Opinions

Typisch? De film is nog niet eens officieel verschenen, of mensen hebben hun mening al klaar. Want Greta is dit, Greta is dat, en voor sommigen nog iets heel anders. Ze doet iets, als icoon van een beweging. En tegelijk juist helemaal niets, als tiener die zonder concrete oplossingen over de brug komt… Kan ‘I am Greta’ aan dat bipolaire beeld iets doen?

Voor wie met onbevangen blik de zaal betreedt: zeer zeker. Nathan Grossman toont immers niet alleen hoe het meisje is uitgegroeid tot een waar fenomeen, want de blik achter de schermen laat ook iets anders zien, met name de eenzaamheid, de angst, de stugheid die samengaat met haar syndroom van Asperger. De dagelijkse pasta met bonen, opgewarmd in een door Europa meegezeulde microgolfoven: soms zegt een beeld meer dan woorden kunnen…

Tussen de regels valt overigens heel wat te lezen en te zien. Zoals: waarom Greta? Omdat ze door haar onvrijwillig non-conformisme – wie anders dan iemand die semi-ongevoelig is voor de directe gevoelens van hiërarchisch hoger op de maatschappelijke lader geplaatste derden zoals Guterres, Trump, Juncker en konsoorten zou hen in hun eigenste bijzijn frontaal durven aanvallen? – tegelijk voor slachtoffer én voor held doorgaat. Ze wekt mededogen op - Asperger als ‘beperking’ - en simultaan geeft ze vanuit een persoonlijke noodzaak een emotioneel signaal. Zowel underdog als icoon: wie zal het verbazen dat de media haar blijven lusten?

Wat we echter ook moeten zien is dat ze, mede onder impuls van een weliswaar zorgzame vader, geraffineerd in de markt geplaatst wordt. Talloze interviews, uitnodigingen ver weg, radicale keuzes zoals een misselijkmakende (en dito in beeld gebrachte) oversteek van de Atlantische Oceaan per zeilboot: ze volgt de door haar ingeslagen weg steeds verder, en dat induceert lijden. Haar vader heeft het beste met haar voor, maar realiseert hij niet ook een eigen ambitie? Vaart Greta er wel bij, of realiseert hij dit deels ten koste van haar? Nathan Grossman stelt dergelijke pertinente vragen niet luidop, maar ze sudderen onder het oppervlak. Nogmaals: voor wie met onbevangen blik de documentaire bekijkt.

Ah, wat voor toekomst staat Greta te wachten? Ze wil studeren, maar móét haar queeste verder zetten – per slot van rekening van zichzelf. ‘I am Greta’ toont kortom heel mooi en ontroerend een onvermijdelijke verscheurdheid: hoe iemand ten prooi valt aan het eigen hypertroof geweten, maar daar door de manier waarop het brein werkt (Asperger) geen weerstand aan kan bieden. Is Greta vrij, even vrij als wij zijn? En werpt dat inzicht in de wijze waarop haar brein functioneert – denk aan de schitterende beelden waarin ze als een klein kind danst, of schaterlacht zoals een tiener van haar leeftijd niet meer hoort te doen – geen licht van mededogen op haar figuur?

Samengevat, wat krijgen we te zien? Greta als icoon, én Greta als product. Het lijkt er op dat ze nog maar weinig moet zeggen, haar snoetje volstaat. Gewoon hier en daar een selfie, een zoveelste speech die vaak een nog woedender en meer gepijnigde variatie is op de vorige…waar moet dit eindigen? Denk je aan het slot niet dat Greta beter even van het toneel zou verdwijnen? Voor zichzelf, om niet te verworden tot een product (een spreekbuis die niet langer mens hoeft te zijn). Men noemt haar een Jeanne d’Arc…zien we dan ook dat ze nu al in brand staat?

Bewondering, medeleven, vertedering, hoop: you name it, en Nathan Grossman heeft het in zijn documentaire gepropt. Na ‘I am Greta’ moeten zowel de fans als de haters allicht hun mening over haar herzien. Is dat geen geweldige verdienste – nuance aanbrengen daar waar zowat iedereen al een positief dan wel negatief (voor)oordeel klaar heeft?

3,5*

'Idi i Smotri', een perfecte mix van Andrej Tarkovsky en Werner Herzog? Zeker en vast in de visuele precisie en de inhoudelijke bevreemding. Een Russische 'Apocalypse Now'? Wel in de expliciete weergave van de allesoverheersende "horror" van de oorlog. En toch staat 'Idi i Smotri' als film wat mij betreft ganz allein. Nooit eerder werd zo'n beklemmende cameravoering gecombineerd met een verhaal dat zuivere abstractie in personages binnen concrete oorlogssituaties serveert.

Die symbiose is ontzettend krachtig, maar tegelijk schept het een barrière voor de kijker: moeten we genieten van de verbluffende tableaux en er het vreemde verhaaltje maar voor lief bijnemen? Of dient de uitgekiemde stijl louter en alleen tot het dragelijker maken van een verhaal dat in se niet mag verteld worden, juist omdat er zoveel zinsverbijstering aan te pas komt? De laatste die daarop sluitende antwoorden zal formuleren is Klimov zelf, die zich in zijn eigen enigmatische sfeer nestelt als in een natuurlijke biotoop.

'Idi i Smotri' staat garant voor een "nieuwe", verpletterende kijkervaring: zo ontroerend als leed en lijden in beeld worden gebracht, zo onbekend is het innerlijk van de personages. Ziedaar de kruising tussen Andrej Tarkovsky en Werner Herzog; of hoe visuele ontroering en maatschappelijke waanzin (lees: regelrechte chaos) hand in hand gaan.

3*

Luid? Tegenover een tumultueus onrecht zo structureel en institutioneel, een misdaad zo groot als bandeloos racisme, plaatst Barry Jenkins in Baldwins kielzog een mierzoet soort romantiek. Een onechte afbeelding van absolute verliefdheid, bij wijze van contrast voor al even onechte rassenhaat die – helaas! – voor echt doorgaat. Waarom? Welnu, zonder dat geïdealiseerd laagje vernis wordt ‘If Beale Street Could Talk’ een onverdraaglijke film, en wordt het einde er een dat een mens niet verteerd krijgt. En hoe ver sta je dan, als maker?

In zijn huidige gedaante maakt Jenkins de realiteit met andere woorden behapbaar door haar uitdrukkelijk niet als realiteit te presenteren, maar haar integendeel te polijsten, in zowel cinematografie als in verhalende stijl. Het is een daad van genade, een noodzakelijke geste die maakt dat het verhaal verteld kan worden. Alleen in een wereld van geloof in goedheid en van hoop kan een mens zich bovendien tegen het kwaad wapenen, en er zich niet door laten overweldigen of meeslepen. Say grace in de kerkers van de beschaving – huiveringwekkend mooi toch, die finale?

Luid, dus? Ja! Luid! Luid weergalmt immers een zwarte ziel doorheen deze film! In het narratief, in de taal, in de stijl, in de vreugde ondanks alle ellende: het doet een mens inzien hoe (on)gekleurd – pun intended, folks! – onze kijk op cinema is, bezien door een wit-witter-witst referentiekader dat absoluut geen recht doet aan de veelvormigheid van gemeenschappen en identiteiten waarmee we het moeten zien klaar te spelen op deze bol. Om maar te zeggen: hartroerend, om als toeschouwer net als in ‘BlacKkKlansman’ te voelen dat zelfs Hollywood tegenwoordig ruimte laat voor alternatieve vormen van verhaal, van vertellen, van verschijnen. More to come? Pretty please.

De verschrikking van het ouder worden, het staat ons allemaal te wachten. En zoals Gerrit van Elst het kenschetst ziet die (verre) toekomst er alles behalve rooskleurig uit: de onvrede met de dingen (wat in dit prachtig Hollands accent, dat hier en daar zelfs aan het West-Vlaams doet denken, ostentatief “dingn” wordt) viert hoogtij, en dat overgoten met walgelijke taferelen van mensen die geconfronteerd worden met hun eigen, aftakelende lichaam. Heraclitus zou bevestigend geknikt hebben: panta rhei!

‘Ik en mijn ouders, mijn ouders en ik’ is een film die zó juist zit, dat het haast ondragelijk wordt om naar te kijken. Vertedering gaat ten allen tijde gepaard met een zekere walging, afkeuring wordt doorzeefd met een stevige scheut meedogen – alles is ambivalent, zoals het leven zelf misschien.

Helaas is de visuele kant van de zaak een grote ontgoocheling. Een gelijkaardig portret (in de grove lijnen althans), 'Hugo och Rosa', toont aan dat een sterke en spontane inhoudelijke boodschap geen banale stijl impliceert; en dat is dan ook hét grote mankement van deze uitstekende documentaire. En tevens een reden waarom ik hem geen tweede keer hoef te zien. Spijtig, toch…

3*

Spreken of zwijgen? Gewoon verder doen of uit de kast komen? Het verleden begraven of het open woelen?

Doe maar open. Open rijten. Tot misdaad na misdaad, gruwel na gruwel, lijk na lijk naar boven komt.

Omdat er nu eenmaal dingen zijn die de toekomst moet weten. Alleen door de verschrikkingen collectief onder ogen te zien, krijgt het “nie wieder” van het Duitse volk echt betekenis. Nie wieder. Dankzij de onverschrokken ambitie van een jongeling die in fabels geloofde. In schuld en onschuld. Want…bestond dat eigenlijk, onschuld, daar in het Duitsland van de jaren ’30 en ’40?

Geen idee. Wat wel bestond, en nog altijd bestaat, zijn gradaties van schuld. Je kunt verzaken aan je plicht als mens – zwijgen en toezien – dat heet: schuld. Je kunt echter ook het kwaad van het systeem zelf incorporeren – een verlengstuk worden van het slechte – verder gaan dan je mandaat je opdraagt – dat heet: schuld. Het woord “schuld” schiet eigenlijk te kort om de misdaad van een jongen die erbij stond en ernaar zat te kijken af te wegen tegenover die van iemand die een baby murw sloeg tegen een muur in de nabijheid van de moeder. Schuld. Schuld en schuld. Schuld en schuld is drie.

Schuld en schuld is zes miljoen. Daarom moest deze film gemaakt worden. Om, in een labyrint van zwijgende stemmen, herinnerd te worden aan de oerkreet van de rechtvaardigheid. Die stem in ons die brult. Die door omstandigheden, door lafheid of door angst misschien de kiem in kan gesmoord worden. Echter die stem die vroeg of laat opnieuw weergalmt door de zenuwbanen die samen ons moreel kompas uitmaken. Die stem die zegt “nie wieder”. Nooit meer.

Als film is ‘Im Labyrinth des Schweigens’ niet volmaakt. De psychologie van de belangrijkste personages wordt niet uitzonderlijk invoelbaar gebracht. Er wordt niet door iedereen schitterend geacteerd – Friederike Becht is prachtig, maar haar vertolking evenaart haar schoonheid niet. Het verhaal is bovendien zo klassiek als maar zijn kan. En toch is dit een wezenlijke geschiedenisles. Met tentakels richting Fritz Bauer, de Mossad en het proces van Nürnberg. Waar de geallieerden enkele Duitse kopstukken veroordelen – het Duitse volk haar recht op een eigen proces ontzeggend.

Enfin, we zijn nog niet uitgepraat. Voer voor op café dus. Wat alleen maar kan betekenen dat deze film aanbeveling verdient, toch? Santé!

3,25*

Hoe verbeeld je een verschrikking zo groot dat er nauwelijks taal voor bestaat, laat staan beelden? Hoe giet je de gruwel, de horror, het verbijsterend zinloze geweld waaraan miljoenen onschuldigen gestorven zijn in een roman, een film, een verhaal dat verteerbaar blijft? Het is de vraag waar Erich Maria Remarque mee worstelde toen hij ‘Im Westen Nichts Neues’ schreef, en aan alles is voelbaar dat ook Edward Berger dit onverfilmbaar geachte boek niet zomaar naar het witte doek kon of wilde vertalen.

Niet voor niets opent zijn film met ingedommelde landschappen, die stille getuigen blijken van de verschrikkingen die zullen volgen. Ook dit vredige decor valt immers ten prooi aan de hoogmoed van enkele wereldvreemde, theeslurpende snobs die zich in hun ivoren toren al lang niets meer bij het slagveld kunnen voorstellen. Leraars goochelen met woorden als moed en eer, officieren dromen vanuit hun veilige onderkomen van heldenmoed en de geschiedenisboeken, terwijl hoogwaardigheidsbekleders over punten en komma’s struikelen – nietsontziend toont Berger het contrast tussen een gefrustreerde politiek-economische elite en het bloed dat die elite op het offerblok van de loopgraven laat vloeien. Bijtend is het, ondragelijk haast, en in zijn abstractie ook een waarschuwing voor de wereld vandaag: als de sociale ongelijkheid té groot wordt, zijn ook de wandaden niet meer in proportie…

Nauwelijks laat Berger muziek toe, wel dreunen en tromgeroffel. In de werkelijkheid van ‘Im Westen Nichts Neues’ heeft schoonheid namelijk afgedaan. Precies zo vertelt de cineast Remarque’s roman: quasi fragmentarisch, als een koortsige sequens van weerzinwekkende episodes, zonder dat de toeschouwer de verschillende personages écht kan leren kennen of doorgronden. Daarvoor is het leven immers te fragiel, het geluk ontoereikend, de walging alomtegenwoordig. Zelfs wie het overleeft, kan zich niet verzoenen met de opgelopen wonden. Zelfs wie het meent te zullen overleven, kan zich geen bestaan meer inbeelden buiten de oorlog om. Zelfs wie in de laatste minuten nog het slagveld op moet, ervaart de nabijheid van de dood, die immer om de hoek loert.

Is dat slot, niet bepaald getrouw aan Remarque’s boek als ondergetekende zich goed herinnert, niet al te Hollywoodiaans? In narratief opzicht misschien, doch niet voor wat betreft het effect dat Berger beoogt: de totale verplettering, omdat alle wetmatigheden van de klassieke oorlogsfilm radicaal naar de prullenmand worden verwezen. Geen spatje feel good blijft overeind, in dit oude verhaal dat iedereen al kent nog voor de film begint. En precies dàt is allicht Bergers grootste verdienste: dat hij deze oorlog als het ware heruitvindt, of toch opnieuw weet te verbeelden, als een onheil dat zijn gelijke niet kent – en toch o zo gemakkelijk te voorkomen was, los van enkele idioten die toevallig macht blijken te hebben.

Nie wieder? Dat hangt af van u en ik, en hoe wij onze samenleving (willen) organiseren. Geen slecht memento voor een film die ruim een eeuw teruggaat in de tijd, toch?

3,75*

Wat een bevreemdende film, zeg. Ik had helemaal niet gedacht dat 'In Bruges' eigenlijk gedeeltelijk een komedie was, waardoor ik voortdurend op het verkeerde been werd gezet. Martin McDonagh lijkt immers in een constant geflirt met komische situaties verzeild te raken (het heeft iets onhandig, als een klunzige debutant aan het werk), maar hij laat zich pas in het nogal flauwe, absurde laatste kwartier echt strikken. Speelt Collin Farrell aanvankelijk alleen maar een neuroot, of raakt hij gewoon niet verder dan een zielige blik op de momenten dat de film echt emotioneel zou moeten worden? En ook Brendan Gleeson acteert voortdurend met een vreemd lachje om zijn lippen, of kan hij zijn binnenpretjes niet voor zichzelf houden?

Oh, wat doet het er ook toe... In se is 'In Bruges' immers een ideaal filmpje voor op een druilerige avond. Het scenario is charmant in al zijn eenvoud, en de bijwijlen immorele humor lachen de personages zelf probleemloos weg. Bovendien is de film vrij spannend, en levert Brugge mooiere plaatjes op dan we hadden durven hopen.

En dat zijn meteen alle kenmerken van een "vermakelijke film" op een rijtje.

3*

Nou. Precies wat je noemt “an inconvenient sequel”. Deze keer lijkt namelijk niet het klimaat centraal te staan, maar Al Gore zelf. Met ‘Truth to power’ lijkt de voormalige vice-president koste wat het kost te willen bewijzen dat we nog altijd niet van hem af zijn. Dat hij nog altijd een geweldig redenaar is. Dat hij nog altijd lobbyt achter en, nog liever, voor de schermen. Dat hij nog altijd een boegbeeld is voor het ecologische bewustzijn op internationaal niveau. Dat hij nog altijd veranderingen in gang kan zetten. Enzovoort, enzovoort.

Nou. Hoed af voor dat alles, maar de klemtoon van de film ligt dus totaal verkeerd. Met deze documentaire zullen namelijk geen zielen voor de milieubeweging gewonnen worden. Alleen wie al overtuigd was, wordt immers bediend.

Nou. Gemiste kans.

2,75*

Je reinste onzin is het: een verhaaltje dat voor mysterieus moet doorgaan doch eigenlijk a priori al afgezaagd is, en louter als excuus dient voor de meest ridicule actiescènes – het devies “hoe ongeloofwaardiger, hoe liever” lijkt hier alle eer aangedaan. James Mangold maakt er een onwaarschijnlijk festijn van waarin spektakel het eerste en enige principe is: ‘Indiana Jones and the Dial of Destiny’ is niet grappig, niet bloedstollend en het bevat geen personages die inleving toelaten.

Een karikatuur van een avonturenfilm kortom…of hoe Indiana Jones als archetype wordt uitgemolken. In een tijd waarin spektakel nog spectaculair was – de gouden jaren tachtig! – had deze saga zijn plaats, maar anno 2024 wordt deze hele serie maar beter opgedoekt, medunkt. Ondergetekende hield er alvast hoofdpijn en een latent schuldgevoel (zoveel te lezen, zoveel te zien, zoveel te doen!) aan over, ware het niet dat John Williams' muziek de meubels min of meer weet te redden…

2,25*

Dames, mijne heren: un sortilège. De hocus pocus van cinema, de magie van LSD, wiet en andere geestverruimende middelen. Man verliest lief en geraakt verslaafd – voor zover hij het niet altijd geweest is natuurlijk – aan milde hallucinogenen, die de werkelijkheid vervormen tot een onontwarbaar kluwen van verbanden, complotten, hypothesen, werkelijkheden. Gezien: een psychose, keurig gekadreerd op het witte doek. Een trip waar je in gezogen wordt, zonder marihuana, zonder lachgas, zonder heroïne…puur door de kracht van de verbeelding. De fantasie die iets construeert dat totaal irreëel is, en tegelijk heel veel weg heeft van een dystopische realiteit die verdacht veel op een kruising lijkt tussen het Amerika van de jaren ’70 en het Amerika van vandaag. De macht koopt de wet af, het kapitaal bepaalt het morele kompas. Een scherpe kritiek, of, misschien, een juist heel onscherpe kritiek, want er hangt een waas van blauwe rook voor. Kuch kuch!

De noodzakelijke voorwaarden voor deze toverachtige excursie: een feilloos esthetisch kader (hulde Paul Thomas Anderson!), een naadloos gecomponeerde, hybride soundtrack (hulde Jonny Greenwood!) en een cast die geen enkele steek laat vallen (hulde Joaquin Phoenix!). Bijgevolg verdrink je in de wereld van het “eigen gebrek”, van een gebrek aan logica dat voortkomt uit de kortsluiting in de geest van de protagonist, die op zijn beurt voor een kortsluiting zorgt in de geest van de toeschouwer. Net die kortsluiting kortsluiten, net dat raadsel ontrafelen – voor zover mogelijk – is een geschenk. Geen voorgekauwde cinema, maar een film die – eindelijk! eindelijk nog een keer! – participatie eist van zijn publiek. Kauwen, herkauwen, herherkauwen. En kuchen.

Slechte kritieken? Inherent vice; aard van het beestje. Genoten…zoals ook ‘Birdman’ me intens genoegen deed trouwens, omdat Iñárritu mijns inziens evenzeer raakt aan de essentie van cinema, namelijk: dat erin kan zijn wat niet kan zijn, dat ze waarheid kan voorliegen. Begoocheling. Un sortilège. De hocus pocus van ons menselijk brein. Kuch - paradox! - kuch?

3,5*

‘Innocence’ is zeker weten de vreemdste film die ik de afgelopen tijd gezien heb. Hoe meer men namelijk doordringt in de film, hoe verder men van zijn essentie lijkt af te dwalen. Waarover gaat dit in se, wat wil de regisseuze eigenlijk zeggen? Genoeg voer voor filosofische bespiegelingen, dat staat vast. Echter, ook meer concreet rijzen er genoeg vragen: wat is er zo wreed aan die buitenwereld dat kinderen (moeten) worden opgesloten ‘entre les murs’ (als we filmisch actueel willen blijven ), en voor welke perverselingen voeren de meisjes telkens weer hun dans uit?

Lucile Hadzihalilovic is uiterst schaars met informatie, maar dat houdt de film juist gaande. De kijker is constant bezig met het verwerken van nieuwe aangrijpingspunten, en probeert door alle losse puzzelstukjes heen het groter geheel te zien. Dat is mij hoegenaamd niet gelukt, maar daarin gaat voor mij alles behalve frustratie schuil. Hadzihalilovic heeft immers een ietwat sober, doch ontzettend charmant esthetisch palet waarmee ze de kijker zo af en toe weet te verbluffen. Subtiele lichtinval of onverwachte cameravoering, meer heeft ze niet nodig om ogenblikkelijk van een vrolijk naar een obscuur register over te schakelen.

‘Innocence’ is bovenal een interessante film, en verdient daarom alleen al een bovengemiddelde quotering. Ik ga nu hier en daar wat lezen en deze dan later nog eens herzien, want hier valt vast heel veel uit te puren. Benieuwd of ik de volgende keer ook met open mond naar de aftiteling mag zitten kijken.

3,25*

Existentieel lijden als muzikaal voer, strubbelingen van dag tot dag als bron voor folk – dat genre dat niet en nooit nieuw is, doch nimmer oud wordt. Ze is van alle tijden omdat haar materiaal van alle tijden is. Llewyn Davis is iemand van toen, maar waarom niet van nu, waarom niet van later? ‘Inside Llewyn Davis’, dat is de reis naar het binnenste van ons, wij die het niet brengen tot waar we zouden willen, wij die met ons liefde geen weg weten, wij die van dag tot dag het hoofd boven water houden, wij, afvalligen van de sociale ladder, wij, emotiejunkies, verslaafd aan de melancholie die we zelf voeden door te doen wat we doen, kunst kijken en het hoofd nederig buigen voor wat en hoe wij zijn, wij zijn, wij.

Een droef portret met als cinematografisch bindmiddel: humor. Ook in het leven: humor als instrument om in het bestaan te kunnen bestaan. (Een kat. Drink to me only with thine eyes. Zwarte magie. Oh, bed. Enzovoort…mensen houden zich bezig om niet met zichzelf bezig te moeten zijn. Is dat wat Davis ontbeert: een "project" waardoor hij zichzelf kan vergeten? Is hij te serieus, als mens het slachtoffer van het leed dat hij zo schoon bezingt?)

Typisch Coen, zeg maar. Evenwel geen Coen grand cru, maar een film die nog maar eens aantoont wat voor een meestervertellers de gebroeders zijn. Hoewel ik het licht gemist heb, de vreugde – ondanks alles – van een ‘O Brother, Where Are Thou?’. Binnenin Llewyn Davis is het donker, lot & leven schenken hem geen licht, en met Dylans kermen om liefde op de aftiteling blijf je in een soort ademnood achter. Want het probleem is duidelijk, het probleem is algemeen. Maar mijne heren regisseurs, wat is de oplossing?

(3,25*)

Ongelofelijk. Zomaar even een animatiefilm fabriceren over persoonlijkheidsvorming. Over de werking van het geheugen, over de noodzakelijkheid van een evenwichtige interactie tussen de verschillende affecten, over het pad richting volwassenheid, over hechting, ja zelfs over honden en over katten, enfin: ‘wat hebben ze er bij Pixar niet in gestoken?’, vraag je je dan af.

Kolderieke vondst na clownesk idee na dolkomische scherts na hilarische frats na kluchtige klucht: ‘Inside out’ is een stroom van grappen, met overkoepelend een zweem van tristesse gekaderd binnen materie die er toe doet. De wijze waarop de animatiestudio ook nu weer het volwassen publiek minstens even genereus bedient als de kinderen is trouwens eens te meer grandioos.

Soit, niets dan superlatieven voor deze film. Van de gratie van de grafische stijl over de mooiigheid van de muziek tot de tedere (psychologische) typeringen: gewoonweg alles klopt. I rest my case – nèh.

4*

Het aureool van meesterwerk hield ik reeds klaar voor Michael Manns bekende aanklacht tegen de tabaksindustrie, maar ‘The Insider’ maakt de hooggespannen verwachtingen niet geheel waar. Aan de vertolkingen ligt het niet, want Russell Crowe trakteert op een voorsmaakje van wat hij in ‘A Beautiful Mind’ nog overtuigender zou doen, terwijl Al Pacino harder van leer trekt dan we van hem al gewoon waren.

Ook de plot is interessant, want Mann heeft een dubbele climax in petto. Enerzijds bouwt hij op naar de onthulling over de tabakfabrikanten – enigszins een flauw hoogtepunt – maar even later focust hij op de vraag in hoeverre journalistiek nog gevrijwaard is van de macht van het geld. ‘Good Night, and Good Luck.’ kwam even bovendrijven (zo merkte mijn broer op) als het gaat over de heroïek van het streven naar de waarheid, maar Clooney pootte in minder tijd een veel sterker statement neer.

Mann focust daarentegen meer op de psychologische terreur die Wigand te verduren krijgt. Hij heeft het talent om de sfeer in enkele minuten naar een ondraaglijke finale te stuwen, om die even later via sentimentele scènes verteerbaar te maken. De kitsch is kortom nooit veraf, maar Mann weet waar hij mee bezig is, lijkt het. De evenwichtsoefening valt nipt in zijn voordeel uit, mede door de smaakvolle muziek van Lisa Gerard en Pieter Bourke. Met uitzondering van het gitaarriedeltje uit 'Babel', dat onlosmakelijk met het zwoele karakter van Iñárritu verbonden is.

De cameravoering staat volledig in functie van het verhaal en doet een beetje aan Soderberghs ‘Traffic’ denken – maar dan zonder de kleurenfilters. Tegenwoordig houdt Mann zich meer bezig met de esthetische kant van zijn films, wat in pakweg ‘Collateral’ duidelijk vruchten afwerpt. ‘The Insider’ getuigt ook al van vakmanschap, maar ik mis de extra dimensie van een groot cineast. Een goeie thriller weliswaar, geen moment vervelend, maar nergens genreoverstijgend.

3,5*

Goed. Maar. Niet zo goed als velen laten uitschijnen. Niet goed genoeg, zeg maar. Dat gerotzooi met fysica is in zekere zin nogal gemakkelijk: murmel wat over tijd, ruimte en extra dimensies, en de toeschouwers hebben al snel het gevoel dat het hun petje te boven gaat. Als daar dan een verhaal bovenop wordt gedrapeerd met veel Amerikanismen (tranen, tranen, tranen zult gij plengen!) en met wat good guys en bad guys, en je kunt vaart in een film steken (iets dat Christopher Nolan perfect kan), et voilà, je hebt een uitstekend recept. Net op zo'n formule teert ‘Interstellar’, een film waarin je meegaat en waar je van kunt genieten en waarvan het thrilleraspect ook wel aanspreekt. Maar ook een film waarin enkele scènes wat gestroomlijnder hadden gekund, wat minder sentimenteel. Als ruimtefilm vond ik ‘Gravity’ bijvoorbeeld spannender, maar ook serener en aangrijpender. Maar voor ik word aangevallen: ze zijn niet te vergelijken, die twee films – dat weet ik.

Er blijven trouwens een paar vragen over. Ten eerste: hoe kan de mensheid vanuit de toekomst een vijfde dimensie construeren in tijd en ruimte van waaruit elk ogenblik van een specifieke plaats kan bekeken en beïnvloed worden? Dat impliceert dat de toekomst op het verleden kan ingrijpen, maar dat is alleen mogelijk als toekomst en verleden tegelijk bestaan. Dat gaat in tegen het lineair tijdsbeginsel en is dus onwetenschappelijk. Nee? En hoe komt het dat de vijfde dimensie uiteindelijk desintegreert en dat Coopers ineens veilig terecht kan komen in de ruimte? Wat zegt dat over zwarte gaten? Of leg ik hier een zwart gat in de film bloot?

Ah ja. Geen helemaal zuiver (lees: oprecht, lees: niet-Hollywoodiaans) pleidooi voor liefde, vind ik. Verder wel een interessant idee: dat de toekomst van de mens elders ligt, en dat de mens die andere planeet zelf moet gaan ontginnen.

(Liefde via ruimtevaart?)
Van genoten. Maar ondersteboven ben ik niet. De zwaartekracht, weet je wel.
3,5*

Voor de Amerikaanse filmindustrie is een verhaal vertellen zoals dat van ‘Into the Wild’ een huzarenstuk. Hoe de juiste toon vinden, zonder te over dramatiseren, laat staan helemaal melig te worden? Toegegeven, van dat laatste heeft Sean Penns niet zo veel last, maar de “problemen” zitten elders.

De voice-over is een eerste heikel punt: veel pseudo-filosofische blabla, met weinig interessante gedachten als gevolg. ‘Into the Wild’ is op zich al een film van weinig woorden, en dat ze daarenboven aan nietszeggende moeilijkdoenerij worden verspild voorspelt niet veel goeds. Toch loopt de film niet over van verkeerde pretenties, integendeel. Het tragische lot dat Alexander beschoren is zit er heus niet van mijlenver aan te komen en bij een simpele frase als “happiness only real when shared” voelde ik toch een zachte rilling langstrekken - kwestie van de "eerlijkheid" te illustreren.
Alle oprechte bedoelingen ten spijt had het tempo echter ook nog net iets strakker gekund. Na ongeveer anderhalf uur hoop je dat er wat vaart in de film zal komen, maar Penn blijft het ritme van een anekdotische mijmering getrouw en werkt zijn film netjes af.
‘Into the Wild’ is bijgevolg een hele fijne film, maar desondanks één van gemiste kansen. De natuur kan altijd nog meer worden verheerlijkt dan hier (enkele megalomane shots daar gelaten), en ook de met lof overladen soundtrack telt enkele mindere nummers.

We mogen echter niet klagen. Naar Amerikaanse standaard is ‘Into the Wild’ een zuivere, eerlijke prent, volledig volgens de regels van de kunst. Een Europeaan had er een meer confronterende film van kunnen maken, maar Penn laat ons achter met een hart dat ondanks het “zware” einde toch nog lichtpuntjes ziet. En dat is zeker verdienstelijk.
3*

'Beau travail' had me - ondertussen al weer 7 jaar geleden...waar is de tijd? - geïntrigeerd, 'L'intrus' van Jean-Luc Nancy leek me volstrekt onverfilmbaar en ineens brak eRCee een lans voor deze film. Meer was er niet nodig om een intentie in handelen om te zetten. En voilà. We zijn ondertussen ruim twee uur verveling later, niet?

These: of je vertelt een verhaal, of je vertelt er geen. Wat dat laatste betreft, denk bijvoorbeeld aan de meest recente perikelen van Terrence Malick. Je laat de suggestie van een narratieve logica dan achter je en fundeert je filmtaal op de grammaticale principes van, bijvoorbeeld, de poëzie. Associaties, flarden van menselijkheid, de suggestie van een transcendent beginsel, beelden en woorden die in hun onalledaagse samenhang toch duidelijk betekenis dragen. Tot zover Malicks procedé. Zowat alles wat Denis niet doet, eigenlijk.

Ik stel me ‘L’intrus’ voor als een afgerond verhaal waar de auteur achteraf, louter om een effect van mystiek op te wekken, uiteindelijk 2/3 van heeft geschrapt. En net daar situeert zich voor mij het grootste probleem van de film: de stijl impliceert dat er een bepaalde coherentie is, een sluitende verklaring voor hetgeen de toeschouwer ziet gebeuren, terwijl die schijnbaar aan elk paar ogen ontsnapt. Vraag: wat is dan nog de waarde van dat vermeende (onzichtbare) construct, als niemand het voor zichzelf (laat staan voor anderen!) in kaart kan brengen?

Een aantal commentaren op dit forum beschouw ik als exemplarisch voor datgene waar ik vorige alinea mee afsluit. Het “niet begrijpen” wordt hier een aantal keer expliciet geformuleerd. Cinema die de narratieve structuren doorbreekt maar toch iets wil communiceren – opnieuw: neem Malick als voorbeeld – laat mensen echter zelden achter met het gevoel de film niet begrepen te hebben. De notie "niet alles" te kunnen vatten, dat wel. Hier blijven de fundamentele pijlers van het zijn van Louis – zijn geschiedenis, zijn drijfveren, zijn demonen, zijn verhouding met de ander – evenwel volledig in het duister. Dat maakt het personage tot een hol begrip, een vacuüm waar ik als toeschouwer helemaal niets mee kan aanvangen.

Wat overblijft? Een sfeervolle soundtrack, enkele mooie plaatjes, vage mogelijkheden om de theorie van het boek aan de contouren van de film te koppelen, maar bovenal: veel arbeid. Mijn arbeid. De arbeid om dit twee uur durend elliptisch (rondom een niet te traceren, blijkbaar ook niet onder woorden te brengen en volgens mij zelfs onbestaand centrum) parcours uit te zitten.

Niettemin, dank je voor de suggestie, eRCee. Ander werk van Denis wil ik op korte termijn toch graag een kans geven. Heus waar - want al dat enthousiasme hier, dat neem ik ernstig!

2,25*

Een zoveelste uitstapje van Scorsese richting maffia, klassebakken van acteurs, een sappige soundtrack en vooral (iets te) veel verteltijd inbegrepen? Nou, nee. Deze keer ligt een braakliggend stuk Amerikaanse geschiedenis aan zijn recentste filmproject ten grondslag. ‘The Irishman’ toont met name de verwevenheid tussen vakbondslui en maffiosi. Hebben de unions in de VS daarom een kwalijke reputatie?

Scorsese laat doorheen de blitzcarrière van ene Frank Sheeran zien dat de man ondanks de uiterlijke blijken van erkenning en respect altijd blijft wat hij eens was: een loopjongen die het vuile werk mag opknappen. Ja hoor, alles in dat wereldje mag dan gebaseerd zijn op loyaliteit, ook daar blijken uiteindelijk grenzen te zijn. Want als de grote(re) jongens met het grote(re) geld komen aanzetten, moet iedereen het hoofd buigen. Wie niet aan die regel gehoorzaamt, verkoopt z’n vel.

Deze keer dus niet de cool noch het gedweep met machtige mannen in zwarte pakken, maar een tragische wurggreep tussen willen en kennen, én een confrontatie met de nietigheid van het eigen leven zowel als dat van diegenen die je kameraden of geliefden horen te zijn. En waarom? Gewoonweg om een pion te zijn, een schakel in een onzichtbare machinerie, een marionet die zijn ziel duur verkoopt. Ten koste van relaties, een gezin, betekenis in het leven.

Mooi alleszins dat Scorsese de consequenties laat zien door zijn personage tot het einde te volgen: de deur op een kier, omdat de angst voor vergelding er altijd is, maar evengoed omdat de dood steeds in de donkere hoeken van de kamer gluurt.

Alles verkocht, alles kunnen kopen, en per slot van rekening…toch moederziel alleen. Amen.

3,5*

Een idee weggelopen uit een willekeurige Russische roman: een moment van bevrijdende moraliteit, waarin het individu zijn lotsbestemming leest. Vanzelfsprekend maakt Woody Allen daar iets absurd van: de openbaring gaat schuil in een daad die lijnrecht tegenover de gangbare morele regelgeving staat. Dat het dan nog een professor ethiek is die zoiets bekokstooft, maakt het alleen maar "erger". Ahum.

Nou ja, de komedie werkt. Joaquin Phoenix weet hoe de anti-professor er moet uitzien, hoewel Emma Stone een verliefde studente neerzet die niet clichématiger kan. Toevalligheden zijn verder de enige wetmatigheid waaraan de dolle plot gehoorzaamt. En de glansrol, die is trouwens voor de soundtrack, met Ramsey Lewis als onweerstaanbare ceremoniemeester.

Al duizend keer gezien - creatiever, grappiger, virtuoser. Maar Allen blijft Allen.

Zie, ik glimlach!

Weet, ik heb genoten.

3*

Altijd! Altijd is het er heerlijk toeven! Nee, niet op Hondeneiland. Wel in Wes Andersons universum. De Amerikaan levert met ‘Isle of Dogs’ nog maar eens een prachtig staaltje komische, creatieve en hartverwarmende cinema af. Van de manier waarop hondenkarakters geanimeerd worden over de rits heerlijke stemmen tot het hilarische verhaal: het zit allemaal snor.

De grootste vreugde bestaat echter uit – en hoe kan het ook anders bij Anderson? – de absurde details, waaraan jong en oud hun ogen rijkelijk en non-stop de kost kunnen geven. En o ja, ook de muziek is trouwens weer raak, met een heerlijke adaptatie van Prokofievs ‘Lieutenant Kijé’ voorop.

Hoog tijd voor een Oscar, of hoe lang gaat de Academy nog treuzelen?

3,5*

Stijlvol? Jazeker. Consistent? Jawel. Boeiend? Inderdaad...maar soms verwacht je van een film ook dat tikkeltje meer. Dat beetje geloofwaardigheid, dat via werkelijke beelden lonken naar de (werkelijke) realiteit van alledag, dat film als medium zo interessant maakt.

Laat het nou net dat gevoel zijn dat in 'Izzat' ontbreekt. Zonder echt onwaarschijnlijk te zijn geloof je er niet in, en daar is niet eens een aanwijsbare oorzaak voor te vinden. Rolfsen kleedt zijn film immers smaakvol aan en aan de acteurs ligt het evenmin. Het verhaal is misschien wat voorspelbaar, maar anderzijds ook meeslepend, tot de absurde finale afbreuk komt doen aan het geheel. Maar daar gaat het nu niet om.

'Izzat' heeft geen grote indruk gemaakt, en toch is hij in zijn geheel absoluut niet onder niveau. Voor mij ontbreekt echter "de ziel van de kunstenaar", die het louter verhalende moet verheffen tot iets hogers. Dat lukt hier amper...vandaar dat 'Izzat' genegeerd werd op verscheidene internationale festivals?