Opinions

Een regenachtige dag in New York. De liefde zoals ze is, althans door de ogen van een adolescent: verscheurend, gewrongen tussen de idealen trouw en overgave enerzijds en schijnbaar onbereikbare verlokkingen anderzijds.

Een regenachtige dag in New York. De liefde zoals we zouden willen dat ze is, althans in onze adolescentie: een esthetisch en erotisch bevredigend avontuur, een hartstocht uit de duizend, een vonk die in een pan vol inspiratie slaat - een kortstondig momentje eeuwigheid.

Woody Allen plaatst beide soorten liefde (noem het: verliefdheid?) pal tegenover elkaar. Weliswaar is ‘A Rainy Day in New York’ is zeker niet zijn beste script, want er hadden enkele flauwe grappen en absurde plottwists uit geschrapt mogen worden. De persoonsregie doet bovendien ongemakkelijk aan, toch voor wat betreft de vrouwelijke hoofdrollen. Selena Gomez voelt zich immers meer op haar gemak als ze mag playbacken, en Elle Fanning wordt wel heel ver richting karikatuur geduwd. Wat de verleidingspogingen van zowat alle mannelijke personages dan weer lachwekkend maakt. In de context van de #metoo-beschuldigingen aan Allens adres, lijkt de film eigenlijk een hilarisch weerwoord – ware het niet dat de film al ingeblikt was voor de controverse rond zijn vermeende pedofiele neigingen terug de kop op stak.

Hoe het ook zij, Timothée Chalamet houdt de film overeind met een dijk van een vertolking: innemend, charmant, hopeloos puberend en toch al met een been in de volwassenheid. Hij laat de dialogen mooi knetteren, de handeling loopt dankzij zijn nonchalante verschijning gesmeerd en als geheel kijkt ‘A Rainy Day in New York’ weer eens aardig weg. Er is misschien veel kritiek op te leveren, maar toch had ik deze niet willen missen.

3,25*

Om meteen met deur en al in huis te vallen: de vergelijking met 'Trainspotting' slaat wat mij betreft helemaal nergens op.

'The Wounds' heeft inhoudelijk ten eerste bitter weinig te vertellen, noch psychologisch (oppervlakkig en ver-van-mijn-bed), noch sociaal (servisch-kroatische kwestie is hier een bijzaak). Bovendien ziet de film er ook ontzettend lelijk uit. Ik denk dat het eigen is aan (hedendaagse) Oost-Europese filmmakers om een diepe zin voor realiteit in hun films te verwerken (een voorbeeld als 'Little Otik' dringt zich op - verder ken ik veel te weinig van Oost-Europese cinema om zo'n algemeenheden te posten ), maar dat stompt de ervaring totaal af. De verwerkte televisiebeelden zijn niet alleen ontzettend 'on-esthetisch', ze dragen ook bij tot het onwaarschijnlijke dat van 'Rane' uitgaat. En de bespottelijke finale maakt het er uiteraard alleen maar erger op...

De kwaliteit van 'Trainspotting' zit hem grotendeels in zijn geloofwaardigheid: de karakters en hun handelingen worden als "mogelijk" ervaren. Daar laat 'Rane' het totaal afweten. En (onder meer) daarom is het dus een zeer slechte film.

1,75*

De levenden repareren: hoe moet dat gaan, als de schade amper te herstellen valt? Een jongen verliest zijn lever, zijn nieren en zijn hart: hoe herstel je de ouders die achterblijven? En het vriendinnetje? Hoe herstel je de verpleegster die hem verzorgt en die droomt van een verzengende liefde? Hoe herstel je de scheve verhouding tussen het diensthoofd en zijn personeel? Hoe herstel je de melancholie van een jonge arts die het lijk aflegt van een tiener en verlangt naar een exotische vogelsoort? En hoe repareer je de banden van een gebroken gezin, hoe repareer je het vertrouwen, hoe repareer je de warmte, hoe repareer je alles dat veel te lang onuitgesproken is gebleven?

Enfin, je hoort het: ‘Réparer les vivants’ is niet alleen een film over een transplantatie van een hart, het is ook en vooral een film over alle bloedende, verlangende, smachtende, gefrustreerde en gebroken harten daarrond. Het is een film waarin een dode toont hoe wij leven, ondanks (de doneur) of juist dankzij (de recipient) dat hart dat leven geeft, van het ene lichaam naar het volgende. Hoe verdriet omslaat in hoop – het is waar de dood - eerst fibrillerend, maar dan, na twee elektroshocks – levend wordt, op de geruststellende tonen van een keurig sinusritme.

Als film had ‘Réparer les vivants’ wat geconcentreerder mogen zijn. Meer gefocust op bepaalde karakters, bepaalde ontwikkelingen, bepaalde psychologische details. De weinig welomlijnde structuur lijkt me immers geen surplus. Net als de slaapverwekkende soundtrack trouwens. Maar dit gezegd zijnde, geen onaangename film.

2,75*

Zonder ambiguïteit? Ongenuanceerd? Vreemd dat ‘The report’ het hier zwaar te verduren krijgt. Ja hoor, vreemd. Vreemd dat we blijkbaar niet kunnen geloven dat de CIA deed wat ze schijnbaar gedaan heeft: de waarheid systematisch verhullen, een onafhankelijk onderzoek boycotten, alle middelen aangrijpen om gemaakte fouten te maskeren, … Dat is een ongemakkelijke waarheid, maar als het dé waarheid is (cfr. het uiteindelijke report, en al wat daar uit voortkwam, dus waarom zouden we daar aan twijfelen?), waarom zou daar dan "ambigue cinema" over moeten gemaakt worden? Moeten we eeuwig dubben over wat we na lang vorsen eindelijk zeker weten?

De aantijgingen van partijdigheid in het debat zijn wat mij betreft overigens ongegrond. ‘The torture report’ stelt hardop enkele voor de hand liggende vragen over de grenzen van de moraal in de context van immorele daden van vermeende terroristen. Het discours van het script is haast té doorzichtig, maar als toeschouwer word je toch mee aan het denken gezet. Dat volstaat. Dat twee psy-goeroes als duur betaalde kwakzalvers worden geportretteerd is misschien te weinig ambigu of ongenuanceerd, maar is het verboden om als wetenschap verpakte arrogantie en gezwets keihard aan de kaak te stellen, als je weet wat dat gezwets veroorzaakt heeft aan menselijk lijden?

Bovendien heeft Scott Z. Burns ook oog voor de gaten in de kaas binnen de democratische vleugel. Onder het mom van verzoening wil Obama geen klopjacht organiseren op zijn republikeinse voorgangers, laat staan dat hij verdere verwezenlijkingen wil hypothekeren door zijn nek uit te steken. Kortom, ethiek is handelswaar, moraal is inwisselbaar naargelang de grotere politieke strategie, goed en kwaad zijn relatief in het epicentrum van de macht, want regeren is scoren en scoren is het spel juist spelen. En dus? Dus blijft waarheid en gerechtigheid onuitgesproken, all for the sake of power? Als dat de democratische rechtstaat is, dan salut en tot nooit meer! En nu vraag ik u, is dat geen belangrijke kanttekening die de regisseur in de marge van zijn film maakt?

John McCain vat het al bij al goed samen: hoe we anderen behandelen, zegt alles over onze innerlijke beschaving – een beschaving die we moeten opbrengen om een toonbeeld te zijn voor de rest van de wereld. Lees: het betreft een noodzakelijke terugblik om in de toekomst verdere radicalisering en terreur te voorkomen, om het Westen niet gehaat te maken in andere delen van de wereld.

- terzijde: ah, natuurlijk is ‘The report’ zo Amerikaans als maar zijn kan, met mooie plaatjes van Washington D.C. en een geïdealiseerde protagonist. Hoewel ook die zich in de laatste shots schijnbaar zit en loopt af te vragen waaraan hij ettelijke jaren van zijn leven heeft gewijd. Hoezo, ongenuanceerd? Enfin, door dat picture perfect America moet je heen kijken. Als Europeaan is dat toch niet te veel gevraagd? -

Dus, zonder ambiguïteit? Wat, ongenuanceerd? Wie dat beweert, heeft gewoonweg een nieuw paar lenzen nodig. LensOnline.nl, aanbevolen!

3,5*

De wereld van vandaag, netjes gebundeld in ocharme tien principes. In de woorden van Noam Chomsky: The Principles of Concentration of Wealth & Power.

PRINCIPLE #1: REDUCE DEMOCRACY - Inherent aan een democratie, waarin intellectueel en dikwijls ook financieel beter bedeelde enkelingen een armere massa aansturen, is het spanningsveld tussen het eigenbelang van de machthebbende klasse en het grotere goed voor de meeste mensen. Er zijn twee mogelijkheden om daar mee om te gaan. Of je verkleint de externe verschillen tussen rijk en arm door naar meer gelijkheid binnen een samenleving te streven - de democratie zoals Aristoteles ze ontwierp - of je ondergraaft de democratie zelf. In de VS, en eigenlijk in een groot deel van de Westerse wereld, gebeurt dat laatste.

PRINCIPLE #2: SHAPE IDEOLOGY - Consumerism is the new religion. Voilà. Need I say more?

PRINCIPLE #3: REDESIGN THE ECONOMY - Een economie heeft er alle belang bij een afzetmarkt te creëren voor wat ze genereert. Vroeger werd er vooral geproduceerd (dus kregen de werknemers bij Ford opslag zodat ze wagens konden aankopen), nu is het aandeel van bancaire instellingen vertweevoudigd en het aandeel productie gehalveerd. Gevolg? Er hoeft geen financieel sterke arbeidersklasse of middenklasse te zijn, zolang de toplaag van de samenleving maar geld blijft injecteren in de speculatieve aandelenmarkt, kortom in het complexe gekonkel van de grote financiële instituten.

PRINCIPLE #4: SHIFT THE BURDEN - ...en de rijken worden rijker, terwijl de rest braafjes belastingen betaalt.

PRINCIPLE #5: ATTACK SOLIDARITY - Omdat de rijksten er alle belang bij hebben hun privileges te beschermen voor zichzelf en voor hun kinderen, wordt het begrip "solidariteit" uitgehold. Oog om oog, tand om tand, elk voor zich. En dus vaarwel sociale zekerheid, vaarwel door de staat gefinancierd onderwijs, vaarwel gelijkheid. De kloof wordt groter, jazeker!

PRINCIPLE #6: RUN THE REGULATORS - Als de bewakers afgekocht worden door de malafide bedenkers van het hele systeem...who's left to trust?

PRINCIPLE #7: ENGINEER ELECTIONS - Er kunnen slechts campagnes zijn als er veel geld is. Er is slechts veel geld als de handen vuil zijn. Dus zijn het de sterkhouders van de scheeftrekking die als adviseurs van de heer president mogen dienen na de verkiezing. Ja, zelfs Obama heeft zich daar schuldig aan gemaakt. En wij? Wij wilden het niet zien?

PRINCIPLE #8: KEEP THE RABBLE IN LINE - Maak andersdenkenden monddood door de vakbonden aan te vallen, de groeperingen die zich engageren voor een andere en betere wereld.

PRINCIPLE #9: MANUFACTURE CONSENT - Voer zodanig campagne dat het niet meer gaat over inhoud, maar over holle leuzen waar iedereen het intuïtief mee eens is. Confer de winst van Obama: veel ethisch hoogdravend gebazel, weinig concrete input over hoe hij precies zou regeren. En, zoveel jaar later, zijn de resultaten er misschien ook naar? We hebben niet gezien wat we moesten zien en enkel gezien wat we wilden zien?

PRINCIPLE #10: MARGINALIZE THE POPULATION - ...en een overheid die de belangen van de bevolking niet dient, krijgt gewoonweg vrij spel. 'Requiem for the American Dream' anno 2017 is de winst van Donald Trump. Het volk wil niets liever dan een figuur aan de top die het aloude establishment niet vertegenwoordigt. Dat de kiezers daarmee serieus in hun eigen voet(en) hebben geschoten, is gebleken - en zal nog blijken.

Inspirerende documentaire, zoveel is duidelijk. Makers Peter D. Hutchison, Kelly Nyks en Jared P. Scott hadden nog meer archiefmateriaal kunnen gebruiken, kwestie van hun film meer te stofferen. In deze gedaante heb ik het gevoel dat het uur en een kwartier integraal gebouwd is op een interview met Chomsky, waarbij nietszeggende plaatjes de adempauzes moeten opvullen. Spijtig.

Had kortom beter gekund. Maar laat dat vooral geen reden zijn om niet te kijken!

3,75*

Veel muziek, en goed uitgevoerd: het maakt ‘RESPECT’ tot een dankbare introductie tot Aretha Franklins oeuvre. Aan de link tussen haar werk en haar leven gaan de makers echter wat gemakzuchtig voorbij. Alsof een tienerzwangerschap, een emotioneel afwezige vader en een jong gestorven moeder alles verklaren, inclusief de fases van psychisch (psychotisch?) onwelzijn? Mij lijkt het alsof Liesl Tommy de legende heeft willen sparen: het icoon moest intact blijven, het plaatje heilig, de omstandigheden verzachtend...zoiets? Dat wringt echter, want als toeschouwer besef je dat je naar een vervormde werkelijkheid kijkt. Niet de bedoeling van biografische cinema, toch?
2,5*

Een requiem voor de ongereptheid

(Als Kim Ki-Duk en Park Chan-Wook elkaar ontmoeten op het kruispunt tussen Amerika en Europa, ik bedoel tussen Hollywood en arthouse – zo ongeveer?)

Wat is ‘The revenant’? Een wraakfilm annex witte western annex overlevingsfilm, tegen de achtergrond van de gruwelijke historische feiten van de kolonisatie van wat later de Verenigde Staten zou worden – nog lang voor de vereniging dus? Allicht. En dat tegen een nog andere achtergrond, met name die van een ongereptheid, een zichzelf vernieuwende kracht – de natuur als cultus, de aarde als begin van alles en iedereen, datgene dat wij in het hier en het nu ten gronde aan het richten zijn.

De stroom. De stroom van het leven. Eerste shot: water dat zich een weg baant, de kolonisator die een land blank zet. Laatste shot: water dat zuivert, loutert, de doden naar het dodenrijk brengt. Onderweg: een sneeuwtapijt, een tabula rasa waaronder alle gruwel wordt weggewassen door een nog onbestemd begin. Uiteindelijk de damp, DiCaprio die opnieuw dampt van leven. Met ergens tussen al die aggregatietoestanden in: de dooi, de muziek van de dooi, water dat van bladeren valt als een hartslag die zichzelf heruitvindt, terwijl DiCaprio zijn tiende (vijftiende? twintigste?) levensadem vindt.

De aarde, de wortels, de tradities: die blijven – al de rest toont zich vergankelijk. Zelden een film gezien die zo dicht bij de natuur staat, die zo vertrekt vanuit de natuur, die de gruwel en de onverbiddelijkheid en de onverschilligheid en de schoonheid ervan zo intens laat zien. Ook al ligt DiCaprio meer dan een halve film te kreunen en te creperen, zijn uitgesponnen doodstrijd is een rite, een afscheid, een viering waarin hij – en de toeschouwer met hem – voor het laatst (doch, omdat de finaliteit zich aankondigt, in zekere zin voor het eerst) een planeet onder ogen komt die geeft, altijd opnieuw geeft – een planeet bedreigt door hebzucht, door de tirannie van de hebzucht, door de blinde bloeddorst die met de tirannie van de hebzucht gepaard gaat.

(“I ain't afraid to die anymore. I've done it already.” – is dat Moeder Aarde aan het woord, of hallucineer ik?)

Ah, kom, laat ons onze geliefden knuffelen, en laat ons daarna een boom vastpakken alsof het ons dierbaarste bezit is – DiCarprio-gewijs – alsof ons leven er van afhangt.

3,5*

Acceptatie? Misschien. Hoewel. Het is een gedwongen acceptatie - ik zou eerder spreken van een capitulatie. Een knieval voor het leven, voor de verantwoordelijkheid die het leven als mens met zich meebrengt. Een paard mag immers sterven als het niet meer kan doen wat het het liefste doet, net als een koe of een varken of noem maar op, maar bij een mens ligt dat anders: die is misschien niet veroordeeld tot het leven, maar toch zeker tot zijn naasten. En dat is me wat. Een plicht, maar evengoed een geschenk - Brady zal het geweten hebben.

Een heel andere kant? Toch niet de kant van kameraden die aanmanen om snel terug te doen alsof er niets is gebeurd, de kant van het verheerlijking van de teloorgang (een man in de fleur van zijn leven als een schim van zichzelf in een revalidatieoord), de kant van het minimaliseren van de impact en het gevaar van de sport? 'The rider' grijpt aan net omdat het Brady zelf is die tot inzicht komt, hij legt een weg af - is he the rider? - naar een andere manier van leven, wat betekent dat hij moet breken met de hele cowboywereld. Is er met andere woorden een rodeocultuur gevrijwaard van machismo? Ik vrees ervoor.

En verder: de referaten naar Terrence Malick zijn naast de kwestie - de prachtige shots van de landschappen tot daar aan toe, maar narratief is dit veel klassiekere cinema - maar de inbedding in de white trash-cultuur van een verloederd Amerika waarin jonge mannen behalve hun passie niets kunnen, nergens toe zijn opgeleid en geen perspectief zien voor hun leven: ook dat typeert Chloé Zhao treffend - naast het hele persoonlijke spoor van de Jandreau's en de Lane's en alle naamloos gebleven jongemannen die hun droom met hun leven hebben betaald.

Kort en goed: pakkend!

3,5*

Ik sta eerlijk gezegd altijd huiverachtig tegenover musical, maar verdorie: ‘Rocketman’ kon er mee door. Niet in het minst omdat de muziek van Elton John behoorlijk onweerstaanbaar is. Een nieuwe wereld voor mij, want om God weet welke redenen hebben m’n ouders – nochtans notoire rockfanaten, zo blijkt uit hun platencollectie van weleer – nooit iets van zijn werk aangeschaft. Homofobie, was dat het motief?

Fijn is dat de biopic verteld wordt in de stijl van de muzikant: uitbundig, ritmisch niet voor verbetering vatbaar, randje sentimenteel en nooit echt te serieus. Bijgevolg niet onvergetelijk, wel het equivalent van een hit op de radio. Je bent ‘m meteen vergeten, en toch blijft er ergens iets zoemen.

3*

Een wandeling dus. Door drie eeuwen Russische geschiedenis. Door de stamboom van de Romanovs. En door het Hermitage.

“Interessant”, lees ik hier. “Boeiend.” “Intrigerend.” Enzovoort. Maar kan iemand mij vertellen waar het eigenlijk precies over gaat? Ik bedoel: hoe verhoudt Sokurov zich tot de Russische geschiedenis? De Franse aristocraat noemt de Russische intellectuele bagage ergens “een kopie” van de Europese cultuur. Het communisme lijkt onderweg op de korrel genomen te worden. Net als het absolutisme dat inherent met het tsarisme verbonden is - bijvoorbeeld in de gedaante van Peter en Catharina, wier rariteiten worden beklemtoond. En ook religieus fanatisme moet er aan geloven. En protocollaire ledigheid. Kortom, wat is dit? Een ode? Een blamage?

Is ‘Russian Ark’ nationalistisch? Of net niet? Of het www lees ik dat de verteller-cineast onderweg het juk van de Europeaan afwerpt door hem te verlaten - kortom de film illustreert de suprematie van het Slavische boven het Europese, waar Peter en Catharina bij wijze van dwaling toe geneigd waren. Quid? Draaft dirigent Valery Gergiev ruim twee decennia terug reeds op als hoeder van de Russische identiteit? Of is het zoals NYSe zo treffend schrijft:

Wie weet? En nog: is cultuur eigenlijk een reddingsboei (lees: is het Hermitage een baken dat beschermd moet worden), of is het een onecht artefact dat vervreemdt van het leven zelf – cfr. de opmerking van NYSe, cfr. de jongen die door de rondspokende advocaat-van-de-duivel het vuur aan de schenen wordt gelegd, cfr. de blinde vrouw die belachelijk wordt gemaakt, cfr...?

Enfin, mij is het allemaal te onduidelijk. Cinematografisch en organisatorisch mag ‘Russkiy Kovcheg’ dan wel een heuse prestatie zijn, daar hebben we de Guinness World Records voor. Mag film als genre helder communiceren, alstublieft?

2*