Opinions

Rainer Werner Fassbinder had in zijn korte leven (hij werd slechts 37) een enorme output aan films, tv-series en theaterproducties. Hoewel de kwaliteit van zijn werk over het algemeen hoog is hebben maar relatief weinig van zijn films eeuwigheidswaarde. 'Die Ehe der Maria Braun' uit 1979 heeft dat zeker wel. Aan de hand van het (huwelijks)leven van de hoofdpersoon beschrijft Fassbinder de laatste jaren van de oorlog en het daarop volgende Witschafstwunder. Het verhaal is ironisch (hoewel cynisch een betere term is) en eindigt in 1954 met het sportieve wonder van de eerste wereldtitel voor West Duitsland. In 9 jaar is het land er weer helemaal bovenop, zoals Maria Braun van een armoedig bestaan met hulp van eerst een Amerikaan en later een rijke industrieel opstijgt naar de hogere maatschappelijke kringen.

Na de impact van 'Eraserhead' had David Lynch de aandacht getrokken van de productiemaatschappij van Mel Brooks. Om het publiek niet in verleiding te brengen luidkeels te gaan zitten lachen in de bioscoop werd Brooks' inbreng niet vermeld op de titelrol. Het waargebeurde verhaal van 'The Elephant Man', de zwaar misvormde John Merrick, werd door Lynch in vergelijking met zijn eerdere en latere films zonder al te veel experiment verfilmd. Eigenlijk herken je zijn hand vooral in de keuze voor zwart-wit, een paar angstaanjagende droomsequenties en een vervormde geluidsband. Het betekende Lynch' doorbraak naar het grote publiek met acht Oscar-nominaties. Hoofdrolspeler John Hurt was per filmdag negen uur kwijt aan de make-up van zijn uiterlijk, hetgeen er toe leidde dat vanaf het jaar na 'The Elephant Man' er een aparte Academy Award-categorie voor dat onderdeel werd ingesteld.

Superlatieven schieten tekort om deze drie uur durende tour de force van Marcel Carne aan te prijzen. Nog verbazingwekkender wanneer je weet dat hij onder de restricties van de Duitse bezetting tot stand is gekomen. Met name de zeer spontaan ogende maar strak vormgegeven scenes met vele figuranten zijn fantastisch. Onder die figuranten veel leden van de Franse Resistance, die zich zodoende vlak onder de toekijkende ogen van de Kulturkammer van het Vichy-regime schuil hielden. Een van de beste films ooit.

'Eraserhead', het debuut van David Lynch verscheen net als de eerste albums van The Sex Pistols, The Stranglers, Wire, The Damned en The Clash in 1977. Misschien dat ik de film mede daardoor in mijn gedachten altijd als punk-film heb beschouwd. Het zou ook kunnen komen omdat het hoofd van belangrijkste acteur Jack Nance me heel erg deed denken aan dat van David Thomas, de zanger van Pere Ubu die ook in 1977 hun eerste plaat uitbrachten. Waarschijnlijker is echter dat ik de associatie leg vanwege het onafhankelijke en provocerende karakter van de film. 'Eraserhead' zien blijft een ongekende ervaring. De beelden en zeker ook de geluiden raak je nooit meer kwijt. Zo extreem als in deze film is Lynch nooit meer geweest en de mysterieuze elementen van 'Twin Peaks', 'Bliue Velvet' en 'Lost Highway' vinden hier hun oorsprong.

'The Exiles' is een semi-documentairefilm van Kent MacKenzie uit 1961, welke zich afspeelt in een wereld die voor bijna iedereen onbekend is. De film volgt een groep jonge Indianen die zich prima vermaken met vechten, drugs, drank en lekkere wijven, gesponsord door de uitkering die ze kregen voor het verlaten van hun geboortegrond. Het decor is Los Angeles, "but it's not L.A. as we know it, Jim." De onderliggende tragiek grijpt naar de keel. Veel geloofwaardiger en veel sterker dan andere opstandige jeugd-films uit die periode. Een onontdekt meesterwerk.