Opinions

Hoewel de sobere uitstraling best bij het thema van de film past, is er ook sprake van een gevalletje zwaard dat aan twee kanten snijdt. Want door die uitstraling heeft de film geen aard, geen eigen identiteit. Het kabbelt maar wat traagjes voort zonder dat er merkwaardige scenes de revue passeren of we ondersteboven worden gemept door een ingenieuze plotwending. Om de film de titel van een Bijbelse parabel te geven, is natuurlijk ook hooglijk misplaatst.

De meewarige tronie van Tommy Lee mag er weliswaar best zijn, maar we hebben hem dit natuurlijk al eerder zien doen. Van het an sich rijke acteursgilde ter plaatse, laat karakteractrice Sarandon dan nog de meest indrukwekkende sporen na. Wat Josh Brolin en passant komt doen moge mij een heus enigma wezen. Het einde is niet om over naar huis te briefen, met dat mottige muziekje op de koop toe.

Hier sluit ik me bij aan. Normaliter ben ik niet zo van het extreem lage cijfers geven aan films die me minder trokken, maar hier is dat dus echt wel het geval. De manier van vertellen lag dermate niet in mijn straatje dat ik keer op keer werd afgeleid door externe factoren. Ben me echter terdege van bewust dat dit iets heel subjectiefs kan zijn; een docu stijl is niet per se slecht. Wel constateer ik, mede op basis van andere films van Villeneuve, dat deze regisseur vakkundig is doch gewoon genialiteit mist. Je weet gewoon in welke scenes hij wil 'scoren' (eigenlijk een beetje cru om te zeggen, want ik trek zijn oprechte bedoelingen met dit tragische thema niet in twijfel ), maar het slaat vaak net niet aan.

Inderdaad conventioneel zoals hier al herhaadelijk wordt geopperd, maar toch aangenaam. Goede zet om Al Pacino niet weer ongegeneerd te laten schmieren, al moet ik zeggen dat vanaf dag 4/5 van zijn slapeloosheid het er soms net even wat te dik bovenop wordt gelegd. Voorts ook gewaagd om Robin Williams als de slechterik te pakken, maar ook dit heeft prima uitgepakt. De man straalt hier een soort ongemakkelijkheid en verbetenheid uit wat prima werkt. Doorgaans worden bad guys als buitengewoon zelfverzekerd afgebeeld, dat is hier niet het geval. Hilary Swank speelt niet noemenswaardig, maar dat lijkt ook precies de bedoeling te zijn.

Grootste ergernis waren die kledingpatronen die telkens met bloed gevuld werden. Totaal overbodig, kolderiek, suggestief etc. Ook de mistscene ontbeerde de nodige suspense om echt overtuigend te zijn. Al met al bovenmodale film, eentje die nipt het predikaat niemendalletje ontstijgt. 3,5*

In deze atypische Allen beperkt hij zich niet alleen tot luchtige analyses die makkelijk te verhappen (niet pejoratief bedoeld, ook die films mogen er dikwijls wezen) zijn, maar daadwerkelijk enkele scenes te creëren die beklijven en doordreunen. Cinematografisch uitnemend, zelden heb ik een kleurenfilm met zo weinig kleurtinten mogen aanschouwen. Nergens is er een blakend licht te bekennen, naar gelang het thema van de film.

De introscene met de vader die gekant naar het raam een monoloog afsteekt en de eindtirade van de dochter met haar ware gevoelens jegens haar moeder, zijn de twee meest in het oog springende fragmenten. Absent zijn de jazzy deuntjes en de kolderieke aforismen, en dat komt deze film ten goede. Wellicht is er minder kijkgemak, want echt lekker wegkwijnen zoals doorgaans bij Woody zit er niet in, maar deze Allen verdient het om te worden gezien, al is het maar om kennis te nemen van een extra, onvermoede dimensie van zijn talent die hij hier te berde brengt.

Tja, deze film heeft de proef des tijds natuurlijk niet geheel doorstaan. Toch is het daarom een fraai monument van de typische politiefilms van rond 1990. Het feit dat van de belangrijke rollen alleen Richard Gere een normaal kapsel had zegt daarover genoeg. Verder zien we hier de regisseur allerlei goocheltrucjes doen met slow motion en dergelijke, wat 25 jaar na dato eerder op de lachspieren werkt dan dat het door de regisseur beoogde effect sorteert. Echter moet de film natuurlijk ook een beetje vanuit haar eigen tijd beoordeeld worden.

De acteerprestaties zijn zeer wisselend; Richard Gere is hier verassend sterk, evenals 'het broertje van' Baldwin, Garcia is niet slecht maar speelt helaas wat te monotoon en van de vrouwelijke collega van Garcia in de film vermoed ik dat dit haar eerste en laatste rol is geweest.

Voor een film die gedurende de gehele speelduur op zoek is naar intrinsieke motivaties, grensoverschrijdende vergezichten en baanbrekende kritiek is het opvallend dat het geen enkel vernieuwend, origineel perspectief aanlevert. Zijn het nou de ouders of toch die verdoemde 'society' die het niet begrijpen? Veel verder komt de film niet betreft zijn filosofische queeste. Daarom noem ik het lichtjes aanmatigend van Penn om de hele film te voorzien van een zeurende voice-over of letters op het scherm. Nu begrijp ik dat de zoektocht van een ontspoorde, in een existentiële crisis verkerende jongeman ook niet veel verder hoeft te gaan dan zijn burgerlijke ouders of de streberige maatschappij, maar het hoeft allemaal niet 150 minuten lang door de neus geboord te worden.

De mensen die hij ontmoet zijn eigenlijk ook niet bijster interessant; of het nou overjarige hippies of sentimentele pensionado's betreft, ze ontstijgen nauwelijks hun clichébeeld. Desalniettemin is niet alles slecht of vervelend aan deze film, bij wijlen zit er wel degelijk een shot bij dat alleraardigst is bijvoorbeeld. Ook het hoofdpersonage is niet slecht gecast en de vader in kwestie is ook nog best interessant om naar te kijken. Alleen de 150 minuten en de opdringerige boodschap maken deze prent niet geheel memorabel. Kijk dan naar The Graduate, en vervolgens de interpretaties door recensenten, als je op zoek bent naar frisse inzichten betreffende gedesillusioneerde begin twintigers.

Briljant in momenten, onevenwichtig als geheel.

Scorsese bewijst toch maar de allergrootste onder de levende regisseurs te zijn. Onder de jongelingen zijn er heus wat talentjes te bespeuren - Safdie Brothers, Noah Baumbach - maar geen van allen durven tegenwoordig zich nog aan een script dat zo groot in opzet is, te wagen. Dat doet Marty wel, en wie er in geïnteresseerd is, maakt in The Irishman kennis met de gehele Amerikaanse geschiedenis vanaf de Tweede Wereldoorlog. Lardeer dat met een schare topacteurs van wie de ouderdom misschien vat heeft op de gladheid van hun huid, maar toch zeker niet op het natuurtalent dat zij bezitten, dan kom je bij voorbaat op een 7 uit. Iconische scenes ontbreken ook niet, en daardoor herbergt deze prent alle ingrediënten in zich om een absolute vijfklapper te worden.

Maar, dat is het niet geworden vanwege de simpele reden dat in die 210 lange minuten - op zichzelf is die lengte voor een epos als deze prima - geen evenwicht wordt gevonden. Het middenstuk behoort volledig aan Pacino toe, en dat is prima, maar dit gaat ten koste van de rol van De Niro, die aan het slot van de film weer de prominentie krijgt die Pacino hem had afgenomen. Ook Pesci - waar ik het meest van onder de indruk was - , die Frank Sheeran toch gedurende het eerste gedeelte van de film begeleid naar het hoogste podium van de misdaad, raakt gaandeweg op de achtergrond, terwijl zijn personage zoveel gelaagdheid bevat dat je hem gedurende de hele film centraal had kunnen laten staan. Wanneer Pacino zich aan jolige dansjes gaat wagen, wensen we al snel weer de prominentie van het evenwichtige maffiakopstuk terug. En dan wil Scorsese ook nog een tragische verhaal van een gefnuikte vader-dochterrelatie inbouwen, en dit alles tegen de achtergrond van de tand des tijds en de voelbare nabijheid van de dood.

Maar goed, graaf ik nu in mijn geheugen terug op zoek naar scenes die mij zijn bijgebleven van gisteravond, dan vermoed dat ze ook over een aantal maanden nog wel standvastig in mijn herinnering zullen staan, want aan afzonderlijke pronkstukjes van de regisseur heeft deze film geen gebrek. Ik ben niet puberaal genoeg om Frank Sheeran die de hand van een van zijn dochters belagers verbrijzelt als voorbeeld van iconische momenten te noemen, dus noem ik maar de voor het verhaal allesbepalende dialoog tussen Pesci en Pacino - moraal: de ouderdom vreet aan alles, maar niet aan het monument van cinematografisch en acteertalent dat Scorsese, De Niro, Pacino, Pesci en Keitel ons hebben nagelaten.