Opinions

Met Gareth Evans aan het roer weet je dat de puike actiescènes meer indruk maken dan het plot of de karakterpsychologie. Net als in The Raid-films is 'Gangs of London' (2020) dan ook een adrenalinekick vol hypergeweld, wreedheid en wonderlijke vechtersbaasjes. Het is niet eens écht duidelijk wie er eigenlijk de hoofdpersoon is. Wat op zichzelf een eigen soort spanning creëert, want elk moment kan het speelveld drastisch veranderen. Voor mij is het hoogtepunt als alle intriges en verwikkelingen opeens overboord worden gegooid voor een intermezzo in Ierland. Het centrale thema (hoe ver ga je om je dierbaren te beschermen?) krijgt op een genadeloze manier vorm als de suspensevolle opbouw leidt tot een exorbitant bloedvergieten. Al moet je in 'Gangs of London' (2020) zeker niet te lang stilstaan bij de vaak vergezochte bendes en hun onwaarschijnlijke vermenging met de reguliere zakenwereld.

Hoe haalt men betekenis uit een leven waarin het alleen nog achteruit kan gaan? 'Het Geheime Dagboek van Hendrik Groen' werkt het best als de droefgeestige, schrijnende kant centraal staat van Hendrik Groen (Kees Hulst) die ervaart hoe zijn mannelijkheid wordt ondergraven en hij een gevecht moet leveren tegen bureaucratische krachten die hem het laatste beetje geluk afpakken. Vooral de eerste en de laatste afleveringen hebben een fijne mengeling van melancholische tristesse en droogkomische galgenhumor - een beetje vals maar nooit bijtend gemeen. In het middenstuk verliest de serie wat stoom als de focus verschuift naar de omanido-tripjes, waarin het somberen iets te makkelijk om wordt gezet in te formulematige feelgood. En toch zit er een mooie opbouw in hoe de somberman uit het begin (o.a. door het verloop van de seizoenen) nieuwe ervaringen doormaakt, terwijl dood en ziekte de kop op blijven steken in die herfstige nadagen.

Bij vlagen herken je de botte humor van het origineel terug, maar de tienerperikelen gaan tegenstaan. Het lijkt sowieso alsof het een beetje op de automatische piloot gaat. Beetje knokken. Beetje emotie. Beetje gore. Een plotwending hier en een satirische knipoog daar. En uiteindelijk blijf je op je honger zitten naar de échte serie.

Verveling en bureaucratie

Wat American Sniper (2014) had willen doen: moderne oorlogsvoering zoals gezien door de rifle scopes van de mariniers. Het schetst een zinderend beeld van jonge testosteronbommen uit alle lagen van de Amerikaanse bevolking, die hun grootste vijand vinden in de bureaucratie, het onvoldoende gefaciliteerd zijn, de ongelijkwaardige hiërarchie, de incompetente leidinggevenden en de verstikkende militaire tradities. Generation Kill neemt geen stelling in voor of tegen oorlogsvoering, maar het toont de moderne oorlogsindustrie als iets waarbij er een kloof is ontstaan tussen de waardering voor menselijke grondtroepen en de inzet van (onbemande) vliegtuigen. Welke rol hebben de ouderwetse militaire tradities nog in een tijdperk waarin de oorlog meer van bovenaf gestuurd wordt? En wat te doen met de psychische gevolgsschade van militairen die zwaar beschadigd terugkomen uit het oorlogsgeweld?

De serie bestaat vrijwel in zijn geheel uit de dynamiek tussen de mariniers: hun gebruik van slang in het taalgebruik; de populaire liedjes die zij met elkaar zingen; de frustraties en momenten van verbroedering naar elkaar; de lol die zij hebben om het beste van het moment te maken. Het knappe aan dat subjectieve, intieme gezichtspunt is dat het laat zien wat de strikte mannencode onderdrukt en verdoezelt: de enorme pijn die veel van deze jonge mannen tegelijkertijd voelen. Een pijn die onuitgesproken blijft, maar die terug te zien valt op de verbouwereerde gezichten van mariniers die er zich geen weg mee weten. Helaas kan er over die innerlijke psychische pijn niet gesproken worden in een machtsbolwerk waar de groepsdynamiek mannelijkheid afdwingt, terwijl de hiërarchie van boven naar beneden slechts aanzet tot handelen en orders opvolgen. Voor kritische (zelf-) reflectie en gezonde twijfel is er geen ruimte.

Oorlog is hier namelijk meer dan ooit een bureaucratische bedoening waar van hoger hand de tactische beslissingen worden genomen, terwijl de mariniers ter plaatse gefrustreerd zijn over die onderwaardering en zich niet meer betrokken voelen bij het oorlogsgeweld. Het schrijnende gevolg is dat de gedemotiveerde mariniers voornamelijk bezig zijn om de zinloosheid van hun missie te verbloemen met kwajongensstreken en masochistische spelletjes naar elkaar en naar de Iraakse bevolking. Door deze serie ga ik bijna begrijpen hoe de walgelijke oorlogsmisdadigster Lynndie England (zie: Lynndie England) - Wikipedia - nl.wikipedia.org tot haar daden heeft kunnen komen.Wat kun je anders verachten als je jonge, laagopgeleide mensen - levend in een stolp van verstikkende gedragsregels en rigide militaire tradities - loslaat in morele situaties waar filosofische verhandelingen over volgeschreven kunnen worden!?

Die subjectieve blik van 'de soldaten' is tegelijkertijd óók mijn enige puntje van kritiek: de oorlog wordt nog altijd getoond als het opwindende mannenspektakel, terwijl het enigszins gemakzuchtig voorbijgaat aan de immense gevolggschade op de Iraakse bevolking. Iraki zijn lijken, krijgsgevangenen of politiek correcte bijrollen 'die het slechte van de oorlog vertellen'. Of de grappige tolk Meesh, die van zichzelf het stereotype Arabier der stereotype Arabieren is. HBO zou ballen hebben als zij een soortgelijke serie zouden maken vanuit Iraaks perspectief, maar ik vrees dat de huidige politieke gevoeligheid dat niet toelaat. Deze opwindende miniserie is in ieder geval een meer dan geslaagde tussenvorm om publieke kennis te genereren over PTSS (posttraumatische-stressstoornis) en de zinloze Irak-missie waarvan de gevolgen, zelfs na twee termijnen Obama, nog steeds rondspoken in de wereldpolitiek.

Sinds 'Oldboy' (2003) heb ik een zwak voor Zuid-Koreaanse wraak-in-wraak-films. Of zoals elk personage in de vileine televisieserie 'The Glory' wel iets te schaften heeft met een ander. Met Moon Dong-eun (Song Hye-kyo) als intrigante die van haar mentor Joo Yeo-jeong (Lee Do-hyun) leert om menselijke zwakheden en sluimerende trauma's in te zetten alsof het stenen zijn op een go-bord. Het brengt Moon dichterbij een groepje geprivilegieerde rijkeluiskinderen die nooit geleerd hebben om zelf verantwoordelijkheid te nemen. Alles om Moon's aartsrivale Park Yeon-jin (Lim Ji-yeon) ten val te brengen, dat is een maniakaal grijnzende weervrouw met psychopathische trekken. Het maakt 'The Glory' een heerlijk vileine zwarte komedie met over-the-top personages en een hoogst bevredigende wendingen. Al moet ik eerlijk zeggen dat het open einde iets teveel ruimte laat voor een eventueel vervolgseizoen.

Tegenvallende opvolger van 'Moeder, ik wil bij de revue'. Lastig om te zeggen waar het precies aan ligt, want in alles is het eigenlijk een betere serie: de relaties tussen karakters zijn beter uitgewerkt; er is meer focus op de tijdsgeest en hoe mensen met elkaar omgingen; er zijn meer leuke typetjes in voornaamste bijrollen.

Waar het waarschijnlijk wel onder te lijden heeft is dat het plot nog even voorspelbaar en ongegeneerd braaf is als dat van zijn illustere voorganger. Minpunten aan die vorige reeks worden duidelijker als je weer acht nieuwe afleveringen naar het gezapige escapisme kijkt dat het uiteindelijk is. Daar komt bij dat de acteurs en actrices in hoofdrollen ook niet leuk genoeg zijn om de serie in zijn geheel te kunnen dragen.

Deze serie 'had' inderdaad iets, terwijl ik als tien- of elfjarige al zag wat een slappe camp het eigenlijk was. Al vond ik de Australische serie 'Round the Twist' eigenlijk beter, omdat die minder gelikt in elkaar stak (en dus bij vlagen écht eng en mysterieus kon worden.) Horror kun je 'Goosebumps' dan ook nauwelijks noemen, maar het wist bijna elke aflevering een fijn sfeertje neer te zetten, met leuke knipogen naar bekende horror-klassiekers. Pas bij de recente verfilming (2015) merkte ik dat de franchise meer nostalgie bij mij opriep dan ik eigenlijk dacht.

Opeens is alles anders. 'Grace and Frankie' (2015) is een heerlijke tragikomedie over twee getrouwde echtparen die te maken krijgen met een levensveranderende wending. De mannen Sol Bergstein (Sam Waterston) en Robert Hanson (Martin Sheen) hebben al tientallen jaren heimelijk een affaire met elkaar, maar ze vonden nooit het juiste moment om hun liefde te delen. Bij een voorspelbaar etentje is het hoge woord eruit: ze willen met elkaar verder. Voor de conservatieve Grace (Jane Fonda) en de oude hippie Frankie (Lily Tomlin) een pijnlijke klap in het gezicht. Hoe ga je op je zeventigste verder als je heteronormatieve huwelijk een complete leugen blijkt? Het werkt bijzonder goed hoe de verschillende personages moeite hebben met de nieuwe situatie, zelfs de twee mannen die met elkaar verder willen. Het levert geen spervuur op aan hilarische grappen, maar 'Grace and Frankie' (2015) heeft een subtielere aanpak waarin de twee titelheldinnen worstelen met hun eigen angsten en onzekerheden.

Als je mij had verteld dat ik zo geïnvesteerd zou raken in een serie over twee oude besjes die een vibrator op de markt zetten, dan had ik je niet geloofd. Ik ben 't echter met de andere gebruikers eens dat 'Grace and Frankie' steeds grappiger wordt. Ik gaf altijd meer om de dramatische verwikkelingen, maar inmiddels rol ik van de bank van het lachen. Al weet de serie nog steeds op precies de juiste momenten een stomp in de maag uit te delen. Ouder worden is beslist niet leuk. Een stuk van je oudere zelf kwijtraken. Gezondheidsproblemen. Onmogelijke keuzes. De afhankelijkheid van anderen. Maar Grace en Frankie slaan zich er nog steeds vrouwmoedig doorheen met hun eigen nukken en eigenaardigheden.

Samen met Rick and Morty één van de leukste animatieseries van dit moment. Het combineert allemaal elementen uit recente pop culture met de extreem schattige tweeling Dipper en Mabel. Wat ik zelf erg leuk vind is dat de verhaaltjes klein en schattig beginnen en gaan over belevenissen die iedereen wel eens gehad heeft in de kindertijd. Een crush hebben op dat oudere meisje. Gepest worden. Het gevoel hebben dat een nabij familielid de pik op je heeft. Vervolgens nemen die herkenbare situaties een knotsgekke vogelvlucht naar de meest bizarre wendingen die je maar kunt bedenken.

In alles bevredigender dan het eerste seizoen: karakterontwikkeling, opbouw naar een groter mysterie, nieuwe knotsgekke monsters, etc. Bill Cypher is ook een leuke antagonist, net als Gideon tegelijkertijd schattig en creepy, helemaal in lijn met de onschuldige toon van de serie. Ook bij mij viel de finale enigszins tegen. Vreemd hoe het slordig en afgeraffeld voelt terwijl het slotstuk zelfs bestaat uit drie losstaande episodes. Met de weirdmagaddon hadden ze nog zoveel meer krankzinnige Ideeën kunnen uitwerken. Nu vond ik de een-na-laatste episode, waarin ze in een soort Mabel-nachtmerrie terecht komen, eigenlijk een fijner slot bij deze suikerzoete serie met een gitzwart duister randje.

Ik heb wel een zwak voor 'Greenleaf'. De hypocriete en feilbare personages die elkaar om de oren slaan met bijbelcitaten of kleurrijke metaforen. De fijne gospelmuziek. Al te menselijke verlangens (macht, lust, hebzucht) als voornaamste drijfveer om überhaupt zo'n megachurch te willen runnen. Ik heb eigenlijk wel een zwak voor alle personages, maar vooral Robert McCready is zo'n heerlijke soapintrigant waar je met liefde een hekel aan krijgt. Ook leuk om Oprah Winfrey in een bijrol te zien waar ze veel plezier aan lijkt te hebben.

Meer politieke machinaties, familievetes en exploitatieve manieren om gelovigen in te zetten voor eigen gewin. Robert McCready speelt weer zijn gebruikelijke spelletjes en er duikt een nieuwe soapintrigant op met de schitterende naam Basie Skanks. Ik moet wel eerlijk zeggen dat het tweede seizoen laat zien dat 'Greenleaf' een stuk braver is dan je van het eerste seizoen ging verwachten. De makers lijken nu ook weer niet van plan om erg cynisch te zijn over belasting ontduikende geloofsgemeenschappen. Niet per se erg, maar het valt wel op.

De koude oorlog tussen First Lady Mae en Reverend James Greanleaf krijgt in het derde seizoen pas echt vorm. Niet één maar twee soapintriganten in de vorm van Tasha Skanks en Rochelle Cross. Dit moet wel mijn favoriete seizoenen zijn, omdat het hele gezin Greenleaf uit elkaar dreigt te vallen. Sowieso altijd genieten met zulke sterke vrouwenrollen.

Misschien wat aparte kritiek, maar ik was een beetje teleurgesteld dat 'Greenleaf' opeens witte antagonisten introduceert. Of zoals de vader en dochter achter Hope & Harmony een soort kerkgemeenschap willen opzetten die de ziel en eigenheid afpakt van Calvary. Het is zo'n cliché van de kapitalistische 'oliebaron' die met zijn grenzeloze hebzucht de andere moreel ambigue karakters in een positief daglicht zet. 'Greenleaf' was nu juist zo verfrissend omdat alle personages (zowel protagonisten als antagonisten) werden gespeeld door een diverse, niet-archetypische cast. Met het personage van Pastor Phil komt er wel iets van gelaagdheid in en het is leuk dat Charity Greenleaf wat meer op de voorgrond komt als intrigante.

De koek is een beetje op. Opeens wordt er een zoveelste familieschandaal geïntroduceerd rond Grace Greenleaf's buitenechtelijke zoon. Basie Skanks en Rochelle Cross blijken opeens een hele vrome zus te hebben die het familiehuis van de Greenleafs wil gebruiken voor religieuze doeleinden. Eerder concludeerde ik al dat het eerdere cynisme naar megachurces is overgegaan in liefdevolle speldenprikjes. Het wordt zelfs een beetje gezapig als Mae het ware geloof terugvindt en weer goed wil doen voor de gemeenschap i.p.v. zelfverrijking en het verbergen van familiegeheimen. Toch een mooi einde met het sterven van Reverend James en de symbolische wederopstanding van Mae.