Opinions

Nog altijd spannende Koude-Oorlog-thriller waarin niets en vooral niemand is wat het/hij/zij lijkt, met voor de hoofdrollen een sterke rolbezetting en voor bij bijrollen een paar acteurs die later aanzienlijk beroemder zouden worden (zoals Charles Bronson en Lee Marvin). Tyrone Power doet het prima als "koerier" die terechtkomt in een complot dat eigenlijk te groot voor hem is maar die weigert op te geven, en Patricia Neal is om óp te eten. Wellicht gedateerd te noemen, maar door het scherpe tempo en de volwassen insteek ook nu nog intrigerend.

        Wat het lokatiewerk betreft, Henry Hathaway in 1971: "Diplomatic courier is a film I like very much, and it was another experience. I had made many pictures outside. The picture took place in Europe and went on all over. I made it on the stage, I never left the stage. The second unit shot the scene with Tyrone Power on the Trocadero. It was an action picture, automobiles chasing each other, and they showed this thing all over the industry. As soon as a guy wanted to go to Europe they said, 'Get Diplomatic courier, show the son-of-a-bitch the picture – it was made on the stage.' All the stuff on the street, everything, was shot with transparencies, like the Trocadero scene."

Aan de hand van mijn vader naar de bioscoop voor de grote klassiekers uit de jaren 60: The magnificent seven, The guns of Navarone, The good the bad and the ugly, Where eagles dare, Thunderball... en daar hoorde The dirty dozen ook bij. Belachelijk lange speelduur, en met vooral onder de militairen diverse sterren die veel te weinig te doen krijgen (Ryan, Borgnine, Kennedy, Webber, Meeker), maar de scènes met stoere gevangenen onder elkaar zijn nog altijd effectief, en met Marvin, Bronson, Sutherland en Cassavetes zit je altijd goed (maar als de laatste een Oscar-nominatie kreeg had Savalas er eigenlijk ook wel eentje verdiend). Blijft leuk vermaak met rafelige randjes, en de regisseur vermijdt zorgvuldig elke vorm van sentimentaliteit (en laat dan ook zonder blikken of blozen elf van de 12 ongewassenen sneuvelen). O, en trouwens, TRINI LOPEZ?!?

Grof, smakeloos, over de top en onder de gordel, maar uiteindelijk heb ik me hier toch veel meer mee vermaakt dan ik vooraf voor mogelijk had gehouden. Toen hij zijn handtekening zette had Robert de Niro ongetwijfeld begrepen dat dit alleen zou werken wanneer hij all the way zou gaan, dus gooit hij zich met lijf en leden in elke gênante pose en foute grap en dramatische kledingkeuze die de scriptschrijvers maar konden verzinnen zonder zich druk te maken om hoeveel kijkers zich wel niet zouden beklagen over de dieptes waartoe één van de grootste filmacteurs aller tijden inmiddels is gezonken. Ook ik heb mij de afgelopen decennia wel eens op mijn hoofd gekrabd als ik hem weer eens in zo'n nuitzeggende film als Hide and seek of The bag man zag, maar als vieze grootvader spreidt hij zóveel energie en zóveel focus tentoon dat ik hem hier absoluut niet echt slecht in kan vinden, hoe ranzig het materiaal verder ook is. Zac Efron heeft er geen enkel probleem mee om net zo ver te gaan als zijn filmopa, en als zeer extraverte dealer van van alles en nog wat is Jason Mantzoukas hilarisch. Dirty grandpa is in ongeveer elk opzicht het tegendeel van verfijnd, maar ik heb er toch regelmatig hard om gelachen.

Niet moeilijk om te begrijpen waarom deze film zo'n hit werd: een perfecte hoofdrol, een onsentimenteel verhaal zonder zijlijntjes, sterke muziek, een walgelijke schurk wiens afranseling nog altijd onaangenaam is om naar te kijken, en alles bijeen gehouden door een uiterst geroutineerde regisseur die precies de juiste snaar weet te raken. Bovendien een film die qua techniek, vaart en scherpte nog niets heeft ingeboet en nergens gedateerd aandoet, en daardoor nog bijzonder meeslepend – ondanks of dankzij de moraal?

Ongelooflijk, al bijna zeven jaar geen bericht bij deze film, en in die vier jaar daarvóór ook maar twee – kennelijk is deze film op MovieMeter zo dood als een pier.
        Toen Diva in 1981 of 1982 in de filmhuizen verscheen ben ik er samen met een vriend twee keer in dezelfde week naartoe gegaan, zó onder de indruk waren we allebei, zó meegezogen door de wervelende verhaalstijl, de prachtige beelden, de subtiele humor en de bizarre personages. Het leek me dat deze regisseur álles kon (hoewel hij hierna eigenlijk alleen met Betty Blue – 37°2 le matin nog indruk maakte), en het was ook nog eens mijn eerste kennismaking met Dominique Pinon, later een vaste en dikwijls komische waarde in de films van Jean-Pierre Jeunet maar hier nog huiveringwekkend als de moordende punk met een oortelefoontje waaruit op het einde accordeonmuziek blijkt te komen – tjonge, wat heb ik tóén hard gelachen.
        Nu laat ik de film aan mijn kinderen zien en bekijk hem als het ware door hún ogen, en dan voel ik hoe zij zich moeten storen aan het trage tempo, net zoals de kinderen van een vriend van mij zich stoorden aan het trage tempo van Sophie's choice. De tijden zijn veranderd, de moderne manier van een verhaal vertellen is aanzienlijk sneller geworden, en als het verhaal onverhoopt even wat trager verloopt is er altijd wel een editor die de montage opschroeft en de film met snelle cuts vooruit jaagt.
        Jammer, ik moet mezelf er echt toe zetten om Diva te bekijken met ogen van drie decennia terug, ik kan er kennelijk niet meer onbezorgd van genieten. Het zal ongetwijfeld nog veel sterker voor films uit de jaren vijftig en zestig gelden – het is een andere manier van filmkijken, het vereist in ieder geval een blik die zich niet meer blindstaart op plot maar juist ook aandacht heeft voor beelden, sfeerschets, onderstroom, personages en associaties.
        Gelukkig kost het mij nog altijd geen enkele moeite om van Diva te houden.

Een indrukwekkende variant op Lord of the flies, en hulde aan de regisseur en de uitstekende cast dat ze tot het deprimerende gaatje zijn gegaan (zij het zonder die blote tiet van Ajax&Litmanen1, maar de vernedering van het personage van Rosanna Arquette is zo ook al erg genoeg). Geen prent om met plezier vaker dan één keer te bekijken wat mij betreft, en na afloop moest ik ook even iets vrolijks gaan doen, maar verder een knap gemaakte en zeker geslaagde film.

Na vijf jaar nog eens herzien, maar ik begrijp niets van de hoge waardering voor deze film. De plot speelt leentjebuur bij Kurosawa en Leone, met de "held" kan ik maar moeilijk meeleven, de stilistische trekjes zitten gevaarlijk dicht tegen het parodistische aan (de manier waarop de camera Django in het begin regelmatig "mysterieus" van onder zijn hoed laat opkijken), de massale slachtpartijen worden totaal fantasieloos in beeld gebracht, en de lokatie doet onrealistisch aan waardoor deze film een "gronding" in de werkelijkheid mist – ik vroeg me de hele tijd af waar Nathaniel zijn drank vandaan haalt, bij welke groenteboer hij de ingrediënten voor de maaltijd betrekt en wie zijn piano komt stemmen, want buiten de twee vechtende partijen en het handjevol bewoners van de saloon is er niets of niemand in zicht. Nee, deze film mist impact voor en op mij.

Hmmm... Ik kon best "in" de film komen, zowel Gorodetsky (deed me vaag aan Moritz Bleibtreu denken) als Svetlana had een mooi karakteristiek hoofd waar ik met plezier naar keek, en van sommige stilistische vondsten heb ik ook wel genoten (ik herinner me vooral die auto die tegen de zijkant van dat gebouw oprijdt en die botsing tussen die twee vrachtwagens), maar verhaal noch personages kon me ook maar énigszins boeien, en met die twee elementen staat of valt een film toch vaak. Teveel vorm tegenover te weinig boeiende inhoud, dat heb ik wel vaker bij deze regisseur.

Ik ben deze film praktisch blanco begonnen. De director's cut-Blu-ray duurt 180 minuten, en zowel vanwege het lage tempo als door de weinige muziek (of misschien is die me gewoon niet opgevallen) was het mij in het begin eigenlijk niet duidelijk of ik nou een bioscoopfilm of een TV-mini-serie aan het kijken was. Een trage film zonder ergens echt saai te worden, met een aardig premisse, een respectvolle benadering van Kubricks Shining en bovenal een prachtige innemende vertolking van Ewan McGregor; dat de horror wel wat angstaanjagender had mogen zijn neem ik dan maar voor lief. Grappig hoe de vier personages uit The shining hier weer tot leven worden gewekt, niet slecht gedaan, en het hotel ziet er weer (en nog steeds) magnifiek uit.

Een niet bijzonder origineel verhaal (man krijgt superkrachten en moet daarmee onder leiding van een mentor om leren gaan), maar dankzij een prima centrale rol, fraaie FX en een paar leuke kleine grapjes (waarvan sommige helaas al in de trailer zitten –"Who am I to judge?"– maar sommige gelukkig ook nog niet, zoals de manier waarop Strange aan zijn verboden bibliotheekboeken komt) is dit toch een leuk en vermakelijk geheel, zelfs voor iemand bij wie de meeste Marvel-films het ene oog in en het andere oog uit gaan. Jammer dat de rol van de schurk niet zo majestueus is; wanneer je een grootheid als Mads Mikkelsen tot je beschikking hebt moet je hem toch zoveel mogelijk te doen geven zou ik zeggen.

Een dolle achtbaan van een film, waarin de makers goed gebruik maken van enerzijds de kunstgreep om verschillende personages in aparte plotlijnen tegelijkertijd te volgen, en anderzijds de ongelooflijke mogelijkheden die de moderne CGI bieden – wie de film heeft gezien weet wat ik bedoel, wie dat nog niet heeft gedaan kan het zich bijna niet voorstellen. Het is inherent aan het centrale plotgegeven dat Strange weinig "thuis" (in Kamar-Taj of een "sanctum") is en dus enigszins vaste grond onder de voeten mist, waardoor het verhaal ook wel een soort ademloosheid op mij overbracht, alsof de film mij te weinig ruimte gaf om af en toe even na te denken en me op te laden voor de volgende bizarre sekwens, maar dat zal misschien beter "vallen" bij de volgende kijkbeurt die deze film zeker verdient. Uitstekend acteerwerk ook van Elizabeth Olsen, wier emotionele climax en uiteindelijke inzicht de film naar een hoger plan (voorbij gevechten, explosies en CGI) tillen.

Wie ooit voor iets serieus in de medische molen terecht is gekomen zal hier wellicht veel in herkennen. Misschien een clichématig uitgangspunt, maar uitstekend uitgewerkt en met Hurt perfect gecast, eerst arrogant (tijdens een operatie bij een verdoofde patiënt Why don't we get drunk and screw zingen), daarna sympathiek, twee kanten van één personage die hij wel vaker met succes over het voetlicht heeft gebracht.

Ik ben al lange tijd op zoek naar deze film, maar wie in een filmdatabase van een online-winkel op "Doctor" gaat zoeken verzandt in de Who's, Zhivago's en Snugglesen. Om de een of andere reden alleen via Amazon of import te vinden. Kennelijk in Nederland nooit op DVD uitgebracht, raar.

"It's that time of the month." Lekker vet aangezette genrefilm met niet één maar twéé over-the-toppe commandanten en daarnaast een sterke hoofdrol van Kevin McKidd. De film gaat helaas ernstig gebukt onder de afwezigheid van enge of indrukwekkende monsters, en de boerderij die op het einde de lucht in gaat is (of lijkt?) duidelijk een maquette, maar dat mag allemaal de pret niet drukken.
        Mooie absurde momentjes ook, bijvoorbeeld wanneer de sergeant "Dirty dog!" zegt als de weerwolf voor hem oprijst, waarna hij een tak pakt, vervolgens beseft dat hij daar niet veel mee kan uitrichten en hem dan weggooit: "Fetch! " Of de soldaat bijgenaamd Spoon die een weerwolf eerst met z'n vuisten aanvalt en daarna met servies bekogelt; als hij tenslotte het loodje legt wordt prompt een beroemde andere film geciteerd: "There is no Spoon." Maar het hoogtepunt is voor mij toch de dialoog tussen de sergeant en Cooper: "Oh Jesus, my guts are out, Coop!" "Well, we'll just put 'em back in again." "They're not gonna fucking fit !" "Of course they'll fit, man! [duwt ze terug in de buik van de sergeant] Here! " (Later probeert hond Sam nog met de saucijsjes van de sergeant aan de haal te gaan, ook mooi.)

Naargeestig en indringend. Door al die flashbacks om de dubbele whodunit (of liever gezegd did-she-or-did-she-not) te verklaren, de climactische "rechtbankscène" en de soms vrij gekunsteld aandoende accenten van Bates en Strathairn kwam de film af en toe nogal toneelmatig over, maar de spanning en het spel zorgden er toch voor dat mijn aandacht er de hele tijd bij bleef. Lekkere rol ook voor Judy Parfitt als Vera Donovan.

Geen opzienbarend plot, maar degelijke vertolkingen en een uitstekende schurk neergezet door een acteur die wel vaker heeft laten zien ook prima straight te kunnen spelen (The cell, Psycho, The break-up). De regisseur levert bijna altijd Hollywood-valkwerk af, en de scène met het zoontje achterin de auto was bijzonder spannend. Niks bijzonders, maar anderhalf uur lang geboeid gekeken is ook wat waard.

Och, ik vond het nog niet eens zo slecht, eerder vreselijk middelmatig, maar dat is niet zo'n verrassing voor iemand als ik die toch al nooit zo'n fan van De Palma was – dat hij in de jaren 70 lid was van de officieuze "Movie Brats" en daardoor in één adem genoemd werd met Spielberg, Lucas, Scorsese, Coppola en Schrader (en Milius) heeft mij ook altijd een beetje verbaasd. Van déze film was het uitgangspunt best aardig, de cast redelijk sterk en de insteek van het perspectief van de terroristen interessant, maar er komt allemaal niet zo gek veel van terecht. De suspense van de eerste scène wordt enigszins teniet gedaan door de bespottelijke vergeetachtigheid van het personage van Coster-Waldau, Carice van Houten is een prima actrice maar lijkt hier op de automatische piloot te spelen, en alleen de laatste scène laat mijn hart iets sneller slaan. Als geheel is het dertien-in-een-dozijn wat mij betreft.

Ja, dat kom ik toch niet zo gek vaak tegen, een film waarbij ik geen flauw idee heb waar het verhaal naar toe zal gaan – het meest waarschijnlijk leek het me dat het personage van Richard Widmark –verbitterd door de afwijzing door Anne Bancroft– Monroe en het meisje zou gijzelen, maar dan neemt de film een paar onverwachte (dramatische èn psychologische) wendingen en wordt de spanning flink opgeschroefd. Kort genoeg om nergens saai of vervelend te worden, gefilmd in real-time met weinig gebruik van achtergrondmuziek, goed spel en minstens één prachtig schokeffect (het kleine meisje dat door Monroe gekneveld op bed ligt) maken hier een verrassende en verrassend sterke kleinschalige thriller van met een mooie serieuze Monroe die ondanks haar gebruikelijke "breathiness" toch een prima rol neerzet, en dan gelukkig absoluut niet als de "internationaal bekende seksgodin" ("une bombe sexuelle internationale") die de dwaze tekst op het DVD-hoesje belooft – net zoals bovenstaande filmposter trouwens.

Aan bovenstaand bericht valt mijns inziens niet zo gek veel toe te voegen. Na de iets te lange introductie van al die fans (en soms figuranten) met hun talking heads wordt de doodlopende geschiedenis van Firefly en de wederopstanding van Serenity op vermakelijke wijze uit de doeken gedaan, zonder dat er verder erg veel nieuws boven tafel komt voor wie de docu's bij de televisieserie-boxset en de DVD van de film heeft bekeken, maar voor de ware fan is het gewoon leuk om je even in dit bad van enthousiasme en hartelijkheid onder te dompelen. (Wat dat betreft deed deze film me soms denken aan Ringers: Lord of the Fans, hoewel er over de Star trek-franchise ongetwijfeld een voor fans even onderhoudende documentaire te maken valt.)
        Jammer is het wel dat er (naar ik aanneem vanwege copyright-beperkingen) helaas geen gebruik is gemaakt van beelden en scènes uit de serie of de film, bijvoorbeeld om de momenten te illustreren die door de geïnterviewde juist besproken worden, en ook is het spijtig dat er geen opnames zijn van de gezichten van de toeschouwers in de bioscoop op het moment dat Wash op het witte doek door de Reaver-harpoen doorboord wordt. Maar goed, er valt genoeg te genieten, zoals de gezellig bijeenzittende dames die zich de Fillionaires noemen en de mensen die op het punt staan om de film te gaan zien die in de lobby van de bioscoop scènes uit de televisieserie gaan naspelen (Wash met z'n dino's!).
        Opmerklijk hoeveel passie tien uur met liefde gemaakte televisie kan inspireren. Shiny! (Momenteel op DVD te vinden via www.donetheimpossible.com.)
 

"Whoever they send here – we're gonna catch 'em, we're gonna cook 'em, and we're gonna eat 'em!" Niets hoogstaands, en na een veelbelovend begin enigszins inzakkend, maar energiek gefilmd en met genoeg grappige dingen om toch tot het einde onderhoudend te blijven: Rhona Mitra is een redelijk overtuigende bad-ass, David O'Hara (Canaris) is bepaald eng, Craig Conway is indrukwekkend als Sol (hij krijgt dan ook een prachtige podium-entree op de tonen van Good thing van de Fine Young Cannibals), en zelfs als hij niets te doen krijgt is het altijd leuk om Malcolm McDowell te zien. En over zien gesproken, met dat oog kan Eden altijd nog een tweede baantje als filmpiraat nemen, want zo iemand is natuurlijk ideaal om naar premières van blockbusters te sturen – wel vóór de voorstelling even dat rechter ooglid aan haar wenkbrauw vasthechten zodat ze aan die kant niet kan knipperen.

Eén van mijn lievelingsboeken, vele malen gelezen in de uitgave die nog bij mijn vader (eveneens een huisarts) in de boekenkast stond en waarin Cis den Dove nog “den Doove” heet. Maar o o o, wat is deze verfilming een teleurstelling. Aan “de legenden en verhalen die sedert eeuwen aan de volksmond ontsproten” is niet veel legendarisch meer aangezien alle schilderachtige en bijna groteske personages zijn verworden tot platte en toneelmatige mensjes (met uitzondering van Huib Orizand die er geweldig uitziet als Pale Pie), de verhalen worden achter elkaar door verteld in plaats van in fragmenten door elkaar heen zodat het hele effect van een vlechtwerk verdwijnt, de pointes ontbreken soms (waar is de “hersenoperatie” van Pale Pie gebleven?), het spel is vaak ouderwets toneelmatig en de dialogen te traag en geaffecteerd (“Ja ja, we hebben de slag geheurd!”). Max Croiset doet z’n best als de titelfiguur maar overtuigt me niet (misschien is Tjerk van Taeke wel zó larger than life dat elke uitbeelding van vlees en bloed tekort schiet), en Mary Dresselhuys is hier een waarlijk lustremmende verschijning.
        Kwaliteiten zijn de fraaie fotografie (en de fraaie DVD-transfer), het feit dat de film niet sentimenteel wordt (zodat van de dokter gelukkig geen kerkganger wordt gemaakt) en een paar kleinere rollen, zoals die van Servaes Wildschut in zijn enige verschijning op het witte doek als Van Taeke’s oudste zoon Hendrik (hun onuitgesproken begrip omtrent de laatste rustplaats van de moeder is ontroerend) en van Jan Teulings als de onkreukbare burgemeester. En de doodswake is wel aardig, maar ook weer geen hemelbestormende scène.
        O, ik weet het wel, ik moet deze film op zichzelf beoordelen en niet steeds met het boek gaan zitten vergelijken, en ik zal me dan ook niet beklagen over het feit dat ongeveer de helft van de verhaallijntjes is gesneuveld bij de vertaling van boek naar film, maar ook dán zie ik hier niet meer dan een brave film die een vlak verhaal zonder sjeu vertelt. Misschien moet ik wat milder in mijn oordeel zijn omdat de Nederlandse cinema in 1958 nog enigszins in de kinderschoenen stond, maar wat zou het mooi zijn wanneer iemand als Jean-Pierre Jeunet zich over een remake zou ontfermen...
        Overigens had ik dit boek vroeger ook in zo’n zwartgekafte Nijgh & Van Ditmar-uitgave met voorop een filmfoto van dokter Van Taeke die, naast Willem op de bok van zijn rijtuig gezeten, zijn dubbelloops jachtgeweer op een kwaadsprekende boer richt, maar IMDb en andere sites vermelden voor deze film een lengte van 92 minuten, dus deze DVD lijkt de volledige versie van de film te bevatten; ik denk dat de scènes waarin Van Taeke die man op de korrel neemt misschien wel zijn gefilmd maar uiteindelijk op de cutting room floor zijn geëindigd.

Ik ben een groot liefhebber van èn Billy Wilder (23 van zijn 27 films gezien) èn Raymond Chandler (al zijn boeken in de kast) èn film noir, dus alles wijst erop dat ik Double indemnity een geweldige film zou moeten vinden, maar helaas is dat niet het geval. Prima plot, fraai camerawerk, uitstekende regie, maar Fred MacMurray is een oninteressante acteur (hoewel niet ongeloofwaardig als Jan Modaal die valt voor de charmes van een femme fatale) en Barbara Stanwyck voor mij gewoon niet sexy genoeg om die femme te zijn, zodat ik de sex tussen hen ook niet kan "proeven" en alleen Edward G. Robinsons sterke en amusante rol (de manier waarop hij zijn baas de waarheid zegt!) voor mij overeind blijft. Ook een herziening heeft helaas niets aan mijn mening veranderd. De kwaliteit van deze film staat voor mij buiten kijf (om nog maar te zwijgen van zijn belang voor de filmgeschiedenis), maar een persoonlijke klik heb ik er niet mee.

Op zich niet zo veel bijzonders, met de oude rot die de jonge rookie nog even een poepie laat ruiken (à la Kevin Costner in The guardian en Al Pacino in The recruit en ongetwijfeld nog tientallen andere films), maar de eerste twist zet de boel al aardig op scherp (ik vroeg me al af waarom er in de cast verder geen grote naam zat om Cassius te spelen...) en de tweede twist vond ik persoonlijk ijzersterk. Bovendien wordt er aardig met verwachtingen gespeeld (toen ik zag hoe Gere het gezin van Grace bespioneerde wist ik zeker dat hij hen op het einde van het gezin zou gijzelen of bedreigen om Grace van zich af te schudden – maar in plaats daarvan bleek hij dat alleen maar te doen omdat het bij hem herinneringen aan zijn eigen uitgemoorde gezin opriep) en spelen de twee hoofdrolspelers allebei uitstekend, dus ik heb me hier toch prima mee vermaakt.

Ik had zelf wel een beetje moeite met het feit dat de film ineens (te plotseling) was afgelopen: "Heb ik iets gemist? Was dit het al?" Niet dat ik wachtte op een definitieve bevestiging of ontkenning van Hoffmans schuld (want met een titel als Doubt rekende ik daar niet echt op), maar een iets geleidelijker afronding van de verhaallijnen van de verschillende personages was wel welkom geweest.

Los daarvan krijg ik door een film als deze bijna een hékel aan Meryl Streep. Ze is hier zó goed dat ik me bijna niet kan voorstellen dat ze in het gewone leven wèl aardig en innemend is (en uit alle interviews met haar die ik ooit heb gelezen blijkt dat overigens wel degelijk). Tjonge jonge, wat kan die spelen -- zonder dat het automatisch m'n favoriete actrice is steekt ze (ook qua diversiteit) toch wel met kop en schouders boven al haar tijdgenoten uit. (Na haar briljante rol in The Devil wears Prada had ik ook al even zo'n moeite met haar.)
 

Ik heb deze film echt even op me laten inwerken in de hoop dat ik het licht zou zien, maar ook een week later kan ik niet begrijpen wat Alexander Payne er toe aangezet kan hebben om deze film te maken. Even dacht ik dat we vanaf het flatje van de Vietnamese verzetsleider annex schoonmaakster een lesje zouden krijgen over hoe ook in zo'n verkleinde maatschappij de sociale kloof tussen arm en rijk zou blijven bestaan, maar daarna gaat de film weer een heel andere kant op, en uiteindelijk weet ik niet wat de makers nou precies willen zeggen. En dan die rol van Matt Damon – voor zijn cameo in Deadpool 2 had hij misschien nog wel meer acteertalent nodig. Nee, ik kon hier helemaal niets mee.

Graag zou ik deze leuker vinden dan nu het geval is, maar na de setup begin ik steeds verlangender naar de fast-forward-button op mijn afstandsbediening te kijken. De personages zijn aardig (hoewel clichématig) en de sneeuwlandschappen zijn prachtig in beeld gebracht, maar op de één of andere manier willen de aanvallen maar niet ófwel grappig ófwel eng ófwel tegelijkertijd allebei worden, misschien wel omdat Sam Raimi de hele tijd in mijn achterhoofd zit. De twee grappen met de lange uitgerekte darm (eerst bij de afgrond, later in een bosje) zijn geweldig, en er zitten genoeg leuke ideeën in, maar toch ebt mijn interesse al vèr voor het einde weg, en dan helpen al die kills ook niet meer.

Doet verrassend modern aan vanwege de manier waarop Hyde hier in het begin een aanstekelijke levenslust tentoonspreidt. De (overigens uiterst onderhoudende) commentaartrack bevestigt dat Mamoulian de vroege Hyde ook niet als "evil" maar als "animal" wilde tonen, een soort "free spirit" bij wie het pas later misgaat (en wiens grappige bekketrekkerij ook echt als zodanig bedoeld is). Wel een minpuntje dat Jekyll voor die suffe Rose Hobart zou vallen: Miriam Hopkins is een stuk aantrekkelijker, en de uitgebreide manier waarop haar décolleté in beeld komt is eigenlijk gewoon schokkend voor een film uit 1931. (Overigens is de uitspraak "Djiekel" conform het idee van Robert Louis Stevenson himself, ook weer volgens de commentraatrack.)

Zinloos maar grappig detail: deze film is momenteel samen met de versie van 1941 op één DVD verkrijgbaar, en de twee acteurs die zo op één schijfje Jekyll en Hyde spelen waren ook de eerste twee acteurs die ooit twee Oscars voor de beste hoofdrol wonnen.

Het vaak gehoode commentaar op deze film is dat Tracy miscast is terwijl Bergman er als enige ongeschonden uit te voorschijn komt, maar zelf zie ik dat eigenlijk precies andersom: Tracy is sterk en overtuigend, met in zijn transformatie een goede mix van akteerwerk en subtiele make-up (maar ik ben dan ook een groot fan van hem), terwijl Bergman, tja… een aristocratische schone met Zweeds accent die een vulgaire barmeid met cockney-accent speelt, nee, dat gaat er bij mij niet in. Maar wat is daarentegen die Lana Turner hier heerlijk (zeker met dat fraaie camerawerk).

Zinloos maar grappig detail: deze film is momenteel samen met de versie van 1931 op één DVD verkrijgbaar, en de twee acteurs die zo op één schijfje Jekyll en Hyde spelen (Fredric March en Tracy) waren ook de eerste twee acteurs die ooit twee Oscars voor de beste hoofdrol wonnen.

"nichts auf der Welt ist auf die Dauer interessant! – – außer einem... Das spiel mit Menschen und Menschen-Schicksalen!" Een film van bijna een eeuw oud, maar van alle zwijgende films die ik heb gezien is dit misschien wel degene die het meest modern aandoet. Geen te lang aangehouden close-ups, geen sentimentaliteit, heel weinig zwijgende-film-overacteren (met uitzondering van Aud Egede Nissen als Cara Carozza, èn een overdreven woede-uitbarsting van merkwaardig genoeg de verder zo geweldige Rudolf Klein-Rogge met zijn perfecte kop vol bezetenheid en wilskracht) en een hoog tempo ondanks de extreem lange speelduur, zodat die 270 minuten eigenlijk verrassend snel voorbijgaan. (De tweede helft voelt wel iets trager aan dan de eerste zonder dat dat een dramatische invloed op mijn waardering heeft; wellicht is de set-up van de charismatische Mabuse interessanter dan het speurwerk van Wenk.) Opmerkelijk zijn de vrij expliciete blote borsten en tepels (net als in Der müde Tod uit een jaar eerder), en de ennui en de indolentie van de gravin zijn zeer goed getroffen, maar centraal staat toch de titelfiguur met zijn grootheidswaanzin, zijn grenzenloze ambities en zijn Nietzscheaanse pretenties (hij zegt zelfs expliciet: "Es gibt kein Gluck – es gibt nur Willen zur Macht!") – heel begrijpelijk dat Christopher Nolan zijn Joker naar Mabuse modelleerde.

Kleinschalig (alles speelt zich af op Jamaica plus het eiland van de titelschurk) en eenvoudig (hoe Bond ontsnapt uit zijn cel?!), maar dankzij de perfecte Connery, de prachtige Andress, de ijzingwekkende Wiseman ("quiet and calm, masking a rage that is always below the surface" – DVD Verdict), het redelijk hoge tempo en de fraaie fotografie nog altijd zeer onderhoudend. (Ik behoor zelf trouwens tot de generatie die niet meteen aan Austin Powers denkt maar aan Martin Lodewijks De stemkwadrater met Agent 327 en Dr. Maybe...)

Ik heb dit altijd een trage en teleurstellende film gevonden waar ik zelfs met heel veel "historische sympathie" maar weinig in kon vinden dat de moeite waard was, in tegenstelling tot de hieropvolgende monsterfilms van Universal. De dwaze manier waarop steeds vermeden wordt om te tonen hoe onelegant het er vermoedelijk zou uitzien wanneer een vampier in avondkleding uit z'n kist opstaat (terwijl in Murnau's versie toch al te zien is hoe overtuigend dat ook in 1922 al kon), het trage spreken en statische acteren (met Edward Van Sloan als dieptepunt), de vleermuis die uit Paulus de Boskabouter lijkt te komen, dat zogenaamd hypnotiserende reepje licht op Lugosi's ogen, de manier waarop de beloofde gruwelijke climax off-screen wordt afgeraffeld... en de afwezigheid van muziek helpt natuurlijk ook niet om de film een lekkere "flow" te geven.

        Toch ben ik er bij de zoveelste herziening inmiddels veel positiever over dan vroeger. De prachtige sets (met name van de crypte en de eetzaal van het kasteel), het hysterische lachje van Renfield onderaan de trap naar het ruim, de mooie Helen Chandler als Mina, en bovenal de rol van Lugosi, die niet echt eng overkomt maar wiens verschijning toch wel steeds iets heeft waardoor je beseft dat je wel degelijk rekening met hem moet houden. Zijn exotische verschijning wordt natuurlijk nog benadrukt door zijn timing, zijn accent en zijn frasering (een criticus schrijft dat hij hier een acteur aan het werk ziet "who makes five syllables out of every one he comes across"), en misschien moet een deel van zijn aantrekkingskracht ook wel wordt geschreven op het conto van Browning die duidelijk meer affectie voor de schurk heeft dan voor de kleurloze verloofde of de pompeuze professor.

        Ook een aardige verklaring voor de impact van deze film lees ik in The best, worst and most unusual horror films : "Factoren die vaak als fouten worden genoemd –de karige geluidsband en de theatrale vertolkingen– werken in feite in het voordeel van de film. Er zit iets heerlijk ongemakkelijks in het wachten tot Lugosi zijn volgende regel uitspreekt, en muziek zou dat ongemak om zeep kunnen helpen. En hoewel die theatraliteit de schuld kan zijn van de grote invloed van de toneelversie [waar de plot van de film in feite op is gebaseerd] maakt het vreemde en hoogdravende acteren ons bewuster van de vertolkingen. Natuurlijk gedragen de personages zich onnatuurlijk, maar dat is toch logisch? Ze bevinden zich immers in de aanwezigheid van een vampier!"

        Deze oer-Dracula is niet eng zoals Murnau's Nosferatu of dramatisch-dwingend zoals de films van James Whale van tussen 1931 en 1935, maar soms is het al voldoende als een film sfeervol is zoals The mummy (1932). Lugosi's eigen woorden laat ik onvertaald: "An evil expression in the eyes, a sinister arch to the brow or a leer on my lips –all of which take long practice in muscular control– are sufficient to hypnotize an audience into seeing what I want them to see, and what I myself see in my mind's eye."