Opinions

John Sturgess maakt optimaal gebruik van het Cinemascope-formaat. Met helicopter laat hij de camera over trein en terrein scheren en gunt het rauwe landschap van de Alabama Hills de hoofdrol. Spencer Tracy rijdt eenzaam in zijn kleine jeepje door het beeld en legt en passant de collectieve bekrompenheid van het zuidwesten van Amerika bloot. 'Bad Day At Black Rock' heeft minder dan anderhalf uur nodig om dit verhaal te vertellen.

'Bande A Part' lijkt een niemendalletje van Jean-Luc Godard, maar is in de loop der tijd helemaal overeind gebleven als een 'Pulp Fiction' avant-la-lettre. Er gebeurt iets met een beroving, er is wat pief-paf-poef en het loopt helemaal verkeerd af, maar het zijn een aantal onvergetelijke experimenten die je het meest bijblijven. Godard schakelt zonder pardon de hele geluidsband uit tijdens een minuut stilte, de drie hoofdrolspelers breken het record "rennen-door-het-Louvre" en in een cafe vindt een memorabele dans plaats.

Inmiddels niet meer zo bekend als Kurosawa, Imamura en Oshima is de invloed van Yasujiro Ozu op de universele filmtaal niet te onderschatten.

Zijn stijl kenmerkt zich door de zen-achtige rust van zijn shots, die in veel gevallen vanuit een laag camerastandpunt zijn genomen. Je waant je als kijker een stiekeme toeschouwer van vaak ingehouden familiale emoties. Camerabewegingen zijn schaars en je krijgt alle tijd om de schoonheid van de scenes in je op te nemen. Ozu’s stijl heeft onder meer Claire Denis en Jim Jarmusch beïnvloed.

Twee karakteristieke films handelen over incomplete gezinnen. ‘Hotori Musuko’ uit 1936 over een alleenstaande moeder die haar hele hebben en houwen opoffert om haar enige zoon een goede toekomst te geven (tevergeefs) en ‘Banshun’ uit 1949 over een alleenstaande vader die zijn dochter probeert te overtuigen dat ze moet trouwen (dat lukt uiteindelijk). Opmerkelijk is dat de Tweede Wereldoorlog die toch tussen beide films in zit geen weerklank vindt. Beide zijn stijlvaste Ozu-films, waarvan ‘Hotori Musuko’ integraal én Engels ondertiteld op youtube is te vinden.

Achteraf lijkt Stanley Kubrick's oeuvre één lange poging te bewijzen dat hij in elk genre de beste kon zijn. Jammer dat hij geen western heeft gemaakt, maar met 'Barry Lyndon' zorgde hij wel voor één van de beste kostuumdrama's ooit. Bijna geheel gefilmd zonder elektrische belichting (maar met heel veel kaarsen) krijgen de beelden een schilderij-achtige kwaliteit. Met name de 18e eeuwse werken van William Hogarth zijn een inspiratiebron. Waar veel regisseurs inzoomen eindigt Kubrick zijn scenes juist met uit-zoomers, wier pracht geregeld voor een zucht of een knoop in de maag zorgen. Dat werkt uitstekend in combinatie met het tongue-in-cheek-schelmenroman-verhaal dat de plot vormt. Een door velen onderschatte Kubrick-parel.

Gillo Pontecorvo was als regisseur min of meer een "one hit-wonder". Zijn 'Battaglia di Algeri' is een kruising van Rossellini's 'Roma Citta Aperta' (de filmstijl) en Duvivier's 'Pepe Le Moko' (het decor). Pontecorvo verfilmt op documentaire wijze beide kanten van de opstand in Algerije tussen 1954 en 1957. Confronterend actueel door de methodes van de opstandelingen (bomaanslagen op Westerse symboolplaatsen) en de nare reacties van de autoriteiten (martelingen, vrijheidsbeperkingen voor iedereen) daarop.

Terwijl in Nederland nog tot in 1971 draken als 'Wat Zien Ik?' en 'Blue Movie' het onderwerp sex via films aansneden, was Luis Bunuel in 1967 al vele straten verder. In 'Belle De Jour' vertolkt Catherine Deneuve een personage dat wel wat wegheeft van haar rol als Carol in Polanski's 'Repulsion' van twee jaar eerder. 'Belle De Jour' is echter nog gelaagder door de complexe mix van sexuele geremdheid, onuitgesproken verlangens, onderwerping, overspel, prostitutie en bondage. Als je net denkt dat je het verhaal en eenieders drijfveren een beetje door hebt gooit Bunuel middels een raadselachtig open einde nog even alle zekerheden omver.

Kon Ichikawa maakte ruim 11 jaar na de Tweede Wereldoorlog deze verstilde film waarin een soldaat zich eerst vermomt als monnik, maar daarna zich ook zet aan een spirituele opdracht: het begraven van de vele, vele lijken die op het slagveld zijn achter gebleven. Mooie muziek, prachtige beelden. Een meesterwerk.

De Duitse regisseur Volker Schlöndorff specialiseerde zich in het verfilmen van onverfilmbaar geachte romans van schrijvers als von Kleist, Musil, Böll en Proust. Hij was ook de eerste die (in 1990) ‘The Handmaid’s Tale’ van Margaret Atwood naar film vertaalde. Zijn beste werk blijft de uit 1979 stammende verfilming van Günter Grass’ magnum opus ‘Die Blechtrommel’. Schlöndorff laat het bij de eerste twee delen van het boek. Het derde deel waarin hoofdpersoon Oskarchen na zijn zelfgekozen groei als jazzmusicus aan de slag gaat ontbreekt helaas. Desondanks blijft ‘Die Blechtrommel’ een feest om naar te kijken, omdat de regisseur kiest voor een Fellini-achtige aanpak waarbij de absurditeit van de karakters en de (Nazi)-maatschappij tot clowneske proporties worden uitvergroot. In Noord-Amerika lag de film rond de release flink onder vuur vanwege vermoedens van kinderporno. In 2004 werd hierover de documentaire ‘Banned in Oklahoma’ gemaakt.

In 1918 verfilmde Maurice Tourneur ‘The Blue Bird’, een allegorisch theaterstuk van de Belgische schrijver Maurice Maeterlinck. De moraal van het verhaal: true happiness is found at home.

Voordat de twee jonge hoofdrolspelers die wijsheid de hunne maken worden ze door een fee meegenomen door een droomwereld van diverse paleizen, waarbij met name The Kingdom Of Future, met kinderen die wachten op hun geboorte, een psychedelisch kijkspel is. Echt goede kopieën zijn verloren gegaan maar die van Storia Del Cinema is het terug kijken meer dan waard.

Brian de Palma is zonder enige twijfel één van de meest getalenteerde regisseurs van zijn generatie. Toch is hij in mijn boek vooral de 'net niet'-regisseur. Talloos zijn de briljante en memorabele scènes die hij bedacht voor films als 'Carrie', 'Dressed To Kill', 'Blow Out' en 'The Untouchables', maar het lijkt wel of hij vooral oog had voor impactvolle fragmenten. Slechts in een paar gevallen hield hij de spanningsboog een hele film vol. Midden jaren tachtig maakte hij kort na elkaar een aantal meesterlijke rolprenten.

In 1984 verschijnt 'Body Double', de Palma's eerbtoon aan de door hem zeer bewonderde Alfred Hitchcock. Met bijna letterlijke citaten uit 'Vertigo', 'Rear Window' (Filmklassieker waard om terug te kijken 93), 'North By Northwest' en 'Psycho' is het een mer à boire voor film-buffs.

David Lean was ongeveer zesde keus om het boek van Pierre Boulle te verfilmen en hij doet dat glansrijk. De film toont de totale beroepsdeformatie van het soldatenvolk aan, waarbij onderlinge strijd en haantjesgedrag belangrijker zijn dan de eer van het vaderland. Bijna geheel gefilmd op locatie met bijna net zo veel tegenslag als 'Apocalypse Now' 22 jaar later.

Guilty pleasure: overspel in een tijd waarin dat woord niet tot de vocabulaire behoorde van de dames en heren in Albion. David Lean verfilmde het scenario van Noel Coward echter zo doeltreffend dat het raak is. Treinen rijden af en aan, gaat ze weg of blijft ze staan?

Decennia voor Quentin Tarantino en The Coen Brothers was Sam Peckinpah de grootmeester van realistisch doch fraai in beeld gebracht geweld. Destijds grotendeels neergesabeld door de filmkritiek heeft 'Bring Me The Head Of Alfredo Garcia' de tand des tijds meer dan doorstaan. Peckinpah zelf vond het zijn beste film en daar kon hij wel eens gelijk in hebben. Er vallen doden bij bosjes en de discutabele held van het verhaal is er uiteindelijk één van.

Hoewel iedereen het altijd over de trappenscene heeft, vind ik vooral het eind waarin de twee pantserkruisers op elkaar afvaren geweldig. Ik vertel niet hoe het afloopt.

Eén van Hans Teeuwen’s beste foute grappen is dat als het over de oorlog gaat de mensen het altijd over de joden hebben, maar dat die Duisters ook geen lieverdjes waren.

Het duurde tot 1959 voordat er een in Duitsland geproduceerde film verscheen die zich afspeelde aan de Duitse kant van de Tweede Wereldoorlog en de mensen aan die kant van het front een gezicht en een karakter gaf.

‘Die Brücke’ van de Oostenrijkse regisseur Bernhard Wicki slaagt er uitstekend in om de totale absurditeit van oorlog te laten zien. Een groep van zeven scholieren raakt onbedoeld verzeild in gevechtssituaties bij het bewaken van een strategisch totaal onbelangrijke brug. Snel wordt voor hen duidelijk dat het naïeve ideaal van vechten voor het vaderland leidt tot zinloos geweld en zelfs de dood.

In één van de hoofdrollen kun je de destijds zeventienjarige Fritz Wepper herkennen, die later furore maakte als Harry “hol mal schon den Wagen” Klein in Derrick.

Moord, overspel, lesbische liefde, prostitutie: het leven was bijna 100 jaar geleden net zo saai als nu. Met de niet onaantrekkelijke Louise Brooks in de hoofdrol in een Duitse film

Het derde deel van Sergio Leone's Dollar-trilogie is een baanbrekende film voor meer dan het western-genre alleen. De panoramische shots, de close-ups, het uitstel van geweld (zonder afstel): inmiddels maakt het deel uit van de filmtaal die iedereen kent. Ruim vijftig jaar geleden was het nog ongekend en Leone wist zelfs zijn grote leermeester Kurosawa te verbeteren. 'De goeie, de slechte en de lelijke' is de favoriete film van Quentin Tarantino, dus dat is aanbeveling genoeg