Opinions

Gangnam style mag dan misschien het populairste export product van Zuid Korea zijn ook in films hebben ze een serieuze inhaalbeweging gemaakt. Zelfs een Quinten Tarantino of een Spike Lee zijn fan. Het betreft vooral actie films die vanaf eind jaren '90 onze videotheken binnen sloopten. Wij hadden ons moment in de mythische video tempel de Roxy's waar we toevallig - in onze immer nooit aflatende zoektocht naar vers bloed - stootten op Nowhere to hide. Meteen was duidelijk waar het om draait in dit soort films; je weet bijgod niet waarover het gaat maar dit is verdomd coole cinema. Een voorproefje van visuele explosie die Zuid korea op ons los zou laten (waaronder ook de films van Park Chan-Wook dat met Old boy net niet deze top 100 haalt). Maar the times they are a-changin' en nu speuren we het internet af naar die onbekende pareltjes (volgens de BFI website o.a. A bitter sweet life, The man from nowhere en The suspect). Wij kunnen U alvast de wervelende wraakfilm The villainess aanraden (die opening is toch wel geniaal stukje digitale cinema) waarbij de invloeden van games en Japanse exploitation films onverbloemd aanwezig zijn. Inclusief indrukwekkende actie scenes die U in extase zullen voeren. Toch willen wij het meer sobere maar niet mindere geniale Memories of murder voor uw voeten gooien. De film is verre van het kleurrijke, kitscherige, vrolijke entertainment dat we in de clip van popidool PSY zien. Nee, hier is de toon donker en uitzichtloos met een bruin en grijs kleurenpalet als achtergrond. De regisseur wil ons vooral een down to earth politie prent presenteren. Het betreft een lang onderzoek (van 86 tot 91) naar een serie moordenaar maar het zijn de onderzoekers en hun onderzoek die centraal staan. Lang voor True dedective (schitterend eerste seizoen) en lang voor Zodiac van David Fincher heeft deze Zuid Koreaanse cineast reeds een studie gemaakt van agenten die obsessief een moordzaak onderzoeken. Dit zijn geen flikken zoals een Mel Gibson of een Bruce Willis maar eerder zoals Pol uit de jeugdreeks Merlina (onze kindertijd zit rotsvast in ons geheugen gegrift) maar in tegenstelling tot Merlina leggen zij niet de waarheid bloot. We maken kennis met Park die vooral het moet hebben van rechtlijnige bewijzen. Zijn collega Seo komt van de stad Seoel en probeert de killer te begrijpen, hij past de deductie methode toe in de hoop zo de moordenaar te vatten. Wetenschap versus instinct. Beiden hebben kleine successen maar echt verder geraken ze niet. Bong gebruikt graag een mix van verschillende genres. Het is een risico en dat kan ook wel eens kan verkeerd uitpakken. Zo geschiedde het met zijn volgende film The host. Een ongewone combinatie van slapstick, monsterfilm, familiedrama, maatschappijkritiek, milieu activisme, politiek commentaar ... (en zo kunnen we nog een tijdje doorgaan) zodat de kijker verward achter blijft. Bij MOM is dit echter mooi gedoseerd. We krijgen de standaard scenes van een moordzaak te zien nl gore details, lijken, ondervragingen, getuigen. Intussen zien we in korte bijna terloopse scenes de maatschappelijke invloeden op het onderzoek. Agenten die demonstraties moeten helpen indijken ipv te zoeken naar de seriemoordenaar, oefeningen wegens nucleaire dreiging waarin agenten onder hun bureau het dossier verder lezen. Het zijn die details die wijzen op een breder gamma van de regisseur. De wortels van dit kromme onderzoek zitten misschien in de overgang van militaire dictatuur naar een voorzichtige democratie. Bong gooit er ook wat zwarte humor tegen aan maar is meer tragisch dan komisch. Een agent die getuigen schopt om bekentenissen af te dwingen, moet zijn been laten amputeren. Een mentaal zwakke verdachte kijkt samen met de agenten naar een politie tv serie om dan nadien weer in het verhoor gefolterd te worden. De crime scene die door een tractor wordt verprutst. Er is ook dramatiek. De agenten zullen door het onderzoek worden gesloopt, het zal hun ondergang betekenen. Er is geen genade, geen verlossing. Al vroeg in de film wordt de commissaris vervangen, een beetje off the radar. Zelfs de meest beheerste van het pak, Seo, zal in een pakkende en visueel schitterende scene zijn cool verliezen. Dan hebben we het nog niet gehad over die scene – een scene die net als het verhaal nooit een antwoord zal geven - waarin Park zegt dat hij vertrouwd op zijn mensenkennis ivp technieken. Ze vragen hem bij wijze van test om uit te pikken wie het slachtoffer is en wie de verdachte – maar we krijgen nooit het antwoord te zien. Later zal zijn mensenkennis hem verschillende keren in de steek laten (hij zal zelfs een toekomstvoorspeller raadplegen) en uiteindelijk zal ook hij (en wij) falen. En wanneer U op minuut 62 en 52 seconden beland, zal U merken dat uw bloeddruk aan het stijgen is want Bong bewijst ook een kei te zijn in aktie en opwinding. Maar MOM is geen who dunnit, geen goed tegen slecht maar een portret van een maatschappij en personen in crisis waarin het menselijk falen wordt belicht door vooroordelen en arrogantie. Op wikepedia las ik dat de rapper PSY door het ministerie van Cultuur, Sport en toerisme een medaille kreeg voor zijn 'grote bijdrage in de stijgende belangstelling voor de Zuid Koreaanse cultuur en identiteit. MOM schets een minder fraai beeld van Zuid Korea maar bewijst wel een enorme talentvolle filmmaker in huis te hebben. Doch geen medaille daarvoor;

een uittreksel uit mijn boek 'mijn 100 favoriete films' met op nr 67 : Memories of murder

Magistraal hoe Zhangke een parallel trekt van de teloorgang van een regio met de teloorgang van identiteit : mensen zijn op de vlucht, verliezen hun thuis, raken verdwaald, zijn verloren en dus evident dat het verhaal draait om 2 mensen die iemand zoeken. Zijn visie op het 3 klovendamproject is zo confronterend en zo pijnlijk : al het oude wordt vernietigd, alles is in opbouw (het nieuwe), andere wordt afgebroken (beste betaalde jobs zijn natuurlijk die afbraakwerken – hoe ironisch). De eerste scene meteen monumentaal : bezwerende muziek met lange camera beweging van gewone mensen op reis. Met op de achtergrond het traditionele tegenover het moderne (publieke veerboot versus cruiseschip). Want de tijden veranderen, China verandert (die prachtige scene waarin een brug wordt verlicht !). Zhangke filmt in een docu/vérité stijl (reportage stijl, trouwens de film werd geboren door zijn documentaire over het project) met korte momenten van surrealisme (die UFO's). Zhangke weet zijn beelden goed uit te kiezen en het summum is toch wel het laatste beeld : in de verte zie je een man lopen over een touw gespannen tussen 2 appartementen. Door de afstand zie je het touw niet en lijkt het alsof de man in de lucht stapt. Mensen staan aan de afgrond door vernieuwing en lijken niets te hebben dat hen tegenhoudt.

Tweede helft jaren ’90 kon je ons na middernacht regelmatig terugvinden in ons favoriet praatcafé. Terwijl we langzaam in het ritme van de nachtelijke uurtjes begonnen te glijden (met als soundtrack de LP Backtrackin’ van Eric Clapton op de achtergrond, overschakelen van roltabak naar filter) verzamelden we ons aan het tafeltje bij het raam en begonnen de conversaties intenser te worden. Ons geliefkoosd onderwerp was de film. En een film waar we veel over gediscussieerd hebben, was Seven. Heb je het openingsbeeld bestudeerd ? Staat daar geen schaakbord op de voorgrond ? Natuurlijk symbolisch voor het kat en muisspelletje tussen cop en killer, voor het deductieve vermogen van detective Somerset. Daar waren we het snel over eens. Maar het debat nam pas hevige proporties aan toen ik de volgende stelling over de tongen liet rollen : is dit een instant new classic ? Mijn tafelgenoten schuifelden ongemakkelijk heen en weer vanwege deze boude uitspraak. Je zag hun denken : dit is toch maar een doorsnee thriller over een serial killer (na Silence of the lambs – weliswaar een solide thriller van de goede middelmaat maar zeker niet meer - platgetreden paden). En de buddy buddy dynamiek als flikken (hier vertolken Morgen Freeman en Brad Pitt de hoofdrollen als respectievelijk de ervaren Somerset en de jonge Mills) was een formule die al sinds de jaren ‘70 schering en inslag was bij TV series zoals Hawai five O of The streets of San Francisco (wat een tune hadden die series toch !). Het moet gezegd, zware argumenten maar ik was niet van slag. Koelbloedig pareerde ik : Is het een toeval dat tijdens de eindgeneriek een song van David Bowie te horen is ? Geen classic als Space Oddity of Heroes maar The hearts filthy lesson, toen de actuele single uit het album Outside. Het was reeds een conceptalbum waar Bowie een dystopische wereld (ondergang van de mensheid) schiep. In een genre die voor Bowie tot dan nog nieuw was nl Industrial rock (producor Brian Eno). Nee dit is geen toeval, men kiest niet alleen voor Bowie als één van de groten uit de popmuziek om de grandeur van de film te bevestigen maar ook omdat de song/album past in Fincher’s visie. Want Fincher had al vanaf het prille begin de ambitie om een klassieker te distilleren. Er is de score van Howard Shore die veeleer ambient industria tracks dan een orkest laat horen en er is een uitgekiende sound design met voortdurende achtergrondgeluiden. Volgens Fincher heeft hij eerst een volledige backstory op papier gezet zodat hij dan die geluiden kon vinden die passen bij het verhaal achter de schermen zeg maar zoals de loeiende politie sirenes of een vuilnistruck die voorbijrijdt. Een metropool ten voete uit, er is geen seconde vrij van geluid, er is geen rust voor de mensheid. Natuurlijk maakt het visuele ook deel uit van die opzet. De groezelige kamers, de gore buurten, de vale tinten, dit alles perfect op pellicule gezet door de fotografie van Darius Khiondji (vak geleerd bij de Franse tandem Caro/Jeunet die hun films Delicatessen en La cité des enfants perdus signeerden met een opmerkelijke visuele stijl). De kijker wordt immers gedropt in een (letterlijk en figuurlijk) donker universum waar het altijd en overal regent. Dit is wat Seven tot een meesterwerk maakt nl dat alle details deel uitmaken van één grote visie nl we worden gedomineerd door onverschilligheid, mensen zijn bevangen door een fin de siècle gevoel en de wereld is naar de haaien. Niet alleen de vorm is grote filmkunst ook het scenario is klasse. Dit doemverhaal over de 7 hoofdzonden zit perfect in elkaar : het magnifieke einde, de verwijzing van 7 in de structuur van het verhaal (7 dagen), die leuke details (de bibliotheekkaart !), Brad Pitt als opkomende ster. Ondanks het who dunnit frame dat kadert in een typisch misdaad genre is het verhaal een grimmig realistisch verslag van de zoektocht naar de dader. Je zal er geen grote actie scenes of shoot outs in terug vinden. Dit is meer een character drama van 2 individuen nl Somerset die moegestreden is (de reden waarom hij op pensioen gaat) en Mills die gelooft in het goede van de mens. Deze 2 visies worden steeds tegen elkaar opgezet. Op het einde zijn de personages bekeerd. Het optimisme van Mills is verdwenen (door zijn daad) maar bij Somerset herleeft (gedeeltelijk) de hoop (die fantastische slotzin ‘Hemingway once said …’) dat de mensheid kan gered worden. De cineast Fincher heeft intussen bevestigt dat dit geen toevalstreffer was. Eerst was er nog twijfel met het gladde ‘The game’ en de formule film ‘Panic room’ – hij kwam dan ook uit de wereld van MTV waarop toen danig werd neergekeken – en toen kwam ‘Zodiac’. Opnieuw een film over een serial killer maar deze keer geen stilering maar een droge registratie van feiten in een sobere, klassieke look met een plot dat focust op de obsessies van de betrokkenen. Bewierookt als meesterwerk door de pers maar voor mij een groot deel onbevredigend (en dat had niks te maken met het einde !) omdat de personages te weinig waren gemotiveerd. Maar het feit is dat Fincher opnieuw een stadsthriller maakt met een nieuwe visie en aanpak en dat is wel het werk van een auteur. Daarna kwam hij met ‘The social network’ dan toch piepen aan de top van het klassement der groten. Maar wij rekenen Seven als zijn chef d’oeuvre. Tijd om naar huis te gaan. Muziek is gestopt, de lichten zijn uit. Het café was nu leeg en ons tafeltje werd overvallen door de stilte. Daar ligt ook de confrontatie met onze zonden. Gramschap, afgunst, lust, gulzigheid … onze donkere kanten kwamen boven. Uiteindelijk werden ze opgeslorpt door de nacht en konden we als herboren ons bed induiken want een nieuwe dag was al begonnen.  Ach, we missen het nachtleven wel een beetje. Maar vooral …wie gaat er nu onze zonden vergeven ?

een uittreksel uit mijn boek 'mijn 100 favoriete films' met op nr 78 : Se7en

Beste regisseurs ? Ze staan ingelijst in een gouden kader (de grote drie : Scorsese, De Palma en Coppola) maar ik heb altijd getwijfeld over Danny Boyle. Jazeker, beste mensen Danny Boyle. In de jaren ’90 heeft hij drie uitstekende films gemaakt (Shallow grave, Trainspotting, The beach) met zijn vaste crew (script, montage en producer) in een gelijkaardige mis-en-scene nl eenzelfde generiek (voice over met dance muziek), eenzelfde thema (vriendschap) en eenzelfde stijl (geinspireerd op MTV videoclip). Trainspotting was een deels hilarische deels donkere observatie over gebruik van hard drugs in de grauwe achterbuurten van Edingburg. In The beach is een rugzaktoerist op zoek naar avontuur en landt hij bij een dictoriale commune. Misschien geen meesterwerken (daarom zijn de films inhoudelijk te mager) maar Boyle is een storyteller pur sang. Hij weet hoe hij een verhaal visueel moet brengen. Deze films knisperen en knetteren van de cinematografie. Bovenal was hij de stem van een generatie. Onder die gladde, luchtige verhaaltjes kreeg je wel een blue print van de generatie X. Zoals in Shallow grave – het was nipt maar uiteindelijk die gekozen omdat de ontleding van vriendschap iets scherper gebeurt dan in trainspotting of the beach – waarin 3 jongeren aan het begin van hun carriere staan maar echt gemotiveerd zijn ze niet. Het leven voor hen is een grote grap. Hun arrogantie tegenover het establisment en hun superioriteit tegenover de zwakkere waren de wapens op weg naar de volwassenheid. En als je zelf in die situatie bent nl eerste stap in het professioneel leven maar je hebt het gevoel dat het echte leven zich pas manifesteert in het nachtleven of een onderonsje met vrienden dan zijn die drie films van Boyle de spiegel van je bestaan. Je bent niet alleen, er zijn er nog die spuwen op het keurslijf van de maatschappij (merk op : Rage against the machine met ‘Killing in the name of’ was nog steeds hot in bars en fuiven). Shallow grave dus en vanaf de eerste tonen van leftfield (met de openingszin : I have known love, I have known rejection, …) zijn we vertrokken voor een anderhalf uur topentertainment. Drie roommates (waaronder een piepjonge Ewan McGregor) zijn op zoek naar een vierde die dan na de eerste nacht al bezwijkt aan een overdosis maar wel een kist vol geld achterlaat. Vanaf dan begint de vriendschap te wankelen en komen er paranoia, jalousie en machtspelletjes aan te pas. Ook sexuele spanningen komen boven. Kun je de mensen met wie je samenleeft nog vertrouwen ? Ken je wel die mensen met wie je samenleeft ? Als aanstormende vijftiger ken je nu wel die antwoorden (geld is altijd belangrijker dan vriendschap) en toch neemt Boyle je nog steeds mee op sleeptouw. Want bij Boyle is een scene niet zo maar een scene. Ritme, opbouw en vlotte camerabewegingen zijn op elkaar ingespeeld. Zo is bv de sequentie waarin de vierde roommate dood ligt op het bed gedrapeerd in een rood laken begeleidt met de soundtrack van my baby just cares for me – Nina Simone - afgewisseld met de werksituaties van de anderen de visuele respons van één zin in het scenario nl ‘ze denken erover na om het geld te houden’. Zelfs zuivere exposition scenes krijgen een aparte toets – check maar de scene waarin Juliet een vliegtuigbiljet koopt (5-3-2 pond) of luister eens goed naar het antwoordapparaat van de inspecteur. En who cares als de plot niet helemaal juist zit. Maar ... ik twijfel nog steeds over Danny Boyle. Na zijn Oscar succes is hij nu wel op zijn retour want 127 hours maar vooral Trance zijn niet echt goed. Begin jaren 2000 was Boyle wel nog top met 28 days later en millions (zeker de moeite waard). Als cinefiel wil ik je toch al zijn films aanraden en begin misschien met het begin nl Shallow grave. Let op want … this could happen in any town … 

een uittreksel uit mijn boek 'mijn 100 favoriete films' met op nr 98 : Shallow Grave

in mijn speurtocht naar mijn 100 favoriete films kwam ik deze tegen. Indertijd vond ik dit een subliem visueel spektakel in een voor mij grotendeels onbekend genre (martial arts). Dankzij Ang Lee echter begon het grote publiek (en ik) dit genre te ontdekken en in de slipstream heeft Yimou zijn melodrama's omgeruild voor martial arts spektakel. Maar na deze visie heeft deze film toch wat van zijn pluimen verloren. Het mager verhaaltje (liefdes driehoek) speelt af en toe parten op mijn interesse. Door de structuur van de film (nl actie scene - conflict scene over 'op wie ben ik nu verliefd' - actie scene - conflict scene over 'op wie ben ik nu verliefd' - enzoverder) kan de film me geen 100% meer boeien. Door het trage tempo van de film valt een standaard romantische verhaallijn extra op. Mijn aandacht ebt dan ook weg naarmate de film vordert. Maar de zinderende finale (wat een score) is nog steeds pure film poëzie over liefde en verraad en de opening in het bordeel is een (te vroeg ?) hoogtepunt. Nog steeds grandioze cinematografie met een kleurenpalet naargelang seizoen en fauna maar inhoudelijk oppervlakkig.

Ik ben nooit in China geweest. Gestrand ergens tussen het Noorden van Vietnam en het Noordwesten van Laos. Maar toch heb ik het gevoel China een beetje te kennen dankzij de films van Jia Zhang Ké. De dorpen waar de tijd heeft stil gestaan, de verveling van jongeren zonder toekomstperspectief, de lawaaierige straten met toeterende brommers, die sentimentele popdeuntjes, die sobere thee huisjes … de films van Jia Zhang Ké zijn een beetje mijn virtual reality als het aankomt op dit land. In de plaats van een bril op te zetten, zet ik een film op. Jia heeft iets te zeggen over China en hij doet dat met de film The world op zeer knappe filmische manier. De personages werken in een Mini Europa park in de buitenwijken van Beijing waar toeristen dus met een treintje Europa rondreizen aan de hand van de icoon gebouwen. Big Ben voor UK, Eifel toren voor Parijs en zelfs de Twin towers voor New York (bij ons staan ze er nog, zegt de gids fier). Zo krijg je mooi een contrast tussen de artificiële wereld en de echte wereld en tevens een tegenstelling tussen modern (= proper, mooi) en traditie (= vuil, lelijk). Ondanks de titel zijn er dus blijkbaar twee werelden. De cineast trekt ook een politieke parallel. De Chinese burger is zogenaamd vrij. We zien de mensen in het park reizen met hun treintje naar bv India en Japan maar het is een illusie. Want het treintje rijdt maar rondjes (op de tonen van een melancholische instrumentale score) terwijl het echte reizen rondom hen gebeurd. Wanneer op het dak een vliegtuig voorbij raast bv, of de vriend in het begin of de vrouw naar haar echtgenoot in Parijs. Een gezelschap uit Rusland moet zelfs hun paspoort afgeven om in het park te werken. De titel mag dan ook ironisch opgevat worden. De wijde wereld, dat is voor de meeste Chinezen een klein afgebakend terrein met kunstmatige decors. Ook is (kleine) criminaliteit een constante. Zowel in de echte wereld als in het Mini Europa park is er corruptie, diefstal en machtsmisbruik. Zoals veel in zijn films neemt Jia een liefdesaffaire als centraal punt. Daarin zoekt hij naar de tragiek. Het hoofdkoppel Tao en Taicheng trappelt ter plaatse. Intussen gaan we van de zomer naar de winter, het sneeuwt eindelijk maar het brengt geen geluk voor het koppel. Tao krijgt een band met de Russische Anna die weer uit het beveiligde leventje gaat (die gesprekken in hun eigen landstaal waardoor de andere het niet begrijpt maar toch voelt, zijn kenmerkend om een geestelijke connectie te suggereren) en Taicheng voelt zich aangetrokken tot een zelfstandige vrouw die door haar man werd achtergelaten. De film is opgenomen met een HD camera (Sony HDW F900 voor de geïnteresseerden). We zijn twee jaar na de eerste volledig digitaal opgenomen blockbuster Attack of the clones van Lucas. Digitale cinema kreeg dus vaste voet aan grond en was intussen kwalitatief geëvolueerd. Weg waren de kritieken zoals korrelige, koude beelden en harde belichting die aan de voorgangers zoals Festen (Thomas Vinterberg), In this world (Michael Winterbottom) en Full frontal (Steven Soderbergh) werden verweten. Digitale cinema (ooit de dood van cinema genoemd) werd anno 2004 aanvaard en niet meer uitgejouwd als een veredelde home movie. Jia begon met digitale camera in zijn vorige film Unknown pleasures en zag algauw de voordelen er van in. Het liet hem toe met een kleine crew te filmen dus kon er veel sneller gewerkt worden. Geen uitgebreide licht set ups, niet meer sleuren met zwaar camera materiaal. Enkel een kleine cam corder en een camera man. Zo kon bij bestaande locaties nemen (geen studio) en een beetje in guerrilla stijlwerken maw de straat op en filmen zonder toestemming. Voor binnenruimtes was het zo relatief eenvoudig om lange takes handheld op te nemen. Alhoewel deze film in HD toch een uitgebreidere crew en middelen vroeg (met high definition kun je het licht nog min of meer manipuleren en is er een etalonnage mogelijk – net als pellicule), bleef hij zweren bij digitale cinema. Fotografie van zijn camera man Lik-wai Yu is dan ook prachtig. Er is die mix van kleuren in combinatie met natuurlijk licht en rook (bv de shows in het park zijn met pracht en praal gefilmd). Een beeld bij Jia zegt meer dan 1000 woorden en met The world toont hij zich een ware meester om de tegenstelling modern vs traditie op verschillende manieren te benadrukken. Wanneer de titel voorbij komt, is er werkelijk een geniaal shot te zien. Een oude man die op zijn rug met een last sleurt met op de achtergrond het park. Maar hij gebruikt ook animatie, SMS taal en video green screen (zodat de bezoekers eventjes langs de Eifeltoren kunnen zweven). Het lijkt speels maar voor Jia is het bloedserieus. China en de burgers ondergaan de ontwikkelingen en verliezen hun roots en daardoor verliezen ze zichzelf. Ontwortelde personages, dat zijn ze. De hoofdpersonages Tao en Taicheng willen ontsnappen maar kunnen niet. Waar is dan de vrijheid gebleven ? Enkel op een geestelijk niveau. Zo vertaal ik de ietwat mysterieuze eindscene. Misschien dus toch een happy end. Zoals in al zijn films vertelt Jia geen plot maar tekent een Chinese samenleving waarin personages worstelen en botsen tegen de politieke, maatschappelijke en economische veranderingen. The world heeft echter meer vaart dan zijn vorige films en won trouwens de Zilveren Leeuw in Venetië waardoor hij bekend werd voor een groter publiek. Maar de verzuchtingen van China blijven in al zijn films centraal staan. De wereld volgens Jia Zhang_ké. Ook verkrijgbaar op USB stick.

een uittreksel uit mijn boek 'mijn 100 favoriete films' met op nr 48 : The world

Een paar dagen verlof tussen oud en nieuw en een moment om films in te halen maar Stanley Kubrick heeft er anders over beslist want ik heb The Shining herbekeken (nieuwe 4K blu ray release met de 144 minuten) en dat was genoeg stof om de vakantie op te vullen. Het is immers een film die verschillende interpretaties en theorieën herbergt. Terwijl iedereen al een lijstje aan het opmaken was met goede voornemens heb ik me dus ondergedompeld in die metafysische reflectie van heden en verleden, bewonderd toegekeken hoe Kubrick langzaam die family meltdown observeerde en ook ik liep verloren in de als labyrint geconstrueerd hotel. Kon ik deze keer bepaalde interpretaties die door velen aan de film worden gegeven als een feit beschouwen ? Want over wat gaat dit nu ? Over de native (Indiaanse) American genocide ? Kubrick wentelt zich met The Shining graag in geheimzinnigheid. Volgens tegenstanders van de film om mist te spuien zodat niemand kan zien dat de film een lege doos is. Wat te denken over die al of niet opzettelijke continuïteitsfoutjes ? Je kan ze allemaal terugvinden op youtube of IMDB maar ik pik er één (1 maar) uit omdat dit toch volgens mij de richting inslaat van bewuste keuze voor een controlefreak als Kubrick nl vb Danny speelt met zijn autootjes, patroon van het tapijt wijzigt nadat de tennisbal bij Danny is aangerold. Hoe zit het nu met die man in het berenpak ? En met de plattegrond van het hotel ? Blijkbaar zou het kantoor van de office manager onmogelijk te betreden zijn ? Dagen en nachten gaan voorbij maar duidelijkheid komt er niet. In de verte hoor ik reeds mensen aftellen. Het jaar 2019 loopt dood maar de geest van The shining is nog springlevend en laat me niet los. Is dit nu een film met 100 deuren en geen enkele exit ?

Het ultieme meesterwerk van Fuller. De inleiding is wat traag maar eenmaal in het gesticht serveert Fuller ons een cocktail van explosieve, visueel krachtige en maatschappelijk controversiële cinema die ons hoofd doet duizelen. De klasrijke expressionistische fotografie van Stanley Cortez visualiseren perfect de donkere kanten van de Amerikaanse samenleving. Sommige scenes zijn ronduit geniaal (vb de klu klux clan scene, de finale inzinking van de journalist, de nympho scene). Visionair, recht voor de raap en prachtige beeldentaal. Bij Fueller zijn er vaak hysterische uitbarstingen, personages stevenen recht naar hun noodlot en tragedie. Een paar schoonheid foutjes zoals te uitdrukkelijke monologen en amateuristische set up van krankzinnigen instituut. Maar de commentaren zijn duidelijk en de emoties voelbaar. Of zoals Fuller zelf verwoordde in de film 'Pierrot le fou' : Film is like a battleground : love, hate, action, violence, death. In one word : emotion.

ik heb die film ooit op DVD gekocht maar omdat toentertijd dit als slechtste film ooit werd uitgeroepen (kreeg verschillende raspberry awards o.a. slechtste film, slechtste regisseur, slechtste scenario, slechtste actrice) heb ik deze film maar links laten liggen. Maar nu lees ik een enthousiaste Quentin review en dus moet ik die film (na het stof er even te hebben afgeblazen) een kans geven. Ik zie hier een beetje het verhaal van Faust in – ten alle prijze de top willen bereiken en Verhoeven maakt Las Vegas een beetje als een hel die de kijker allerlei verleidingen in het gezicht slingert. Vooral de dansstukken (getiteld goddess !) zijn extravangante kitcherige hellevegen. Daarboven zijn alle personages (behalve de roommate van berkley) amoreel, iedereen misbruikt iedereen en niemand is wat hij/zij laat uitschijnen. Tja, 'un film raté' zeggen ze in mijn geliefd Frankrijk. Persoonlijke visie (zijn Amerikaanse werkelijkheid van showbizz) in een schitterende cinematografie maar het verhaal is als een 'flatline' nl geen pieken. In zijn boek 'meer Verhoeven' besluit Paul Verhoeven dan ook dat dit thema een beter scenario verdiende en ik zal dan ook de auteur niet tegenspreken.

eerst en vooral een stukje voorgeschiedenis : dankzij succes van the french connection en the exorcist kon Friedkin een ambiteus project realiseren. Friedkin voelde zich God, trok naar de jungle van de Domenicaanse Republiek en ging een waanzinnig gevecht aan met de natuurelementen. Helft van de crew was buiten strijd wegens malaria of voedselvergiftiging en er waren interne conflicten doordat Friedkin (hij werd niet voor niets Hurricane Billy genoemd op de set) een explosief karakter had. Maar uit de as van die chaos rees een epische film (daarna deden Coppola en Herzog het ook met respectievelijk Apocalyps now en Fitzcarraldo) die scenes bevat die zowel geniaal als krankzinnig zijn. Die bezwerende spook taferelen op de brug, in de jungle, in de regen. Die docu set ups zoals wanneer ze de doden komen terug brengen in een dorpje na de ontploffing. Die close ups van krakende bruggen, uitrafelende touwen, wielen die net niet van de smalle weg denderen ... wat een spanning. Dan heb je nog die doem die over het verhaal hangt. Die ijzingwekkende blauwe gloed in de beelden wanneer Schneider bijna gek komt en dan richting brandende oliebron (hel ?) strompelt. Wat een kijkervaring ! De score van Tangerine dream (spaarzaam gebruikt trouwens) is perfect als soundtrack van die rit naar het noodlot. Natuurlijk is de film niet perfect, de grillige shoot laat zeker zijn sporen na want over wat gaat dit nu, wat had Friedkin willen zeggen met die film ? Niet duidelijk maar op de flap van de 40 th anniversary Blu Ray uitgave staat te lezen : it is not about their survival but what the men becoming after the adventure. Wel, ik zie een beetje menselijkheid net voor hun noodlot maar echt uitgewerkt vind ik het niet. Desalniettemin wil ik afsluiten als volgt : wat een film !

Het was een warme zomer eind de jaren ’80. Ik stond op de hoek van een landweggetje, pas 07.00 h s ’morgens, de geur van tarwevelden was reeds overweldigend. Met een paar vrienden kwamen we samen om te vertrekken naar onze vakantiejob. En alhoewel de job van sla plukker niet de meest zelf ontplooiende bezigheid was, had ik er zin in. Want elke dag met ons groepje fietsen naar de boerderij, elke dag terug, gezamenlijk keuvelen en ‘s avonds in ons stamcafé een pintje drinken, die echte kameraderie, dat is wat me bij bleef. Want in die zomer waren we vrienden voor het leven. Maar ik weet niet meer of dit echt zo gegaan is. Ik herinner me alleen het gevoel, niet de details. Misschien was het omdat ik net het wonderlijke Stand by me had gezien. Life imitates art, nietwaar. Dit is zo’n film die zo onder je huid kruipt, die in feite bezit van je neemt omdat het verhaal je meeneemt naar je eigen wereld. Wat film allemaal niet kan doen ! SBM laat zich onmiddellijk en onverbloemd vatten : een periode in je jeugd en eens die voor bij zijn, zijn ook de mensen weg. Het gaat dus over vriendschap en misschien ook wel over het verlies van vriendschap. Maar niet met cynisme in de hippe, jachtige mis-en-scene van nr 98 maar eerder sober, oprecht en ingetogen. Het was de periode van mensen zoals Suzanne Vega die met ‘The soldier and the queen’ in mijn hart hadden gemikt. Kinderlijke onschuld blies zijn laatste adem uit. De regisseur Rob Reiner was in grote vorm. Hij puurde uit zijn jeugd en vulde het verhaal op met persoonlijke situaties (vb grove taal als plagen, elkaar in de kont schoppen, de pinky swear, brievenbus base ball). Het maakt de film authentiek. En herkenbaar. Ouders die je niet begrijpen bv. Het zinnetje ‘My father hates me – no, he doesn’t hate you, he just doesn’t understand you’ vat het allemaal mooi samen. We gaan er niet flauw over doen, die film druipt van nostalgie (er is bv die fantastische openingsscène van een wagen te velde met daarin iemand die duidelijk mijmert) - songs van de jaren ’50, flashback structuur, een tocht in de weidse natuur (Het thema ‘natuur’ is nadrukkelijk aanwezig;). Als ik nu de careerlist erbij neem, is het opvallend hoeveel goede films Reiner op zijn actief heeft.  Van A few good men en The princess bride – ook kandidaten top 100 - tot de knappe thriller Misery en de entertainende The sure thing. SBM is gebaseerd op een kortverhaal ‘The body’ van Stephen King. Maar omdat de titel teveel leek op een typisch horror Stephen King was, heeft men de titel veranderd. Goede zet want met horror heeft het niks te maken. Laat U niet misleiden door de eenvoudige TV matige inbeeldbrenging want U krijgt : meesterlijke observatie, feilloze mis-en-scene, pure ontroering. Daarnaast is het ook een film met movie stars in wording : River Phoenix, Kiefer Sutherland, John Cusack. Allen stonden aan het begin van hun Hollywood carrière. Dan heb je dan nog die vreemde link met de realiteit. In de film krijgen we op het einde een opsomming hoe de personages later zullen uitgroeien. Het personage van Wheaton wordt schrijver, ook Wheaton is nu schrijver, het personage van Corey Feldman belandt voor een tijdje in de gevangenis, ook Feldman krijgt problemen met de wet. En dan is er nog natuurlijk, net als zijn personage, die tragische dood van River Phoenix. Life imitates art, indeed.

een uittreksel uit mijn boek 'mijn 100 favoriete films' met op nr 93 : Stand by me

De Ieren en hun folkmuziek, ze zijn onlosmakelijke met elkaar verbonden. Het doet me terug denken aan de dagen van Dranouter festival (toen nog een puur folkfestival) waarin muziek en atmosfeer (luidkeels meebrullen met de tekst – nou ja tekst – I'm into folk van The radios was er één van) de voorkeur kregen op slaap. En nu je het zegt, af en toe eens een Guiness achterover slaan, hoorde er ook bij. Ook de film State of Grace neemt de Ieren als onderwerp maar schuift de locatie naar hun wijk Hell’s kitchen (what’s in a name) in New York. We komen terecht in een Ierse gangsterbende. Hun buurt dreigt overgenomen te worden door yuppies en Italiaanse maffia. Om de handel veilig te stellen maakt de baas Franky een deal met de italianen en dat is al het begin van het einde. Alhoewel dit een doorsnee misdaad verhaal is met een klassiek plot is de film meer dan een vakkundige thriller. Personages worstelen met vriendschap, loyaliteit, rechtvaardigheid. Dat heeft de film een extra gelaagdheid, een Shakespeariaans drama. Het script werd geschreven door Dennis McIntyre die voornamelijk in het theater actief was. Dit was zijn enige scenario. Een jaar na het uitbrengen van de film overleed hij. Net zoals zijn theaterstukken mengt hij een sociaal commentaar (teloorgang van een wijk door geldbejag) met sterke character drama. De film werd geregisseerd door Phil Janoua, een man die al enige ervaring had met een Ierse bende namelijk de rockgroep U2. Hij maakte de film Ratlle and hum : een registratie van de Joshua tree tournee. Daarna was hij vriend des huizes met de heren Bono en The edge en regisseerde nog tal van videos zoals One, Who's gonna ride your wild horses (uit de magnifieke CD Achtung baby die een nieuwe sound introduceerde). Het was alsof Janoua door zijn band met Ierland op een hoger niveau speelde want daarna ging het berg af met zijn regisseur carrière. Zijn volgende film, Final analysis, was een verwarrend mysterie met in de laatste act evenveel twists als scenes. Daarna werden zijn films door financiële problemen bij de studio’s (Heaven’s prisoners en Entropy) gekortwiekt. Films die nu bijna onvindbaar zijn. Maar met State of grace raakt hij een snaar, hij stampt een film uit de grond die plots niet meer gaat over een gangsteroorlog. Het is in die magnifieke emotionele rauwe monoloog van Sean Penn waarin hij de titel ‘state of grace’ uitlegt. Het geloven in een valse realiteit. En je houdt geen rekening met die eeuwige dualiteit tussen wie je was en wie je bent – Kunnen we ontsnappen aan het verleden ? De film is doordrenkt met melancholie en fatalisme (misschien door de slepende ziekte van de schrijver maar zeker dankzij de score van grootmeester Ennio Morricone) en dat maakt de film bijzonder. De personages maken steevast foute keuzes waardoor hun noodlot steeds dichterbij komt. Het krachtige einde voelt dan ook aan als een bevrijding. Sean Penn en Robin Wringt (van de fantastische serie House of cards) geven het beste van zichzelf. Ze hebben elkaar letterlijk gevonden tijdens de film want daarna zijn ze getrouwd (en gescheiden … en getrouwd …). Gary Oldman is weergaloos, een vechtersbaasje maar met grote loyaliteit. En Ed Harris, alweer hij in een sterke karakter rol (zie ook nr 75). State of grace heeft ons doen nadenken over de last van een verleden, het loslaten en het aanvaarden van een andere fase in het leven. Dranouter is een herinnering, een symbool dat staat voor vrijheid, zorgeloosheid en decadentie, ja dat ook. We zijn er nooit meer geweest.

een uittreksel uit mijn boek 'mijn 100 favoriete films' met op nr 68 : State of grace

10…9…8… het aftellen is begonnen ! Met Strange days zitten we namelijk in de laatste twee dagen voor de 21 ste eeuw en het optimisme is ver te zoeken. SD is dan ook een fascinerende donkere futuristische thriller, visionair van aard én de film heeft iets te vertellen hoe wij met emoties omgaan. Zie daar het recept voor dit meesterwerk. Bigolow creëert een apocalyptisch, chaotisch en anarchistisch maatschappij in de laatste dagen voor de eeuw. We baden in een 'Fin de siècle' gevoel, alles is al eens gedaan, t’is allemaal naar de wuppe. Fantastisch shot wanneer een kerstman in elkaar wordt geslagen. Slo mo, klassieke muziek, Bigolow kent haar vak. Alleen op het einde loopt het mis. Bigelow forceert een happy end en creëert zo een kleine smet op de film (voornamelijk door die epiloog). Maar dat ze reeds wist hoe films in elkaar zaten, had ze al bewezen met haar efficiënte kloeke actie film Point Break. Eerder standaard van inhoud maar toch waren haar pogingen om visueel een parallel tussen good guy en bad guy te scheppen zeer geslaagd (die titel generiek waar de namen van Reeves en Swayze door elkaar lopen bv). Een subtiele toets dat de personages zich als elkaars gelijken beschouwen. SD kent minder actie maar mikt op een breder kader. Voorop staat een schitterende cast. Ralph Fiennes is perfect als Lenny, zielig, opportunistisch, iemand die teert op digitale herinneringen (de clips) om geluk te voelen. Maar ergens voelen we de hoop op een nobele daad (door die flashback bv hoe hij Bassett leerde kennen), je weet dat hij uiteindelijk wel de juiste keuze zal maken (schitterende scene in de disco die dit keerpunt weergeeft). Juliette Lewis is klasse als het verwend nest dat mensen gebruikt. Door weinigen echter geapprecieerd en het heeft haar dan ook geen windeieren gelegd. Ze is volledig uit de A list gebonjourd en zit nu in wat TV werk. Heeft ze met het prachtig gespeeld antipathiek personage in haar eigen vingers gesneden ? Angela Bassett is hier één en al kracht en nuchterheid. Vooral de wisselwerking zowel emotioneel als fysisch tussen Bassett en Fiennes tilt de film op een hoger niveau. Jammer dat ook zij geen goede rollen meer heeft gekregen daarna. Verder zijn er nog de uitmuntende bijrollen voor Tom Sizemore, Michael Wincott, duo cop Vincent d'onofrio/William Fichter (deze laatste is vaak te bewonderen in kleine rollen in films als Heat – jawel, onze nr 95 ! - , Go en Crash) en Richard Edson die mijn favoriete zin uit de film mag debiteren (you always say : bring me street life, bring me real life ... one man's desperate existence is another man's technicolor). Het scenario kwam van Bigolow's ex man James Cameron (ondanks de scheiding toen nog steeds een professioneel team). Vanaf die eerste indrukwekkende scene meteen de eerste troef : een hoofdrol voor het virtual reality proces. Ontsnappen uit de echte wereld via digitale middelen, niet evident in 1995. Tweede troef. Het raakt de menselijk ziel. Het verlangen naar iemand dat niet wederkerend is, het verblind zijn door gevoelens en het niet registreren van oprechte genegenheid door een derde. Zeer herkenbaar. SD heeft een eigentijds dekor dat zweeft tussen cyber en techno. Niet alleen door de evidente soundtrack (trouwens Lewis geeft een mooie imitatie weer van PJ Harvey) met prachtige muziek van Tricky, Skunk and Nancy, Deep forest, ... bands die een ijl universum kunnen laten voelen maar ook visueel. De kostuums, locaties (veel scenes spelen zich af in danstempels, disco's, penthouses – de decadentie van de jaren '90). De shots met POV waren vernieuwend. DOP Matthew F. Leonetti was nochtans maar een vakman gespecialiseerd in actiefilms. Maar hij had wel veel aan Walter Hill films meegewerkt. Films die een zekere esthetiek hadden. Hij gaf SD die glanzende moderne look. Maar het subjectieve camera werk werd wel een beetje het handelsmerk van Bigolow gezien. Nochtans kwam het succes pas later met de oscar winnende the hurt locker. Met behulp van de voormalige cameraman van Ken Loach Barry Ackroyd creëerden ze een beeldregie waardoor de kijker in de schoenen staat (en voelt) van het personage. Scenarist Mark Boal gaf het een neutraal politieke commentaar op het buitenlands beleid van de VS. De film is immers mager en bijzonder kritiekloos over de oorlog. Ook Zero dark thirty is een weinig interessante docu film over het vangen van Bin Laden. Het is eerder SD dat voelt als een inhoudelijk doordachtere film. De maatschappelijke relevantie klinkt sterk door in het plot (Rodney King incident). Politie systeem is corrupt, proteststemmen worden geliquideerd, racisme heerst. Thema's van voyeurisme en seksueel geweld worden nadrukkelijk becommentarieerd. Op het einde is er dan toch hoop voor het nieuwe millennium. Liefde is gevonden, maatschappij is beter. Het jaar 2000 ligt nu reeds ver achter ons en we weten nu allemaal dat die hoop een illusie was. 9/11, Parijs, Brussel, Barcelona, Nice ..... 3…..2..…1….. Happy new year !

een uittreksel uit mijn boek 'mijn 100 favoriete films' met op nr 61 : Strange days

Mocht U zich afvragen hoe het was om de adolescentie te beleven in de computerarme jaren 80 (MS DOS iemand ?) hier dan een paar momenten : ik zag het jonge onbekende groepje The Simple Minds op een festivalweide in Torhout, de slogan 'weg met die bommen, godverdomme' was overal te horen en de beeldschone maar onbereikbare buurvrouw dook voor het eerst op. Maar het allerbelangrijkste feit was wel dat ik gedurende mijn studieperiode een introductie kreeg in actie films dankzij de professor Walter Hill. Deze filmmaker was een bescheiden vakman en regisseerde gedurende die periode 4 steengoede actiefilms. Allen onderschat, op een hoopje gegooid als banaal maar niemand zag dat Hill actie tot kunst maakte. Het zijn rechtlijnige, soms brutale actiefilms waarin de held zich al schietend een weg baant in het verhaal op zoek naar wraak. Vrouwen spelen vaak een secundaire rol. Studeren kreeg plots een andere betekenis. Mijn leerstof bestond uit : 48 hrs (tandem Nolte/Murphy zorgt voor humor – de scene in de redneck bar is een klassieker !), Extreme prejudice (arm der wet tegen de code van huurlingen met een spectaculaire shoot out finale) en Red heat (tandem Swarzenegger/Belushi - koude oorlog als achtergrond met onsterfelijke dialogen als I'm parked in the red zone, no offense ! ). Maar onze favoriete Walter Hill film is wel Streets of fire. Zet uw schrap voor een volle 93 minuten adrenalinestoot. Deze prachtige gestileerde film bezit één van de meest opwindende openers in de filmgeschiedenis – die stuwende muziek, die felle neonkleuren, die flitsende montage, die beelden … alles zit juist om aan het scherm gekluisterd te worden. Dan komt de held. De harde bolster met zachte pit. Zo wilden wij door de jaren ’80 gaan. Zelfs al was het in een jeansvest zonder mouwen met een embleem van de rockgroep Kiss op de borstzak genaaid. Een held naar ons hart : Een zwijgzame vreemdeling met een gebroken hart, een banneling van de maatschappij. Je voelt dat Hill geboren had moeten worden in het wilde westen want het is niet moeilijk om parallel te trekken met de gunfighter. Zijn western The long riders was trouwens zijn chef d'oeuvre, zijn meest artistieke film en bevat een ongelooflijk slow motion shoot out die onze adem telkens doet stokken van spanning. SOF kreeg weinig aandacht bij de release. Het was inderdaad een ietwat ongewoon project – zoals het op de generiek te lezen is : een ode aan de rock and roll. Iedereen verwachte blijkbaar een nieuwe Footloose (een romantisch niemendalletje met popsongs en dans – het kwam een tweetal maand eerder uit en natuurlijk de hype van het moment) maar Hill maakt er zijn eigen (actie)film van. Opnieuw een buddy structuur (de kibbelende Michael Paré en voor deze ene keer een vrouwelijke gezel Amy Madigan), het cynisme van de personages, het morele dilemma van de held (geld of liefde), een score van zijn compaan Ry Cooder en een zoals steeds uiterst verzorgde fotografie. De film was dan ook zijn tijd ver vooruit. Hill gebruikte de video clip esthetiek (Noteer, beste filmliefhebbers, MTV stond nog in zijn kinderschoenen) zoals de scene ergens in het midden van de film met de song Sorcerer. Een universum dat sterke gelijkenissen met de jaren '50 (kledij, décor zoals diners, auto's) vertoonde gecombineerd met de eighties rock van Stevie Nicks en Jim Steinmann (hij schreef én produceerde ook de hit a total eclips of the heart van bonnie tyler dat jarenlang de bom op onze lokale scoutsfuifen was) zorgde voor verwarring. Was dit nu een actiefilm of een musical ? Hill is van alle markten thuis (producer en screenwriter van Alien en Aliens - zie nr 88) en ook op zijn palmares prijken er uiteenlopende genres (van de comedie brewster millions tot het ingetogen drama Crossroads) maar in de jaren '90 verwaterde zijn carrière (met als dieptepunt undisputed waar hij werd ontslagen). In de jaren 2000 maakte hij een comeback met - de circel is rond - de western (de schitterende tv serie deadwood en tv film broken trail). Hij kreeg zelfs opnieuw een actiefilm op poten bullet to the head. Maar daarna was het weer een film die straight to video werd gedropt. Ook SOF flopte aan de box office. De film heeft natuurlijk zijn zwaktes nl de brave actie (men wilde een PG notering en er valt geen enkele dode) wat de geloofwaardigheid doet verzwakken en het mager verhaaltje (comic book allures – Hill is altijd een fan geweest van stripverhalen). Maar het einde is puur goud : de held krijgt niet het meisje, meer nog hij keert de schone deerne zijn rug toe en gaat nieuwe horizonnen verkennen. We hadden het al gezegd : een held naar ons hart. Eind goed al goed want Mr Hill kreeg dan toch nog waardering dankzij het festival van Gent die tijdens de editie van 2007 een lifetime achievement award als bekroning uitreikte. En de jaren 80 ? Het was zoals de song in de generiek : nowhere fast.

uittreksel uit mijn boek 'mijn 100 favoriete films' met op nr 72 : Streets of fire

Vanaf de eerste minuut is het duidelijk. Er hangt tragiek in de lucht. Een tokkelende luit en een treurige panfluit zetten meteen de toon. Nochtans opent de film met een mooi, rustig beeld van een jong koppel dat slaapt met een baby. Pas later zullen we beseffen dat dit beeld de voorbode is van een traumatische gebeurtenis. Regisseur Atom Egoyan (geboren in Egypte van Armeense ouders en resideert in Canada) maakte in de jaren 80 en begin 90 wat intellectuele cerebrale films die moeilijk de weg naar het grote publiek vonden maar met The Sweet Hereafter viel plots alles in een plooi. Pers, publiek en wij waren unaniem : Egoyan had eindelijk ons hart weten te raken. Uitgangspunt is een fait divers (niet toevallig is het scenario/boek gebaseerd op een krantenkop) waar een groep schoolkinderen verongelukken tijdens een busrit op weg naar school. Plaats van gebeuren hier is een dorp in het Noordelijke Canada (die adembenemende sneeuwlandschappen !!). Een advocaat (Ian Holm) probeert de bewoners te overtuigen om een rechtszaak in te spannen. Tegen wie ? Wat is de oorzaak ? Egoyan bouwt – zoals in bijna al zijn films - een complexe verhaalstructuur in de film. Centraal staat het bus ongeval. Het verhaal wordt fragmentarisch verteld, in 4 tijdslijnen (voor, tijdens en na het ongeval met daarna nog een epiloog dat 2 jaar later afspeelt). We komen sporadisch meer te weten over de omstandigheden van het ongeval door het relaas van verschillende getuigenissen. Alsof er af en toe herinneringen opduiken. Daardoor voelen we dit drama als een meditatief gebeuren, iets waar we op terug kijken. We staan niet middenin de storm maar het is al lang gebeurd en we proberen er mee om te gaan. Egoyan laat ons op die manier kennis maken met de feiten terwijl de pijn van de gemeenschap zichtbaar wordt. Er is namelijk woede door machteloosheid (niemand kon het voorzien of kon de kinderen redden) en men wil kost wat kost een schuldige aanduiden (‘somebody must pay’ briest de advokaat). Maar de ware aard van de film ligt niet in een who dunnit (wie of wat heeft het ongeval veroorzaakt ?) of in een rechtbank drama (het proces wordt eenvoudigweg geseponeerd doordat Nicole - een jonge Sarah Polley - als enige overlevende bewust liegt omdat ze niet wil dat er tweedracht komt in de gemeenschap). TSH toont een rouwproces en verkent haarscherp de destructieve spiraal waarin we terechtkomen wanneer het noodlot heeft toegeslagen. Dankzij de magnifieke score van Michael Danna (zie ook nr 85) wordt de kijker in een melancholische sfeer gedrenkt (Danna gebruikt allemaal oude muziekinstrumenten, daardoor horen we middeleeuwse toetsen in de muziek ) en stuurt als het ware ons gevoel. Het gaat over verlies (een scene dat dagen lang nazindert, is wanneer de buschauffeur Dolores het ongeval vertelt met aan de muur foto's van de kinderen die in de schoolbus zaten), over wantrouwen (de geheimen van het dorp komen naar boven; Overspel, incest), over schuld (Nicole voelt zich nu alleen en vindt dit onrechtvaardig - daardoor kan Egoyan ook het verhaal van de The Pied piper of Halein linken bij ons bekend als de rattenvanger – nog zo'n onvergetelijke scene) en over omgaan met verdriet. En net als we alle emoties over ons hebben gekregen, moet er dan nog de fabuleuze, krachtige en ja ook ietwat mysterieuze slotscène komen (echt begrepen hebben we het nooit maar voelen des te meer - met dat laatste beeld dat waarschijnlijk refereert naar het hiernamaals waar het licht alles verblind) waarin de titel min of meer wordt verklaard. Die laatste voice over van Nicole (we krijgen er elke keer rillingen van) : ... a town of people living in a sweet hereafter”. Iedereen, alle inwoners, zijn ook een beetje gestorven waardoor een nieuw begin aanbreekt (voor sommigen is het verwerkingsproces al bezig, anderen moeten er nog aan beginnen) maar hoe dan ook, alles is veranderd voor het dorp en de bewoners beseffen dat hun leven nooit meer hetzelfde kan zijn. Het was alsof Egoyan geschrokken was door de grote (commerciële) belangstelling want met zijn volgende film Felicia's journey kroop hij terug in zijn artistieke schulp en opnieuw kregen we een intrigerende maar ook bizarre en saaie vertelling te slikken. Pas met ‘Where the truth lies’ won hij terug ons filmhart. Een soft erotische thriller over 2 showbizz mannen in de jaren '50 die een lijk vinden op hun kamer. Lichter in toon maar met dezelfde kunde en stijl (deze keer zoekt een journalist naar de waarheid door getuigenissen te horen - en let op de woordspeling in de titel). Neem dus gerust de tijd om deze 2 films als double bill te bekijken. Het succes van TSH heeft hij nooit meer kunnen (of willen) evenaren doch het belet Egoyan niet om zijn weg te vervolgen in de schaduw van Hollywood. Zijn films worden nu minder belicht (iemand iets over zijn film Remember gehoord laat staan gezien ?) maar TSH heeft zeker zijn plaats verdiend als een meesterwerk, een veelgelaagde film dat duidelijk maakt dat leven en dood hand in hand gaat, met elkaar verbonden is en dat de weg die we moeten afleggen vol onverwachte gebeurtenissen zit. Of zoals The Tragically hip - een uitstekende band met gloriemomenten in de jaren 90, de CD 'fully completely' is een meesterwerk trouwens maar helaas gedeeltelijk door het overlijden van de zanger nu is uitgedoofd - op de soundtrack zingt : Courage !

een uittreksel uit mijn boek 'mijn 100 favoriete films' met op nr 76 : The sweet hereafter