Opinions

Waard om terug te kijken? Waard om van buiten te leren! Wat een line-up: Martin Scorsese als regisseur, Paul Schrader als scenarist, Robert de Niro als hoofdrolspeler en Bernard Herrmann als componist. Vooral daar waar deze vier elementen samenkomen (de hallucinante ritjes door New York) met fantastische monologen van de Niro op de bezwerende muziek van Herrmann en de abstracte beelden die Scorsese van de stad schiet, treft 'Taxi Driver' als een mokerslag. En dan moet dat hele "You Talkin' To Me?"-gedeelte nog beginnen.

Akira Kurosawa wordt vooral herinnerd om zijn historische films, zoals ‘Rashomon’, ‘Schichinin No Samurai’, ‘Yojimbo’, ‘Sanjuro’, ‘Akahige’, ‘Kagemusha’ en ‘Ran’. Toch maakte hij ook een aantal wat minder bekende films die zich in de moderne tijd afspelen.

Eén daarvan is de politiethriller ‘Tengoku To Jigoku’ uit 1963.

Het is een verhaal dat, voor degenen die er diepere betekenis in willen leggen, gaat over altruïsme versus egoïsme, hoge moraal versus lage moraal, rijke kringen versus uitziuchtloze levens en berusting versus activisme.

Maar een beter advies is om de film gewoon te bekijken als een gedetailleerd onderzoek naar een ontvoeringszaak die wordt opgelost door een hardwerkend politiekorps zonder een specifieke heldenrol voor de leider van dat onderzoek.

Luchino Visconti zorgde in 1948 voor een neo-realistische weergave van het leven van vissersfamilies op Sicilie, met louter niet-professionals als acteur. In dialect, waar geen touw aan vast te knopen valt, gesproken. De film betekende een ongekende breuk met hetgene wat tot dat moment als cinema werd beschouwd.

Een jaar na Fritz Lang's 'Fury' maakte Mervin LeRoy een prototype-rechtbankdrama waarin ook het manipuleren van de populatie van een klein stadje centraal staat. Dit tot meerdere eer en glorie van een politicus, gespeeld door Claude Rains. In één van de bijrollen maakt Lana Turner haar debuut, waarbij ze meteen van het scherm spat.

Bijna eng accurate voorspelling van de gebeurtenissen in de 20e eeuw. Met fascistische veroveringsdrift, biologische oorlogsvoering en grote kloof tussen arm en rijk. En met een open einde. Dat is ook wel sterk.

Schaduwen en film, het blijft een fascinerende combinatie. Carol Reed weet een zo goed als perfecte combi te maken tussen beeld, geluid (fantastische soundtrack) en verhaal. Ook nog eens verduiveld goed geacteerd en met een verrassend einde (ze krijgen elkaar niet!).

Lachen met Hitler in een film, gemaakt midden in de oorlog. Regisseur Ernst Lubitsch was zelf al twintig jaar weg uit Duitsland, waar dat lachen hem wel zou zijn vergaan. Carole Lombard overleed vlak voor het verschijnen van deze film, vol met humor die de tand des tijds schitterend heeft doorstaan.

Yasujiro Ozu neemt in 'Tokyo Monogatari' de tijd voor zijn vertelling over een vader en moeder die in het grote Tokyo op bezoek gaan bij hun kinderen. Die hebben op hun beurt totaal geen tijd voor de oudjes. Gefilmd in lange shots met nauwelijks camerabeweging. Dat wat er aan actie gebeurd (bijv. de treinreis heen en terug) krijg je niet eens te zien. Ik denk dat Jim Jarmusch deze film vaak heeft bekeken.

Ja, ik weet het: ik ben een zuiger voor oude Hollywood-dansfilms, maar deze mag toch niemand missen. Fred Astaire en Ginger Rodgers met de Irving Berlin-hits 'Top Hat, White Tie & Tails' en 'Cheek To Cheek' en heel erge namaak-Venetiaanse decors. So bad it's good.

De Griekse cineast Theo Angelopoulos is een geschiedschrijver van het moderne Griekenland. Zijn epos ‘O Thiasos’ beschreef de Griekse maatschappij rond en in de Tweede Wereldoorlog.

Het moderne Griekenland toonde hij in zijn Trilogie Der Stilte, waarvan ‘Topio Stin Omichi’ het laatste deel is.

Deze roadmovie over twee kinderen die op zoek gaan naar hun verdwenen vader die volgens de verhalen in Duitsland verblijft is een allegorie vol symboliek voor het proces naar volwassenwording en het zoeken naar de wortels van het bestaan.

Angelopoulos verstaat de kunst van het maken van lange en langzame camerabewegingen die zo subtiel gebeuren dat je de beweging van de camera nauwelijks doorhebt.

Orson Welles geeft filmles. Lastig kiezen of 'Citizen Kane' dan wel 'Touch Of Evil' zijn meesterwerk is. Het verhaal van de laatste is in ieder geval een stuk compacter dan dat van Kane, wat de meeslependheid ten goede komt. Cinematografisch zit het hoogtepunt in de vaak nagemaakte en veelvuldig bestudeerde openings-scene waar de camera een ongekend complexe beweging maakt door een Mexicaans grens-stadje, onderwijl de premisse van het verhaal vertellend. Die drieeneenhalve minuut alleen al maken 'Touch Of Evil' tot meesterwerk.

De Franse cineast Jacques Becker had de pech dat zijn artistieke hoogtijdagen in de jaren vijftig lagen, waardoor de geschiedenis hem min of meer vergeten is, weggeblazen door de aanstormende nouvelle vague van Varda, Godard, Resnais en Truffaut.

Onterecht, want hoewel Becker een traditionele regisseur lijkt, voelen zijn montagetechniek en zijn minimalistische verteltrant nog altijd modern aan. ‘Touchez Pas Au Grisbi’ is een door Jean Gabin gedragen misdaadfilm uit 1954, waarvan het verhaal slechts drie dagen duurt, maar waarin de karakters van het sterrenensemble (naast Gabin ook Lino Ventura en Jeanne Moreau) uitstekend naar voren komen.

Van de twee grote Franse ontsnappingsfilms uit de jaren vijftig (Robert Bresson's "Un Condamne A Mort S'est Echappe" en Jacques Becker's "Le Trou") is de eerste dan wel de eh... eerste en meest artistieke, maar qua spanning en plotopbouw legt Bresson het af tegen Becker. Er is geen muziek, nauwelijks dialoog en de scenes zijn lang en nauwelijks gesneden. Veel geïmiteerd, zelden verbeterd.

Lekkere Ernst Lubitsch-comedy van voor de PCA-code, dus met louter slechte mensen, sexueel getinte dialogen en met een rap tempo.

Vroeger, toen ik nog een kleine jongen was, had het begrip ‘Zweedse film’ een merkwaardige aantrekkingskracht. In Zweedse films, zo wist je, werd nog wel eens aan seks gedaan en zag je wel eens een verdwaalde tiet opduiken. Het was ook het begin van Woody Allen’s fascinatie voor films van Ingmar Bergman bijvoorbeeld.

Op dat gebied komt de kijker bij ‘Tystnaden’ uit 1963 ruim voldoende aan zijn trekken. De seks dient hier vooral om het verschil tussen twee zussen te schetsen in scènes die voorbij komen als flarden uit een droom. De vraag kan worden opgeworpen of datgene dat we in ‘Tystnaden’ zien niet helemaal voortkomt uit de door koortsdromen aangejaagde fantasie van één van de hoofdrolspelers en of de twee zussen niet twee kanten van hetzelfde personage laten zien. Een theorie die ik niet zelf heb verzonnen, maar door de reeds genoemde Woody Allen is beschreven.

Hoe dan ook: Bergman trakteert de kijker op schitterende beelden en haalt het beste naar boven in Ingrid Thulin en Gunnel Lindblom, de twee actrices die de film dragen.