaltje hierin gebracht werd. Dit is zover ik begrijp in Duitsland toen aangekondigd als een krimi, maar ondanks dat de vrouwelijke hoofdpersoon meehelpt in het zoeken naar een moordenaar en ook middenin een corruptieschandaal belandt besteed de film hier bijzonder weinig aandacht aan. Zelfs als ik het een subplot noem klinkt het bijna nog belangrijker dan het is. Deze elementen overlappen dan ook nauwelijks met de relatieperikelen die centraal staan. Spannender wordt het er niet door, maar die terloopse behandeling van sensationele zaken vind ik wel grappig. Eventjes wat enorme misdaden oplossen: de gebruikelijke gang van zaken.

Maar buiten dit kleine element om is er niets om de film aan of af te raden. Gewoon solide.
3*

Gisteren eindelijk herzien, nu wel met goede beeldkwaliteit. Dan komt de film toch duidelijk beter tot zijn recht. Erg sfeervol geschoten, met van die heerlijke stad-bij-nacht beelden. Erg mooi belicht ook vooral vaak. De muziek wist me ook wat meer te overtuigen deze keer. Sowieso was de soundtrack top en vrij uniek, waardoor er een dromerige sfeer ontstond die deze film echt onderscheid van andere, soortgelijke films.

Niettemin zit er niet echt een stemverhoging in. Het is een sfeervol filmpje zonder meer en ook vrij spannend, maar persoonlijk vind ik het nooit echt geweldig worden. Dat het verhaal wat standaard is vind ik dan nog niet zo erg, maar het had wel wat gedetailleerder gemogen of gewoon iets meer mee gedaan kunnen worden. Hetzelfde geldt voor de personages, die blijven net wat te simpel om te intrigeren. Ik heb ook wel wat moeite met Ryan Gosling hier. Vind hem doorgaans wel een goede acteur, maar hier weet hij paradoxaal genoeg ingetogenheid over te acteren. Kennelijk wist hij ook niet vanuit het magere script hoe de liefdesscènes gebracht moesten worden, dus zit hij daar de hele tijd met een lieve glimlach op zijn gezicht. Het werkte niet echt. Mulligan krijgt ook gewoon een rol die ze zonder script en regie-aanwijzing waarschijnlijk nog met gemak had kunnen spelen. De film heeft weinig kracht als het op verhaal en personages aankomt. Engeltheorieën voegen daar ook niets aan toe.

De film wordt daardoor extreem gefocust op stijl. Er valt iets voor te zeggen om een film te maken met een kaal verhaal en simpele personages om zo de genre-elementen te benadrukken en daar een unieke stijl op los te laten. Op die manier werkt Drive prima, zonder ooit echt indruk te maken. Drive heeft voor mij nog het meest weg van de films van Jean-Pierre Melville en dan vooral Le Samouraï (even tussendoor: door deze vergelijking link ik Drive ook meer aan de jaren '60 en '70 en snap ik niet zo waarom Refn het zelf aan de jaren '80 linkt). Maar waar Melville iedere scène uniek weet te maken zijn die van Drive redelijk standaard. Goed uitgevoerd absoluut, maar geen enkele scène springt er voor mij uit en het is afwachten op dat ene 'yes'-moment dat maar niet komt. Fijn dat Refn zich niet inhoudt als het op geweld aan komt, maar zelfs die scènes zijn niet echt uniek.

De unieke cinematografie en muziek trekken de film uiteindelijk boven de middenmoot uit, maar dat is niet reden genoeg om het geheel flink op te waarderen. Refn heeft namelijk al veel beter laten zien, in bijvoorbeeld de twee films die hieraan vooraf gingen: Bronson en Valhalla Rising. Beiden films die ik mooier, boeiender en unieker vind. Gek dat het dan toch Drive is die zijn naam definitief heeft gemaakt. Maar goed, ik ben hierin in de minderheid.

3,5* blijven, maar niet eens met volle overtuiging. Kan eerder omlaag dan omhoog momenteel. Blijft toch een lichte tegenvaller.

Stukken beter dan ik verwacht had. Ik geef maar drie sterren, dus dat zegt wat over mijn verwachtingen. Ik wist zelf nauwelijks hoe ik bij deze film in de bioscoop terecht kwam, maar ik kan eerlijk gezegd niet zeggen spijt ervan te hebben. Dit is vermakelijke onzin, die misschien een bijna chronisch gebrek aan originaliteit heeft, maar die wel constant blijft boeien en zichzelf nooit serieus neemt. De film was misschien beter geweest als het nog net iets gekker en smeriger was al is het wel harder dan de meeste andere Hollywoodactiefilms. Nicolas Cage speelt op de automatische piloot, maar dat maakt hier weinig uit. Amber Heard doet het best heel aardig, maar Fichtner steelt duidelijk de show en hij heeft zowaar leuke one-liners. Daarnaast was het 3D hier prima te doen. Weer overbodig helaas en sommige vliegende voorwerpen lijken erdoor gewichtloos, maar het was goed te doen allemaal. Het is allemaal erg cheesy en het is sowieso niet het type film waar ik snel verliefd op wordt, maar het als pretentieloos vermaak is dit gewoon een voldoende.

In het verlengde van Songs from the Second Floor, maar dan nog meer een verzameling van losse scènes dan die film al was. Waar Songs alles nog wist te koppelen aan het afwachten van een kennelijk naderende apocalyps is dit een heel reeks aan momenten van teleurstelling en miscommunicatie. Ik vond die eerdere film misschien iets sterker doordat het meer over één onderwerp handelt.

Niettemin is dit toch wel echt mijn gevoel voor humor en dat alleen al maakt Du Levande meer dan de moeite waard. De twee droomscènes (die van de man met het tafelkleed en het meisje dat verliefd is op de rocker) overtreffen zelfs met gemak alles wat in Songs from the Second Floor gebeurde. Al een tijdje niet meer zo gelachen om die eerste droom en die tweede droom heeft een visuele creativiteit die simpelweg adembenemend is. De rest is meer van hetzelfde, maar aangezien niemand ditzelfde ook doet is dat niet bepaald storend, maar welkom. Iedere minuut Andersson is er immers één. Gek eigenlijk ook dat hij zo uniek is en dat hij tegelijkertijd een logisch verlengstuk is van wat Tati eerder deed en Buster Keaton weer voor hem. Die drie vormen samen een aparte evolutie in visuele humor.

Er zijn wat dooie stukjes en de verrassing van de vorige Andersson ontbreekt wat, maar verder is dit genieten. Erg vaak hard gelachen.

4*

Zoals gezegd iets minder gestileerd dan wat Johnnie To eerder gedaan heeft, althans op basis van Exiled, de enige film die ik van hem zag. Misschien dat Drug War daardoor wat gewoner overkomt, maar ik vond het ergens wel een verademing. Exiled is leuk, maar ik had toch steeds het gevoel dat ik naar iemand zat te kijken die vooral wilde laten zien wat een fan hij wel niet is van Jean-Pierre Melville en Sergio Leone en vervolgens een moderne light-versie van levert. Bij Drug War zat ik tenminste niet steeds aan het werk van andere regisseurs te denken en leverde To waar hij echt goed in is: veel spanningsopbouw en strakke actiescènes.

Ja, we moeten lang wachten voordat er echt veel actie komt, maar ik vond dat erg goed werken. Erg veel tijd voor karakteruitdieping is er niet, want To houdt een strakke greep op het misdaadplot en focust zich erg op het scheppen van deze onderwereld en de vele suspensescènes. Daarmee wordt het een thriller door en door. Ik vond het enorm vermakelijk. Als dan de actie komt dan is het ook meteen erg goede actie. Vooral die climax is toch wel één van de beste schietpartijen die ik tot nu toe op film gezien heb.

Misschien had iets meer emotionele betrokkenheid er echt een meesterwerk van gemaakt, maar echt klagen doe ik niet, want deze zeer gefocuste aanpak is gewoon erg fijn.

4*

Duck Soup nu voor de vierde keer gezien en ik vraag me af waarom ik nooit overgestapt ben naar een waardering van 4 en een halve ster. Van alle films van de Marx Brothers die ik zag (een groot deel inmiddels) vindt ik dit de leukste. En dat terwijl de meeste goed te doen zijn. Het is daarom des te pijnlijker om dit forum door te lezen. Het gemiddelde valt nog mee, maar is er een klassieker met meer negatieve berichten?

Humor blijft natuurlijk een lastig discussiepunt, al is het maar omdat je het niet analyseren en zelfs nauwelijks op een afstand kunt waarderen. Je kunt moeilijk naar een grap kijken en zeggen dat je het goed vond als je het niet grappig vond. De enige graadmeter blijft of je gelachen hebt. Op een bepaalde manier kun je niet zo makkelijk objectief naar de opbouw van een grap kijken als zeg de opbouw van een thrillerscène. Niettemin is het opvallend hoe weinig er hier voor de Marx Brothers vallen (de andere van hun films scoren volgens mij alleen maar beter dan Duck Soup omdat er zoveel mensen afgehaakt zijn bij dit bekendste werk). Sommigen halen de tand des tijds erbij, maar even vaak worden de onvergelijkbare tijdgenoten Laurel & Hardy er bij gehaald om aan te geven hoe het wel moet. Het zal wel zijn omdat het tijdgenoten zijn, want de humor is toch totaal anders. Op veel andere forums staan de Marx Brothers toch sterker. En nee, niet alleen bij oude mensen.

Erg belangrijk is het ook niet en ik wil er niet op door gaan. Voor mij zijn er echter weinig dingen grappiger dan de Marx Brothers. Ik noem ze niet mijn favoriete komieken aller tijden, dat gaat nog een stap te ver, maar voor hun tijd zijn ze wat mij betreft de beste. Natuurlijk, Chaplin, Keaton en Lloyd maakten betere films, maar die hadden in tegenstelling tot de Marxjes ook andere dingen aan hun hoofd dan alleen een eindeloze reeks grappen maken, maar ik lach meer om Groucho en Harpo. Uit die tijd kunnen hoogstens enkele screwball comedies eraan tippen.

En nee, Laurel & Hardy mogen wat mij betreft niet in de schaduw staan van dit viertal. Die doen ze voor ik hun werk ken toch vooral wat anderen ook al min of meer gedaan hadden en missen de eigenheid van drie stomme komieken (ja, zelfs Lloyd) die ik al eerder noemde. De Marx Brothers zetten een duidelijke stap vooruit in de humor en nergens deden ze dat meer dan in Duck Soup. Chaplin had wat politieke randjes in zijn films, maar hield het beleefd en bleef zelf sympathiek. Bij de Marx Brothers barstte de anarchie los, iets waar vele komieken en cabaretiers nog altijd dankbaar gebruik van maakten. Ligt hier de basis voor Dr. Strangelove? Monty Python? South Park? Wellicht. Feit is dat de doelen van de Marx Brothers niet zo gericht zijn op iets. Ze vallen hier geen specifieke politiek aan en hun humor heeft dan ook nooit de maatschappelijke context zoals bijvoorbeeld Dr. Strangelove of South Park (of snel volgende films als The Great Dictator of To Be or Not to Be). De Marx Brothers lijken gewoon politiek in het algemeen herkend te hebben als een officiële instelling en daarom krijgt het er van langs. Je leert niets van Duck Soup, maar dat maakt het nou zo leuk. Ik moest denken aan een zin uit het lied Anarchy in the UK van The Sex Pistols: "Don't know what I want, but I know how to get it." Dat wordt hier eigenlijk perfect verbeeld. Duck Soup rebellie zonder punt en dus anarchie in zijn puurste vorm. Het is dat niemand echt gewond raakt of zich beledigingen lang lijkt te herinneren anders zou het snel een bijzonder zwartgallige film worden. Nu blijft het gewoon lol.

Ik lees hier en daar dat sommige mensen moeite hebben met de contextloosheid van sommige grappen of acties, bijvoorbeeld dat Groucho compulsief mensen beledigt, zonder aanleiding. Dit kan ik begrijpen en toen ik mijn eerste bericht hier terug las merkte ik op dat ik ook soms wat moeite had met de losheid van het verhaal (bijvoorbeeld de onduidelijkheid omtrent waarom Harpo en Chico steeds van partij wisselen). Na meer Marx Brotherfilms gezien te hebben ben ik er duidelijk aan gewend geraakt, want nu verwacht ik dat Harpo en Chico als spionnen zo onloyaal mogelijk zijn. Dat is onderdeel van de lol, evenals hun vaak belachelijke motivaties om dit te doen (als die er al zijn). Vaak is een mooie opbouw in een film en ook in een komedie geweldig, maar de totale onsamenhangendheid van Duck Soup (en hun andere films) zijn gewoon een onderdeel van de Marx Brothers en van wat hun zo leuk en onvoorspelbaar maakt, zelfs al is het iedere film hetzelfde kunstje. Als je een film maakt over personages die zich op een geen enkel mogelijke manier conformeren is het eigenlijk wel zo toepasselijk om gewoon het geheel geen eenheid te laten hebben. Ik moet geregeld lachen om de zinloosheid van alles hier, de totale nutteloosheid van vele acties. Dat het op filmtechnisch niveau verschrikkelijk is is bijna een pluspunt.

Duck Soup is de beste Marx Brother film omdat de setting van de politiek het meest inspeelt op hun anarchie. En daarnaast zitten er gewoon veel van de beste momenten in, zoals de hoedenroutine en de bekende spiegelgrap. Evenals de 1.000.000.000 andere geslaagde grappen. Dat er dan nog zo'n 10.000 grappen overblijven die niet werken kan ik graag vergeten. Hoogstens de grandioze finale van A Night at the Opera is nog beter.

Nee, Duck Soup is geen perfecte film, maar perfectie zou een belediging zijn voor een Marx Brother. En bij een Marx Brother kan een belediging al snel oorlog betekenen. Dat is het enige wat ik van Duck Soup geleerd heb.

4,5*

Hoewel ik het met je eens ben dat Jones de grootste stoorzender is (in andere rollen vond ik haar ook al matig, maar dit is gewoon een belachelijke miscast), denk ik niet dat Duel in the Sun ooit een goede film had kunnen worden. Daarvoor is het teveel onzinnige kitsch. Het script en dan met name de dialogen zijn erg zwak. Hoewel er visueel zeker mooie momenten inzitten (twee vliegende cameramomenten springen eruit), is het allemaal overdreven. En ook het drama is zo dik aangezet dat het gewoon onbedoelt grappig wordt. De bijrollen van Cotten, Barrymore en Gish zijn opzichzelf niet slecht, maar de drie acteren in zo'n verschillende stijlen dat het vreemd werkt. Alleen Peck kon ik, voor de verandering, wel waarderen.

De film is echter niet zonder zijn momenten. Sommige overdreven scènes werkten op een vreemde manier. De zowel beroemde als beruchte finale is te idioot voor woorden, maar ergens ook weer hypnotiserend. En ik heb wel een zwak voor het kleurgebruik zoals in deze film. Echter, dat Selznicks roemruchte ego hier te ver misschoot is ook duidelijk, want een van de betere westerns is het niet. Wel een van de vreemdste.

2,5*

Lynch is een van de meest consistent interessante regisseurs aller tijden, maar dat ook hij vervelende films kan maken bewees hij met Dune. Sterker nog, kijkens naar de film zou je niet denken dat hij daarvoor al Eraserhead en The Elephant Man gemaakt had. Het is bij Dune net alsof iemand miljoenen dollars gegeven heeft om zijn eerste film te maken. De mooie sets en aparte kostuums en make-up waren al klaar, dus daar kon het niet mis mee gaan, maar vervolgens heeft de amateur geen idee wat hij er mee aan moet. Dat ik dat nog eens over Lynch zou schrijven.

Het begint al bij de mislukte opening waarin Virginia Madsen de kijker toespreekt om even de situatie uit te leggen, gevolg door lelijke computerbeelden met een saaie voice-over die wat planeten introduceren en hun onderlinge relaties toelicht. Dit is zo'n beetje de meest verschrikkelijke manier om zo'n film te starten en het geeft meteen aan dat je te maken hebt met een rampzalig scenario, dat zelfs zo ver gaat door regelmatig gedachten in voice-overs neer te zetten. Op zich niet zo vreemd, ware het niet dat het meestal om heel korte, simpele gedachten gaat die van het gezicht af te lezen zijn. Lynch' andere werk gaat heel erg uit van kijkers die mee kunnen denken. Deze doet juist het tegenovergestelde, alsof het meest simpele gebaar te hoog gegrepen zou zijn voor het publiek. Niet dat het zo heel vreemd is, want de rest van het scenario is een nauwelijks te volgen zooitje, waar logica regelmatig compleet over boord gegooid en waar personages maar wat doen en soms op plaatsen verschijnen waar ze niet kunnen zijn (dat kleine meisje dat bijvoorbeeld bij de climax doodleuk zomaar bij de kwaadaardige keizer in het vertrek verschijnt). Voeg daar de meeste duffe dialogen aan toe en laat ze dan ook nog eens emotieloos uitspreken door acteurs die er duidelijk geen zin in hebben en je krijgt een vreselijk saaie filmervaring.

Gelukkig is het ook nog een actievol epos, dus moet er genoeg te genieten zijn van de beelden en de actie. Of niet? Ik had nooit gedacht dat Lynch een goede actieregisseur zou zijn en dat blijkt te kloppen. Maar dat hij werkelijk niet weet hoe hij de imposante sets moet filmen is een verrassing. De film ziet er gewoon niet uit, zelfs al viel het me op dat er wel moeite gestoken was in de art-direction. Die gevechten in die blokken kan toch niemand verdedigen?

Maar goed, dat is mijn gevoel bij de hele film. Dit is een van de weinige gevallen waar ik niet kan begrijpen dat iemand er ook maar iets goeds in ziet. Zelfs de positieve recensies zijn niet echt verhelderend. Lynch zag het zelf als een mislukking en een nare ervaring om te maken en dat straalt er vanaf, want er zit geen spatje ziel in Dune. Het ergste was at ik dat na tien minuten al helemaal door had. Zelden zo'n moeite gehad om iets uit te zitten.

Een ramp.
1*

Eigenlijk helemaal eens met Mister Blonde's recensie hier voor mij. Visueel is het zo sterk dat het lastig te volgen verhaal er niet zoveel toe doet. Er zijn weinig films die me zo pakken, puur op schoonheid alleen. Van schitterende rimpelingen in het water, platte woestijnen, wilde kleur-uitspattingen, reflecties van vogelkooien op de gezichten en wat al niet. Anderhalf uur puur gehypnotiseerd naar het scherm zitten staren. De muziek was trouwens ook prachtig. Toepasselijk episch zonder over-the-top te gaan. Het scenario had zo zijn momenten en een aantal keren wist het drama me te raken (vooral in de verhaallijn bij Tony Leung Chiu Wai als blinde zwaardvechter), maar over het algemeen werd het allemaal veel te abstract gebracht om er werkelijk in mee te gaan. Ik had de hele tijd het gevoel dat ik het wel kon volgen, totdat ik probeerde terug te halen wat er tien minuten eerder nou ook alweer precies gebeurde. Een samenvatting van het verhaal kan ik dan ook niet geven, maar dat vergeef ik Wong Kar-Wai hier met gemak.

4*

Misschien ben ik iets te nuchter om een film als Eastern Condors op waarde te schatten. Begrijp me niet verkeerd ik kan een hoop onzin waarderen, maar soms kom ik een film tegen waarin dat hoopje onzin op een manier gepresenteerd wordt dat ik niet goed weet wat ik ermee aan kan. Eastern Condors lijkt wel bij elkaar geïmproviseerd waarbij geen enkele scène rekening lijkt te houden met de voorgaande en evenmin geïnteresseerd lijkt te zijn in wat erna komt. Iedere scène bestaat voor zijn moment. Als dit werkelijk de manier is waarop het gemaakt is verklaard het een hoop gekke dingen.

Een martial arts film hoeft van mijn geen sterk verhaal te hebben, maar een beetje consistentie zou toch wel mooi meegenomen zijn. Zo wordt er een hoop ophef gemaakt om de man gespeelt door Haing S. Ngor te redden, maar waarom werd mij niet duidelijk. Zijn verklaring waarom hij zich aanvankelijk als een idioot gedraagt zou passend zijn in iedere andere film, maar is hier idioot. Dat hij sterft voordat hij iets belangrijks doet helpt ook niet. En weet je wat, dit is de minst erge van al die onzinnigheden in het verhaal. Het ergste vond ik wel de manier waarop die vrouwelijke vrijheidsstrijdster gespeeld door Joyce Godenzi in de film behandelt wordt. De gehele film wordt ze neergezet als een dappere, eerbiedwaardige krijger, zo'n beetje gelijk aan Sammo Hungs karakter, maar op het einde wordt ze ineens kwaadaardig als ze plots het onverklaarbare idee krijgt dat kruisraketten wel eens nuttig kunnen zijn in een guerrillastrijd... Wat? Vervolgens wil ze ineens haar medestrijders van een minuut eerder allemaal vermoorden en wordt haar hand eraf gehakt door Sammo Hung. Natuurlijk is ze een paar minuten later weer goed. Echt, wie schrijft dit soort dingen? Ik geniet toch meer van een film als de personages binnen hun karakter handelen, wat hier niet het geval is.

En dan is er de bizarre manier waarop humor ingezet wordt. Over het algemeen werkt Eastern Condors het meest als een komedie. Het neemt zichzelf duidelijk niet serieus. Hoewel de humor niet bijzonder geslaagd is kon het nog wel waarderen, inclusief de lompe manier waarop rouwscènes verstoord worden door botte opmerkingen. Maar dan ineens bevindt zich middenin de film ineens een scène waarin kinderen russische roulette spelen. Vervolgens spaart één van de helden het leven van zo'n kind, waarop hij door datzelfde kind bedankt wordt met een mes in zijn buik. Zijn dan soort dingen grappig? Niet echt. Vind Sammo Hung het grappig? Geen idee. Waarschijnlijk niet, hij filmt het niet grappig. Wat doet het dan in een film als deze. God mag het weten, want de scène daarna is meteen weer humor.

Daarmee kom ik aan op problemen die ik met wel meer martial arts films heb. Ze hebben geen vaste toon, achterlijke verhaallijnen, personages zonder karakter. De humor is flauw en pogingen tot drama zijn niet om aan te zien. Dan blijft de actie over, duidelijk hetgeen waarin Sammo Hung het meest geïnteresseerd was in Eastern Condors. En het is daar dat de film tot leven komt. Toegegeven, hij mag wat van de slow-motionknop afblijven en de typische jaren '80 score stemde me niet vrolijk, maar verder is het allemaal geweldig in beeld gebracht. Vooral dat eindgevecht tegen de generaal is heel gaaf. Er is ook geen gebrek aan actie, gelukkig. Het neemt het grootste deel van de tijd in beslag.

Dan wordt het voor mij moeilijk om tot een eindoordeel te komen. Als actiefilm is het gewoon geslaagd en aangezien dit een actiefilm is zou de beoordeling dan hoog moeten uitvallen. Maar ik erger me gewoon teveel aan het slechte acteerwerk, de stompzinnige humor, de wisselvallige toon en gewoon het complete onverzorgde aan alles dat niets met slaan en schieten te maken heeft. Ergens heb ik het gevoel dat het misplaatst is om hier gewoon om een goede film te vragen, maar misschien ben ik niet pulpliefhebber genoeg.
2,5*

Wat is er met Nolan gebeurt? Sinds wanneer vertrouwd hij zo weinig op woorden en zoveel op beeld?

Met Nolan heb ik altijd al een haat/liefdeverhouding gehad. Hij heeft altijd sterke ideeën, maar kennelijk niet het doorzettingsvermogen om ze uit te diepen. Hij creëert geweldige beelden, om ze vervolgens kapot te knippen in de montage. Hij speelt graag met verhaalstructuur, maar hij compenseert daardoor te veel op het risico om onduidelijk te zijn met uitleggerige dia- en monologen waar geen einde aan lijkt te komen. Uiteindelijk is hij in staat om grootse scènes samen te voegen met pure rotzooi in dezelfde films. Hij frustreert me, maar bij vlagen hou ik van hem, waardoor ik nauwelijks echt slechte scores heb moeten geven aan hem. The Dark Knight, zijn beste film wat mij betreft, is een treffend voorbeeld. Een zooitje in montage en script, maar met een echte angst voor chaos en terrorisme die ik moeilijk te negeren vind.

Dunkirk zou ik nooit als een Nolanfilm herkent hebben zonder voorkennis. Bijna alles wat hierboven staat gaat hier niet op. Dit is een hele strakke film. Niet alleen kort en to-the-point, maar het heeft ook een heldere focus op slechts een beperkt aantal settingen, waardoor niet heel Duinkerke aan het woord hoeft te komen. Hij speelt met structuur door drie verhaallijnen te vertellen, maar de wijze waarop die samenkomen is elegant, overzichtelijk en misschien zelfs bedrieglijk simpel.

Boven alles vertrouwd Nolan op zijn medium. Weg is bijna alle expositie. Dialoog wordt spaarzaam gebruikt, maar het kon makkelijk een stomme film zijn, ware het niet dat de geluidseffecten en de muziek hier magnifiek zijn. Veel van de shots zijn adembenemend, maar nooit om maar mooi te zijn. Ze bevatten kracht en emotie. De personages blijven simpel en de vijand is nooit meer dan een anonieme boot of vliegtuig. Alles wordt bijna geabstraheerd zodat slechts twee dingen overblijven: angst en overleving. In feite is dit dan ook een pure genrefilm: een oorlogsthriller. Ik werd meegezogen in de spanning, ik kon het soms bijna lichamelijk voelen. Prachtig gedaan.

Aanvankelijk leek het zelfs een soort anti-oorlogsfilm te worden. Dit omdat er van de oorlog hier niets anders overblijft dan blinde paniek en wanhoop. Het mocht niet zo zijn. Het eindstuk is vrij sentimenteel en zelfs patriottistisch. Deze sentimenten worden deels verdient (het gaat immers om een echte, knappe prestatie), maar ook wat te veel uitvergroot. Dat aan het einde een soldaat nog een bekende speech van Churchill uit een krant voorleest (helaas zonder Churchills eigen robuuste stemgeluid) tegen een ondergaande zon is niet mijn smaak. Het was wat onvermijdelijk door de ware gebeurtenissen, maar doordat het allemaal wat kalmpjes afliep was de impact voor mij uiteindelijk niet zo groot. Dit leek lang een heus meesterwerk, maar uiteindelijk is het dat net niet.

Niettemin, dit is een nieuwe Nolan en voor het eerst voel ik de spanning opbouwen voor waar hij nu mee zal gaan komen.
4*

Wederom een verhaal over twee vriendinnen, waarbij de uitting van die vriendschap vreemde vormen aanneemt. Het is eigenlijk wel een fijne focus, want het voorkomt dat het een kille, wat academische verfilming wordt van dit verhaal over een misplaatste poging tot duiveluitdrijving. Als het perspectief van de priester of van het slachtoffer gekozen was had het best een goede film op kunnen leveren, maar de keuze om voor de vriendin van het slachtoffer te kiezen maakt het toch wat krachtiger. Boeiend personage ook, met haar zachte manier van spreken en ietwat dromerige blik. Vind het één van de beste acteerprestaties van het jaar.

Verder verfijnt Mungiu hier vooral zijn stijl. Iets minder lange shots (maar wel een langere filmlengte; misschien iets te lang), maar toch vooral weer veel observatie, waarbij een scène waar mogelijk in één take gedaan wordt. Ook fijn dat hij niet al te oordelend is over de personages zelf. Ik was alweer bang dat de priester zelf een ongelovige, hypocriete machtswellusteling zou zijn, zoals meestal in films over de zwarte kant van religie, maar zijn karakter is wat complexer. Alleen de kritiek op het einde op het zorgstelsel en de politie ligt er wat meer bovenop en viel voor mij wat uit de toon. Maar verder weet Mungiu alles steeds precies goed te brengen.
4*

Ik ben wel een fan van de films van Roy Andersson en als zodanig kon ik ook deze weer niet weerstaan. De desolate sfeer en de combinatie van een gelaten, gortdroge toon met grotesk absurdisme blijft puur goud. Voor zo'n scènes als die met de koning in de bar maak je mijn dag helemaal goed. In sommige opzichten zit er ook wat meer verdieping in op het gebied van toon. Zo'n scène waarin die slaven een soort draaiende ketel instappen is absurd, maar niet grappig. Andersson die horror doet is een welkome afwisseling. Tegelijkertijd zit er ook iets van melancholie in. Dat café dat in zingen uit barst is belachelijk en grappig, maar het heeft een positieve toon die vooraf bij Andersson wat ontbrak.

Die vernieuwing is ook wel wat nodig, want ik moet ook toegeven dat Andersson soms toch wat uit ideeën lijkt te raken. Sommige momenten worden nooit echt grappig. Die man die steeds naar een lezing vertrekt die nooit plaatsvindt lijkt nooit echt een grap te vinden. Een ander voorbeeld is die man in de bar die tot de conclusie komt dat hij altijd gierig is geweest. Als een scène zijn doel voorbij schiet is de film soms wat traag.

Het is wat mij betreft in ieder geval de minst consistente film uit Anderssons oeuvre en vooral de minst grappige. Toch, er zitten ook weer veel bijzondere beelden en ideeën waardoor 4 sterren haast een vereiste is. Ik ga toch een halfje lager, want ten opzichte van de voorgangers ontbreekt er soms toch net iets aan. Misschien is het ook net iets teveel als die twee films.
3,5*

Door de lelijke animatie duurde het even voor ik in de film zat. De duistere sfeer is eigenlijk nog best goed getroffen, maar de bewegingen ogen vaak houterig en de monden (regelmatig het enige dat beweegt) lijken nogal eens losgekoppeld te zijn van de rest van het gezicht. Dat sommige personages meer vissenkoppen lijken te hebben dan mensengezichten (vooral de hoofdpersoon met de bril) helpt ook niet.

Maar zoals gezegd, de duistere sfeer mag er zijn en doet een hoop om toch in de film te komen. Het verhaal schetst een genadeloos portret van niet alleen pesterijen maar ook klassenverschillen. Het is erg hard allemaal, tot op het overdrevene af. Dit is ook niet het type verhaal over pesten waarin de slachtoffers uiteindelijk sterker in het leven komen te staan, integendeel. Ik vond het wel wat hebben, doordat ondanks de overdrijving de kern van pesten goed geraakt wordt en de hopeloosheid van de klassenstrijd echt aanvoelt. Door een goed getroffen sfeer en een boeiend verhaal bereikt de film dus alsnog zijn doel.
3,5*