Opinions

Waarom beginnen we deze keer niet met het einde ? Niet dat we een spoiler willen implanteren maar de laatste scenes van deze aangrijpende film slaan de nagel op de kop. Soldaten die uitgeput, verweesd voor zich uit staren. Zwart van stof en rook zien ze eruit als lijken. Ze kijken uit naar een braakliggend, kapotgeschoten heuvel vol met lichamen. Geen tromgeroffel, geen score. Enkel het ruisen van de wind is hoorbaar. In de verte het gezoem van een helicopter, dan een stem uit de krakende commando radio die de stand van zaken wil weten : “This is Red 6 ... Over ... This is Red 6 ... Over ...” . Verlorenheid alom. Deze film slingert de waanzin en horror van een oorlog recht in je gezicht. We hebben het over Hamburger Hill. Misschien een minder bekendere film maar dat is soms het lot van een meesterwerk. Onze map kruist aan Hill 937, Vietnam. Juist, die oorlog. Die oorlog die diepe wonden geslagen heeft in de Amerikaanse samenleving. Het trauma is groot. HH geeft je het gevoel dat je in het verliezende kamp zit waarin de klappen hard – geloof me vrij – zullen aankomen. De titel refereert naar een slag in de Ashauvallei waarin de Amerikanen 10 dag lang een heuvel probeerden te bestormen maar afgeslacht werden door een taaie en strategische Vietcong. De slag werd gedoopt Hamburger Hill wegens de vele lichamen die tot hamburgervlees werden verminkt door vijandelijk afweervuur. Het scenario werd geschreven door een ex soldaat en hij zet dan ook het individu centraal. Het zijn geen actie helden maar gewone jongens die gedropt worden in een oorlogszone. Elk van hun heeft zijn redenen om te gaan vechten (geen toekomst, nobel of wraak). Het is vooral de moed van de soldaten die de film wil eren. Allen lopen gevaar en wij als kijker weten niet wie we moeten volgen. Er zijn immers geen hoofdrollen. De makers accentueren de anonimiteit van de soldaten door allemaal jonge acteurs te casten (voor sommigen was het pas hun eerste of tweede rol en zullen later uitgroeien tot groots zoals Don Cheadly of tot bekende Tv sterren zoals Dylan Mc Dermott, Courtney B Vance of Michael Boatman). Authenticiteit is belangrijk voor de regisseur, daarom is die lange aanloop noodzakelijk omdat alles geschetst wordt. De naïviteit van een groentje, de geruchten van een gevaarlijke missie, het leven op een basiskamp (droge scene waarin een pensioen plan wordt uitgelegd) tot we dan letterlijk op de tonen van The Animals we're gonna getta out this place (het anthem van de Vietnam oorlog) worden weggevlogen naar de oorlog. Eenmaal in de oorlogszone is de toestand chaotisch. Ze worden beschoten door hun eigen troepen (verpletterende scene die een tijdje aanhoudt), er zijn de talloze bestormingen die meestal tot niks leiden (soms in plenzende regenbuien zodat ze gewoon weer naar beneden glijden in de modder). Daarenboven kampen ze met rassenhaat of klassenoorlog die tijdens de rustpauzes voor conflicten binnen de groep zorgen. We zien die soldaten hun plicht doen maar we horen dat het thuisfront hun minachtend afgeschilderd als bloeddorstige, als wapenfreaks. De scene waarin een soldaat luistert naar een tape van zijn vriendin waarin de mentaliteit wordt geschetst, is hartverscheurend. Ze voelen zich in de steek gelaten, ze worden verstoten en ze begrijpen niet waarom. Ze vechten voor hun land maar hun land keert hun de rug toe. Zo raakt de film ook een maatschappelijk thema aan. De verdeeldheid van een samenleving door politieke beslissingen. De regisseur is een illustere onbekende John Irvin. Een Britse regisseur nota bene die uit tv en docu kwam. Zijn werk blijft ook onbekend en onbemind. Een paar formule films en een paar persoonlijke engageerde films valt er te lezen op zijn CV. Niets deed vermoeden dat hij dit kon en ook later heeft hij niks meer op dit niveau gemaakt. De Vietnam oorlog was een rijke inspiratiebron voor Hollywood en er passeerden dan ook een resem films de revue in de jaren 70 en 80. Deze film was tijdens het uitbrengen wat teruggedrongen in een hoekje omdat in die periode twee bekende klinkende namen alle aandacht naar zich toezogen nl Platoon van Oliver Stone en Full metal jacket van Stanley Kubrick. Nochtans mag HH met opgeheven hoofd vooraan in het rijtje staan. Voor mij is HH die het treffendst de zinloosheid van een oorlog weergeeft. Ze moeten kost wat kost die heuvel innemen maar waarom is niet duidelijk ('Building a parking lot' zegt de sergeant laconiek als ze vragen waarom). Geniet ook van creatieve momenten zoals het gebruik van die muziekscore (de bombastische heroïsche score van Philip Glass is trouwens meesterlijk). Niet alleen is het spaarzaam gebruikt maar als je het dan hoort, zet het je meteen ook op het verkeerde been. Bij de zoveelste bestorming van de heuvel zwelt plots de muziek aan zodat je denkt dat eindelijk de overwinning nabij is en dan plots : boem en stil – terug naar af; hoop is alweer verdwenen. Oorlog is geen avontuur, is niet heroïek en op het einde vragen we ons af – net als de overlevenden – waarom ?

een uittreksel uit mijn boek 'mijn 100 favoriete films' met op nr 71 : Hamburger hill

Voor de eerste keer een vedetten parade met Al Pacino en Robert De Niro (legendarische acteurs die nog geregeld zullen opduiken in onze top) en ik herinner me indertijd op moment van de release dat dit talk of the town was. Dit was namelijk de eerste keer dat beide klasbakken tegenover mekaar stonden. Bepaalde recescenten waren ontgoocheld over het resultaat nl 1 scene waarin beide heren koffie drinken en praten over dromen en relaties. Niet de verhoopte catharsis maar ik was onder de indruk van die keuze nl een eenvoudige mis-en-scene met champs en contre-champs en de camera komt langzaam dichter tot close up (dollyshot voor de ingewijden), op de klankband een zacht synthesizer toon. Nu besef ik dat dat dit de sleutelscène is, dat is nu net het thema van de film. De film focust zich op het leven van cops en robbers. Voor Mann zijn deze complementair. De een kan niet zonder de andere, allen hebben privé problemen, dromen, verlangens. De vertolkingen (gesteund door een resem knappe nevenvertolkingen van zowel bekende – nooit Ashley Judd beter gezien - als onbekende acteurs) zijn top. Er is die woeste, furieuze vertolking van Al Pacino. Blijkbaar was er een scene gefilmd waarin het personage van Pacino een lijntje coke snoof. Achteraf is die scene geknipt maar Pacino had wel zijn vertolking daarop gebaseerd. Het verhaal (met zijn vele verhaallijnen en personages) blijft boeiend. Uiteindelijk zijn er niet echt scenes die eruit springen. Je hebt wel een spectaculaire shoot out (ook een thema nl geweld barst plots los) maar dit moet één van de meest evenwichtige films zijn die ik ken. Dit is wat ik noem een New Classic Hollywood film = sterren in goede doen, mainstream en kwalitatief zeer goed. Het is ook een rondleiding van de grootstad LA met zijn prachtige, authentieke (alles werd op locatie gefilmd) settings. Je voelt de vibe, er zijn prachtige beelden van de nachtelijke skyline. Dan is er nog de score van Elliot Goldenthal + de tracks van Brian Eno. Op een manier versterkt het de eenzaamheid en de weemoed van de personages.  Sommige beelden zijn ijskoud bv De Niro in zijn bijna leeg appartement met zicht op zee in een blauw kleurenpalet. Het oeuvre van Mann is deels bezaaid met deze grootstad thrillers = neo noir waarin fatalisme en noodlot nooit veraf zijn. Zo ook zijn cinema debuut het tamelijk meesterlijke Thief (volgens mij een blueprint voor Heat) of Collateral (films die evengoed op deze plaats gestaan konden hebben – het is soms met hartzeer dat we moeten knippen). Miami vice was dan misschien wat minder niveau maar even genietbaar. Maar Mann heeft ook nog andere genres getackeld met succes. Dat hij een belangrijke cineast was in de jaren 90 staat buiten kijf. Die komen we dan ook nog verderop tegen. Acteurs Pacino en vooral De Niro hebben de laatste 10 jaar geen grote prestaties meer weggegeven maar met hun palmares zal dat hun niet meer deren. Op het moment dat wij dit schrijven wordt Pacino 75 jaar. In een interview lees ik dat hij nu de meeste handtekeningen uitdeelt voor de film Jack and Jill. Daar sta je dan met al die klassiekers op je actief en zijn populairste film is een oppervlakkige comedie die een schare raspberries (oscars voor de slechte film, zeg maar) heeft gekregen. Hollywood en kunst, het blijft een moeilijk huwelijk.

een uittreksel uit mijn boek 'mijn 100 favoriete films' met op nr 95 : Heat

Boeiende docu (vooral de oorlogsjaren) waarin de nadruk ligt op financiering van films. De 'commerce' zoals ze in Vlaanderen zeggen. Geld dicteert kunst dus men maakt films die opbrengen. Reinste Hollywood dus. Met een kleine bijrol voor de bioscoop magnaten (die entree van The Village People) en hun multiplex. Vanaf jaren "70 proberen Vlaamse filmmakers een evenwicht te vinden tussen commerciële film (een must om een film te kunnen maken) en kwaliteit (hun ambitie om iets zinnigs te vertellen) en Robbe De Hert was zeker één van die pioniers. Daardoor krijgen we parels (Zaman, De proefkonijnen) en blunders (De paniekzaaiers). Reinste Hollywood dus. Leuke anekdotes over de pogingen om film te maken in een milieu dat film niet ernstig nam (zowel artistiek als financieel) en Robbe De Hert heeft dit uit eerste hand mogen ervaren. Ironisch genoeg is ook zijn docu onevenwichtig net om de redenen die zijn docu aankaart. Uiteindelijk blijft het hangen in teveel opsomming van films maar mooi meegenomen dat er toch meer goede films zijn in Vlaanderen dan ik dacht. Robbe De Hert had zijn eigen stijl (legendarische quote was : schat, zeg uw tekst op en val niet over de meubelen) maar dat Vlaanderen op 24 augustus een talent heeft verloren, staat voor mij als een paal boven water.

Fasten your seatbells, jullie gaan de rit van je leven beleven. Nee, het gaat niet om een power actie film ala Jason Bourne (nipt geen top 100 materiaal) maar om een comedie. Maar wat voor één ! Beste scenes citeren is onbegonnen werk want in feite is de film één lang gerekte geniale scene maar we doen een poging : de hula hoop scene (perfecte gebruik van de muziek Aram Khachaturian, Sangre Sabre), de bar scene waar 2 figuranten de scene becommentariëren tussen de sluwe Jennifer Jason Leigh en de naieve Tim Robbins (die ouderwetse dialogen !) en niet te vergeten die sequentie hoe onze ambitieuze, pas afgestudeerde held Norville de job bij Hudsucker vondt (meesterlijk stukje dat begint bij de kring van koffiemok op de krant tot aan de ingang van het bedrijf). Auteurs van dienst zijn de gebroeders Coen. Ethan staat in voor het schrijven en Joel voor de regie. In de jaren ’90 waren zij één van de meest getalenteerde cinema makers die er rond liepen. Maar niemand was overtuigd. De broers waren (en zijn) nu eenmaal meester in het gezegde ‘muchado about nothing’. Er zijn geen grote thema’s in hun verhalen, geen diepe karakterontledingen, geen sociaal engagement. In wezen is ook THP een romantisch niemendalletje (MET happy end, optimisme is toch een zeldzaamheid in hun oeuvre). Geïnspireerd op films van jaren ’40 (zoals Hawks en Capra) met een verhaal in de jaren ’50 gemaakt in jaren ’90 (Ook in het verhaal wordt er gespeeld met tijd) zou dit toch een breed publiek moeten aanspreken. Toch was het een flop aan de box office en de critici hadden het moeilijk om er door te kijken. Nochtans zorgde hun vaste crew voor doordachte visuele referenties. Production design en set decoration bv boetseerden een visueel concept van circels (You know … for kids) en verticale lijnen (wolkenkrabbers), camera man Roger Deakins (met voorlopig 12 caps) creëerde een geslaagde clair obscur look en Carter Burwell componeerde een tintelende upbeat score. Alhoewel ze in de jaren 2000 wat mindere comedy’s maakten (The ladykillers was bij momenten nog hilarisch maar Intolerable cruelty was bleekjes) stonden wij nog steeds als één man achter de Coen broers. Plots kregen ze dankzij hun oscar succes achting van het wereldje. Eigenwijs als ze zijn maakten ze daarna opnieuw een comedy nl Burn after reading en de achting was snel gedaald. Opnieuw ging het over niks, opnieuw ging de vakpers aan het morrelen. Ze bleven immers trouw aan hun idiote personages met hun hebzucht. Spijt tot wie het benijdt maar Burn after reading is een grappige spy spoof, ademt gitzwarte humor uit en heeft een staalharde plotconstructie. Bij THP is het mikpunt van spot de bedrijfswereld. Zowel slaptick, als one liners, als surrealisme : het zit er allemaal in. Een scene zoals de mail room orientation scene heeft ondanks alle overdrijvingen een zekere herkenbaarheidsgehalte (zo zitten grote bedrijven, dat weten we nu, inderdaad in elkaar). Ja, we houden op tijd en stond wel van onnozelheden en dwaasheden en als dit door de Coen broers in een kunstwerkje wordt gegoten dan salueren wij in volle Benny Hill modus (omgekeerde hand op voorhoofd, tong uit – dé referentie als het gaat om doldwaze fratsen) iedere keer als de eindgeneriek over het scherm rolt.

een uittreksel uit mijn boek 'mijn 100 favoriete films' met op nr 80 : The hudsucker proxy