Opinions

Met Ridley Scott is het een beetje zoals met Steven Spielberg. Begeven ze zich buiten hun meest naaste interessegebied worden er nog steeds vakkundige producten afgeleverd, maar wordt er niet meer geëxcelleerd. Wat vaak ontbreekt is eigenheid, de eigenheid die Scott een dystopische wereld tot in de puntjes te baren in Blade Runner. Dit soort filmpjes lijken vooral snel gedaan. Bekende procedés worden uitgevoerd om het toch een ooglijk product te laten zijn. En toch, zien we af en toe het talent weer opdoemen. Natuurlijk de oorscene; hoe die gerekt wordt, hoe die niet afgedaan maar tot in de kleinste details getoond wordt. Dan zien we het talent van een grootmeester.

Zwakste punt waren toch wel de acteerprestaties. Plummer was ok, maar de scene waarin ie zijn gitzwarte mensbeeld uiteenzet, had bijvoorbeeld nog krachtiger in mimiek bijgezet mogen worden. Dit leek net als voor Scott op de automatische piloot gedaan. Wat ontzettend jammer dat Spacey vervangen werd; die had het personage ongetwijfeld van een ironische onderlaag voorzien, en daardoor een veel grootser karakter gecreëerd. Wahlberg is altijd Wahlberg, en van Michelle Williams kreeg ik het idee dat ze meer bezig was met de wrok jegens haar ex-schoonvader dan met haar zoon die in levensgevaar verkeerde.

Uitstekende film met een zeer goede Redford. Niet dat Hoffmans bijdrage tot de marge kan worden gebracht, maar het is duidelijk wie de show steelt. Als ik er zo even Hoffmans cv op na sla, is dit ook niet verwonderlijk in een tijd waar de Marathon Mans en de Papillons over de toonbank rolden. Die gozer die voor Nixons sabotagecampagne had gewerkt, mag ook een zeer memorabele passant genoemd worden. Verder worden de pluimen toebedeeld aan Deep Throat en enkele niet te versmaden vrouwen.

Toch moet deze film het hebben van enkele geniale momenten en is het dus niet altijd onophoudelijke aaneenschakeling van virtuositeit. De briljante momenten laten zich als volgt opsommen: de paranoïde momenten van Redford, de ouverture en het slot met de ratelende typemachine, de beraadslaging van de redacteuren en andere waar ik zo 2, 3, 4 niet op kan komen.

Tot besluit de volgende kanttekening: deze film heeft overduidelijk de potentie om na een tweede of derde kijkbeurt hoger uit te vallen. Misschien dat ik bovenstaande frases dan overboord gooi. We gaan het weldra meemaken.

Waarom vind ik een film, waarin de clichés allerminst gemeden worden, toch zo leuk? Normaliter komt een film in deze klasse bij mij niet op hoger dan 2,5* uit. Hoogstens is het strak geregisseerd, zijn de grappen niet té flauw, en wordt het matige plot opgevangen door acteurs met uitstraling. Deze film weet deze limiet, ondanks dat het plot niet bijster ingenieus is, te overstijgen, en om wel de volgende redenen.

Ten eerste zet de film een bepaalde toonhoogte in; die zowaar Allenesque (Woody, red.) aandoet. Dat wil zeggen, het nodige cynisme en ironie opgediend met een uitermate zoete bijsmaak. Hoewel we, vooral aan het begin van de film, een verbitterde eind zestiger te zien krijgen, verliest de film nergens zijn relativeringsvermogen. De doorsnee filmkomedie, waar ik het over had, durft zulke diepcynische personages niet aan, of ze moeten wel heel erg karikaturaal worden neergezet (zie Alan Arkin in Going in Style). Of ze brengen wel zo'n personage te berde, maar doen dat zonder luchtigheid, waardoor het welhaast een dramaturgisch film wordt, die graag een verpletterende indruk wil maken en echte, diepgaande emoties wil overbrengen.

De tweede reden is dat het geheel niet al te georkestreerd aandoet. Reiner lijkt volledig op het acteerwerk van zijn cinemamastodonten, Douglas en Keaton, te vertrouwen en ook de cameraman lijkt vrij spel te hebben om wat te flierefluiten. Dat is een goede keuze geweest, want juist door niet al te hoog in te zetten, haalt Reiner het hoogst mogelijke uit een scenario dat verder weinig verrassends omhanden heeft.

Als derde, en dit is wellicht wat voorspelbaar maar mag toch niet onvermeld blijven, het acteerwerk van oudgedienden Douglas en Keaton. Waar Keaton nog wat op de automatische piloot lijkt te spelen, doet Douglas hier verrassende dingen. Niks is meer terug te zien van de rol die hij tot in den treure vertolkt heeft, die van de gladde bankier/high society figure die zich laat voorstaan op goudstukken en gladde praatjes. Al in Behind the Candelabra deed hij iets geheel nieuws, en deze lijn weet hij in deze prent door te trekken; nu weer in een geheel andere rol. Hij zet nergens dik aan om de zo botte cynicus op het scherm te toveren, hij heeft juist een soort gelatenheid over zich, hetgeen zijn character juist kracht bijzet.

Minpunt, en ik gebruik hier bewust geen verkleinwoord, is het einde. Woody had er een origineel einde aan gebreid, maar dit is totaal ongeïnspireerd. Tuurlijk, ze konden in dit type film niets anders dan op het eind bij elkaar komen, maar dat had wel op een andere wijze gebracht mogen worden. De tranentrekker van Douglas aan het einde maakt dan ook geen onuitwisbare indruk. Het past in zijn geheel ook niet in de luchtige indruk die film voorts maakt.

Aardig filmpje, maar zeker niet verheffend. De actie maakt redelijk wat goed, maar het verhaal had wat uitgediept mogen worden. Tom Hanks is natuurlijk een acteur met groots oeuvre, maar in deze film zet hij nu juist een weinig markant karakter neer en dat is jammer. Ik heb het boek niet gelezen, dus weet niet hoe Prof. Langdon daar is, maar ik had graag een professor gezien die nog net wat meer tegen vanalles en nog wat aanschopt. 7-/10

Jammer dat de makers zich hebben beperkt tot 90 minuten, want er viel veel meer te vertellen. De tactisch-militaire aspecten werden bijvoorbeeld veel te vluchtig afgehandeld ten faveure van bijvoorbeeld het markante liefdesleven van maarschalk Philippe Petain of dieren die dan als overlevingsvoedsel dienden, dan als mascotte van een regiment om de moraal hoog te houden.

Dat de aanval van het tsaristische Rusland uit het Oosten een zeker kantelpunt betekende, wordt wel duidelijk gemaakt. Maar waarin in tactisch opzicht de Duitsers vanaf toen het onderspit gingen delven wordt helaas afgeraffeld. Nu concentreert de documentaire zich goeddeels wel op de ambiance en de schrikbarende omstandigheden van een van geschiedenis' meest weerzinwekkende veldslagen, maar als je dan besluit digitale 3D-kaarten van de strijd in te voegen, mag het tactische verloop van de strijd op het einde niet afgeraffeld worden. De typisch sensationele voice-over van dit soort documentaires, duidelijk gericht op een groter publiek, bleef gelukkig beperkt, maar ging niettemin een aantal keren de mist in.

Het mes snijdt aan twee kanten bij de muziek van Johann Johansson. Aan de ene kant is het an sich goeie filmmuziek, aan de andere kant wordt er slordig mee omgesprongen door de regisseur Denis Villeneuve. In zijn vorige films ook al. Alsof hij, wanneer de dreunende tune wordt ingezet, wil zeggen 'wat nu komt is echt huiveringwekkend, beste kijker, let goed op!'. De sterke score wordt dus tegen wil en dank ingezet als drammerig effectbejag, en dat is waarom Villeneuve een archetypisch voorbeeld van de net-niet cineast vertolkt. Laat de kijker dus gewoon lekker zelf bepalen wat we indrukwekkend moeten vinden, en wat niet. Heel misschien als Villeneuve zijn krampachtige zoektocht naar brille wat laat varen, dat we dan wel achter zijn ware talent komen.