Opinions

Quentin Tarantino verraste vriend en vijand met Jackie Brown. Een film zonder veel geweld en actie (poef : weg de helft van zijn aanhangers) en een film waarin personages mensen met emoties en angsten zijn (poef ook weg de andere helft van de aanhangers). Net daarom is JB mijn favoriete Tarantino. Een werk ingetogen en complex en hier wil Tarantino ons iets vertellen. Oud worden brengt ons paniek. Is dit wat er van ons leven geworden is ? En kunnen we het nog veranderen ? Voor airhostess Jackie Brown rest er nog weinig tijd weg om vooralsnog een gemakkelijk leventje te leiden. De prachtige generiek is reeds een eerste visuele aanduiding. Jackie stapt naar de gate, eerst kalm, op een loopband onbeweeglijk en dan alsmaar vlugger en vlugger tot ze loopt en rent om net op tijd te zijn. Het is een metafoor van haar leven ; grootste deel statisch, er gebeurd niets en dan plots rennen naar een toekomst. Naar een noodlot ? Voor premiejager Max Cherry is zijn routine zijn houvast. Kalm, overwogen een job uitvoeren met geen verwachtingen of ambities. Tot hij Jackie ontmoet. De tijd tikt weg voor onze personages en Tarantino brengt dit knap visueel over. De magnifieke scene waarin Jackie uit de gevangenis komt en naar Cherry toe wandelt. De tijd wordt gerekt door de montage. Ze doet er langer over dan werkelijk nodig om bij Cherry te komen. Alsof voor Cherry de tijd stil staat. In JB is de stijl in functie van het thema. Neem bv de laatste geldoverdracht in 3 perspectieven. Niet echt nodig. Maar het rekt de tijd. De sequentie met Jackson en Tucker, die opbouw (langzaam als een ritueel) en de manier van filmen (totaalshot, ver weg en snel over) is opnieuw de tijd rekken. Tarantino heeft zijn liefde voor seventies actie films nooit onder stoelen of banken gestoken. Hier duikt hij in de archieven van de blackexploitation en vindt Pam Grier. Ooit schitterende ze in films als Coffy en Foxy Brown. Ze is ouder nu, rondingen wat groter (is ook een letterlijke dialoog in de film) maar nog steeds aantrekkelijk (die rode jurk !). Grier geeft een mooie vertolking weer van een sterke en zelfstandige vrouw die een plan bedenkt om uit de handen van de wet, van de wapensmokkelaar te geraken en zelf met een tas vol geld weg te wandelen. Ze ruikt de kans om haar leven veel comfortabeler te maken. Foster is dan weer bekend van modale tv films en series waaronder Banyon als een PI jaren ’30. Haaruitval, rimpels, dikke kont dat zijn de bezorgdheden van de personages. Slimme casting door acteur en actrice te nemen die op hun retour waren. Deze twee acteurs Foster en Grier symboliseren ook een fusie van soul en misdaad. Het verhaal is gebaseerd op het boek van misdaad schrijver Elmore Leonard met op de soundtrack sublieme soul classics als Across 110 the street, Street life, Didn’t I blow your mind this time, Get ready, Baby love, etc Naast de casting is ook de soundtrack steeds een sterke troef in de Tarantino’s films. Het personage van Michael Keaton werd dan weer opgepikt door Steven Soderberg’s Out of sight. Ook daar speelt Michael Keaton Ray Nicolette (maar wel uncredited) de FBI agent en ook was Out of sight een verfilming van een boek van Elmore Leonard. JB is ook de laatste film waar Robert De Niro te zien is in een meesterwerk. Daarna gaat hij comedy’s en standaard plot thrillers maken en zijn de vertolkingen dan ook navenant. Maar in JB nog een laatste vonk van talent, van een acteur dat met Taxi driver en Raging bull tot de grootste acteur van zijn generatie behoort. Maar ook De Niro wordt ouder en maakt foute keuzes. Of is het berusting ? JB is gefilmd op locaties in het geliefd LA van Tarantino. Daardoor heeft de film een authentieke uitstraling. Het winkel centrum, de appartementsblok van Tucker, de woning van Forster … het heeft een down to earth gevoel. Kleurrijk in beeld gezet door Guillermo Navarro, de huisfotograaf van Guillermo Del Toro en waarschijnlijk opgepikt wegens Dusk till dawn, een film waarvoor Tarantino een jaar eerder een script schreef en geregisseerd werd door zijn vriend Robert Rodriguez. Tarantino heeft steeds publiekelijk volgehouden dat het zijn ambitie was om 10 films te maken en dan te stoppen. Geen idee of hij het meent maar ironisch genoeg had hij na zijn derde film reeds een meesterwerk te pakken. Niet dat hij zijn gebruikelijke stijlkenmerken achterwege liet JB is pure Tanrantino signatuur. Ook hier kijken de personages tv, drinken een cocktail, luisteren muziek, zitten in een bar, etc. Het zijn deze cool chill momenten dat ook in andere films opduiken. Maar hier zijn het details in functie van het groter geheel. Ze maken deel uit van een character verhaal, van het thema. Er is hier niet die nood om hip of cool te zijn. In tegenstelling tot zijn andere films voel ik hier een volwassenheid in het vertellen van een verhaal. Het feit is dat Tarantino een sublieme auteursfilm heeft gemaakt. Het is zijn enige. Om de tagline te parafraseren. This Tarantino has a brand new bag.

Een uittreksel uit mijn boek 'mijn 100 favoriete films' met op nr 41 : Jackie Brown.

Hoe heerlijk toch om je onder te dompelen in de magie van een verhaal. Je bent dus een van die vrienden die in de eerste scene staat te applaudisseren bij de rivier, lichtjes aangeschoten en wiebelend op de tonen van Moondance. Je bent in de supermarkt en je wil ook die klootzakken in de winkel eens een lesje leren, niet buigen maar barsten. Je bent in de kerk, een vredige kerstavond buiten maar in de kerk vol vijandige blikken tot ook jij die ene blik ziet waarin onschuldigheid plots op een kier komt te staan. Hij (Bo Larsen) weet het, hij heeft het gezien ! En ik was er ook bij op het einde, toen de zoon een man werd gekroond. Een ruimte met veel licht, overbelichting. Is dit een droom, een fantasie ? Nee hoor, alles gaat weer goed, we kunnen weer gaan jagen met onze vrienden ... tot het bewuste schot want vergeten wordt er nooit, haat is nooit weg ...Na afloop van de film mijmer je verder, bekijkt in alle stilte nog even de cover van de blu ray, misschien dat je nog eens Moondance neuriet en je herhaalt de titel 'Jagten' in je gedachten. Jagen als hobby van de vriendengroep, jagen op Mikkelsen als loslopend wild. De magie gaat nog een beetje verder terwijl de nacht stilaan zich klaar maakt om een nieuwe dag te begroeten.

schitterende film, Stone vertelt een eerste klas spannende thriller met een historisch alom gekende gebeurtenis - il faut le faire, toch.

Maar in cinema canvas van dit jaar vertelde de filmanalist Anke dat de film (en niet alleen deze film) ontstond omdat Stone een persoonlijke agenda had. Ergens in de film (tussen de vele complotten, theorieën en verhaallijnen) wordt er gewag gemaakt dat Kennedy de Vietnam oorlog wou stil leggen omdat er te veel weerstand was door de publieke opinie en het was dus één van de redenen waarom Kennedy weg moest. Er werd namelijk veel geld en macht geïnvesteerd in Vietnam. Na de moord op Kennedy is de Vietnamoorlog gewoon doorgegaan. En wie heeft dat mogen voelen ? Oliver Stone. Hij werd opgeroepen, gevochten en gewond in Vietnam (uit die ervaringen kwam het meesterwerk Platoon). Wat als Kennedy niet werd vermoord ? Geen oorlog meer, Stone niet naar Vietnam. Het is dus uit die woede, frustratie dat Stone de moord op Kennedy onder de loep nam, aldus de filmanalist Anke en volgens mij heeft ze wel een punt.

Hoe dan ook : eerste klas film, Stone (en zijn ploeg) beheerst het filmmaken tot in zijn vingertoppen en het vuur en passie dat hij heeft over het onderwerp spat van het scherm. Stone is/was een van de interessantste filmmakers van zijn generatie.

Afstandelijk. Onduidelijk. Geen samenhang. Herhaling. Het zijn de voornaamste verwijten die ik in de commentaren lees. Het slaat vooral op het melodramatische aspekt van de film nl de relatie tussen Bin en Qiao. Ik probeer meer duiding te geven aan de hand van een artikel door Tony Rayns (de persoon die de masterclass in Rotterdam leidde) in S & S editie Mei 2019. Twee elementen zijn daarin belangrijk.

De oorspronkelijk titel 'Jiang hu er nü' : daarvoor verwijs ik in de eerste plaats naar het interessant stukje van De filosoof. Ik vul aan. Jiang Hu is letterlijk 'rivieren en meren' maar in een literaire stroming gaat dit over een parallelle wereld waar veel martial arts verhalen zijn gesitueerd nl aparte wereld met eigen codes, eigen wetten, eigen zwaartekracht, eigen hiërarchie in een geromantiseerde en mystieke universum. Dit concept werd door de gangster bendes (de zogenaamde triads) overgenomen. Ze zagen zichzelf als moderne wuxia krijgers die buiten de wet leven om rechtvaardigheid te bekomen. Hong Kong gangsters films hebben dit imago in hun films verwerkt. Referenties van HK films zitten in veel van Jia's films bv een fragment van The killer (John Woo) is te zien in Platform en in deze film is een fragment te zien van Tragic hero (Taylor Wong). De 'zonen en dochters van rivieren en meren' zijn dus Bin en Qiao. Zij leven buiten de wet (die parallelle wereld) en hun motivatie en acties zijn gestuurd door wetten van ‘jiang hu’. Een voorbeeld : op het einde verzorgt Qiao een kreupele Bin. Haar liefde is intussen gedoofd maar uit loyaliteit en respect doet ze het. Een ander voorbeeld : de scene waarin Qiao leert pistoolschieten. Vanaf dan treedt ze binnen in de 'jiang' en er is geen weg terug. In de gevangenis, bij de Drie Kloven dam, tijdens de treinreis : haar traject leidt naar het begin waar ze nu een gokhuis uitbaat. Haar zwerven kan nooit binnen de 'wettelijke' maatschappij gebeuren.

Een tweede element zijn de locaties, thema’s en verhaallijnen uit vorige films die steeds terugkeren. Deze bewuste keuze komt voort uit Jia’s manier van verhalen vertellen. Dezelfde personages in dezelfde locaties krijgen dezelfde situaties voorgeschoteld maar hun beslissingen zijn anders. Het personage Qiao is een amalgaan van al de vorige vrouwelijk personages. Het personage uit Unknown pleasues werd verliefd op een small time gangster maar ze gingen uit elkaar, in Still life ging de vrouw op zoek naar haar geliefde om te kunnen scheiden en in Ash is the purest white verliest ze haar geliefde maar komen ze toch weer samen. Het melodrama is een soort 'sliding doors' principe (dezelfde situatie met een andere uitkomst).

Daarom doen ze wat ze doen. Daarom vertelt Jia met steeds hetzelfde uitgangspunt. Het maakt de film niet beter of slechter. Maar ik hoop dat er meer begrip voor de personages én voor de cineast ontstaat. Het zou zonde zijn om de film te verwaarlozen op basis van een onduidelijk verhaal.

Winter. Parijs. Schitterende vertelling over de moraal van de samenleving. Ik moet bekennen dat bij de eerste keer ik het verhaal wat belachelijk vond nl man pleegt moord maar niemand is geïnteresseerd in zijn bekentenis; Niet de echtgenoot, niet de echtgenote, ook niet politie. Maar na wat meer met Chabrols werk vertrouwd te zijn, is dit wel een film die perfect past bij zijn hoofdthema nl hypocrisie van de bourgeoisie. Alles moet toegedekt worden in naam van de reputatie. Maar ook visueel vindt Chabrol hier zijn beste vorm om dit te illustreren. Veel wordt met gordijnen bedekt, de kamer en living gescheiden van raam met gordijn, de moord in een kamer met gordijn (lijkt op theater – was het ook), of donker ; de huilbui van Boquet 's nachts, de bekentenis van Bouquet aan vriend 's avond in bos. Er is meer. Geniaal : de opening – Boquet op voorgrond, achtergrond van zwart naar naakte vrouw. Magistraal : die camera beweging op de begrafenis : Audran stapt achteruit samen met camera om de vrouw (getuige) te isoleren, reden van vermoeden. Maar nooit is er echt sprake van dreiging, mysterie, ontknoping (basiselementen van thriller) maar Chabrol observeert scherp de mentale inzinking van Boquet. Ironie is bij Chabrol nooit ver weg; daarom niemand die Boquet veroordeelt, niemand die hem op het spoor wil zijn, getuige wil niet naar de politie en ook vriend is akkoord, de onhandige poging van Boquet om door de politie gevat te worden (vingerafdrukken) is ook maar een losse flodder. Grote klasse : Boquet die (eerst met voice over dan met lippen) bekent dat hij haar vermoord heeft in wagen naar begrafenis. Die kleuren : wit , vaal, grijs, donker bijna geen kleuren geel, groen, blauw enkel toets rood in een landschap winters – die beelden van het strand : winderig, koud – een soort desolate morele woestijn waarin de personages vertoeven. Daarom eindbeeld prachtig : de zin (kinderen zijn het bijna vergeten) en een verlaten winters strand met op klankband spelende (gelukkige ) kinderen. Want ja, om het plaatje compleet te maken moet de man dood. Hij wil immers naar de politie stappen en zo de familie schande toebrengen – dus vermoord Audran hem, familie (reputatie) is gered. Met Chabrol zijn we op en top bourgonsich : we drinken whiskey s' morgen op kantoor, we drinken champagne als mama po bezoek komt, en Chabrol is ook spottend met de commercial 'culpa' want mea culpa van de dader is de kern. Beste zin wordt door de mama gesproken : ik hou ervan als je mijn zonden stimuleert en ze openen een fles. Kerstmis als ultiem hypocrisie, one happy family (maar ook hier zeer donker gefilmd). Chabrol is venijnig : hij filmt de bekentenis van eerst overspel aan Audran als een zwarte comedy (allesbehalve gechoqueerd door zijn vraag en koel en rationeel veegt ze vlug dit voorval onder de mat – the show must go on dus ja dat is de moraal. Minpunt is dat de rol van Audran haar niet ligt als passief personage , ze ondergaat (enkel op het einde neemt ze het hef in handen). Een grootse Chabrol film, een genot (zowel cinematografisch als culinair) om naar te kijken.